Kiezen tussen activiteiten | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Entschuldigung, an welchen Veranstaltungen können wir jetzt teilnehmen?

   Pardon, aan welke evenementen kunnen we nu meedoen?

   Entschuldigung

   pardon

   an welchen

   aan welke

   Veranstaltungen

   evenementen

   können wir

   kunnen wij

   jetzt

   nu

   teilnehmen

   meedoen

   Uitgebreide uitleg

   Entschuldigung is hier een beleefde manier om iemands aandacht te vragen, vergelijkbaar met “pardon” of “excuseer”. Als zelfstandig naamwoord kan het ook “verontschuldiging” betekenen, maar dat is niet de functie in deze zin. an welchen bestaat uit het voorzetsel an en de vragende vorm welchen (“welke”). Het voorzetsel an hoort hier bij teilnehmen: an etwas teilnehmen = aan iets deelnemen/meedoen. Omdat Veranstaltungen meervoud is en deze constructie de datief gebruikt, staat welcher hier als welchen (datief meervoud). Het vraagt naar een keuze uit meerdere evenementen; het zegt op zichzelf geen aantal. Veranstaltungen is het meervoud van het vrouwelijke zelfstandig naamwoord die Veranstaltung, “evenement” of “georganiseerde activiteit”. Voorbeeld: Die Veranstaltung beginnt um acht Uhr. — “Het evenement begint om acht uur.” können wir betekent letterlijk “kunnen wij”. können is de vorm voor wir van het modale werkwoord können; het drukt hier mogelijkheid of gelegenheid uit. Bij een modaal werkwoord staat het andere werkwoord in de infinitief aan het einde: Wir können teilnehmen. — “Wij kunnen meedoen.” jetzt betekent “nu” en plaatst de mogelijkheid in het huidige moment of de huidige situatie. Het verandert niet naar persoon of aantal. Voorbeeld: Jetzt können wir beginnen. — “Nu kunnen we beginnen.” teilnehmen is de infinitief van teilnehmen, “deelnemen” of “meedoen”. De gebruikelijke verbinding is an etwas teilnehmen; het bijbehorende voorzetsel is dus onderdeel van de leerbare constructie, niet van het werkwoord alleen. In een hoofdzin zonder modaal werkwoord verschijnt de werkwoordsvorm gesplitst: Wir nehmen an der Veranstaltung teil. — “Wij doen mee aan het evenement.” Samen vormt de zin een beleefde vraag: Entschuldigung opent de aanspreking, an welchen Veranstaltungen vraagt aan welke evenementen men kan deelnemen, können wir geeft de mogelijkheid aan, jetzt beperkt die tot nu, en teilnehmen voltooit de constructie. De volledige betekenis is: “Pardon, aan welke evenementen kunnen we nu meedoen?”

2. Ihr könnt zwischen einem geführten Spaziergang und einer Tanzsession wählen.

   Jullie kunnen kiezen tussen een begeleide wandeling en een danssessie.

   Ihr könnt

   jullie kunnen

   zwischen

   tussen

   geführten

   begeleide

   Spaziergang

   wandeling

   Tanzsession

   danssessie

   wählen

   kiezen

   Uitgebreide uitleg

   Ihr könnt betekent hier “jullie kunnen”. Ihr is de tweede persoon meervoud en verwijst volgens de vaste vertaling naar meerdere aangesproken personen. könnt is de vorm van können voor ihr; als modaal werkwoord staat het vervoegde werkwoord op de tweede plaats en staat het andere werkwoord in de infinitief aan het einde. Vergelijk: Ihr könnt teilnehmen. — “Jullie kunnen meedoen.” zwischen betekent “tussen”. In deze keuzeconstructie leidt het de twee mogelijkheden in: zwischen A und B wählen — “kiezen tussen A en B”. Na zwischen staat hier de datief: einem en einer markeren die naamval bij de twee opties. geführten betekent hier “begeleide”. Het is de verbogen vorm van geführt, het voltooid deelwoord van führen (“begeleiden” of “leiden”), dat hier als bijvoeglijk naamwoord wordt gebruikt. Bij het mannelijke zelfstandig naamwoord Spaziergang staat na het datiefartikel einem de uitgang -en: einem geführten Spaziergang. Dit betekent niet “een begeleider”, maar “een wandeling die begeleid wordt”. Spaziergang betekent “wandeling”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Spaziergang; na einem krijgt het hier de datiefvorm einem Spaziergang. Het meervoud is Spaziergänge, bijvoorbeeld: Wir machen einen Spaziergang. — “We maken een wandeling.” Tanzsession betekent “danssessie”. Het is hier een vrouwelijke naamwoordgroep: eine Tanzsession; na zwischen staat de datiefvorm einer Tanzsession. Tanzsession is een samenstelling met Tanz (“dans”) en Session (“sessie”), maar de hele vorm benoemt één danssessie. wählen betekent “kiezen”. Dit is de infinitief die bij könnt hoort: Ihr könnt ... wählen — “Jullie kunnen ... kiezen”. Het onderwerp van wählen blijft hetzelfde als dat van könnt; de infinitief krijgt zelf geen persoonsuitgang. Vergelijk: Sie können wählen. — “Zij kunnen kiezen.” Samen heeft de zin de structuur Ihr könnt zwischen A und B wählen: “Jullie kunnen tussen A en B kiezen.” Hier zijn de twee mogelijkheden einem geführten Spaziergang (“een begeleide wandeling”) en einer Tanzsession (“een danssessie”). De volledige betekenis is: “Jullie kunnen kiezen tussen een begeleide wandeling en een danssessie.”

