Basisberichten en om hulp vragen | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Bitte sagen Sie es noch einmal.

   Zeg het alstublieft nog een keer.

   Bitte

   alstublieft

   sagen Sie

   zegt u

   es

   het

   noch einmal

   nog een keer

   Uitgebreide uitleg

   Bitte maakt het verzoek beleefd: “alstublieft”. Het kan aan het begin of elders in een verzoek staan. Voorbeeld: Bitte warten Sie. — “Wacht u alstublieft.” Sagen Sie betekent hier “zeg/zegt u”. sagen is de basisvorm “zeggen”. In een beleefd verzoek aan één of meer personen staat de infinitief sagen vóór Sie; samen vormen ze de formele gebiedende wijs. Sie wordt in deze betekenis altijd met een hoofdletter geschreven. Vergelijk: Schreiben Sie. — “Schrijft u.” es is een persoonlijk voornaamwoord in de onzijdige vorm; hier is het het lijdend voorwerp van sagen, weergegeven als “het”. De precieze verwijzing wordt in deze zin niet benoemd. In Sagen Sie es. staat es dus voor datgene wat gezegd moet worden. noch einmal betekent “nog een keer” of “opnieuw”. noch betekent hier “nog”, en einmal “één keer”; samen is dit de gebruikelijke uitdrukking voor herhaling. Voorbeeld: Lesen Sie das noch einmal. — “Lees dat nog een keer.” Samen bestaat de zin uit het beleefde verzoek Bitte, de formele gebiedende wijs sagen Sie, het voornaamwoord es en de herhalingsuitdrukking noch einmal: “Zeg het alstublieft nog een keer.”

2. Bitte schreiben Sie es auf.

   Schrijf het alstublieft op.

   Bitte

   alstublieft

   schreiben … auf

   opschrijven

   Sie

   u (formeel)

   es

   het

   Uitgebreide uitleg

   Bitte betekent hier “alstublieft” en verzacht het verzoek. Het kan ook aan het begin van andere beleefde verzoeken staan, zoals in Bitte sagen Sie es noch einmal. schreiben ... auf komt van het scheidbare werkwoord aufschreiben (“opschrijven”). In deze formele gebiedende wijs staat de stam schreiben vóór het onderwerp en het voorvoegsel auf aan het einde: Schreiben Sie ... auf. Bij een mededelende zin blijven de delen eveneens gescheiden: Sie schreiben es auf. Sie is de formele aanspreekvorm voor één of meer aangesproken personen. Deze vorm wordt met een hoofdletter geschreven en gebruikt de werkwoordsvorm van de derde persoon meervoud: Sie schreiben. Het is niet dezelfde vorm als het informele enkelvoud du. es is hier een onzijdig voornaamwoord met de rol van lijdend voorwerp: “het”. De precieze zaak waarnaar het verwijst, wordt in deze zin niet benoemd. De vorm es kan het onzijdige voornaamwoord aanduiden, maar onderscheidt in het Duits de nominatief en accusatief niet; de rol als lijdend voorwerp blijkt hier uit de zinsbouw en de betekenis. Samen vormt Bitte schreiben Sie es auf. een beleefd formeel verzoek: “Schrijf het alstublieft op.” De gebiedende wijs wordt gevormd door schreiben vóór Sie te plaatsen en auf aan het einde te zetten; es staat tussen het onderwerp en het afgescheiden voorvoegsel.

3. Bitte zeigen Sie es mir.

   Laat het me alstublieft zien.

   Bitte

   alstublieft

   zeigen

   laten zien

   Sie

   u

   es

   het

   mir

   me

   Uitgebreide uitleg

   Bitte betekent hier “alstublieft” en maakt de uiting beleefd. Het kan ook aan het einde staan: Zeigen Sie mir das bitte. — “Laat u me dat alstublieft zien.” zeigen betekent hier “laten zien”. Het is de infinitiefvorm. In een formeel verzoek wordt dezelfde werkwoordsvorm vóór Sie gebruikt: zeigen Sie .... Het vaste patroon is vaak jemandem etwas zeigen: iemand iets laten zien. Voorbeeld: Ich zeige ihr den Plan. — “Ik laat haar het plan zien.” Sie is de formele aanspreekvorm “u”. Deze vorm kan voor één persoon of voor meerdere personen worden gebruikt; de vorm zelf geeft het aantal hier niet aan. De formele aanspreekvorm wordt met een hoofdletter geschreven. De informele enkelvoudsvorm is du; daarbij hoort in het bevel Zeig: Zeig mir das. — “Laat me dat zien.” es betekent hier “het” en is het lijdend voorwerp van zeigen: datgene wat getoond moet worden. De zin noemt niet waarnaar es precies verwijst. es is de accusatiefvorm van het onzijdige persoonlijke voornaamwoord; een ander voornaamwoord, zoals ihn of sie, hangt af van het grammaticale geslacht en de bedoelde verwijzing. mir betekent “me” en is de datiefvorm van ich (“ik”). Bij jemandem etwas zeigen staat degene aan wie iets wordt getoond in de datief. Voorbeeld: Ich zeige dir das. — “Ik laat jou dat zien.” dir is daar de informele datiefvorm van “jou”. Samen vormen Bitte zeigen Sie es mir een formeel, beleefd verzoek. Bitte geeft de beleefdheid aan, zeigen Sie is de formele bevelsvorm, es is wat getoond moet worden en mir is degene aan wie het wordt getoond. De vaste betekenis is: “Laat het me alstublieft zien.”

4. Bitte helfen Sie mir.

   Help me alstublieft.

