Beter recyclen op kantoor | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Vi har sorteringsspande på kontoret, men folk virker forvirrede.

   We hebben afvalbakken voor recycling op kantoor, maar mensen lijken in de war.

   Vi har

   wij hebben

   sorteringsspande

   afvalbakken voor sortering

   kontoret

   het kantoor

   folk

   mensen

   virker

   lijken

   forvirrede

   in de war

   Uitgebreide uitleg

   Vi har betekent hier “wij hebben”. har is de tegenwoordige vorm van have bij vi (“wij”); dezelfde vorm wordt ook bij andere personen gebruikt, bijvoorbeeld jeg har = “ik heb”. sorteringsspande betekent hier “afvalbakken voor sortering”. Het is een samengesteld zelfstandig naamwoord: sortering verwijst naar sorteren en spande naar bakken of emmers. De vorm is meervoud; het enkelvoud is sorteringsspand. In deze zin gaat het om bakken die bedoeld zijn om afval te scheiden, niet om één specifiek soort afval. kontoret betekent “het kantoor”. De uitgang -et markeert hier de bepaalde vorm van het onzijdige enkelvoud: et kontor = “een kantoor”, kontoret = “het kantoor”. Samen met på vormt het på kontoret, “op kantoor” of letterlijk “op het kantoor”. folk betekent “mensen” of “het personeel” als groep. Het is een zelfstandig naamwoord dat in deze betekenis naar mensen als groep verwijst. De zin specificeert niet welke personen afzonderlijk bedoeld zijn. virker betekent hier “lijken”. Het is de tegenwoordige vorm van virke; folk virker ... betekent dus “mensen lijken ...”. virke kan afhankelijk van de context ook “werken” betekenen, maar in deze combinatie introduceert het een indruk of waarneming. forvirrede betekent hier “in de war” of “verward”. Het beschrijft de toestand waarin de mensen lijken te verkeren. De vorm staat hier als beschrijvend woord na virker; het is niet folk dat deze vorm draagt. Een bruikbaar contrast is klar = “duidelijk” tegenover forvirret = “verward” in het enkelvoud; bij deze meervoudige groep staat de vorm forvirrede. De eerste helft is Vi har sorteringsspande på kontoret: “Wij hebben afvalbakken voor sortering op kantoor.” men betekent “maar” en zet daar de tweede observatie tegenover: folk virker forvirrede, “mensen lijken in de war”. Samen luidt de hele uiting: “We hebben afvalbakken voor recycling op kantoor, maar mensen lijken in de war.” De formulering beschrijft een indruk (virker), niet als vaststaand feit dat iedereen daadwerkelijk verward is.

2. Mærkaterne er nok for uklare til daglig brug.

   De etiketten zijn waarschijnlijk te vaag voor dagelijks gebruik.

   Mærkaterne

   de etiketten

   er nok

   zijn waarschijnlijk

   uklare

   vaag

   daglig

   dagelijks

   brug

   gebruik

   Uitgebreide uitleg

   Mærkaterne betekent hier “de etiketten”. Het is het bepaalde meervoud van mærkat (“etiket”): mærkat is een etiket, mærkater zijn etiketten en mærkaterne zijn de etiketten. er nok vormt hier de combinatie “zijn waarschijnlijk”. er is de tegenwoordige tijd van at være (“zijn”); deze vorm verandert niet naar enkelvoud of meervoud. nok drukt hier een waarschijnlijke inschatting uit. Voorbeeld: Det er nok rigtigt. — “Dat is waarschijnlijk juist.” uklare betekent hier “vaag” of “onduidelijk”. Het is de vorm die past bij het meervoudige, bepaalde Mærkaterne. Het bijvoeglijk naamwoord heeft de reeks uklar (enkelvoud onbepaald), uklart (onzijdig enkelvoud) en uklare (meervoud of bepaald). Het afzonderlijke woord for vóór uklare betekent “te” en maakt van “vaag” de betekenis “te vaag”. daglig betekent “dagelijks” en beschrijft brug in daglig brug (“dagelijks gebruik”). Het is niet hetzelfde als dagligt, de onzijdige vorm die in andere constructies voorkomt. Voorbeeld: Det er en del af daglig brug. — “Het maakt deel uit van dagelijks gebruik.” brug betekent “gebruik”. Het zelfstandig naamwoord is verwant aan, maar niet identiek aan, het werkwoord at bruge (“gebruiken”). In til daglig brug staat brug na til en benoemt het doel of de gebruikscontext. Samen betekent Mærkaterne er nok for uklare til daglig brug.: “De etiketten zijn waarschijnlijk te vaag voor dagelijks gebruik.” De structuur is: onderwerp Mærkaterne + er nok (“zijn waarschijnlijk”) + for uklare (“te vaag”) + til daglig brug (“voor dagelijks gebruik”).

