Samen iets doen | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Lass uns jetzt gehen.

   Laten we nu gaan.

   Lass uns

   laten we

   jetzt

   nu

   gehen

   gaan

   Uitgebreide uitleg

   Lass uns: In deze vaste constructie is Lass de gebiedende wijs in de jij-vorm van lassen (“laten”), gevolgd door uns (“ons”). Samen vormt dit een veelgebruikt voorstel: “laten we …”. De spreker neemt zichzelf mee in de handeling. Bij een informele meervoudige aangesprokene staat doorgaans Lasst uns …. Voorbeeld: Lass uns morgen lernen. — “Laten we morgen leren.” jetzt: Dit bijwoord betekent hier “nu” en plaatst de handeling in het huidige moment. Het kan ook op een andere plaats in de zin staan, afhankelijk van de nadruk, maar in deze zin staat het vóór het werkwoordelijke deel. Voorbeeld: Wir beginnen jetzt. — “We beginnen nu.” gehen: Dit is het infinitief van gehen (“gaan”). Na Lass uns blijft het werkwoord in de infinitief: Lass uns + infinitief. Voorbeeld: Lass uns warten. — “Laten we wachten.” Samen betekent Lass uns “laten we”, jetzt “nu” en gehen “gaan”. De volledige zin is dus: “Laten we nu gaan.” Het is een directe, alledaagse manier om gezamenlijk vertrek voor te stellen.

2. Lass uns zusammen essen.

   Laten we samen eten.

   Lass uns

   laten we

   zusammen

   samen

   essen

   eten

   Uitgebreide uitleg

   Lass uns betekent hier “laten we” en vormt een voorstel om iets samen te doen. Het is een vaste constructie met lassen in de gebiedende wijs voor één persoon en uns (“ons”) als degene(n) die bij het voorstel betrokken zijn. Het volgende werkwoord staat in de infinitief: Lass uns gehen = “Laten we gaan” en Lass uns anfangen = “Laten we beginnen”. zusammen betekent “samen”: de handeling gebeurt gezamenlijk. Het is een bijwoord en verandert hier niet van vorm. Voorbeeld: Wir lernen zusammen. — “Wij leren samen.” essen betekent hier “eten”. Dit is de infinitief, de vorm die na Lass uns wordt gebruikt. De tegenwoordige vormen zijn bijvoorbeeld ich esse (“ik eet”) en wir essen (“wij eten”); de infinitief blijft essen in de constructie Lass uns essen. Samen vormen de delen Lass uns zusammen essen.: “Laten we samen eten.” Het is een voorstel aan de aangesprokene om gezamenlijk te eten.

3. Lass uns jetzt anfangen.

   Laten we nu beginnen.

   Lass uns

   laten we

   jetzt

   nu

   anfangen

   beginnen

   Uitgebreide uitleg

   Lass uns betekent hier: “laten we …”. Lass is de informele gebiedende wijs van lassen voor één aangesproken persoon. In deze vaste constructie staat uns erbij: letterlijk ongeveer “laat ons”, maar de natuurlijke Nederlandse betekenis is een voorstel in de eerste persoon meervoud. Het patroon is Lass uns + infinitief, bijvoorbeeld: Lass uns warten. — “Laten we wachten.” De infinitief blijft na deze constructie onveranderd. jetzt betekent “nu” en plaatst de handeling in het huidige moment. Het kan in het Duits op verschillende plaatsen in de zin staan; de plaatsing kan de nadruk beïnvloeden. Voorbeeld: Wir beginnen jetzt. — “We beginnen nu.” anfangen betekent hier “beginnen”. Dit is de infinitief en woordenboekvorm. Het is een scheidbaar werkwoord: in een gewone hoofdzin staat het voorvoegsel vaak aan het einde, zoals in Wir fangen jetzt an. — “We beginnen nu.” Na Lass uns blijft het werkwoord als volledige infinitief anfangen staan. Een bruikbaar verwant contrast is aufhören — “ophouden/stoppen”, maar dat is een ander werkwoord. Samen vormen de delen Lass uns jetzt anfangen. de aansporing: “Laten we nu beginnen.” De spreker stelt voor dat de spreker en de aangesprokene(n) op dit moment met iets beginnen. Hetzelfde patroon is herbruikbaar in Lass uns zusammen essen. — “Laten we samen eten.”

4. Lass uns hier anhalten.

   Laten we hier stoppen.

   Lass uns

   laten we

   hier

   hier

   anhalten

   stoppen

   Uitgebreide uitleg

   Lass uns is een vaste Duitse aansporingsconstructie met de betekenis “laten we …”. Lass is de gebiedende wijs van lassen bij du; samen met uns vormt het hier geen bevel aan één persoon om iets te laten, maar een voorstel voor de spreker en anderen. Het patroon is: Lass uns + infinitief. Voorbeeld: Lass uns anfangen. — “Laten we beginnen.” hier betekent “hier”, dus op de plaats die in de situatie wordt aangewezen. Het is een bijwoord en verandert niet naar persoon of aantal. Voorbeeld: Wir warten hier. — “We wachten hier.” anhalten betekent hier “stoppen”, in de zin van ophouden met bewegen of rijden. Het is een scheidbaar werkwoord: in een hoofdzin kan het voorvoegsel los komen, bijvoorbeeld Der Bus hält an. — “De bus stopt.” Na Lass uns blijft het werkwoord als infinitief aaneengeschreven: Lass uns anhalten. Samen vormen de delen Lass uns + hier + anhalten de betekenis: “Laten we hier stoppen.”

5. Komm mit mir.

   Kom met me mee.

   Komm

   kom

   mit mir

   met mij

   Uitgebreide uitleg

   Komm is de gebiedende wijs van kommen (“komen”) voor één aangesproken persoon in de informele aanspreekvorm. De stamklinkerwisseling uit sommige vormen van kommen verschijnt hier niet: kommen → Komm!. Voorbeeld: Komm hier! = “Kom hier!” mit mir betekent “met mij”. mit is een voorzetsel dat hier de datief gebruikt; mir is de datiefvorm van het persoonlijk voornaamwoord voor de eerste persoon enkelvoud: ich → mir. Voorbeeld: Geh mit mir. = “Ga met mij mee.” Samen vormt Komm mit mir. een gebiedende zin: “Kom met mij mee.” Komm geeft de aansporing, en mit mir geeft aan met wie de aangesproken persoon moet meekomen. De zin is kort en alledaags; de gebiedende wijs spreekt één persoon informeel aan.

6. Warte auf mich.

   Wacht op me.

   Warte

   wacht

   auf mich

   op mij

   Uitgebreide uitleg

   Warte is de gebiedende wijs van warten (“wachten”) voor één aangesproken persoon in de informele du-vorm. De basisvorm is warten; in een gewone mededeling krijgt de du-vorm wartest, maar de imperatief is hier warte. Voorbeeld: Warte hier. — “Wacht hier.” auf mich hoort bij het werkwoord warten: in het Duits wacht je auf iemand of iets. Na deze combinatie staat het voornaamwoord hier in de accusatief: mich betekent “mij” en is de accusatiefvorm van ich (“ik”). Vergelijk: auf mich — “op mij”; auf ihn — “op hem”. Samen vormt Warte auf mich. een directe opdracht aan één informele gesprekspartner: “Wacht op me.” De betekenis is dat die persoon moet blijven wachten totdat de spreker erbij komt; de gebiedende wijs maakt van warten auf mich een bevel of verzoek.