   Bitte

   alstublieft

   helfen

   helpen

   Sie

   u

   mir

   mij

   Uitgebreide uitleg

   Bitte betekent hier “alstublieft” en maakt het verzoek beleefd. Het kan ook in andere beleefde verzoeken staan, bijvoorbeeld: Bitte warten Sie. — “Wacht u alstublieft.” helfen betekent “helpen”. Dit is de infinitief. In een formeel verzoek met Sie blijft de werkwoordsvorm helfen: Helfen Sie mir! — “Help mij!” De vorm is hier geen gewone mededeling in de tegenwoordige tijd, maar onderdeel van de formele gebiedende wijs. Sie betekent hier de formele aanspreekvorm “u”. Deze vorm wordt met een hoofdletter geschreven en gebruikt voor één of meer aangesproken personen; het geslacht van de aangesprokene verandert Sie niet. De bijbehorende werkwoordsvorm is in deze constructie helfen, zoals in Wie kann ich Ihnen helfen? — “Hoe kan ik u helpen?” Daar staat de formele vorm in de datief als Ihnen. mir betekent “mij” en staat in de datief. Het is de persoon die hulp ontvangt: Sie helfen mir. — “U helpt mij.” Dezelfde eerste persoon heeft in andere naamvalfuncties andere vormen, bijvoorbeeld ich voor “ik” als onderwerp. Samen betekent Bitte helfen Sie mir.: “Help me alstublieft.” De volgorde is Bitte + helfen Sie + mir: een beleefd verzoek, gevolgd door de formele gebiedende wijs en de persoon die hulp ontvangt. De zin zegt niet hoeveel hulp of welke specifieke hulp nodig is.

5. Wie kann ich Ihnen helfen?

   Hoe kan ik u helpen?

   Wie kann ich

   hoe kan ik

   Ihnen

   u (formeel)

   helfen

   helpen

   Uitgebreide uitleg

   Wie kann ich opent een vraag naar de manier waarop iets kan gebeuren: “Hoe kan ik …?” Wie betekent hier “hoe”, niet “wie”. kann is de vorm van können bij ich; können – kann is dus een onregelmatige tegenwoordige vorm. Het modale werkwoord staat hier vóór het onderwerp ich, omdat dit een vraag is. Het volgende werkwoord blijft als infinitief staan. Voorbeeld: Wie kann ich das erklären? — “Hoe kan ik dat uitleggen?” Ihnen is hier de formele aanspreekvorm “u” als ontvanger van de hulp. Deze vorm is de datiefvorm van het beleefde voornaamwoord Sie; dat voornaamwoord wordt in deze betekenis met een hoofdletter geschreven. De vorm Ihnen specificeert geen geslacht van de aangesprokene. Vergelijk in hetzelfde voornaamwoordssysteem: Sie als onderwerp en Ihnen als datiefvorm. In Bitte helfen Sie mir. is Sie het onderwerp, terwijl mir “mij” als ontvanger is. Voorbeeld: Ich helfe Ihnen. — “Ik help u.” helfen betekent “helpen”. Het is hier de infinitief die na het modale werkwoord kann staat. Het werkwoord helfen gebruikt voor de persoon die hulp ontvangt een datief: jemandem helfen — “iemand helpen”. Daarom staat hier Ihnen, niet een accusatiefvorm. Voorbeeld: Wir helfen dem Kind. — “Wij helpen het kind.” Samen vormen de delen de beleefde vraag Wie kann ich Ihnen helfen?: “Hoe kan ik u helpen?” De spreker vraagt welke hulp hij of zij aan de aangesprokene kan bieden. De combinatie Wie kann ich … helfen? is een herbruikbaar vraagpatroon; vervang bijvoorbeeld Ihnen door een andere datiefuitdrukking wanneer de ontvanger verandert. De formulering is beleefd en geschikt wanneer je iemand formeel aanspreekt.

6. Bitte rufen Sie mich später an.

   Bel me alstublieft later.

   Bitte

   alstublieft

   rufen … an

   opbellen

   Sie

   u

   mich

   mij

   später

   later

   Uitgebreide uitleg

   Bitte maakt het verzoek beleefd: “alstublieft” of “graag”. Het kan aan het begin van een verzoek staan, zoals in Bitte warten Sie. — “Wacht u alstublieft.” rufen ... an komt van het scheidbare werkwoord anrufen, “opbellen”. In deze zin staat het voorvoegsel an los aan het einde. De vorm rufen is hier geen gewoon zelfstandig werkwoord met de betekenis “roepen”, maar maakt samen met an de betekenis “opbellen”. In de beleefde gebiedende wijs staat het patroon Verb + Sie: Rufen Sie an. — “Bel op.” Sie is de formele aanspreekvorm voor “u”. De hoofdletter is verplicht om deze vorm te onderscheiden van sie, dat in andere contexten bijvoorbeeld “zij” of “ze” kan betekenen. De vorm Sie zelf verandert hier niet naar geslacht of getal; de context bepaalt wie formeel wordt aangesproken. Het eerdere Ihnen bevestigt dezelfde formele aanspreekvorm. mich betekent hier “mij” en is de accusatiefvorm van het persoonlijke voornaamwoord ich (“ik”). Het is degene die gebeld moet worden: Rufen Sie mich an. — “Bel mij op.” Vergelijk ich als onderwerp met mich als voorwerp. später betekent “later”. Het is de vergelijkende vorm van spät (“laat”): spät → später. In deze zin geeft het aan dat het opbellen op een later moment moet gebeuren, zonder een specifiek tijdstip te noemen. Bijvoorbeeld: Ich komme später. — “Ik kom later.” Samen vormen de delen Bitte rufen Sie mich später an. een beleefd formeel verzoek: “Bel mij alstublieft later op.” De gebiedende constructie gebruikt Sie, het scheidbare werkwoord splitst in rufen ... an, mich is het gebelde voorwerp en später geeft het tijdstip aan.