Controleren en naar de status vragen | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Ist das okay?

   Is dit oké?

   Ist das

   Is dit …?

   okay

   oké

   Uitgebreide uitleg

   Ist das vormt hier een ja-neevraag. ist is de derde persoon enkelvoud van sein (“zijn”): sein – ist. In een gewone mededelende zin staat het werkwoord niet op deze vraagpositie, maar in deze vraag staat ist vooraan. das is hier een aanwijzend voornaamwoord met de betekenis “dit”; de precieze zaak of situatie waarnaar het verwijst, wordt in deze zin niet genoemd. okay is een onveranderlijk leenwoord dat hier betekent dat iets aanvaardbaar, geschikt of in orde is. Het beschrijft de toestand van de bedoelde zaak of situatie. Een vergelijkbare, meer Duitse vorm is in Ordnung, maar die vervangt het woord in de bron niet. Samen betekent Ist das okay? letterlijk ongeveer “Is dit in orde?” en natuurlijk: “Is dit oké?” De vorm is een herbruikbaar patroon: Ist das + bijvoeglijke bepaling? Bijvoorbeeld: Ist das richtig? — “Is dat juist?”

2. Ist das deine Tasche?

   Is dit jouw tas?

   Ist das

   Is dit

   deine

   jouw

   Tasche

   tas

   Uitgebreide uitleg

   Ist das vormt hier de ja-neevraag: ist is de vorm van sein voor de derde persoon enkelvoud, en das betekent in deze context “dit”. In een Duitse ja-neevraag staat de vervoegde werkwoordsvorm vooraan: Ist das ...? betekent “Is dit ...?”. Vergelijk als voorbeeld: Ist das neu? — “Is dit nieuw?” deine hoort bij het bezittelijke grondwoord dein (“jouw”). De uitgang -e past hier bij een vrouwelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud: die Tasche, dus deine Tasche. Het bezittelijke woord verandert mee met de grammaticale vorm van het zelfstandig naamwoord; dein Bruder is bijvoorbeeld “jouw broer”, terwijl deine Tasche “jouw tas” is. Tasche betekent hier “tas”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Tasche; het meervoud is die Taschen. Voorbeeld: Meine Tasche ist hier. — “Mijn tas is hier.” Samen is Ist das deine Tasche? letterlijk opgebouwd als “Is dit jouw tas?”. De vraag gebruikt de woordvolgorde van een Duitse ja-neevraag en vraagt of de genoemde tas aan de aangesprokene toebehoort.

3. Sitzt hier jemand?

   Zit hier iemand?

   Sitzt

   zit

   hier

   hier

   jemand

   iemand

   Uitgebreide uitleg

   Sitzt komt van sitzen en betekent hier “zitten”. De vorm sitzt is de tegenwoordige tijd voor de derde persoon enkelvoud; het onderwerp staat verderop in de vraag. In een Duitse ja-neevraag staat de persoonsvorm vaak vooraan: Sitzt jemand ...? betekent “Zit iemand ...?”. Een korte voorbeeldzin: Er sitzt hier. — “Hij zit hier.” hier betekent “op deze plaats” of eenvoudig “hier”. Het is een bijwoord en verandert niet naar persoon of aantal. Voorbeeld: Wartest du hier? — “Wacht je hier?” jemand betekent “iemand”: een onbepaalde persoon, zonder dat die persoon nader wordt genoemd. Het woord verwijst dus naar een persoon, maar identificeert die persoon niet. Het staat hier als onderwerp na de persoonsvorm. Een bruikbaar contrast is niemand — “niemand”, dus geen enkele persoon. Samen vormen de delen de vraag Sitzt hier jemand?: sitzt geeft de handeling en de tegenwoordige tijd aan, hier geeft de plaats aan, en jemand is de onbepaalde persoon die mogelijk zit. De Duitse vraagvolgorde met de persoonsvorm vooraan maakt er een ja-neevraag van: “Zit hier iemand?”

