Sap kopen in de winkel | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Entschuldigung, wo ist der Saft?

   Pardon, waar is het sap?

   Entschuldigung

   pardon

   wo

   waar

   ist

   is

   Saft

   sap

   Uitgebreide uitleg

   Entschuldigung betekent hier “pardon” of “excuseer”. Het is een beleefde manier om iemands aandacht te vragen voordat je een vraag stelt. Het zelfstandig naamwoord is verwant aan het werkwoord entschuldigen (“verontschuldigen”), maar in deze vaste vorm functioneert het als aanspreking. wo betekent “waar” en vraagt naar een plaats. Vergelijk wo? (“waar?”) met wohin? (“waarheen?”): wo vraagt naar de locatie, terwijl wohin een richting of bestemming vraagt. Voorbeeld: Wo ist der Bahnhof? — “Waar is het station?” ist is de vorm van sein (“zijn”) voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd. De relevante reeks is ich bin, du bist, er/sie/es ist. In deze zin verbindt ist de vraag naar de plaats met het onderwerp der Saft. der Saft betekent “het sap”. Saft is een mannelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat hier het bepaalde lidwoord der in de nominatief als onderwerp. Het woord zelf blijft Saft in het enkelvoud; het meervoud is Säfte. Voorbeeld: Der Saft ist kalt. — “Het sap is koud.” Samen vormt wo ist der Saft? de vraag “waar is het sap?”. De woordvolgorde is die van een Duitse vraag met een vraagwoord: eerst wo, daarna het vervoegde werkwoord ist, en vervolgens het onderwerp der Saft. De volledige uiting begint met de beleefde aandachtstrekker Entschuldigung en betekent dus: “Pardon, waar is het sap?”

2. Er steht in diesem Bereich, neben den kalten Getränken.

   Het staat in dit vak, naast de koude dranken.

   steht

   staat

   in

   in

   diesem

   dit

   Bereich

   vak; gebied

   neben

   naast

   kalten

   koude

   Getränken

   dranken

   Uitgebreide uitleg

   steht betekent hier dat iets zich op een bepaalde plaats bevindt. Het is de vorm van stehen in de tegenwoordige tijd voor de derde persoon enkelvoud: ich stehe, du stehst, er/sie/es steht. In andere contexten kan stehen ook letterlijk “rechtop staan” betekenen, maar hier gaat het om een locatie. in geeft hier de plaats aan. Bij een vaste locatie staat er in het Duits een datief na in; bij beweging naar een plaats kan in met een accusatief worden gebruikt. Vergelijk: Das Buch liegt in diesem Bereich. — “Het boek ligt in dit vak/gebied.” en Ich stelle es in diesen Bereich. — “Ik zet het in dit vak/gebied.” diesem betekent hier “dit” en hoort bij Bereich. Bereich is mannelijk (der Bereich). In in diesem Bereich staat het zelfstandig naamwoord in de datief enkelvoud, waardoor het aanwijzende woord de vorm diesem heeft. De vormen zijn onder meer dieser Bereich (nominatief) en in diesem Bereich (datief na in voor een vaste plaats). Bereich betekent een afgebakend gebied, gedeelte of vak. In deze zin past “vak” bij de winkelcontext. Een ander voorbeeld is Dieser Bereich ist geschlossen. — “Dit gedeelte is gesloten.” neben betekent “naast”. Voor een plaats zonder beweging neemt neben hier de datief: neben dem Tisch — “naast de tafel”. Bij beweging naar een positie naast iets kan de accusatief volgen: Ich stelle es neben den Tisch. — “Ik zet het naast de tafel.” kalten betekent hier “koude”. Het bijvoeglijk naamwoord heeft als basisvorm kalt; kalten is de verbogen vorm vóór Getränken. De uitgang wordt mede bepaald door de naamval, het getal en het lidwoord of aanwijzende woord van de naamwoordgroep. Bijvoorbeeld: kalte Getränke (nominatief/accusatief meervoud) tegenover neben den kalten Getränken (datief meervoud). Getränken betekent “dranken”. Het enkelvoud is das Getränk, het meervoud die Getränke; in de datief meervoud krijgt het zelfstandig naamwoord de uitgang -n: den Getränken. Hier vormt het een groep na neben: het bedoelde object staat naast deze koude dranken. Dat zegt niet dat de dranken naast het vak staan. Samen vormen in diesem Bereich en neben den kalten Getränken twee plaatsbepalingen. De vaste plaats wordt uitgedrukt met in plus datief, en de tweede plaatsrelatie met neben plus datief. Met het onderwerp Er en de persoonsvorm steht zegt de hele uiting dat het bedoelde object zich in dit vak bevindt en daarnaast, naast de koude dranken, staat: “Het staat in dit vak, naast de koude dranken.” Het Duitse Er is hier een mannelijke enkelvoudige voornaamwoordsvorm; uit de vaste vertaling volgt niet dat het bedoelde object een man is.

3. Was empfehlen Sie?

   Wat raadt u aan?