3. Vi bør gøre sorteringsreglerne enklere og mere synlige.

   We zouden de regels voor het sorteren eenvoudiger en beter zichtbaar moeten maken.

   Vi bør

   we zouden moeten

   gøre

   maken

   sorteringsreglerne

   de sorteerregels

   enklere

   eenvoudiger

   mere synlige

   beter zichtbaar

   Uitgebreide uitleg

   Vi bør betekent hier dat de spreker een handeling voorstelt of als wenselijk presenteert: “we zouden ... moeten”. bør is de tegenwoordige vorm van burde; het onderwerp vi is “wij/we”. De constructie vi bør + infinitief is herbruikbaar, bijvoorbeeld: Vi bør vente. — “We zouden moeten wachten.” gøre betekent hier “maken” in de betekenis “ervoor zorgen dat iets een bepaalde eigenschap krijgt”. Het is de infinitief na bør. In de constructie gøre X + bijvoeglijk naamwoord verandert X van toestand of eigenschap: gøre planen enklere — “het plan eenvoudiger maken”. sorteringsreglerne betekent hier “de regels voor het sorteren”. Het is een samenstelling: sortering verwijst naar sorteren en regler is het meervoud van regel. De uitgang -ne markeert in het Deens het bepaalde meervoud: reglerne is dus “de regels”, niet “regels” in het algemeen. Het is dit woord dat het voorwerp van gøre vormt. enklere betekent “eenvoudiger”. Dit is de vergrotende trap van enkel: enkel — “eenvoudig”, enklere — “eenvoudiger”, enklest — “het eenvoudigst”. In deze zin beschrijft het hoe de sorteerregels gemaakt zouden moeten worden. De vorm enklere verandert hier niet mee met het meervoudige woord sorteringsreglerne. mere synlige betekent “beter zichtbaar” of letterlijk “meer zichtbaar”. synlige hoort bij synlig, “zichtbaar”; mere vormt de vergrotende trap: synlig — “zichtbaar”, mere synlig — “meer zichtbaar”. Omdat het beschrevene hier meervoudig is, staat het bijvoeglijk naamwoord als synlige. Voorbeeld: Gør skiltene mere synlige. — “Maak de borden beter zichtbaar.” Samen vormt de zin Vi bør gøre sorteringsreglerne enklere og mere synlige: “We zouden de regels voor het sorteren eenvoudiger en beter zichtbaar moeten maken.” bør geeft aan dat dit wenselijk of aanbevolen is; gøre verbindt het voorwerp sorteringsreglerne met de twee gewenste eigenschappen enklere en mere synlige.

4. Visuelle eksempler ved sorteringsspandene ville mindske antallet af fejl.

   Visuele voorbeelden bij de afvalbakken zouden het aantal fouten verminderen.

