Soorten visa en hoe u kiest
Kies uw Duitse visum op basis van doel, geplande verblijfsduur, kwalificaties en gezinssituatie.
Het juiste visum voor Duitsland hangt eerst af van het doel en de verwachte duur van uw verblijf. Een Schengenvisum type C is bedoeld voor korte verblijven, waaronder toerisme, familiebezoek, zakenreizen, culturele of sportevenementen en vergelijkbare activiteiten. Een nationaal visum type D wordt gebruikt voor langdurige doeleinden zoals werk, onderwijs, onderzoek en gezinshereniging. Dit onderscheid is belangrijk omdat visumvrij reizen voor korte duur geen recht geeft op immigratie of langdurig werken. Het Federal Office for Migration and Refugees (Federaal Bureau voor Migratie en Vluchtelingen) legt uit dat nationale visa verbonden zijn met het Duitse verblijfsrecht en normaal gesproken deel uitmaken van de procedure voor langdurige toelating ([Visumbeleid als migratiekanaal](https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/EMN/Studien/wp40-emn-visumpolitik-als-migrationskanal.pdf?__blob=publicationFile&v=15)). Voordat u een aanvraag voorbereidt, moet u vaststellen of u een EU-, EER- of Zwitserse burger bent, een familielid dat onder de regels voor vrij verkeer valt, of een onderdaan van een derde land. Onderdanen van derde landen hebben over het algemeen een verblijfstitel nodig voor een langdurig verblijf. Onderdanen van Australië, Canada, Israël, Japan, Nieuw-Zeeland, Zuid-Korea, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten mogen Duitsland zonder visum binnenkomen en de relevante verblijfstitel na aankomst aanvragen, normaal gesproken binnen drie maanden, wanneer de toepasselijke route dit toestaat ([Studeren en werken in Duitsland](https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Integration/bildung-und-beruf-in-deutschland.pdf?__blob=publicationFile&v=12)). Het praktische uitgangspunt is daarom niet de term werkvisum, startupvisum of digital-nomadenvisum, maar de juridische activiteit die u daadwerkelijk zult uitvoeren en het bewijs dat u daarvoor kunt leveren.
Begin met uw doel
Voor studie vereist de gebruikelijke route toelating tot een Duitse instelling voor hoger onderwijs en bewijs dat in uw levensonderhoud is voorzien. Een verblijfsvergunning voor studenten kan normaal gesproken voor minimaal één jaar en maximaal twee jaar worden afgegeven. Verlenging is mogelijk wanneer de opleiding binnen een redelijke termijn kan worden afgerond. Studenten mogen volgens de regels die in de studie- en verblijfsgids van BAMF worden beschreven maximaal 120 volledige dagen of 240 halve dagen per jaar werken. Wie nog niet is toegelaten, kan mogelijk worden aangemerkt als kandidaat voor een universitaire opleiding en een verblijfsvergunning voor maximaal negen maanden krijgen wanneer met originele documenten kan worden aangetoond dat aan de kwalificatievereisten wordt voldaan. Beroepsopleiding heeft een afzonderlijke route: een verblijfsvergunning voor een gekwalificeerde opleiding wordt over het algemeen voor twee jaar afgegeven, of voor de duur van een korter programma, en staat werken tot 10 uur per week toe. Na afronding kan de verblijfstitel met maximaal één jaar worden verlengd om passend werk in het opleidingsgebied te zoeken ([Studeren en werken in Duitsland](https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Integration/bildung-und-beruf-in-deutschland.pdf?__blob=publicationFile&v=12)). Deze routes zijn nuttig voor aanvragers met onderwijs als onmiddellijk doel, maar moeten ook als onderdeel van een langer plan worden beoordeeld. De Duitse regels staan bepaalde overstappen van studie naar gekwalificeerd werk, een Europese blauwe kaart of verblijf bij familie alleen toe wanneer aan de voorwaarden van de nieuwe route wordt voldaan en geen beperking de wijziging verhindert ([Mogelijkheden om de verblijfstitel en het verblijfsdoel in Duitsland te wijzigen](https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/EMN/Studien/wp67-emn-wechsel-aufenthaltstiteln-aufenthaltszwecken.pdf?__blob=publicationFile&v=20)).
Belangrijkste Duitse visum- en verblijfsroutes
| Situatie van de aanvrager | Gebruikelijke route zoals beschreven in de bronnen | Belangrijkste bewijs of voorwaarde |
|---|---|---|
| Universitaire studie | Verblijfstitel voor studie, doorgaans via een nationaal visum wanneer dat vereist is | Toelating en verzekerd levensonderhoud |
| Kandidaat voor een universitaire opleiding | Verblijfsvergunning voor maximaal negen maanden | Originele documenten waaruit waarschijnlijke toelatingsgeschiktheid blijkt |
| Gekwalificeerd werk | Verblijfstitel voor werk of Europese blauwe kaart | Vast aanbod of contract, kwalificaties en algemene voorwaarden |
| Onderzoek | Verblijfsvergunning voor onderzoek | Gastovereenkomst of overeenkomstig contract met een onderzoeksinstelling |
| Ondernemerschap of freelancewerk | Verblijfsvergunning voor zelfstandige of freelanceactiviteit | Ondernemingsplan, financiering, economische of professionele basis |
| Echtgenoot of kerngezin | Verblijfsroute voor gezinshereniging | Familierelatie, huisvesting, verzekering en levensonderhoud waar vereist |
Werk- en onderzoeksmogelijkheden
Een gekwalificeerde werknemer heeft normaal gesproken een vast werkaanbod nodig en moet aan de algemene verblijfsvoorwaarden voldoen, waaronder een geldig paspoort, verzekerd levensonderhoud en het ontbreken van gronden voor uitzetting. Een Europese blauwe kaart is bedoeld voor universitair afgestudeerden en bepaalde onderdanen van derde landen met specifieke beroepservaring. Het actuele overzicht van BAMF vermeldt dat het contract of bindende aanbod minimaal zes maanden moet duren; de blauwe kaart wordt over het algemeen voor vier jaar afgegeven, of voor de contractduur plus drie maanden wanneer het dienstverband korter is. Aanvragers die buiten de EU wonen, komen over het algemeen met een werkvisum binnen en vragen daarna bij de lokale vreemdelingenautoriteit de blauwe kaart aan. Onderdanen van Australië, Canada, Israël, Japan, Zuid-Korea, Nieuw-Zeeland, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten kunnen de visumvrije toegangsroute gebruiken en binnen drie maanden een aanvraag indienen. Personen die al minstens 12 maanden een Europese blauwe kaart in een andere lidstaat hadden, mogen zonder visum binnenkomen en binnen één maand in Duitsland een aanvraag indienen (De Europese blauwe kaart). Onderzoekers hebben een gastovereenkomst of overeenkomstig contract met een onderzoeksinstelling nodig. Zelfstandige aanvragers moeten financiering en een positieve regionale economische impact aantonen; freelancers kunnen onder minder strenge voorwaarden in aanmerking komen, afhankelijk van eventuele vereisten voor een beroepsvergunning (Naar Duitsland komen als wetenschapper, Zelfstandigheid en freelancewerk).
