Basisbehoeften en voorkeuren | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Ich brauche etwas Hilfe.

   Ik heb wat hulp nodig.

   Ich

   ik

   brauche

   heb nodig

   etwas

   wat; enige

   Hilfe

   hulp

   Uitgebreide uitleg

   Ich betekent hier ik en is de vorm voor de eerste persoon enkelvoud. Het is het onderwerp van de zin. In het Duits verandert het persoonlijk voornaamwoord mee met de grammaticale persoon, bijvoorbeeld ich tegenover du (“jij”): Ich lerne. = “Ik leer.” brauche komt van brauchen (“nodig hebben”) en is de tegenwoordige tijd bij ich: ich brauche. Het werkwoord staat hier in de betekenis “nodig hebben”, niet alleen “gebruiken”. De stam blijft in deze vorm herkenbaar; de uitgang -e hoort bij de eerste persoon enkelvoud. Bijvoorbeeld: Ich brauche Wasser. = “Ik heb water nodig.” etwas geeft hier een niet nader bepaalde hoeveelheid aan: “wat” of “een beetje”. Het bepaalt niet hoeveel precies. Het kan voor een stof of een niet-afgebakende hoeveelheid staan, zoals in etwas Wasser (“wat water”). In deze zin staat het vóór het zelfstandig naamwoord en beperkt het de hoeveelheid hulp. Hilfe is het zelfstandig naamwoord voor “hulp”. In deze zin gaat het om hulp als onbepaalde hoeveelheid of soort hulp. Het woord is vrouwelijk: die Hilfe; dat grammaticale geslacht is een eigenschap van het Duitse woord en betekent hier niet dat de hulp een persoon is. Het meervoud is Hilfen, wanneer afzonderlijke vormen of soorten hulp worden bedoeld. Samen vormen Ich brauche (“ik heb nodig”) en etwas Hilfe (“wat hulp”) de volledige betekenis: “Ik heb wat hulp nodig.” De contextzin Ich brauche etwas Wasser. gebruikt hetzelfde patroon Ich brauche etwas + zelfstandig naamwoord: “Ik heb wat water nodig.”

2. Ich brauche etwas Wasser.

   Ik heb wat water nodig.

   Ich

   ik

   brauche

   heb nodig

   etwas

   wat

   Wasser

   water

   Uitgebreide uitleg

   Ich betekent hier ik: de spreker verwijst naar zichzelf. Het is de vorm van het persoonlijke voornaamwoord voor de eerste persoon enkelvoud. In een andere rol verandert de vorm bijvoorbeeld in mich (mij) of mir (aan mij), maar in deze zin is Ich het onderwerp. brauche komt van brauchen en betekent hier nodig hebben. brauche is de tegenwoordige tijd voor ich; vergelijk ich brauche, du brauchst en er/sie braucht. Het werkwoord staat in deze hoofdzin op de tweede positie: Ich brauche .... Voorbeeld: Ich brauche Hilfe. — Ik heb hulp nodig. etwas betekent hier wat of een hoeveelheid die niet precies wordt genoemd. Bij een stof zoals water geeft het aan dat de hoeveelheid onbepaald is; het woord beweert op zichzelf geen exact aantal en niet noodzakelijk een kleine hoeveelheid. Het kan ook vóór andere niet-telbare zaken staan, bijvoorbeeld etwas Zeit — wat tijd. Wasser betekent water. Het is een zelfstandig naamwoord en wordt in het Duits met een hoofdletter geschreven. In deze zin verwijst het naar water als stof, niet naar een bepaald aantal afzonderlijke eenheden. Voorbeeld: Das Wasser ist kalt. — Het water is koud. Samen vormen de delen Ich brauche etwas Wasser de mededeling Ik heb wat water nodig. De spreker is het onderwerp, brauche drukt de behoefte uit, en etwas Wasser benoemt een niet precies bepaalde hoeveelheid water waaraan de spreker behoefte heeft. De punt maakt dit een mededelende zin.

3. Ich will das hier.

   Ik wil deze.

   Ich

   ik

   will

   wil

   das hier

   dit hier

   Uitgebreide uitleg

   Ich betekent hier “ik”: de spreker verwijst naar zichzelf. Het is de vorm van de eerste persoon enkelvoud. In het Duits staat het onderwerp vaak vóór de persoonsvorm, zoals in Ich will .... will is de vorm van wollen bij ich: ich will. Het betekent hier “wil” en drukt de wens of bedoeling van de spreker uit. Vergelijk: Ich will gehen. — “Ik wil gaan.” das hier betekent “dit hier”. Het is een aanwijzende uitdrukking: das wijst iets aan en hier lokaliseert het bij de spreker. Het precieze aangewezen voorwerp wordt in deze zin niet genoemd. Uit deze uitdrukking alleen volgt daarom niet welk zelfstandig naamwoord of grammaticaal geslacht het voorwerp heeft. Ter vergelijking gebruikt de volgende zin das da, met da voor een plaats die niet als hier wordt aangeduid. Samen vormen de delen Ich will das hier. de betekenis “Ik wil dit hier”, in de vaste vertaling weergegeven als “Ik wil deze.”

