Bitte
‘Bitte’ maakt van de zin een beleefd verzoek, zoals in ‘Bitte komm herein.’ Het staat hier aan het begin van een verzoek en kan gebruikt worden wanneer je iemand vriendelijk om een handeling vraagt.
komm
‘komm’ betekent in ‘Bitte komm herein’ dat de aangesprokene naar de spreker toe moet komen. Het is de informele gebiedende vorm van ‘kommen’. Je gebruikt deze vorm wanneer je één vertrouwd persoon uitnodigt of vraagt om ergens heen te komen.
herein
‘herein’ geeft in ‘komm herein’ de richting naar binnen aan: kom naar binnen. Het wordt hier gebruikt bij een beweging een ruimte in. Je gebruikt het in een situatie bij een deur of ingang wanneer je iemand naar binnen laat komen.
setz
In ‘Bitte setz dich hier hin’ begint ‘setz’ het verzoek om te gaan zitten. Samen met ‘dich’ en ‘hier hin’ betekent de hele uitdrukking dat de aangesprokene hier moet gaan zitten; ‘setz’ verwijst naar de handeling van zitten. Het is de informele gebiedende vorm van ‘setzen’ en wordt gebruikt wanneer je één vertrouwd persoon een plaats aanwijst.
dich
‘dich’ verwijst in ‘setz dich hier hin’ naar de aangesprokene: die persoon moet zelf gaan zitten. Het hoort hier bij de uitdrukking met ‘setz’ en geeft aan wie de handeling uitvoert. Je gebruikt deze vorm in een directe instructie aan één persoon.
hier
‘hier’ geeft in ‘Bitte setz dich hier hin’ en ‘Bitte warte hier’ de plaats aan: op deze plek. In combinatie met ‘hin’ helpt het de bestemming van het zitten te bepalen, terwijl het in ‘warte hier’ de plaats van het wachten aangeeft. Je gebruikt het wanneer je iemand naar een concrete plek verwijst.
hin
‘hin’ voegt in ‘hier hin’ een richting of bestemming toe aan ‘hier’, zodat de betekenis ‘hierheen’ of ‘naar deze plek’ ontstaat. In ‘Bitte setz dich hier hin’ maakt het duidelijk waar de beweging naartoe gaat. Je gebruikt het bij een instructie die iemand naar een bepaalde plaats leidt.
warte
‘warte’ betekent in ‘Bitte warte hier’ dat de aangesprokene moet wachten. Het is de informele gebiedende vorm van ‘warten’. Je gebruikt het wanneer je één vertrouwd persoon vraagt om op een plaats te blijven totdat je verdergaat.
schau
‘schau’ betekent in ‘Bitte schau hierher’ dat de aangesprokene moet kijken. Het is de informele gebiedende vorm van ‘schauen’ en krijgt hier met ‘hierher’ de richting van de blik. Je gebruikt het om iemands aandacht naar een bepaalde plek te sturen.
hierher
‘hierher’ betekent in ‘Bitte schau hierher’ naar hier, dus naar de plek die de spreker aanwijst. Het geeft aan waar iemand zijn blik naartoe moet richten. Je gebruikt het wanneer je wilt dat iemand naar jou of naar een aangegeven punt kijkt.
hör
‘hör’ begint in ‘Bitte hör gut zu’ het verzoek om te luisteren. Het is de informele gebiedende vorm van ‘hören’; samen met ‘zu’ vormt het de luisteruitdrukking, terwijl ‘gut’ aangeeft hoe er geluisterd moet worden. Je gebruikt het wanneer je één vertrouwd persoon om aandachtig luisteren vraagt.
gut
‘gut’ betekent in ‘Bitte hör gut zu’ goed of aandachtig en beschrijft de manier van luisteren. Het staat hier tussen ‘hör’ en ‘zu’ binnen de uitdrukking om aandachtig te luisteren. Je gebruikt het in een instructie wanneer iemand zorgvuldig aandacht moet geven.
zu
‘zu’ is in ‘Bitte hör gut zu’ geen losstaand verzoek om ‘toe’, maar het deel dat de luisteruitdrukking met ‘hör’ voltooit. De hele uitdrukking betekent dat iemand goed moet luisteren, waarbij ‘gut’ de manier van luisteren beschrijft. Bij deze scheidbare werkwoordsvorm staat dit deel aan het einde van de zin.
sprich
‘sprich’ betekent in ‘Bitte sprich langsam’ dat de aangesprokene moet praten of spreken. Het is de informele gebiedende vorm van ‘sprechen’. Je gebruikt het wanneer je één vertrouwd persoon vraagt om iets mondeling te zeggen.
langsam
‘langsam’ betekent in ‘Bitte sprich langsam’ langzaam en geeft de gewenste spreeksnelheid aan. Het beschrijft hier hoe de handeling van spreken moet gebeuren. Je gebruikt het bijvoorbeeld wanneer je iemand vraagt duidelijker of rustiger te spreken.