Gezinshereniging
Gezinshereniging richt zich vooral op het kerngezin: echtgenoten en geregistreerde partners, minderjarige kinderen die zich bij hun ouders voegen en ouders die zich bij niet-begeleide minderjarige kinderen voegen. De referent in Duitsland heeft over het algemeen een vestigingsvergunning, een Europese verblijfsvergunning voor langdurig ingezetenen, een verblijfsvergunning of een Europese blauwe kaart nodig. De autoriteiten kunnen woonruimte, ziektekostenverzekering en voldoende middelen van bestaan voor de referent en gezinsleden onderzoeken. Echtgenoten en geregistreerde partners moeten doorgaans minimaal 18 zijn. Sommige aanvragers moeten vóór afgifte van het visum basiskennis van het Duits aantonen. Het vereiste niveau is A1 van het Common European Framework of Reference for Languages (Gemeenschappelijk Europees Referentiekader voor Talen), met vertrouwde alledaagse uitdrukkingen, eenvoudige zinnen, kennismakingen, eenvoudige persoonlijke vragen en beperkt schrijven op officiële formulieren. De Engelstalige BAMF-folder noemt mogelijke uitzonderingen, waaronder situaties met een houder van een Europese blauwe kaart, bepaalde geschoolde werknemers, onderzoekers, zelfstandigen, onderdanen van bepaalde landen of situaties waarin het onmogelijk of onredelijk is om in het buitenland Duits te leren ([Bewijs van basiskennis Duits voor gezinshereniging van echtgenoten vanuit het buitenland](https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/MigrationAufenthalt/Ehegattennachzug/ehegattennachzug-en.pdf?__blob=publicationFile&v=7)). De echtgenoot van een houder van een Europese blauwe kaart kan volgens de informatie van BAMF over de blauwe kaart een verblijfstitel krijgen zonder Duits aan te tonen en krijgt onmiddellijk onbeperkte toestemming om te werken (De Europese blauwe kaart).
Oefen Duits met audio-oefeningen
Verbeter je luistervaardigheid in het Duits met AI-audio-oefeningen
Aanvraagprocedure stap voor stap
Volg de aanvraagvolgorde van het kiezen van het doel en verzamelen van documenten tot registratie en de verblijfskaart.
Begin met het controleren van de toegangsregel die op uw nationaliteit van toepassing is en van het verblijfsdoel dat u wilt gebruiken. Als uw nationaliteit een visum vereist, vraagt u dit vóór vertrek aan bij de Duitse ambassade of het consulaat dat verantwoordelijk is voor uw gewone verblijfplaats. De onderzoeksrichtlijn vermeldt dat de Duitse vertegenwoordiging in het buitenland het visum verleent en dat de lokale vreemdelingenautoriteit normaal gesproken niet betrokken is bij de eerste beslissing over een onderzoeksvisum. Voor andere langdurige verblijfsdoelen kan de vertegenwoordiging overleggen met autoriteiten in Duitsland, vooral wanneer de aanvraag afhankelijk is van een werkaanbod, institutionele toelating of familierelatie. Als u zonder visum mag binnenkomen en uw gekozen route een aanvraag na aankomst toestaat, moet u binnen de toepasselijke termijn een aanvraag indienen bij de vreemdelingenautoriteit die verantwoordelijk is voor uw toekomstige woonplaats. Het algemene migratieportaal van BAMF verwijst aanvragers die van plan zijn te werken, zich bij familie te voegen of te studeren naar doelgerichte vereisten in plaats van naar één universele aanvraag (Migratie en verblijf). Beschouw het visum en de verblijfsvergunning als verbonden maar afzonderlijke fasen: het visum maakt doorgaans binnenkomst mogelijk, terwijl de elektronische verblijfstitel het recht documenteert om voor het goedgekeurde doel in Duitsland te blijven.
Bereid u voor vóór indiening
In de voorbereidingsfase kunnen veel vermijdbare vertragingen worden beperkt. Stel uw identiteit en nationaliteit vast met een geldig paspoort, toon aan dat in uw levensonderhoud is voorzien en controleer of geen algemene uitsluitings- of uitzettingsgrond van toepassing is. Verzamel vervolgens de doelgerichte bewijsstukken: een originele toelatingsbrief van een universiteit voor studie, originele kwalificatiedocumenten voor een route als kandidaat voor een universitaire opleiding, een opleidingsovereenkomst voor beroepsonderwijs, een vast aanbod of arbeidscontract voor werk, een gastovereenkomst voor onderzoek of een betekenisvol ondernemingsplan voor zelfstandigheid. Onderzoekers moeten de geaccrediteerde onderzoeksorganisatie vragen om de ondertekende gastovereenkomst en, indien relevant, de schriftelijke verklaring waarin zij aansprakelijkheid aanvaardt voor kosten die voor de publieke sector kunnen ontstaan tot zes maanden nadat de gastovereenkomst afloopt. De onderzoeksfolder vermeldt dat tijdens de visumprocedure een uitnodigingsbrief met de minimaal vereiste gegevens van de gastovereenkomst voldoende kan zijn, maar verwijst aanvragers ook naar de bevoegde vertegenwoordiging of vreemdelingenautoriteit voor verdere documenten ([Onderzoeksverblijven in Duitsland](https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Forschung/flyer-forschungsaufenthalte.pdf?__blob=publicationFile&v=5)). Aanvragers voor gezinshereniging moeten bewijs van identiteit en familierelatie voorbereiden, terwijl referenten bewijs moeten verzamelen over huisvesting, ziektekostenverzekering en levensonderhoud. Orden de documenten volgens de instructies van de vertegenwoordiging, omdat de documentvereisten per route verschillen.
