Een interactieve workshop ontwerpen | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Workshoppen har brug for struktur, men jeg vil have, at den føles interaktiv.

   De workshop heeft structuur nodig, maar ik wil dat de workshop interactief aanvoelt.

   Workshoppen

   de workshop

   har brug for

   heeft behoefte aan; heeft nodig

   struktur

   structuur

   jeg vil have

   ik wil

   den

   die

   føles

   voelt aan

   interaktiv

   interactief

   Uitgebreide uitleg

   Workshoppen betekent hier “de workshop”. Het achtervoegsel -en markeert in het Deens de bepaalde enkelvoudsvorm van een woord met en: en workshop → workshoppen. Het gaat hier dus om een specifieke workshop. har brug for is een vaste constructie met de betekenis “nodig hebben” of “behoefte hebben aan”. Har is de tegenwoordige tijd van have; brug for hoort bij deze constructie en wordt niet afzonderlijk vertaald als “gebruik voor”. struktur is het zelfstandig naamwoord “structuur”. Na har brug for noemt het zelfstandig naamwoord datgene waaraan behoefte is: have brug for struktur betekent “structuur nodig hebben”. jeg vil have betekent in deze constructie “ik wil”. Vil is de tegenwoordige tijd van ville, “willen”, en have is de infinitief die erbij hoort. Voor een volgende at-zin geeft jeg vil have, at ... een wens weer: “ik wil dat ...”. den is een Deens persoonlijk voornaamwoord voor een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijk geslacht. De vaste vertaling maakt hier duidelijk dat het naar workshoppen verwijst: “dat de workshop ...”. Den markeert geen meervoud en is niet de onzijdige enkelvoudsvorm; die is det. føles is de tegenwoordige tijd van føle, “voelen”. In combinatie met een beschrijving betekent het hier “aanvoelen” of “overkomen”. Den føles ... betekent dus dat de workshop op een bepaalde manier aanvoelt. interaktiv is het bijvoeglijk naamwoord “interactief”. Hier staat de gemeenschappelijk-geslachtsvorm bij de workshop: en interaktiv workshop. De vorm is interaktivt bij een onzijdig enkelvoud, bijvoorbeeld et interaktivt kursus, en interaktive bij meervoud of bij een bepaald zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld den interaktive workshop. Voorbeeld: Kurset føles interaktivt. — “De cursus voelt interactief aan.” Kursus is onzijdig (et kursus), daarom staat hier interaktivt. De eerste helft geeft de behoefte weer: Workshoppen har brug for struktur betekent “De workshop heeft structuur nodig”. Na men volgt de wens van de spreker: jeg vil have, at den føles interaktiv betekent “maar ik wil dat de workshop interactief aanvoelt”. Samen betekent de volledige zin: “De workshop heeft structuur nodig, maar ik wil dat de workshop interactief aanvoelt.”

2. Vi kan veksle mellem korte forklaringer og praktiske diskussionsopgaver.

   We kunnen korte uitleg afwisselen met praktische discussieopdrachten.