3. Wie ist der geführte Spaziergang?

   Hoe is de begeleide wandeling?

   Wie

   hoe

   ist

   is

   geführte

   begeleide

   Spaziergang

   wandeling

   Uitgebreide uitleg

   Wie vraagt hier naar de aard, kwaliteit of ervaring van iets: “hoe is het?”. Het is het vraagwoord voor een beschrijving, niet voor een persoon of een plaats. Herbruikbaar patroon: Wie ist ...? = “Hoe is ...?”. Voorbeeld: Wie ist der Kurs? — “Hoe is de cursus?” ist is de derde persoon enkelvoud van sein (“zijn”) in de tegenwoordige tijd. Het onderwerp is hier der geführte Spaziergang, een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord; daarom staat sein als ist. De vorm sein hoort ook bij andere combinaties, bijvoorbeeld Der Weg ist lang. — “De weg is lang.” geführte betekent hier “begeleide” of “geleide”. Het komt van führen (“leiden”) en beschrijft de wandeling: iemand leidt de wandeling. In deze zin gedraagt het deelwoord geführt zich als een bijvoeglijk naamwoord. De uitgang -e in geführte past bij het bepaalde lidwoord der en het mannelijk enkelvoud in deze naamwoordgroep. Vergelijk: ein geführter Spaziergang — “een begeleide wandeling”; na ein krijgt dezelfde vorm de uitgang -er. Spaziergang betekent “wandeling”, vooral een wandeling als activiteit of uitstapje. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Spaziergang; het meervoud is die Spaziergänge. Voorbeeld: Der Spaziergang war ruhig. — “De wandeling was rustig.” Samen vormen de woorden de vraag Wie ist der geführte Spaziergang?: “Hoe is de begeleide wandeling?” De vraag vraagt om een beschrijving van die wandeling, terwijl geführte aangeeft dat de wandeling door iemand wordt geleid.

4. Ein Guide führt die Gruppe während des Spaziergangs langsam.

   Een gids leidt de groep tijdens de wandeling in een rustig tempo.

   Guide

   gids

   führt

   leidt

   Gruppe

   groep

   während

   tijdens

   Spaziergangs

   wandeling

   langsam

   langzaam; in een rustig tempo

   Uitgebreide uitleg

   Guide betekent hier “gids”. Het Duitse leenwoord is mannelijk: der Guide; in het meervoud is het die Guides. Voorbeeld: Der Guide erklärt den Weg. — De gids legt de weg uit. führt komt van führen en is hier de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: er/sie führt. Het onderwerp is Ein Guide, daarom staat het werkwoord in deze vorm. führen kan onder andere “leiden” of “begeleiden” betekenen; hier leidt de gids de groep. Voorbeeld: Sie führt die Gruppe zum Eingang. — Zij leidt de groep naar de ingang. Gruppe betekent “groep”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Gruppe. In die Gruppe is de vorm gelijk aan de nominatief, maar de groep is hier het lijdend voorwerp van führt; dat is de accusatief. Voorbeeld: Der Lehrer sieht die Gruppe. — De leraar ziet de groep. während betekent “tijdens”. Het leidt hier een tijdsbepaling in: wat er gebeurt gedurende een bepaalde activiteit. In deze zin staat daarna de genitief: während des .... Voorbeeld: Während des Essens sprechen wir wenig. — Tijdens het eten praten we weinig. Spaziergangs betekent hier “wandeling” en is de genitief enkelvoud van der Spaziergang (“de wandeling”). Bij dit mannelijke zelfstandig naamwoord krijgt het enkelvoud in de genitief de uitgang -s: des Spaziergangs. De combinatie während des Spaziergangs betekent “tijdens de wandeling”. Voorbeeld: Die Dauer des Spaziergangs ist eine Stunde. — De duur van de wandeling is één uur. langsam betekent “langzaam”. Hier beschrijft het als bijwoord hoe de gids de groep leidt: in een rustig tempo. Het bijwoord verandert niet naar geslacht of getal. Voorbeeld: Bitte sprich langsam. — Spreek alstublieft langzaam. Samen bestaat de zin uit Ein Guide (een gids) als onderwerp, führt die Gruppe (leidt de groep) als handeling, während des Spaziergangs (tijdens de wandeling) als tijdsbepaling en langsam (langzaam/in een rustig tempo) als beschrijving van de manier waarop dat gebeurt. De volledige betekenis is: “Een gids leidt de groep tijdens de wandeling in een rustig tempo.”