- Bepaal of uw verblijf kortdurend of langdurig is en kies het juridische doel: studie, opleiding, werk, onderzoek, zelfstandigheid of gezinshereniging.
- Controleer of een nationaal visum vereist is en zoek de Duitse ambassade of het consulaat dat verantwoordelijk is voor uw gewone verblijfplaats.
- Verzamel het centrale bewijs voor uw route, zoals toelating, een arbeidscontract, een gastovereenkomst, een ondernemingsplan of familiedocumenten.
- Bereid bewijs van paspoort, identiteit, levensonderhoud, ziektekostenverzekering waar vereist, huisvesting waar vereist en eventuele kwalificatie- of taalbewijzen voor.
- Dien de aanvraag in bij de verantwoordelijke Duitse vertegenwoordiging of, waar wettelijk toegestaan, bij de vreemdelingenautoriteit in Duitsland.
- Woon de vereiste afspraak of het interview bij en verstrek biometrische gegevens of aanvullend bewijs dat door de bevoegde autoriteit wordt gevraagd.
- Registreer na goedkeuring en binnenkomst uw adres binnen twee weken nadat u uw verblijf heeft aangevangen en vraag persoonlijk bij de lokale vreemdelingenautoriteit de elektronische verblijfstitel aan.
- Vraag vóór het verlopen van het inreisvisum of de verblijfstitel om verlenging of wijziging van status als u nog steeds aan de voorwaarden van de relevante route voldoet.
Dien de aanvraag in en beantwoord vragen
Leg tijdens de indiening en het interview het verblijfsdoel consistent met de documenten uit. Een student moet de toelatingsbrief, de opleiding als hoofddoel van het verblijf en het bewijs van financiële ondersteuning met elkaar kunnen verbinden. Een onderzoeker moet ervoor zorgen dat de gastovereenkomst de onderzoeksactiviteit, de toelating van de onderzoeker door de organisatie, de essentiële juridische relatie en het gevolg vermeldt dat de overeenkomst ongeldig wordt als de verblijfstitel niet wordt verleend. Een aanvrager voor gezinshereniging moet ervoor zorgen dat paspoorten, akten van de burgerlijke stand en het bewijs van de referent de gestelde familierelatie ondersteunen. Voor gezinshereniging van echtgenoten moet basiskennis Duits normaal gesproken vóór binnenkomst bij de verantwoordelijke ambassade of het consulaat worden aangetoond. De BAMF-folder erkent certificaten op basis van gestandaardiseerde ALTE-examens, waaronder Start Deutsch 1 van het Goethe Institute of telc, Grundstufe Deutsch 1 van het Oostenrijkse taaldiploma en TestDaF; alleen de diplomatieke vertegenwoordiging beslist of het ingediende bewijs wordt erkend ([Bewijs van basiskennis Duits voor gezinshereniging van echtgenoten vanuit het buitenland](https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/MigrationAufenthalt/Ehegattennachzug/ehegattennachzug-en.pdf?__blob=publicationFile&v=7)). Als een route een uitzondering kent, documenteer dan de feiten die deze ondersteunen in plaats van aan te nemen dat de uitzondering automatisch van toepassing is.
Rond de formaliteiten na aankomst af
Rond na aankomst de lokale formaliteiten snel af. Registratie bij het bevolkingsregister is verplicht en moet binnen twee weken na het betrekken van een woning worden voltooid. Voor deze registratie heeft u een bevestiging van uw verhuurder nodig en ontvangt u een registratiecertificaat. Onderdanen van derde landen moeten vervolgens persoonlijk bij de vreemdelingenautoriteit verschijnen om de verblijfstitel aan te vragen, die als elektronische verblijfstitel wordt afgegeven. Ziektekostenverzekering is verplicht, zowel wettelijk als particulier. De gids van BAMF over de eerste stappen noemt ook het openen van een Duitse bankrekening nuttig voor huur- en loonbetalingen en vermeldt dat een buitenlands rijbewijs maximaal zes maanden mag worden gebruikt, waarna een Duits rijbewijs vereist kan zijn (Eerste stappen in Duitsland). Als uw omstandigheden veranderen, vraag dan de nieuwe route aan voordat u daarop vertrouwt. De studie over statuswijzigingen legt uit dat een wijziging doorgaans mogelijk is wanneer aan de voorwaarden van de nieuwe titel wordt voldaan, maar dat studenten, personen in beroepsopleiding, asielzoekers tijdens de procedure, afgewezen asielzoekers en houders van een Schengenvisum beperkingen ondervinden en alleen in uitzonderlijke gevallen van status mogen veranderen ([Mogelijkheden om de verblijfstitel en het verblijfsdoel in Duitsland te wijzigen](https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/EMN/Studien/wp67-emn-wechsel-aufenthaltstiteln-aufenthaltszwecken.pdf?__blob=publicationFile&v=20)).
Checklist vereiste documenten
Gebruik een doelgerichte documentenset met identiteit, levensonderhoud, kwalificaties, verzekering en familiebanden.
Er bestaat geen uniforme documentenset voor een Duits visum die voor iedere aanvrager geschikt is. De documenten hangen af van het verblijfsdoel, de nationaliteit van de aanvrager, de plaats van aanvraag en de vraag of de zaak in het buitenland of na een toegestane visumvrije binnenkomst wordt ingediend. De gemeenschappelijke basis bestaat uit een geldig paspoort, vastgestelde identiteit en nationaliteit, verzekerd levensonderhoud en bewijs dat geen algemene reden de afgifte van de verblijfstitel verhindert. De BAMF-gids over studeren en werken in Duitsland noemt een paspoort, verzekerd levensonderhoud en het ontbreken van gronden voor uitzetting als algemene vereisten voor een verblijfstitel voor langere duur ([Studeren en werken in Duitsland](https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Integration/bildung-und-beruf-in-deutschland.pdf?__blob=publicationFile&v=12)). De visumprocedure vereist doorgaans ook reisdocumenten, bewijs van voldoende middelen en verzekering; aanvullend bewijs hangt af van de beoogde activiteit. Lees daarom na het kiezen van de route de checklist van de verantwoordelijke vertegenwoordiging, bewaar originelen en kopieën en zorg ervoor dat het verhaal in de aanvraag overeenkomt met het bewijs. Een document dat een kwalificatie bewijst, bewijst op zichzelf geen recht om te werken, en een visum voor kort verblijf vervangt niet het bewijs dat voor een verblijfstitel voor langere duur nodig is.