   Vi kan

   we kunnen

   veksle

   afwisselen

   mellem

   tussen

   korte

   korte

   forklaringer

   verklaringen

   praktiske

   praktische

   diskussionsopgaver

   discussieopdrachten

   Uitgebreide uitleg

   Vi kan betekent hier “we kunnen”. Vi is de eerste persoon meervoud: de spreker rekent zichzelf en minstens één andere persoon tot de groep. kan is de tegenwoordige vorm van kunne (“kunnen”) en drukt mogelijkheid of haalbaarheid uit. Na een modaal werkwoord staat in het Deens de infinitief zonder at: Vi kan veksle = “We kunnen afwisselen”. veksle betekent hier “afwisselen”. Het is de infinitief van het werkwoord; na kan blijft die vorm onvervoegd. Een bruikbaar patroon is kan + infinitief, bijvoorbeeld: Vi kan ændre planen. — “We kunnen het plan veranderen.” mellem betekent “tussen” en leidt hier de twee soorten activiteiten in. De constructie veksle mellem A og B betekent “A en B afwisselen”. In deze zin staat mellem vóór de eerste soort activiteit; og (“en”) verbindt de twee delen. korte betekent hier “korte”. Het bijvoeglijk naamwoord is de vorm van kort (“kort”) die bij meervoud staat. In het Deens krijgt een bijvoeglijk naamwoord bij een meervoudig zelfstandig naamwoord doorgaans de uitgang -e: kort bij enkelvoud onbepaald, korte bij meervoud en ook in andere contexten waarin de uitgang -e vereist is. Hier beschrijft het forklaringer, niet het latere zelfstandig naamwoord. forklaringer betekent hier “verklaringen” of “uitlegonderdelen” en is het meervoud van forklaring. Het woord verwijst in deze zin naar meerdere korte uitlegonderdelen. Een enkelvoudig voorbeeld is en forklaring — “een uitleg” of “een verklaring”; flere forklaringer — “meerdere verklaringen”. praktiske betekent “praktische”. Het is de vorm van praktisk en beschrijft het meervoudige zelfstandig naamwoord diskussionsopgaver. De uitgang -e komt hier dus bij het bijvoeglijk naamwoord, niet bij het zelfstandig naamwoord. diskussionsopgaver betekent “discussieopdrachten”. Het is het meervoud van het samengestelde woord diskussionsopgave: diskussion (“discussie”) + opgave (“opdracht”), met een verbindende -s- in de samenstelling. Het tweede deel is het hoofd van de samenstelling; daarom krijgt dat deel de meervoudsvorm: opgave wordt opgaver. Een voorbeeld is to diskussionsopgaver — “twee discussieopdrachten”. Samen bouwen de delen de betekenis op: Vi kan geeft de mogelijkheid aan, veksle mellem geeft het afwisselen aan, en de twee groepen na mellem noemen wat wordt afgewisseld: korte forklaringer en praktiske diskussionsopgaver. De volledige zin betekent dus: “We kunnen korte uitleg afwisselen met praktische discussieopdrachten.”

3. Det ville forhindre deltagerne i at lytte passivt for længe.

   Dat zou voorkomen dat deelnemers te lang passief luisteren.

   Det ville

   dat zou

   forhindre

   voorkomen

   deltagerne

   de deelnemers

   i at

   om te

   lytte

   luisteren

   passivt

   passief

   for længe

   te lang

   Uitgebreide uitleg

   Det ville vormt hier de constructie “dat zou ...”. Det is het onderwerp in deze constructie; de vaste vertaling identificeert geen specifieke zaak waarnaar het verwijst. Ville is de verleden vorm van vil en drukt hier een voorwaardelijke of verwachte mogelijkheid uit, niet gewoon een gebeurtenis in het verleden. Voorbeeld: Det ville hjælpe. — “Dat zou helpen.” forhindre betekent hier “voorkomen”. Het is een werkwoord dat vaak een persoon of zaak als object neemt, gevolgd door i at en een handeling: forhindre nogen i at gøre noget — “iemand ervan weerhouden iets te doen”. Voorbeeld: Regnen forhindrede dem i at gå ud. — “De regen verhinderde hen naar buiten te gaan.” deltagerne betekent “de deelnemers”. Dit is de bepaalde meervoudsvorm van deltager; het achtervoegsel -ne markeert hier bepaald meervoud. In deze zin gaat het om de deelnemers die te lang passief zouden luisteren. i at leidt na forhindre de daaropvolgende handeling in: forhindre deltagerne i at ... betekent “voorkomen dat de deelnemers ...”. At markeert de infinitief, zoals in at lytte; samen vormen i at hier dus geen los voorzetsel met een zelfstandig naamwoord. lytte is de infinitief “luisteren”. Na i at staat deze vorm onveranderd: i at lytte — “om te luisteren”. Voorbeeld: Hun prøver at lytte. — “Zij probeert te luisteren.” passivt betekent hier “passief”, namelijk zonder actief mee te doen of te reageren. Het is de bijwoordelijke vorm bij passiv; de uitgang -t hoort bij deze vorm en is niet een uitgang van lytte. Voorbeeld: De lytter aktivt. — “Zij luisteren actief.” for længe betekent “te lang”. For maakt hier duidelijk dat de duur boven de bedoelde of aanvaardbare grens uitkomt, en længe verwijst naar tijdsduur. Voorbeeld: Vi ventede for længe. — “We wachtten te lang.” Samen betekent Det ville forhindre deltagerne i at lytte passivt for længe: “Dat zou voorkomen dat de deelnemers te lang passief luisteren.” De structuur is Det ville + forhindre + object (deltagerne) + i at + handeling (lytte passivt for længe).

4. Så kan vi også se, hvilke idéer der skal forklares nærmere.

   Zo kunnen we ook zien welke ideeën verduidelijking nodig hebben.