4. Bist du jetzt beschäftigt?

   Ben je nu druk?

   Bist du

   ben je

   jetzt

   nu

   beschäftigt

   druk

   Uitgebreide uitleg

   Bist du is hier de vraagvorm van sein (zijn) met du (jij). De vorm bist hoort bij du; in een gewone mededelende zin staat het werkwoord meestal op de tweede positie: Du bist beschäftigt. In deze ja/nee-vraag staat het werkwoord vooraan: Bist du beschäftigt? Voorbeeld: Bist du bereit? — Ben je klaar? jetzt betekent hier nu en plaatst de toestand in het huidige moment. Het kan ook in andere zinnen staan, bijvoorbeeld: Ich arbeite jetzt. — Ik werk nu. beschäftigt beschrijft hier de toestand van de aangesproken persoon: druk of bezig. Het is een bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord; in de combinatie beschäftigt sein betekent het bezig/druk zijn. Voorbeeld: Sie ist beschäftigt. — Zij is bezig/druk. Het tegengestelde idee is frei in de betekenis vrij of niet bezig, bijvoorbeeld: Bist du frei? — Ben je vrij? Samen vormen de delen de ja/nee-vraag Bist du jetzt beschäftigt?: Ben je nu druk? De vraag gaat dus over de huidige toestand van de aangesproken persoon.

5. Bist du jetzt bereit?

   Ben je nu klaar?

   Bist du

   ben je …?

   jetzt

   nu

   bereit

   klaar; bereid

   Uitgebreide uitleg

   Bist du is een vraagspatroon met het werkwoord sein (“zijn”) voorop en het persoonlijk voornaamwoord du (“je/jij”) erna. De vorm bist hoort bij du; andere vormen zijn bijvoorbeeld bin bij ich en ist bij er/sie/es. Voorbeeld: Bist du müde? — “Ben je moe?” jetzt betekent hier “nu” en plaatst de toestand in het huidige moment. Het kan ook in andere vragen en mededelingen staan, bijvoorbeeld: Ich arbeite jetzt. — “Ik werk nu.” bereit betekent “klaar” of “bereid” in de zin dat iemand gereed is om iets te doen. Het is hier een beschrijvend woord na sein; het krijgt in deze constructie geen extra uitgang. Voorbeeld: Wir sind bereit. — “Wij zijn klaar.” Het woord fertig kan in sommige contexten ook “klaar” betekenen, maar bereit benadrukt vooral gereedheid of bereidheid om verder te gaan. Samen vormen de delen Bist du jetzt bereit? de vraag “Ben je nu klaar?” De vraag gaat over de gereedheid van de aangesprokene op dit moment.

6. Brauchst du Hilfe?

   Heb je hulp nodig?

   Brauchst

   hebt nodig

   du

   jij

   Hilfe

   hulp

   Uitgebreide uitleg

   Brauchst komt van het werkwoord brauchen: iets nodig hebben. In deze zin is brauchst de tegenwoordige tijd voor du (jij): du brauchst. Het werkwoord staat hier vóór het onderwerp omdat dit een ja/nee-vraag is. Voorbeeld: Du brauchst Hilfe. — Jij hebt hulp nodig. du is de informele tweede-persoonsvorm voor één aangesproken persoon. Het bijbehorende werkwoord krijgt hier de vorm brauchst. In een vraag staat du na het werkwoord: Brauchst du ...? Voorbeeld: Brauchst du Zeit? — Heb je tijd nodig? Hilfe betekent hulp. Het is een zelfstandig naamwoord en wordt in het Duits met een hoofdletter geschreven. In deze zin staat het zonder lidwoord, omdat het gaat om hulp in het algemeen en niet om een specifiek genoemde hulpbron. Voorbeeld: Ich brauche Hilfe. — Ik heb hulp nodig. Samen vormen de delen het patroon Brauchst du + zelfstandig naamwoord?: “Heb je ... nodig?” Daarom betekent Brauchst du Hilfe? precies: “Heb je hulp nodig?”