Identiteit en algemene bewijsstukken
Begin voor iedere route met identiteits- en toegangsdocumenten. Bereid een erkend, geldig paspoort of vervangend paspoort voor, de volledige aanvraagdocumenten die door de verantwoordelijke vertegenwoordiging of vreemdelingenautoriteit worden gevraagd en documenten die uw nationaliteit en persoonlijke identiteit vaststellen. Voeg bewijs toe dat in uw levensonderhoud is voorzien voor de voorgestelde periode en bewijs van ziektekostenverzekering wanneer de route of vertegenwoordiging dit vereist. Als u met gezinsleden zult wonen, bereid dan bewijs voor dat relevant is voor het huishouden en de huisvesting. Als de aanvraag betrekking heeft op gereglementeerd werk of een beroep waarvoor toestemming nodig is, voeg dan de vereiste vergunning of erkenningsdocumenten toe. De ICT-richtlijn vereist bijvoorbeeld dat de werkgever een geldig paspoort, de ICT-verblijfstitel die door de eerste EU-lidstaat is afgegeven, een arbeidscontract en detacheringsovereenkomst en, indien nodig, een beroepsvergunning indient (In heel Europa werken met een intra-concernoverplaatsing (ICT)). De exacte vorm van indiening wordt door de autoriteit bepaald. Ga er niet van uit dat een digitale kopie, een onvertaald document of een informele verklaring wordt geaccepteerd wanneer de autoriteit om een origineel, gewaarmerkt of formeel controleerbaar document vraagt. Neem contact op met de verantwoordelijke vertegenwoordiging of lokale vreemdelingenautoriteit als een document ontbreekt, vooral bij documenten over de burgerlijke stand.
- Geldig paspoort of erkend vervangend paspoort.
- Bewijs van identiteit en nationaliteit.
- Bewijs dat in uw levensonderhoud is voorzien voor het beoogde verblijf.
- Bewijs van wettelijke of particuliere ziektekostenverzekering waar vereist.
- Bewijs van huisvesting of voldoende woonruimte wanneer de route dit vereist.
- De route-specifieke toelatingsbrief, het arbeidscontract, de gastovereenkomst, het ondernemingsplan of documenten over de familierelatie.
- Erkenning van kwalificaties, bewijs van vergelijkbaarheid of beroepsvergunning waar vereist voor de geplande activiteit.
- Taalbewijs waar vereist, waaronder Duits op A1-niveau voor veel aanvragen voor gezinshereniging van echtgenoten.
- Voor gezinsaanvragen: paspoorten, geboorteakten, huwelijksakten en bewijs dat de aanvrager met de referent verbonden is.
- Voor ICT-mobiliteit: de ICT-titel van de eerste lidstaat, detacheringdocumentatie, paspoort en bewijs dat de Duitse entiteit tot dezelfde onderneming of groep behoort.
Bewijs voor studie en werk
Studenten moeten de originele toelatingsbrief opnemen van een staatsinstelling of door de staat erkende instelling voor hoger onderwijs, hogeschool, kunstschool, vergelijkbare opleidingsschool, instelling voor duaal onderwijs of erkend voorbereidend collegeprogramma. De opleiding moet het hoofddoel van het verblijf zijn; avond-, weekend- en schriftelijke opleidingen komen volgens de BAMF-gids niet in aanmerking. Een student die nog niet is toegelaten, kan originele documenten nodig hebben waaruit de waarschijnlijke toelatingsgeschiktheid blijkt en kan een verblijfsvergunning voor maximaal negen maanden krijgen. Studenten moeten ook aantonen dat in hun levensonderhoud is voorzien. Volgens de aangehaalde regels is werk tijdens de studie beperkt tot 120 volledige dagen of 240 halve dagen per jaar ([Studeren en werken in Duitsland](https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Integration/bildung-und-beruf-in-deutschland.pdf?__blob=publicationFile&v=12)). Aanvragers voor gekwalificeerd werk moeten het vaste aanbod of contract, bewijs van kwalificaties en eventuele vereiste erkenning of beoordeling van vergelijkbaarheid voor het beroep opnemen. Aanvragers van een blauwe kaart hebben een Duits diploma, een erkend of vergelijkbaar buitenlands diploma of de kwalificerende professionele basis zoals beschreven in de actuele regels nodig, samen met een contract of bindend aanbod dat minimaal zes maanden geldig is. De informatie over de blauwe kaart vermeldt ook dat hooggekwalificeerd werk en de contractduur bepalen of de kaart voor vier jaar of voor de contractduur plus drie maanden wordt afgegeven (De Europese blauwe kaart).
Bewijs voor onderzoek en ondernemerschap
Onderzoekers moeten voor het onderzoeksproject een ondertekende gastovereenkomst of overeenkomstig contract met een onderzoeksinstelling verkrijgen. De overeenkomst moet de verplichting van de onderzoeker om het project uit te voeren, de verplichting van de organisatie om de onderzoeker toe te laten, de essentiële juridische relatie en, wanneer de onderzoeker in dienst is, het werkgebied en salaris vermelden. De onderzoeksfolder beschrijft ook een schriftelijke aansprakelijkheidsverklaring van de organisatie voor kosten die voor een overheidsinstantie kunnen ontstaan tot zes maanden nadat de gastovereenkomst afloopt, vooral wanneer de organisatie voornamelijk privaat wordt gefinancierd en nog geen algemene aansprakelijkheid heeft verklaard ([Onderzoeksverblijven in Duitsland](https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Forschung/flyer-forschungsaufenthalte.pdf?__blob=publicationFile&v=5)). Zelfstandige aanvragers moeten een informatief en betekenisvol ondernemingsplan voorbereiden over de duurzaamheid van het bedrijfsidee, bedrijfservaring, de geplande kapitaalinvestering, regionale werkgelegenheids- en opleidingseffecten en de bijdrage aan innovatie en onderzoek. Zij moeten ook aantonen dat de financiering verzekerd is en dat de onderneming naar verwachting een positieve invloed op de regionale economie zal hebben. Aanvragers ouder dan 45 moeten bewijs van oudedagsvoorziening indienen. Freelancers kunnen een beroepsvergunning nodig hebben, zoals een vergunning om geneeskunde uit te oefenen. BAMF verwijst aanvragers voor vragen over beroepserkenning naar het portaal Recognition in Germany (Zelfstandigheid en freelancewerk).