   Så

   zo

   kan vi

   kunnen we

   også

   ook

   se

   zien

   hvilke

   welke

   idéer

   ideeën

   skal

   moeten

   forklares

   verduidelijkt worden

   nærmere

   nader

   Uitgebreide uitleg

   Så betekent hier “zo” en verwijst naar de manier waarop de voorafgaande stap wordt voortgezet. Het kan ook “dan” betekenen, maar die betekenis is hier niet nodig. kan vi bestaat uit kan, de tegenwoordige tijd van kunne (“kunnen”), en het onderwerp vi (“we”). In een hoofdzin staat het werkwoord vóór het onderwerp wanneer Så vooropstaat: Så kan vi .... Kunne drukt hier mogelijkheid uit: “we kunnen”. Voorbeeld: Vi kan begynde nu. — “We kunnen nu beginnen.” også betekent “ook”. Het voegt deze handeling toe aan iets wat al eerder is genoemd. Het verandert niet wie de handeling uitvoert. se is de infinitief van se (“zien”). Na het modale werkwoord kan staat de infinitief zonder at: kan se, niet kan at se. Samen betekenen kan vi også se: “zo kunnen we ook zien”. hvilke betekent “welke” vóór een meervoudig zelfstandig naamwoord. Het vraagt hier niet naar één specifiek idee, maar naar de ideeën die aan een bepaalde voorwaarde voldoen. Vergelijk hvilken idé — “welk idee” — met hvilke idéer — “welke ideeën”. idéer is het meervoud van idé (“idee”). De uitgang -er markeert hier het meervoud; het woord zelf draagt niet de betekenis “verduidelijking”. Voorbeeld: Vi har flere idéer. — “We hebben meerdere ideeën.” der markeert hier de bijzin binnen de indirecte vraag hvilke idéer der .... Het wordt in deze betekenis niet afzonderlijk in het Nederlands vertaald. De constructie hvilke ... der ... correspondeert met “welke ... die ...” of natuurlijker met “welke ...”. skal is de tegenwoordige tijd van skulle en drukt hier uit dat iets moet gebeuren of nodig is: “moeten” of, in deze zin, “nodig hebben om ... te worden”. Na skal volgt een infinitief. Voorbeeld: Rapporten skal læses. — “Het rapport moet gelezen worden.” forklares is de passieve vorm van forklare (“uitleggen, verduidelijken”). De uitgang -s maakt hier de passiefvorm: forklares betekent “uitgelegd/verduidelijkt worden”. Het onderwerp van deze passieve handeling is idéer: de ideeën krijgen uitleg; ze leggen niet zelf iets uit. nærmere is de vergelijkende vorm van nær (“dichtbij, nauw”): nær — nærmere — “dichtbij/nauw” — “nader, uitgebreider”. Hier betekent het “nader” of “verder uitgewerkt”, niet noodzakelijk een fysieke afstand. Voorbeeld: Det forklares nærmere senere. — “Het wordt later nader uitgelegd.” De hele structuur is: Så kan vi også se + hvilke idéer der skal forklares nærmere. Het eerste deel zegt dat we daardoor ook kunnen vaststellen; de indirecte vraag specificeert welke ideeën het betreft. Skal forklares geeft aan dat die ideeën nog nadere uitleg nodig hebben. Samen betekent de zin: “Zo kunnen we ook zien welke ideeën nader moeten worden uitgelegd.”

5. Vi bør definere resultaterne, før vi vælger øvelser.

   We moeten de beoogde resultaten vastleggen voordat we oefeningen kiezen.