   Visuelle

   visuele

   eksempler

   voorbeelden

   sorteringsspandene

   de afvalbakken voor sorteren

   ville

   zouden

   mindske

   verminderen

   antallet

   het aantal

   fejl

   fouten

   Uitgebreide uitleg

   Visuelle is de meervoudsvorm van visuel (“visueel”). Het bijvoeglijk naamwoord krijgt hier -e omdat het bij het meervoudige eksempler hoort. Vergelijk: et visuelt eksempel = “een visueel voorbeeld”, visuelle eksempler = “visuele voorbeelden”. eksempler is het onbepaalde meervoud van eksempel (“voorbeeld”): et eksempel → eksempler. Het staat hier als onderwerp van de zin. sorteringsspandene is een bepaald meervoud: sorteringsspand betekent “sorteerbak” of “afvalbak voor sorteren”, en -ene markeert het bepaalde meervoud, “de sorteerbakken”. Het samengestelde woord bestaat uit sortering (“sortering”) en spand (“bak/emmer”). In ved sorteringsspandene betekent ved hier “bij”, dus “bij de afvalbakken”. ville is een vorm van vil en betekent hier “zou/zouden”. Samen met het daaropvolgende infinitief mindske drukt het een verondersteld gevolg uit: “zou verminderen”. ville stemt niet af op het meervoudige onderwerp; dezelfde vorm kan ook bij een enkelvoudig onderwerp voorkomen. mindske is de infinitief “verminderen”. De infinitief staat na ville, zoals in Det ville mindske problemet = “Dat zou het probleem verminderen”. De tegenwoordige tijd is mindsker: Det mindsker problemet = “Dat vermindert het probleem”. antallet betekent “het aantal”. Het is de bepaalde vorm van antal (“aantal”): antal → antallet. De constructie antallet af fejl betekent letterlijk “het aantal fouten”; het telwoordachtige hoofdwoord is dus antallet, terwijl fejl aangeeft waarvan het aantal wordt bepaald. fejl betekent hier “fouten”. De vorm fejl ziet er in het Deens hetzelfde uit in enkelvoud en meervoud; het lidwoord of de context maakt het aantal duidelijk. Bijvoorbeeld: en fejl = “een fout”, flere fejl = “meerdere fouten”. Na antallet af is de meervoudige betekenis passend. Samen vormt Visuelle eksempler ved sorteringsspandene het onderwerp: “visuele voorbeelden bij de afvalbakken”. ville mindske geeft het veronderstelde effect weer, en antallet af fejl is wat zou worden verminderd. De volledige betekenis is daarom: “Visuele voorbeelden bij de afvalbakken zouden het aantal fouten verminderen.”

5. Jeg synes også, at vi bør bestille færre engangsartikler.

   Ik denk ook dat we minder wegwerpartikelen moeten bestellen.

   Jeg synes

   ik vind / ik denk

   også

   ook

   vi bør

   we zouden moeten

   bestille

   bestellen

   færre

   minder (bij telbare dingen)

   engangsartikler

   wegwerpartikelen

   Uitgebreide uitleg

   Jeg synes betekent hier “ik denk” of “ik vind”. Het is de tegenwoordige vorm van synes; in deze zin introduceert het een persoonlijke beoordeling. Een bruikbaar contrast is Jeg synes, at ... — “Ik vind dat ...”. Het Deense synes is niet hetzelfde als mener in alle contexten: mener legt vaak sterker de nadruk op een mening of overtuiging, terwijl synes hier een beoordeling weergeeft. også betekent “ook”. Het voegt deze mening toe aan iets dat al in de context is genoemd. De plaats direct na Jeg synes geeft de betekenis “ik denk ook”. vi bør betekent “we zouden moeten”. vi is de eerste persoon meervoud: “wij/we”. bør is een modaal werkwoord met de betekenis “zouden moeten” en verandert hier niet mee met vi. Na een modaal werkwoord staat in het Deens de infinitief zonder at: vi bør bestille — “we zouden moeten bestellen”. bestille is de infinitief “bestellen”. De vorm blijft hier een infinitief omdat hij volgt op het modale bør. Bijvoorbeeld: Vi bør bestille mad. — “We zouden eten moeten bestellen.” færre betekent “minder” bij telbare zaken. Het is de vergrotende vorm van få (“weinig”): få → færre. Bij een niet-telbare hoeveelheid gebruikt het Deens doorgaans mindre; bij afzonderlijke artikelen is færre dus de passende keuze. færre beschrijft hier engangsartikler, niet bestille. engangsartikler betekent “wegwerpartikelen”. Het is het meervoud van engangsartikel; het onderdeel engangs- geeft aan dat iets voor eenmalig gebruik bestemd is. Het zelfstandig naamwoord staat in het meervoud omdat het gaat om minder afzonderlijke artikelen, niet om één onbepaalde hoeveelheid. Samen vormen de delen: Jeg synes også (“Ik denk ook”) + at (“dat”) + vi bør bestille (“we zouden moeten bestellen”) + færre engangsartikler (“minder wegwerpartikelen”). De volledige betekenis is daarom: “Ik denk ook dat we minder wegwerpartikelen moeten bestellen.” at leidt daarbij de bijzin in; het maakt de inhoud van de mening duidelijk.