Documenten voor gezinshereniging
Aanvragers voor gezinshereniging moeten zowel hun identiteit als de gestelde familierelatie bewijzen. De studie over gezinshereniging richt zich op echtgenoten, geregistreerde partners, minderjarige kinderen en in bepaalde gevallen ouders van niet-begeleide minderjarige kinderen. De referent heeft over het algemeen een vestigingsvergunning, een Europese verblijfsvergunning voor langdurig ingezetenen, een verblijfsvergunning of een Europese blauwe kaart nodig. Het dossier van de referent moet voldoende woonruimte, ziektekostenverzekering en voldoende middelen van bestaan voor de referent en gezinsleden behandelen. Afhankelijk van de route en de autoriteit kunnen voor de aanvraag paspoorten, geboorteakten, huwelijksakten, loonstroken of belastingverklaringen en huurbewijs nodig zijn. Deze documenten moeten overeenkomen wat betreft namen, data en familierelaties. Bepaalde groepen krijgen een bevoorrechte behandeling of kunnen van sommige vereisten zijn vrijgesteld, maar de BAMF-bron benadrukt dat de details afhangen van de verblijfsstatus van de referent en het moment van de aanvraag ([Gezinshereniging van onderdanen van derde landen in Duitsland](https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/EMN/Studien/wp73-emn-familiennachzug-drittstaatsangehoerige-deutschland.pdf?__blob=publicationFile&v=16)). Bereid voor gezinshereniging van echtgenoten bewijs van A1 voor, tenzij een uitzondering van toepassing is. Erkende certificaten zijn onder meer Start Deutsch 1 van het Goethe Institute of telc, Grundstufe Deutsch 1 van het Oostenrijkse taaldiploma en TestDaF, maar alleen de Duitse diplomatieke vertegenwoordiging die de aanvraag behandelt, beslist of het bewijs wordt geaccepteerd ([Bewijs van basiskennis Duits voor gezinshereniging van echtgenoten vanuit het buitenland](https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/MigrationAufenthalt/Ehegattennachzug/ehegattennachzug-en.pdf?__blob=publicationFile&v=7)).
Prioriteiten voor documenten per immigratieroute
| Route | Belangrijkste documenten om voor te bereiden | Aanvullende controles |
|---|---|---|
| Studie | Toelatingsbrief, paspoort, bewijs van verzekerd levensonderhoud | De opleiding moet het hoofddoel zijn; werkbeperkingen zijn van toepassing |
| Werk | Vast aanbod of arbeidscontract, paspoort, bewijs van kwalificaties | Voor sommige banen kan toestemming van het Federal Employment Agency (Federaal Arbeidsbureau) vereist zijn |
| Europese blauwe kaart | Diploma of kwalificerend beroepsbewijs, contract of bindend aanbod | Het contract moet minimaal zes maanden geldig zijn |
| Onderzoek | Gastovereenkomst of uitnodiging met de vereiste gegevens | De organisatie moet mogelijk een aansprakelijkheidsverklaring verstrekken |
| Zelfstandigheid | Ondernemingsplan, financieringsbewijs, professionele achtergrond | Regionale economische impact en oudedagsvoorziening kunnen worden onderzocht |
| Gezinshereniging | Paspoorten, documenten van de burgerlijke stand, documenten van de referent | Regels voor huisvesting, verzekering, levensonderhoud en taal kunnen van toepassing zijn |
Oefen Duits met audio-oefeningen
Oefen Duits-zinnen die je echt in Duitsland zult gebruiken
Kosten en verwerkingstijden
Plan kosten en timing voorzichtig, omdat de bronnen route-specifieke termijnen geven en geen universeel schema.
Duitsland heeft geen universeel bedrag voor immigratiekosten of verwerkingstijd dat op elk visum en elke verblijfsvergunning van toepassing is. Het aangeleverde officiële materiaal beschrijft verschillende autoriteiten, titels, geldigheidsperioden, documentvereisten en administratieve situaties. Het ondersteunt daarom een route-specifiek budget en tijdschema in plaats van één belofte. De studie over het visumbeleid onderscheidt visa type C voor kort verblijf van nationale visa type D en legt uit dat visa type D werk, onderwijs en gezinshereniging als langdurige doeleinden omvatten ([Visumbeleid als migratiekanaal](https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/EMN/Studien/wp40-emn-visumpolitik-als-migrationskanal.pdf?__blob=publicationFile&v=15)). De onderzoeksfolder vermeldt dat het visumaanvraagformulier gratis verkrijgbaar is bij Duitse vertegenwoordigingen of online, maar dit betekent niet dat elk onderdeel van een volledige aanvraag gratis is. Kosten voor verblijfstitels, afspraken, taalexamens, het opstellen van documenten, reizen, verzekering, huisvesting en regelingen voor financiële ondersteuning kunnen allemaal van invloed zijn op het werkelijke budget. De hier verstrekte bronnen bevatten geen volledige actuele kostentabel. Controleer vóór indiening bij de verantwoordelijke vertegenwoordiging en vreemdelingenautoriteit het exacte bedrag, de geaccepteerde betaalmethode en of een externe dienstverlener betrokken is. Houd afzonderlijke reserves aan voor de aanvraag zelf en voor het financiële bewijs dat nodig is om aan te tonen dat in uw levensonderhoud is voorzien.