   Vi bør

   wij zouden moeten

   definere

   vastleggen

   resultaterne

   de resultaten

   før

   voordat

   vælger

   kiezen

   øvelser

   oefeningen

   Uitgebreide uitleg

   Vi bør begint met vi, het persoonlijke voornaamwoord voor “wij”. bør is de tegenwoordige vorm van het modale werkwoord burde en drukt uit dat iets wenselijk of nodig is: “zouden moeten”. Na bør staat een infinitief zonder at, zoals in Vi bør vente — “Wij zouden moeten wachten.” In deze zin geeft de vaste vertaling de strekking weer als “we moeten”. definere is de infinitief van definere, “definiëren, vastleggen of specificeren”. Na een modaal werkwoord blijft deze vorm onveranderd: Vi bør definere ... — “Wij zouden ... moeten vastleggen.” De precieze keuze voor “vastleggen” past hier bij het doel om de gewenste resultaten vooraf duidelijk te maken. resultaterne betekent hier “de resultaten”. Het zelfstandig naamwoord is resultat; resultater is het meervoud en resultaterne het bepaalde meervoud. Het achtervoegsel -ne markeert hier dus bepaaldheid in het meervoud. Ter vergelijking: et resultat is “een resultaat”, terwijl resultaterne “de resultaten” is. før is een onderschikkend voegwoord met de betekenis “voordat”. Het leidt de tijdsbepalende bijzin in. Een bruikbaar patroon is før + onderwerp + werkwoord, bijvoorbeeld før vi starter — “voordat we beginnen”. vælger is de tegenwoordige vorm van vælge, “kiezen”. In deze zin is het onderwerp van de bijzin vi (“wij”); vælger staat dus in de tegenwoordige tijd. De vorm van dit werkwoord verandert in het Deens niet mee met de persoon: jeg vælger is “ik kies” en vi vælger is “wij kiezen”. øvelser betekent “oefeningen”. Het is het meervoud van øvelse; hier staat het onbepaalde meervoud, zonder bepaald achtervoegsel. en øvelse betekent “een oefening” en øvelser “oefeningen”. Samen vormt de zin eerst de hoofdzin Vi bør definere resultaterne: “Wij zouden de resultaten moeten vastleggen.” Daarna specificeert de bijzin, ingeleid door før, wanneer dat moet gebeuren: vi vælger øvelser — “we oefeningen kiezen”. De volledige betekenis is daarom: “We moeten de beoogde resultaten vastleggen voordat we oefeningen kiezen.”

6. Ellers kan aktiviteterne virke interessante, men uden en klar retning.

   Anders kunnen activiteiten interessant maar weinig doelgericht aanvoelen.

   Ellers

   anders; in het andere geval

   kan aktiviteterne

   de activiteiten kunnen

   virke

   lijken; overkomen

   interessante

   interessant

   men

   maar

   uden

   zonder

   klar

   duidelijk; helder

   retning

   richting

   Uitgebreide uitleg

   Ellers betekent hier ‘anders’ of ‘in het andere geval’. Het geeft aan dat de volgende mogelijkheid geldt onder een andere voorwaarde of omstandigheid. kan aktiviteterne: kan is de tegenwoordige tijd van kunne en drukt hier mogelijkheid uit. Na kan staat het volgende werkwoord in de infinitief. aktiviteterne is het bepaalde meervoud van aktivitet: het achtervoegsel -ne markeert hier het bepaalde meervoud. kan verandert niet naar het meervoud. virke is de infinitief van virke, ‘lijken’ of ‘overkomen’. In kan virke betekent het ‘kunnen lijken’ of ‘kunnen overkomen’: het gaat om de indruk die iets maakt. Voorbeeld: Det kan virke svært. — ‘Het kan moeilijk lijken.’ interessante betekent hier ‘interessant’. De uitgang staat op het bijvoeglijk naamwoord. interessant is de vorm bij onbepaald enkelvoud, zowel bij gemeenschappelijk als onzijdig geslacht; interessante wordt gebruikt bij meervoud en bij bepaald enkelvoud. Hier is het een meervoudsvorm die aansluit bij aktiviteterne. men is een voegwoord met de betekenis ‘maar’. Het verbindt de mogelijke indruk dat de activiteiten interessant lijken met de beperkende aanvulling erna. uden is een voorzetsel en betekent ‘zonder’. Het leidt hier de omstandigheid in die ontbreekt. en is een onbepaald lidwoord bij het enkelvoudige zelfstandig naamwoord; op zichzelf stelt het geen numerieke telling centraal. klar betekent ‘duidelijk’ of ‘helder’. Het staat hier in de onbepaalde enkelvoudsvorm bij retning: en klar retning. De vorm klare hoort onder meer bij meervoud en bepaald enkelvoud. Voorbeeld: en klar plan — ‘een duidelijk plan’. retning is een zelfstandig naamwoord en betekent ‘richting’. Het is een woord met gemeenschappelijk geslacht: en retning. Hier gaat het om een duidelijke koers of doeloriëntatie, niet noodzakelijk om een fysieke richting. Samen betekent Ellers kan aktiviteterne virke interessante ‘Anders kunnen de activiteiten interessant lijken’. men uden en klar retning voegt toe dat dit gebeurt zonder een duidelijke richting. De volledige strekking is: ‘Anders kunnen de activiteiten interessant lijken, maar zonder een duidelijke richting.’

