Bedanken en afscheid nemen | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Bis später.

   Tot later.

   Bis

   tot (in een afscheid)

   später

   later

   Uitgebreide uitleg

   Bis betekent hier ‘tot’ en staat in een afscheid vóór een tijdsaanduiding. Dezelfde constructie staat in Bis morgen.: ‘Tot morgen.’ später betekent hier ‘later’ en verwijst naar een later moment zonder dat het precieze tijdstip wordt genoemd. Het is de vergrotende trap van spät (‘laat’): spät – später (‘laat’ – ‘later’). In deze uiting wordt später zelfstandig als tijdsaanduiding gebruikt. Samen vormen Bis später. een korte, gebruikelijke afscheidsgroet met de betekenis ‘Tot later.’ De zin verwijst naar een later moment van contact, zonder dat vast te leggen hoe of wanneer dat contact plaatsvindt.

2. Bis morgen.

   Tot morgen.

   Bis morgen

   Tot morgen

   Uitgebreide uitleg

   Bis morgen is een vaste, korte afscheidsgroet. bis betekent hier dat iets doorgaat tot een genoemd tijdstip; in deze uitdrukking introduceert het het moment waarop men elkaar weer verwacht te zien. morgen betekent de dag na vandaag. Het woord is een tijdsaanduiding en krijgt hier geen meervouds- of naamvalsuitgang. Vergelijkbaar patroon: Bis später. = ‘Tot later.’ Ook Bis Montag. kan ‘Tot maandag.’ betekenen. In zulke uitdrukkingen blijft bis hetzelfde; alleen de tijdsaanduiding verandert. Samen vormen de woorden Bis morgen. de betekenis ‘Tot morgen.’ Het is een gebruikelijke, beknopte afscheidsgroet met de verwachting van een weerzien morgen.

3. Vielen Dank.

   Heel erg bedankt.

   Vielen Dank

   Heel erg bedankt

   Uitgebreide uitleg

   Vielen Dank is een vaste Duitse dankformule. Dank is hier het zelfstandig naamwoord voor dank of dankbaarheid; vielen is de vorm van viel die in deze woordgroep vóór Dank staat. Leer de combinatie als geheel: Vielen Dank! betekent “Heel erg bedankt!”. Verwar Dank niet met danke: danke is een werkwoordsvorm van danken, bijvoorbeeld Ich danke Ihnen — “Ik bedank u”. In de vaste formule staat juist het zelfstandig naamwoord Dank. Een vergelijkbare, kortere formule is Danke! — “Bedankt!”. De volledige uiting bestaat alleen uit deze vaste dankformule en drukt sterke, beleefde dank uit. Ze is geschikt in zowel alledaagse als meer formele situaties.

4. Das ist alles für heute.

   Dat is alles voor vandaag.

   Das ist

   Dat is

   alles

   alles

   für

   voor

   heute

   vandaag

   Uitgebreide uitleg

   Das ist vormt hier de kern “dat is”. Das is een zelfstandig gebruikt aanwijzend voornaamwoord; de zin geeft niet aan waarnaar het precies verwijst. De vorm is onzijdig enkelvoud, maar dat bepaalt hier niet zelfstandig een concreet antecedent. Ist is de derde persoon enkelvoud van sein (“zijn”): ich bin, du bist, er/sie/es ist. Voorbeeld: Das ist gut. — “Dat is goed.” Alles betekent hier “alles”. Het is een zelfstandig gebruikt onbepaald voornaamwoord. In de verbuigingsreeks van all- zie je bijvoorbeeld alles in het onzijdig enkelvoud, alle bij meervoudige zelfstandige naamwoorden en allem in een datiefvorm. Voorbeeld: Alles ist bereit. — “Alles is klaar.” Für betekent “voor”. Het voorzetsel regeert in het Duits de accusatief, maar in für heute is heute een onveranderlijk bijwoord; daardoor is er geen zichtbare naamvalsuitgang. Met een tijdsaanduiding begrenst für heute iets tot de huidige dag. Voorbeeld: Das reicht für heute. — “Dat is genoeg voor vandaag.” Heute betekent “vandaag”. Het is een bijwoord van tijd en verandert niet naar geslacht, getal of naamval. Hier vormt het met für de tijdsbepaling für heute. Samen levert Das ist alles für heute. de betekenis “Dat is alles voor vandaag.” op: Das ist alles zegt “dat is alles”, en für heute beperkt die uitspraak tot vandaag. De Nederlandse vertaling geeft dezelfde betekenis weer.

5. Gute Nacht.

   Welterusten.

   Gute

   goede

   Nacht

   nacht

   Uitgebreide uitleg

   Gute betekent hier “goede”. De basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is gut; gute is de verbogen vorm. In deze vaste, verkorte wens staat het bijvoeglijk naamwoord bij het vrouwelijk enkelvoud Nacht, zonder uitgedrukt lidwoord; daardoor krijgt het hier de uitgang -e. De volledige gedachte kan worden opgevat als een wens voor een goede nacht. Voorbeeld: ein guter Tag — “een goede dag”. Hier is gut ook verbogen, maar de vorm guter hoort bij Tag in deze andere naamwoordgroep. Nacht betekent “nacht”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Nacht; het meervoud is die Nächte — “de nachten”. In deze uitdrukking verwijst het naar de nacht waarvoor je iemand rust of een prettige nacht toewenst. Samen vormen Gute Nacht een vaste afscheidsgroet. De uitdrukking betekent als geheel “welterusten” of “een goede nacht gewenst”; de natuurlijke Nederlandse vertaling is Welterusten.

6. Bis zum nächsten Mal.

   Tot de volgende keer.

   Bis zum nächsten Mal

   Tot de volgende keer

   Uitgebreide uitleg

   Bis geeft hier het eindpunt van een tijdsperiode aan: “tot”. Een veelgebruikt patroon is bis zum + zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld bis zum Abend — “tot de avond”. zum is de vaste samentrekking van zu dem. Het voorzetsel zu krijgt hier de datief; dem is de datiefvorm van het bepaalde lidwoord. In deze uitdrukking hoort zum bij het volgende zelfstandig naamwoord. nächsten betekent hier “volgende”. Het is de verbogen vorm van het bijvoeglijk naamwoord nächst-. De uitgang -en past bij een enkelvoudige datiefgroep met het bepaalde lidwoord: dem nächsten .... Het woord beschrijft Mal, niet zum. Mal betekent hier “keer” of “gelegenheid”. Het is een onzijdig zelfstandig naamwoord: das Mal. Na zu staat het in de datief: dem Mal; samen met zu wordt dat zum Mal. In de gegeven uitdrukking staat het met het bijvoeglijk naamwoord als zum nächsten Mal. Samen vormen deze woorden Bis zum nächsten Mal.: letterlijk “tot de volgende keer”. Het is een korte, vaste afscheidsgroet zonder uitgesproken werkwoord. De punt hoort bij de volledige uiting, maar verandert de betekenis niet.