Begroot de officiële fasen
Een praktisch budget moet vier fasen onderscheiden. Bereid eerst het bewijs voor: paspoort, kwalificatie- of documenten van de burgerlijke stand, toelatings- of arbeidsdocumenten, verzekering en eventueel vereist taalcertificaat. Begroot vervolgens de indiening van de visum- of verblijfsaanvraag en bevestig de actuele kosten bij de verantwoordelijke vertegenwoordiging of lokale autoriteit, omdat de studie over statuswijzigingen kosten als administratief onderwerp noemt maar geen universeel bedrag geeft ([Mogelijkheden om de verblijfstitel en het verblijfsdoel in Duitsland te wijzigen](https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/EMN/Studien/wp67-emn-wechsel-aufenthaltstiteln-aufenthaltszwecken.pdf?__blob=publicationFile&v=20)). Plan ten derde de kosten na aankomst: adresregistratie, de afspraak bij de vreemdelingenautoriteit, wettelijke of particuliere ziektekostenverzekering en de praktische kosten van het openen van een bankrekening en het regelen van huisvesting. De gids van BAMF over de eerste stappen maakt ziektekostenverzekering verplicht en noemt registratie binnen twee weken verplicht (Eerste stappen in Duitsland). Reserveer ten vierde geld voor verlenging of een latere statuswijziging. Studenten, onderzoekers, werknemers en zelfstandigen hebben verschillende geldigheidsperioden, waardoor de datum van de volgende aanvraag aanzienlijk kan verschillen. Beschouw het bestaan van een visum niet als bewijs dat het volledige vestigingsproces is betaald of voltooid.
- Bevestig de actuele kosten van het visum of de verblijfstitel bij de verantwoordelijke Duitse vertegenwoordiging of vreemdelingenautoriteit.
- Controleer of een taalexamen vereist is en begroot het geaccepteerde certificaat vóór indiening.
- Neem reizen, ziektekostenverzekering, huisvesting en voorbereiding op adresregistratie op in het budget voor aankomst.
- Houd voldoende middelen beschikbaar om verzekerd levensonderhoud voor de beoogde periode aan te tonen.
- Plan voor studie de volledige goedgekeurde opleidingsperiode en de toegestane werkgrens van 120 volledige dagen of 240 halve dagen per jaar.
- Vraag voor onderzoek aan de gastorganisatie of een aansprakelijkheidsverklaring vereist is en wie mogelijke kosten voor de publieke sector tot zes maanden na het einde van de overeenkomst draagt.
- Begroot voor zelfstandigheid de start van de onderneming en toon aan dat de financiering verzekerd is; aanvragers ouder dan 45 moeten ook bewijs van oudedagsvoorziening verstrekken.
- Begroot voor gezinshereniging de documenten van de burgerlijke stand, taalbewijs waar vereist en bewijs van huisvesting, verzekering en levensonderhoud van de referent.
- Vertrouw niet op een algemene belofte over de verwerkingstijd; vraag de autoriteit om route-specifieke informatie nadat het dossier compleet is.
Gepubliceerde geldigheidsperioden
De officiële bronnen geven verschillende concrete perioden die nuttig zijn voor de planning, ook al vormen zij geen universele garantie voor de verwerkingstijd. Een verblijfsvergunning voor een kandidaat voor een universitaire opleiding kan maximaal negen maanden duren. Een verblijfsvergunning voor studenten kan voor minimaal één jaar en maximaal twee jaar worden afgegeven, met mogelijke verlenging wanneer afronding realistisch blijft. Een gekwalificeerde beroepsopleiding wordt over het algemeen voor twee jaar afgegeven, of voor de kortere duur van het programma, en kan worden verlengd tot de verwachte einddatum. Een verblijfsvergunning voor een onderzoeker wordt voor minimaal één jaar verleend, tenzij het onderzoeksproject korter is; na succesvol onderzoek kan een vergunning voor maximaal 18 maanden worden afgegeven om werk te zoeken wanneer in het levensonderhoud is voorzien ([Onderzoeksverblijven in Duitsland](https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Forschung/flyer-forschungsaufenthalte.pdf?__blob=publicationFile&v=5), Naar Duitsland komen als wetenschapper). Een vergunning voor zelfstandigheid wordt voor maximaal drie jaar afgegeven, terwijl een verblijfsvergunning voor freelancewerk volgens de beschrijving van BAMF na vijf jaar kan leiden tot een permanent verblijfsrecht (Zelfstandigheid en freelancewerk). De Europese blauwe kaart wordt normaal gesproken voor vier jaar afgegeven, of voor de duur van het arbeidscontract plus drie maanden wanneer het contract korter is, mits het contract minimaal zes maanden duurt (De Europese blauwe kaart).
Houd rekening met vertragingen
De verwerkingstijd is bijzonder gevoelig voor de vertegenwoordiging, de route, de volledigheid van de documenten en het aantal aanvragen. De studie over gezinshereniging vermeldt dat wachttijden om een aanvraag in te dienen tijdens perioden van grote vraag bij bepaalde diplomatieke vertegenwoordigingen tijdelijk meer dan anderhalf jaar bedroegen. Ook wordt uitgelegd dat extra personeel, infrastructuur en versnelde procedures werden ingevoerd, terwijl de vraag bleef toenemen ([Gezinshereniging van onderdanen van derde landen in Duitsland](https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/EMN/Studien/wp73-emn-familiennachzug-drittstaatsangehoerige-deutschland.pdf?__blob=publicationFile&v=16)). Voor ICT-mobiliteit geldt een specifieke regel voor planning vooraf: voor een Duitse Mobile ICT Card moet de aanvraag vanuit het buitenland minimaal 20 dagen vóór aankomst worden ingediend, of vanuit Duitsland uiterlijk 20 dagen vóór het einde van kortdurende mobiliteit. Een persoon met een ICT Card van een andere lidstaat mag maximaal 90 dagen binnen 180 dagen in Duitsland werken nadat de werkgever de vereiste melding heeft ingediend, maar de melding moet vóór binnenkomst volledig zijn ontvangen (In heel Europa werken met een intra-concernoverplaatsing (ICT)). Bouw de planning achterwaarts op vanaf de start van de opleiding, het werk, het onderzoek of de gezinsverhuizing. Boek geen onomkeerbare verhuizing uitsluitend op basis van een verwachte beslisdatum.