4. Ich will das da.

   Ik wil die.

   Ich

   ik

   will

   wil

   das da

   die daar

   Uitgebreide uitleg

   Ich betekent hier ‘ik’ en is de vorm voor de eerste persoon enkelvoud. Bijvoorbeeld: Ich komme. — ‘Ik kom.’ will is de tegenwoordige vorm van wollen (‘willen’) bij ich: ich will. Hier drukt die vorm een wens of bedoeling uit. Het is in deze zin niet het Nederlandse toekomstige ‘zal’. Bijvoorbeeld: Ich will gehen. — ‘Ik wil gaan.’ Bij wir is de vorm wollen: Wir wollen gehen. — ‘Wij willen gaan.’ das da is een aanwijzende combinatie. das staat hier zelfstandig als aanwijzend element; het genoemde voorwerp wordt niet opnieuw benoemd. da betekent hier ‘daar’ en plaatst het aangewezen element tegenover hier (‘hier’). De zin legt niet uit naar welk concreet voorwerp das verwijst; dat wordt door de situatie of een gebaar bepaald. In de gegeven Nederlandse vertaling verschijnt dezelfde aanwijzing als die. Samen vormen de delen Ich will das da. de betekenis ‘Ik wil die.’ De spreker is degene die wil, will drukt die wens uit en das da wijst het bedoelde element aan. De combinatie is kort en alledaags.

5. Ich mag das hier.

   Ik vind deze leuk.

   Ich

   ik

   mag

   vind leuk

   das

   deze

   hier

   hier

   Uitgebreide uitleg

   Ich betekent hier “ik”. Het is de eerste persoon enkelvoud: de spreker is degene die iets leuk vindt. Voorbeeld: Ich lerne Deutsch. — “Ik leer Duits.” mag is de vorm van mögen bij ich in de tegenwoordige tijd: ich mag. In deze zin betekent mögen “leuk vinden”, niet “mogen/toestemming hebben”. Voorbeeld: Ich mag Kaffee. — “Ik vind koffie lekker.” In een ontkennende zin staat nicht bijvoorbeeld in Ich mag es nicht. — “Ik vind het niet leuk.” das is hier een aanwijzend voornaamwoord. Samen met hier verwijst het naar iets dat de spreker aanwijst; de concrete referent wordt in de gegeven zin niet benoemd. De vorm das is de onzijdige vorm van dit aanwijzende woord, maar de zin zelf zegt niet welk concreet ding ermee wordt bedoeld. das hier betekent samen “deze hier”. hier betekent “hier” en geeft de plaats of nabijheid van het aangewezene aan. In das hier versterkt het de aanwijzing: “deze hier”. Voorbeeld: Nimm das hier. — “Neem deze hier.” De delen worden samen Ich mag das hier.: Ich is degene die iets beoordeelt, mag drukt uit dat die persoon het leuk vindt, en das hier is het aangewezen voorwerp van mag. De vaste vertaling is daarom: “Ik vind deze leuk.”

6. Ich mag es nicht.

   Ik vind het niet leuk.

   Ich

   ik

   mag

   vind leuk

   es

   het

   nicht

   niet

   Uitgebreide uitleg

   Ich betekent hier “ik”: het persoonlijke voornaamwoord voor de spreker en het onderwerp van mag. Voorbeeld: Ich lerne. — “Ik leer.” mag is de vorm van mögen in de tegenwoordige tijd bij de eerste persoon enkelvoud: ich mag. In deze constructie betekent mögen “leuk vinden” of “waarderen”; het is niet hetzelfde als machen (“doen/maken”). Voorbeeld: Ich mag Kaffee. — “Ik vind koffie lekker.” es betekent hier “het” en is het lijdend voorwerp van mag. Het vaste materiaal zegt niet wat dit “het” precies aanduidt. Es is hier de derde persoon enkelvoud in de onzijdige vorm en staat in de accusatief als object. nicht maakt de uitspraak negatief. In combinatie met Ich mag es betekent Ich mag es nicht: “Ik vind het niet leuk.” Voorbeeld: Ich verstehe es nicht. — “Ik begrijp het niet.” Samen vormen de delen Ich + mag + es + nicht de betekenis “Ik vind het niet leuk.” De ontkenning staat hier na het object en ontkent de uitgedrukte voorkeur. Dit is een gewone, directe formulering om te zeggen dat de spreker iets niet leuk vindt.