5. So kann man dem Spaziergang leicht folgen.

   Dus de wandeling is makkelijk te volgen.

   So

   dus

   kann man

   men kan

   Spaziergang

   wandeling

   leicht

   gemakkelijk

   folgen

   volgen

   Uitgebreide uitleg

   So betekent hier dus: het geeft een gevolgtrekkende verbinding aan. De vaste vertaling ondersteunt hier dus, niet het Nederlandse aanwijzende zo in de betekenis van een manier. kann man vormt een herbruikbaar patroon voor een algemene mogelijkheid: man kann ... = men kan ... of natuurlijker je kunt .... man verwijst hier niet naar een specifiek genoemde persoon, maar naar mensen in het algemeen. kann is de vorm van het modale werkwoord können voor de derde persoon enkelvoud; bij man hoort juist die vorm. Een voorbeeld: Man kann hier sitzen. — Je kunt hier zitten. In deze hoofdzin staat het modale werkwoord vóór man, terwijl het andere werkwoord aan het einde staat. Spaziergang betekent hier wandeling. Het is een zelfstandig naamwoord met basisvorm der Spaziergang; in dem Spaziergang staat het in de datief enkelvoud. Het lidwoord dem markeert hier de datief, niet een aantal. Een voorbeeld: Der Spaziergang war schön. — De wandeling was mooi. leicht betekent hier gemakkelijk of makkelijk. Het beschrijft hoe gemakkelijk de handeling uitvoerbaar is. De vergrotende trap is leichter en de overtreffende trap am leichtesten; de basisvorm is leicht. Een voorbeeld: Das ist leicht zu verstehen. — Dat is gemakkelijk te begrijpen. folgen betekent volgen. Na folgen staat in het Duits doorgaans een datief: jemandem oder etwas folgen = iemand of iets volgen. Daarom staat dem Spaziergang in de datief. In deze constructie is folgen de infinitief die bij kann hoort en aan het einde van de hoofdzin staat. Een voorbeeld: Wir folgen dem Weg. — We volgen de weg. Samen betekent So kann man dem Spaziergang leicht folgen.: Dus de wandeling is makkelijk te volgen. Letterlijker is de structuur: Dus kan men de wandeling gemakkelijk volgen. So geeft de conclusie aan, kann man drukt de algemene mogelijkheid uit, dem Spaziergang is datief bij folgen, en leicht beschrijft de uitvoerbaarheid van het volgen. De formulering is neutraal en bruikbaar wanneer je uitlegt dat iets gemakkelijk te volgen is.

6. Das klingt für einen ersten Versuch gut machbar.

   Dat klinkt haalbaar voor een eerste poging.