   Was

   wat

   empfehlen

   aanraden

   Sie

   u

   Uitgebreide uitleg

   Was vraagt naar een zaak of keuze die het antwoord moet leveren. In deze zin is het het lijdend voorwerp van empfehlen: “wat raadt u aan?” Een vergelijkbare vraag is Wen empfehlen Sie? — “Wie raadt u aan?”; was verwijst dan niet naar een persoon. empfehlen betekent hier “aanraden”. De vorm is gelijk aan de infinitief, maar ook aan de persoonsvorm bij Sie (formeel enkelvoud én meervoud): Sie empfehlen. Het werkwoord heeft een object: Ich empfehle diesen Saft. — “Ik raad dit sap aan.” In een hoofdzin met een vraagwoord staat de persoonsvorm op de tweede positie: Was empfehlen Sie? Sie is hier de formele aanspreekvorm “u”. Deze vorm wordt met een hoofdletter geschreven en krijgt als persoonsvorm dezelfde vorm als de derde persoon meervoud: Sie empfehlen. De informele vorm is du: Was empfiehlst du? — “Wat raad jij aan?” Samen vormen de woorden de beleefde vraag Was empfehlen Sie?: “Wat raadt u aan?” De vraag laat open welke zaak of keuze de aangesprokene aanbeveelt.

4. Dieser Saft schmeckt frisch und ist leicht zu trinken.

   Dit sap smaakt fris en is makkelijk te drinken.

   Dieser

   deze

   Saft

   sap

   schmeckt

   smaakt

   frisch

   fris

   ist

   is

   leicht

   makkelijk

   zu trinken

   te drinken

   Uitgebreide uitleg

   Dieser betekent hier “deze” en staat bij Saft. Het is de mannelijke nominatiefvorm van het aanwijzend voornaamwoord; de vorm past bij het mannelijke zelfstandig naamwoord Saft en bij zijn rol als onderwerp. Vergelijk in een andere context bijvoorbeeld diese Flasche (“deze fles”), waar de vorm bij Flasche past. Saft betekent “sap”. Het is een zelfstandig naamwoord en wordt in het Duits met een hoofdletter geschreven. Een bruikbaar voorbeeld is: Der Saft ist kalt. — “Het sap is koud.” schmeckt komt van schmecken en betekent hier “smaken”. schmeckt is de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd, passend bij Dieser Saft. Voorbeeld: Die Suppe schmeckt gut. — “De soep smaakt goed.” frisch beschrijft hier de smaak of indruk van het sap: “fris”. Het woord verandert in deze zin niet, omdat het na schmeckt als beschrijving van de smaak wordt gebruikt. Voorbeeld: Das Wasser schmeckt frisch. — “Het water smaakt fris.” ist komt van sein (“zijn”) en is de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd. Het verwijst hier opnieuw naar Dieser Saft. Voorbeeld: Der Tee ist warm. — “De thee is warm.” leicht betekent hier “makkelijk” of “gemakkelijk”. In leicht zu trinken beschrijft het woord hoe eenvoudig de handeling is; het betekent hier niet “licht” in gewicht. Voorbeeld: Der Tee ist leicht zu trinken. — “De thee is makkelijk te drinken.” zu trinken komt van trinken (“drinken”). De combinatie leicht zu trinken is een constructie met zu plus het infinitief en betekent “makkelijk om te drinken” of natuurlijker in het Nederlands “makkelijk te drinken”. De vorm trinken blijft hier infinitief; zu staat ervoor omdat de constructie afhankelijk is van leicht. Samen betekent Dieser Saft schmeckt frisch und ist leicht zu trinken: “Dit sap smaakt fris en is makkelijk te drinken.” De eerste helft geeft de smaakindruk; und verbindt die met de tweede eigenschap, namelijk dat het sap gemakkelijk te drinken is. De voorafgaande vraag maakt deze zin geschikt als korte aanbeveling of beoordeling van een drank.

5. Dann nehme ich diese Flasche.

   Dan neem ik die fles.

   Dann

   dan

   nehme

   neem

   ich

   ik

   diese

   deze

   Flasche

   fles

   Uitgebreide uitleg

   Dann betekent hier “dan” en plaatst de handeling in relatie tot wat eerder is gezegd. Het kan ook een gevolg of een later moment aangeven; de precieze tijdsrelatie komt uit de context. nehme is de vorm van nehmen (“nemen”) in de eerste persoon enkelvoud van de tegenwoordige tijd: ich nehme. Andere nuttige vormen zijn bijvoorbeeld du nimmst en er/sie nimmt; de klinker verandert dus in sommige vormen. Voorbeeld: Ich nehme den Saft. — “Ik neem het sap.” ich is het persoonlijk voornaamwoord voor de eerste persoon enkelvoud: “ik”. Het onderwerp ich bepaalt hier dat het werkwoord de vorm nehme krijgt. diese betekent hier “deze” en hoort bij Flasche. Het is een aanwijzend woord; de vorm laat hier vrouwelijk enkelvoud in de accusatief zien, omdat Flasche het lijdend voorwerp van nehmen is. Bij een vrouwelijk enkelvoud zijn nominatief en accusatief in deze vorm gelijk: diese Flasche kan bijvoorbeeld zowel “deze fles” als “ik neem deze fles” bevatten, afhankelijk van de zinsfunctie. Voorbeeld: Diese Flasche ist leer. — “Deze fles is leeg.” Flasche betekent “fles”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Flasche. In het meervoud is het die Flaschen. Het zelfstandig naamwoord blijft in deze zin herkenbaar als Flasche; het aanwijzende woord diese draagt hier de relevante naamvals- en getalsinformatie. Samen vormen de delen Dann + nehme ich + diese Flasche de betekenis: “Dan neem ik deze fles.” Dann staat vooraan als tijds- of gevolgsaanduiding, ich is degene die handelt, nehme is de vervoegde vorm van nehmen, en diese Flasche is wat wordt genomen. De woordvolgorde nehme ich na een element op de eerste positie is een gewone Duitse hoofdzinvolgorde: het vervoegde werkwoord blijft op de tweede zinsplaats.