7. Det vigtigste resultat er at træffe bedre beslutninger under usikkerhed.

   Het belangrijkste resultaat is betere besluitvorming onder onzekerheid.

   vigtigste

   belangrijkste

   resultat

   resultaat

   at træffe

   nemen; treffen

   bedre

   beter

   beslutninger

   beslissingen

   usikkerhed

   onzekerheid

   Uitgebreide uitleg

   vigtigste betekent hier “belangrijkste” en is de overtreffende trap van vigtig (“belangrijk”): vigtig – vigtigere – vigtigst. In det vigtigste resultat krijgt de vorm vigtigste de -e-vorm die bij deze bepaalde nominale groep hoort. Det is hier het onzijdige bepalende woord; de vorm vigtigste zelf onderscheidt in deze constructie geen mannelijk en vrouwelijk geslacht. resultat betekent “resultaat”. Het is een onzijdig zelfstandig naamwoord: et resultat, meervoud resultater, bepaald enkelvoud resultatet. In deze zin staat het enkelvoud na det vigtigste. at træffe is at plus het infinitief træffe, “nemen” in de vaste verbinding træffe en beslutning: een beslissing nemen. Het werkwoord heeft onder meer de vormen træffe (infinitief), træffer (tegenwoordige tijd), traf (verleden tijd) en har truffet (voltooide tijd). Voorbeeld: Hun træffer en beslutning. — “Zij neemt een beslissing.” bedre betekent hier “betere” en is de vergrotende trap van god (“goed”): god – bedre – bedst. De vorm bedre verandert niet voor enkelvoud of meervoud; hier beschrijft hij de meervoudige beslutninger. beslutninger betekent “beslissingen”. Het is het meervoud van en beslutning; de vormen zijn en beslutning, beslutningen, beslutninger, beslutningerne. De combinatie træffe beslutninger is een herbruikbaar patroon voor “beslissingen nemen”. usikkerhed betekent “onzekerheid” en verwijst hier naar de omstandigheid waaronder de beslissingen worden genomen. Het is een abstract zelfstandig naamwoord: en usikkerhed; het bepaalde enkelvoud is usikkerheden. under usikkerhed betekent letterlijk “onder onzekerheid” en geeft de situatie of omstandigheid aan. Samen vormt Det vigtigste resultat het onderwerp: “het belangrijkste resultaat”. er verbindt dat onderwerp met at træffe bedre beslutninger under usikkerhed, een infinitiefgroep die beschrijft wat dat resultaat inhoudt. De hele zin betekent daarom: “Het belangrijkste resultaat is betere besluitvorming onder onzekerheid.”

8. Så ville scenarier med ufuldstændige oplysninger være passende.

   Dan zouden scenario's met onvolledige informatie geschikt zijn.

   Så

   dan

   ville

   zouden

   scenarier

   scenario’s

   ufuldstændige

   onvolledige

   oplysninger

   informatie

   passende

   geschikt

   Uitgebreide uitleg

   Så betekent hier “dan”: het markeert het gevolg van de voorafgaande redenering. ville is de verleden tijd van het Deense werkwoord ville; de basisvorm is dus ook ville, terwijl vil de tegenwoordige tijd is. Met være vormt het hier een hypothetische constructie met de betekenis “zou/zouden zijn”. ville verandert niet naar persoon of getal; het meervoud blijkt uit scenarier. scenarier is het onbepaalde meervoud van scenarie: “scenario” → “scenario’s”. Voorbeeld: Flere scenarier er mulige. = “Meerdere scenario’s zijn mogelijk.” ufuldstændige betekent hier “onvolledige”. De basisvorm is ufuldstændig; de vorm ufuldstændige past hier bij het meervoudige oplysninger. Voorbeeld: Oplysningerne er ufuldstændige. = “De informatie is onvolledig.” oplysninger is het meervoud van oplysning en betekent hier “informatie”. Met med vormt het de woordgroep med ufuldstændige oplysninger, “met onvolledige informatie”. Voorbeeld: Vi mangler oplysninger. = “We missen informatie.” passende betekent “geschikt”. Het is hier een naamwoordelijk deel na være en beschrijft dus scenarier; het staat niet vóór een zelfstandig naamwoord. In deze predicatieve positie heeft het dezelfde zichtbare vorm bij dit meervoud als in andere contexten. Het patroon is Så ville [meervoudig onderwerp] være [bijvoeglijk naamwoord]: “Dan zouden [meervoudig onderwerp] [bijvoeglijk naamwoord] zijn.” De woordgroep med ufuldstændige oplysninger specificeert de scenario’s. De hele zin betekent: “Dan zouden scenario’s met onvolledige informatie geschikt zijn.”