6. Det kræver ændringer i indkøbsrutinerne, ikke bare påmindelser.

   Daarvoor zijn veranderingen in de inkoop nodig, niet alleen herinneringen.

   Det kræver

   daarvoor is ... nodig

   ændringer

   veranderingen

   indkøbsrutinerne

   de inkooproutines

   ikke bare

   niet alleen

   påmindelser

   herinneringen

   Uitgebreide uitleg

   Det kræver betekent hier ongeveer “dat vereist” en vormt de kern van de constructie “daarvoor zijn … nodig”. Det is een onpersoonlijk onderwerp; in de vaste vertaling verwijst het naar datgene waarvoor de genoemde verandering nodig is. kræver is de tegenwoordige tijd van kræve (“vereisen”). De vorm kræver verandert in het Deens niet naar persoon of getal; het is dus niet juist om deze werkwoordsvorm als enkelvoud te beschrijven. Voorbeeld: Det kræver tid. — “Daarvoor is tijd nodig.” ændringer betekent hier “veranderingen” en is het meervoud van ændring (“verandering”). Het kale meervoud verwijst niet naar vooraf als bepaald gepresenteerde veranderingen. Voorbeeld: Vi har brug for ændringer. — “We hebben veranderingen nodig.” indkøbsrutinerne betekent “de inkooproutines” of “de routines voor inkopen”. Het is een samengesteld zelfstandig naamwoord: indkøb bepaalt het soort routines, en rutinerne is het bepaalde meervoud van rutine: rutiner → rutinerne. De uitgang -ne markeert hier het bepaalde meervoud. ikke bare betekent “niet alleen”. Samen beperkt deze combinatie wat als voldoende wordt genoemd: veranderingen zijn nodig, en alleen herinneringen zijn niet de volledige oplossing. bare kan buiten deze combinatie ook “alleen” of “gewoon” betekenen, maar hier vormt het met ikke de tegenstelling “niet alleen”. påmindelser betekent “herinneringen” en is het onbepaalde meervoud van påmindelse (“herinnering”). Hier worden herinneringen als soort maatregel genoemd, zonder specifieke herinneringen aan te wijzen. Voorbeeld: Påmindelser hjælper nogle gange. — “Herinneringen helpen soms.” Samen vormt de zin de structuur Det kræver [zelfstandig naamwoordgroep], ikke bare [zelfstandig naamwoordgroep]: “Daarvoor zijn [iets] nodig, niet alleen [iets anders].” ændringer i indkøbsrutinerne noemt wat nodig is, terwijl ikke bare påmindelser aangeeft dat herinneringen alleen niet volstaan. De volledige betekenis is: “Daarvoor zijn veranderingen in de inkoop nodig, niet alleen herinneringen.”

7. Kunne vi begynde med de varer, der let kan erstattes?

   Zouden we kunnen beginnen met artikelen die gemakkelijk kunnen worden vervangen?