Perioden vermeld in de aangeleverde officiële bronnen
| Route of fase | Vermelde periode | Betekenis voor de planning |
|---|---|---|
| Kandidaat voor een universitaire opleiding | Maximaal negen maanden | Tijd om toelating te verkrijgen wanneer kwalificatie kan worden aangetoond |
| Universitaire student | Minimaal één jaar en maximaal twee jaar | Verlenging kan mogelijk zijn als afronding van de studie redelijk blijft |
| Gekwalificeerde opleiding | Over het algemeen twee jaar | Kortere programma's zijn beperkt tot de programmaduur |
| Onderzoek | Minimaal één jaar tenzij het project korter is | De lokale vreemdelingenautoriteit geeft de verblijfsvergunning af |
| Werk zoeken na onderzoek | Maximaal 18 maanden | In het levensonderhoud moet zijn voorzien en werk is het doel |
| Europese blauwe kaart | In beginsel vier jaar | Een korter contract betekent de contractduur plus drie maanden |
| Zelfstandigheid | Maximaal drie jaar | Vestiging kan volgen na succesvolle bedrijfsactiviteit |
| Aanvraag voor ICT-mobiliteit | Minimaal 20 dagen vooraf | Specifieke indieningstermijn voor gevallen met een Mobile ICT Card |
Oefen Duits met audio-oefeningen
Verbeter je gespreksvaardigheid in het Duits in slechts enkele minuten per dag
Route naar permanent verblijf
Voor permanent verblijf zijn doorgaans langdurig rechtmatig verblijf, een verzekerd inkomen, taalvaardigheid, huisvesting en bewijs van integratie vereist.
Duitsland biedt onderdanen van derde landen twee belangrijke verblijftitels voor onbepaalde tijd: de vestigingsvergunning en de Europese verblijfsvergunning voor langdurig ingezetenen. De vestigingsvergunning staat onbeperkt verblijf in Duitsland toe en maakt volgens de uitleg van BAMF verblijf in andere Schengenstaten mogelijk voor maximaal 90 dagen binnen elke periode van 180 dagen. De Europese verblijfsvergunning voor langdurig ingezetenen is eveneens onbeperkt geldig en biedt ruimere mobiliteitsrechten in bijna alle andere EU-lidstaten behalve Ierland en Denemarken, afhankelijk van de regels van het bestemmingsland. De gewone route naar een van beide titels is gebaseerd op vijf jaar rechtmatig verblijf, maar de berekening kan in specifieke omstandigheden bepaalde eerdere verblijfsperioden of perioden in een andere EU-lidstaat omvatten. BAMF vermeldt dat de algemene route voor een Europese verblijfsvergunning voor langdurig ingezetenen minimaal vijf jaar met een verblijfstitel vereist, een regelmatig inkomen dat volstaat voor de aanvrager en het gezin, Duits op B1-niveau, basiskennis van de rechts- en maatschappelijke orde en levensomstandigheden van Duitsland, voldoende huisvesting en het ontbreken van een belemmering op het gebied van openbare veiligheid of openbare orde (Vestiging in Duitsland, Mobiliteit met een Europese verblijfsvergunning voor langdurig ingezetenen). Permanent verblijf is daarom niet eenvoudigweg een tijdsteller. Bewaar gedurende de periode van tijdelijk verblijf bewijs van rechtmatig verblijf, werk, pensioenbijdragen, taalleren, huishoudinkomen, huisvesting en eventuele beroepsvergunningen.
Algemene vereisten voor vestiging
Voor een standaardvestigingsvergunning beschrijft BAMF een verblijfsperiode van vijf jaar met een verblijfsvergunning, minimaal 60 maanden bijdragen aan een pensioenverzekering, verzekerd levensonderhoud, Duits op B1-niveau, basiskennis van de rechts- en maatschappelijke orde en levensomstandigheden, voldoende woonruimte voor de aanvrager en inwonende gezinsleden, alle vergunningen die nodig zijn voor permanente beroepsuitoefening en het ontbreken van een belemmering op het gebied van openbare veiligheid of openbare orde. Aan de pensioenvoorwaarde kan in sommige gevallen via een echtgenoot worden voldaan. Verblijfsperioden voor bepaalde doeleinden en sommige perioden buiten Duitsland kunnen meetellen, maar de precieze berekening is route-specifiek. Op dezelfde BAMF-pagina wordt een afzonderlijke Europese verblijfsvergunning voor langdurig ingezetenen beschreven met vijf jaar verblijf, een regelmatig inkomen voor het huishouden, Duits op B1-niveau, kennis van de rechts- en maatschappelijke orde en levensomstandigheden van Duitsland, geschikte huisvesting en het ontbreken van een bezwaar op het gebied van openbare veiligheid of openbare orde (Vestiging in Duitsland). Deze vereisten vormen een nuttige bewijschecklist: behoud een rechtmatige status zonder onderbrekingen, leg pensioenbijdragen vast, bewaar arbeids- en inkomensgegevens, verkrijg het vereiste taal- en bewijs van maatschappelijke kennis en bewaar documentatie over huisvesting. Als uw huidige titel voor studie is afgegeven, ga er dan niet van uit dat elke studieperiode op dezelfde manier meetelt als werk. De studie over statuswijzigingen legt uit dat de rechten van een verblijfstitel en de voorwaarden voor bestendiging afhangen van de te verlenen titel en het verblijfsdoel ([Mogelijkheden om de verblijfstitel en het verblijfsdoel in Duitsland te wijzigen](https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/EMN/Studien/wp67-emn-wechsel-aufenthaltstiteln-aufenthaltszwecken.pdf?__blob=publicationFile&v=20)).
- Behoud de vereiste verblijfstitel gedurende de vereiste periode en controleer welke eerdere perioden mogen meetellen.
- Zorg ervoor dat in uw levensonderhoud en dat van de gezinsleden die met u wonen is voorzien.
- Bouw het vereiste pensioenbijdragenoverzicht op: de algemene vestigingsroute beschrijft 60 maanden, terwijl verkorte routes andere perioden gebruiken.
- Bereik het vereiste Duitse taalniveau: de gewone routes voor vestiging en langdurig verblijf beschrijven B1.
- Bereid bewijs voor van basiskennis van de rechts- en maatschappelijke orde en levensomstandigheden van Duitsland.
- Behoud voldoende woonruimte voor uzelf en de gezinsleden in het huishouden.
- Beschik over alle beroepsvergunningen die nodig zijn voor permanente arbeid of beroepsuitoefening.
- Controleer vóór de aanvraag de vereisten op het gebied van openbare veiligheid en openbare orde.
- Documenteer bij een aanvraag via een verkorte route de specifieke kwalificatie-, arbeids-, pensioen-, taal- of bedrijfsvoorwaarden die recht geven op de aanvraag.
Verkorte routes voor geschoolde werknemers
Geschoolde werknemers, afgestudeerden van Duitse universiteiten of beroepsopleidingen, onderzoekers, houders van een Europese blauwe kaart en succesvolle zelfstandigen kunnen voor versnelde routes naar vestiging in aanmerking komen. De BAMF-gids over vestiging vermeldt dat geschoolde werknemers met een verblijfstitel voor werk als persoon met een beroeps- of academische opleiding, of als onderzoeker, na drie jaar in aanmerking kunnen komen wanneer zij een baan hebben, 36 maanden verplichte pensioenbijdragen hebben betaald en voldoende Duits beheersen. Afgestudeerden die een binnenlandse beroepsopleiding of universitaire studie succesvol hebben afgerond, kunnen na twee jaar in aanmerking komen met een verblijfstitel als geschoolde werknemer of onderzoeker, een baan, 24 maanden verplichte pensioenbijdragen en voldoende Duits. Houders van een Europese blauwe kaart kunnen na 27 maanden overeenkomstig werk en pensioenbijdragen met basiskennis Duits, of na 21 maanden met Duits op B1-niveau, voor een vestigingsvergunning in aanmerking komen (Vestiging in Duitsland). Het actuele overzicht van de blauwe kaart beschrijft eveneens een route naar vestiging na 27 maanden met basiskennis Duits en na 21 maanden met B1, naast vereisten voor levensonderhoud, huisvesting, maatschappelijke kennis, beroepsvergunningen en openbare orde (De Europese blauwe kaart). Een onderzoeker kan na succesvolle afronding van het onderzoek ook overstappen naar een verblijfsvergunning om maximaal 18 maanden werk te zoeken. Een zelfstandige kan na drie jaar een vestigingsvergunning krijgen als de onderneming succesvol is en in het levensonderhoud van de aanvrager en personen ten laste is voorzien (Naar Duitsland komen als wetenschapper, Zelfstandigheid en freelancewerk).
Van studie naar vestiging
Studie kan de eerste fase van een langer immigratieplan zijn, maar de overstap moet worden geregeld voordat de studententitel verloopt. De BAMF-studie over studenten vermeldt dat internationale studenten tijdens hun studie 120 volledige dagen of 240 halve dagen mogen werken en na afstuderen maximaal 18 maanden in Duitsland mogen blijven om passend werk te vinden; tijdens die periode waarin werk wordt gezocht, is onbeperkt werken toegestaan. De actuele pagina over wetenschappers vermeldt eveneens dat onderzoekers die hun onderzoek succesvol afronden maximaal 18 maanden kunnen krijgen om werk te zoeken als zij aantonen dat in hun levensonderhoud is voorzien ([Immigratie van internationale studenten uit derde landen](https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/EMN/Studien/wp47-emn-studierende-drittstaaten.pdf?__blob=publicationFile&v=16), Naar Duitsland komen als wetenschapper). De volgende titel moet passen bij de nieuwe activiteit: gekwalificeerd werk, onderzoek of een Europese blauwe kaart wanneer aan de voorwaarden wordt voldaan. De studie over statuswijzigingen meldt dat veel aanvragers overstappen van verblijf voor studie naar een verblijfs- of vestigingsvergunning voor betaalde activiteiten, een Europese blauwe kaart of verblijf bij familie, maar waarschuwt ook dat studenten en stagiairs beperkingen ondervinden bij statuswijzigingen en dat de voorwaarden van de nieuwe titel doorslaggevend zijn ([Mogelijkheden om de verblijfstitel en het verblijfsdoel in Duitsland te wijzigen](https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/EMN/Studien/wp67-emn-wechsel-aufenthaltstiteln-aufenthaltszwecken.pdf?__blob=publicationFile&v=20)). Een student die permanent verblijf plant, moet daarom vroeg met Duits leren beginnen, bewijs van succesvolle afronding bewaren, vóór het einde van de periode om werk te zoeken een kwalificerende baan veiligstellen en de pensioenbijdragen bijhouden vanaf het begin van de verblijfstitel voor werk.
Europees langdurig verblijf
De Europese verblijfsvergunning voor langdurig ingezetenen is nuttig voor iemand die een onbeperkt verblijfsrecht in Duitsland wil behouden en later mogelijk binnen de EU mobiel wil zijn. BAMF vermeldt dat voor de vergunning normaal gesproken vijf ononderbroken jaren in een EU-lidstaat vereist zijn, hoewel houders van een Europese blauwe kaart kwalificerende perioden in meerdere lidstaten kunnen opbouwen. Een Duitse Europese verblijfsvergunning voor langdurig ingezetenen staat vestiging in bijna alle andere EU-lidstaten behalve Ierland en Denemarken over het algemeen onder minder strenge voorwaarden toe, hoewel de lidstaat van bestemming de arbeidsmarkt kan beoordelen voordat werk wordt toegestaan. De houder kan volgens de regels van dat land in een andere lidstaat werken, studeren of een opleiding volgen. De Duitse vergunning vervalt normaal gesproken wanneer de houder zes jaar buiten Duitsland woont en vervalt ook wanneer de houder in een andere lidstaat een Europese verblijfsvergunning voor langdurig ingezetenen verkrijgt (Mobiliteit met een Europese verblijfsvergunning voor langdurig ingezetenen). Deze route mag niet worden verward met een Europese blauwe kaart: de blauwe kaart is tijdelijk en aan werk gekoppeld, terwijl de Europese verblijfsvergunning voor langdurig ingezetenen onbeperkt geldig is en op mobiliteit is gericht. Aanvragers moeten beslissen welk voordeel het belangrijkst is en vervolgens bij de verantwoordelijke autoriteit controleren hoe studie-, onderzoeks-, blauwekaart- en andere verblijfsperioden worden meegeteld.