   Kunne vi

   zouden we kunnen

   begynde

   beginnen

   med

   met

   varer

   artikelen; goederen

   let

   gemakkelijk

   kan erstattes

   kunnen worden vervangen

   Uitgebreide uitleg

   Kunne vi is een beleefde, voorzichtige manier om een voorstel of vraag te formuleren: “zouden we kunnen…?”. Kunne is hier de vorm van kunne (“kunnen”) die de vraag minder direct maakt; vi betekent “we/wij”. Na een modaal werkwoord staat het volgende werkwoord in de infinitief. begynde betekent “beginnen”. Het is de infinitief van begynde en staat hier na kunne: kunne begynde = “kunnen beginnen”. Voorbeeld: Vi begynder nu. = “We beginnen nu.” med betekent “met”. In deze zin leidt het aan tot datgene waarmee men wil beginnen: begynde med ... = “beginnen met …”. varer betekent hier “artikelen” of “goederen”. Het is het meervoud van vare (“artikel/goederen”); de bepaalde meervoudsvorm is varerne (“de artikelen/goederen”). Het lidwoordachtige de vóór varer maakt in de volledige woordgroep duidelijk dat het om bepaalde artikelen gaat: de varer = “de artikelen”. let betekent hier “gemakkelijk”. De vorm staat bij de werkwoordelijke handeling en heeft dus de functie van een bijwoord: de artikelen kunnen gemakkelijk worden vervangen. In een andere constructie kan let ook “gemakkelijk” betekenen als beschrijving, bijvoorbeeld Det er let. = “Dat is gemakkelijk.” kan erstattes betekent “kan worden vervangen”. kan is de tegenwoordige tijd van kunne en drukt hier mogelijkheid uit. erstattes is de passieve infinitief van erstatte (“vervangen”): de artikelen zijn het voorwerp van de vervanging, niet de handelende partij. Vergelijk actief De kan erstatte varen. = “Zij kunnen het artikel vervangen” met passief Varen kan erstattes. = “Het artikel kan worden vervangen.” De woordgroep der let kan erstattes is een betrekkelijke bijzin bij de varer: der verwijst naar de artikelen en introduceert de informatie dat ze gemakkelijk kunnen worden vervangen. De volledige opbouw is Kunne vi begynde med ...? (“Zouden we kunnen beginnen met …?”), gevolgd door de varer en de beperkende omschrijving der let kan erstattes. Samen betekent de zin: “Zouden we kunnen beginnen met artikelen die gemakkelijk kunnen worden vervangen?”

8. Det ville gøre ændringen mindre forstyrrende.

   Dat zou de verandering minder ingrijpend maken.

   Det ville

   dat zou

   gøre

   maken

   ændringen

   de verandering

   mindre

   minder

   forstyrrende

   ingrijpend

   Uitgebreide uitleg

   Det ville betekent hier “dat zou”. Det is een Deens onzijdig enkelvoudig voornaamwoord. De vaste vertaling ondersteunt de lezing “dat”; de precieze referent wordt in de gegeven zin niet benoemd. Ville is de verleden tijd van het modale werkwoord vil (“willen” of “zullen”); in deze combinatie drukt het een voorwaardelijke of hypothetische uitkomst uit: “zou”. Na ville staat het volgende werkwoord in de infinitief. gøre betekent “maken” en staat hier in de infinitief na ville. Het patroon ville gøre is dus “zou maken”. Bijvoorbeeld: Det ville hjælpe. — “Dat zou helpen.” ændringen betekent “de verandering”. De basisvorm is ændring; ændringen is de bepaalde enkelvoudsvorm, vergelijkbaar met “de verandering”. Het achtervoegsel -en markeert hier bepaaldheid; het zegt op zichzelf niets over het aantal veranderingen buiten het feit dat deze vorm enkelvoudig is. mindre betekent hier “minder”. Het is de vergelijkende vorm van lille (“klein”) en kan ook “minder” betekenen bij een eigenschap of effect. In mindre forstyrrende verlaagt het de mate waarin iets storend of ingrijpend is. Bijvoorbeeld: Denne løsning er mindre dyr. — “Deze oplossing is minder duur.” forstyrrende beschrijft iets als storend of ontregelend; in de vaste vertaling wordt die bedoeling weergegeven met “ingrijpend”. De vorm hangt samen met het werkwoord forstyrre (“storen”, “verstoren”) en functioneert hier beschrijvend bij ændringen. Het is dus niet het zelfstandig naamwoord “verandering” dat deze eigenschap draagt: forstyrrende beschrijft de verandering. Samen vormen ville gøre en het object ændringen de structuur “zou de verandering maken”. Het complement mindre forstyrrende geeft het resultaat of de nieuwe eigenschap van dat object: “minder ingrijpend”. De volledige betekenis is daarom: “Dat zou de verandering minder ingrijpend maken.”