   Das

   dat

   klingt

   klinkt

   für

   voor

   ersten

   eerste

   Versuch

   poging

   gut

   goed

   machbar

   haalbaar

   Uitgebreide uitleg

   Das is hier een aanwijzend voornaamwoord met de betekenis ‘dat’. Het staat als onderwerp van klingt en noemt zelf geen specifiek zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Das ist neu. = ‘Dat is nieuw.’ klingt komt van klingen (‘klinken’) en is de tegenwoordige tijd voor de derde persoon enkelvoud: es klingt, das klingt. Hier gaat het niet om een letterlijk geluid, maar om de indruk die iets wekt: ‘dat klinkt’. Voorbeeld: Das klingt interessant. = ‘Dat klinkt interessant.’ für betekent hier ‘voor’. Het leidt een bepaling in die aangeeft voor welke situatie de beoordeling geldt. Na für staat in het Duits de accusatief. Daarom staat hier einen. ersten is de vorm van erst (‘eerste’) in einen ersten Versuch. Het bijvoeglijk naamwoord staat vóór het zelfstandig naamwoord en krijgt hier de uitgang -en: mannelijk enkelvoud in de accusatief. De uitgang hoort bij ersten, niet bij Versuch. Vergelijk: der erste Versuch = ‘de eerste poging’, maar für einen ersten Versuch = ‘voor een eerste poging’. Versuch is een mannelijk zelfstandig naamwoord en betekent ‘poging’. Het meervoud is Versuche. Voorbeeld: Der Versuch war erfolgreich. = ‘De poging was succesvol.’ gut betekent hier ‘goed’. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat in deze positie bijwoordelijk wordt gebruikt en machbar nader bepaalt: iets is niet alleen haalbaar, maar goed haalbaar. Voorbeeld: Die Aufgabe ist gut machbar. = ‘De taak is goed haalbaar.’ machbar is een bijvoeglijk naamwoord met de betekenis ‘haalbaar’ of ‘dat gedaan kan worden’. In gut machbar beschrijft het de mogelijkheid om iets te doen. Samen betekent Das klingt für einen ersten Versuch gut machbar: ‘Dat klinkt haalbaar voor een eerste poging.’ Das klingt geeft een indruk weer, für einen ersten Versuch beperkt die beoordeling tot de context van een eerste poging, en gut machbar beschrijft die mogelijkheid als goed haalbaar.

7. Wie aktiv ist die Tanzsession?

   Hoe actief is de danssessie?

   Wie aktiv

   hoe actief

   ist

   is

   Tanzsession

   danssessie

   Uitgebreide uitleg

   Wie aktiv vormt hier het vraagpatroon voor een graad: “hoe actief”. wie betekent in dit gebruik “hoe” en staat vóór een bijvoeglijk naamwoord om naar de mate te vragen. Vergelijk: Wie schnell ist der Kurs? — “Hoe snel is de cursus?” Het gaat dus niet om de vraag naar een persoon, zoals in Wer ist das? — “Wie is dat?” aktiv betekent hier dat er veel beweging of lichamelijke inspanning in de danssessie zit. Het is een bijvoeglijk naamwoord; in deze vraag staat het na wie en vóór het werkwoord, zonder verbuiging. De trappen van vergelijking zijn aktiv — “actief”, aktiver — “actiever”, am aktivsten — “het actiefst”. Voorbeeld: Diese Übung ist aktiver. — “Deze oefening is actiever.” ist is de vorm van sein — “zijn” — voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd. In een Duitse ja-neevraag staat het vervoegde werkwoord vooraan, maar in deze vraag staat het na het vraagpatroon Wie aktiv: Wie aktiv ist ...? Voorbeeld: Wie schwierig ist die Übung? — “Hoe moeilijk is de oefening?” Tanzsession is een zelfstandig naamwoord voor een danssessie. Het is samengesteld uit Tanz — “dans” — en Session — “sessie”; het hele woord benoemt één danssessie. Het meervoud is Tanzsessions. In deze zin is Tanzsession het onderwerp waarover naar de mate van activiteit wordt gevraagd. Het vrouwelijke lidwoord is die, maar na ist blijft de vorm van het zelfstandig naamwoord zelf onveranderd. Samen vormen de delen Wie aktiv ist die Tanzsession? de vraag “Hoe actief is de danssessie?” De vraag vraagt naar de mate waarin deze sessie actief is, niet naar wie eraan deelneemt. In de gegeven context kan het antwoord die mate toelichten, bijvoorbeeld door te zeggen dat men sneller danst en eenvoudige danspassen in een groep uitvoert.

8. Dabei tanzt man schneller und macht einfache Tanzschritte in der Gruppe.

   Het gaat sneller, met eenvoudige danspassen in een groep.

   Dabei

   daarbij

   tanzt

   danst

   schneller

   sneller

   macht

   doet

   einfache

   eenvoudige

   Tanzschritte

   danspassen

   in der Gruppe

   in een groep

   Uitgebreide uitleg

   Dabei betekent hier “daarbij” of “terwijl dat gebeurt”: het verwijst naar de activiteit die in de context wordt besproken. Het is een bijwoord; het neemt geen zelfstandig naamwoord over. tanzt komt van tanzen en is de tegenwoordige tijd voor de derde persoon enkelvoud. Het onderwerp is man, een onbepaald voornaamwoord voor mensen in het algemeen; het verwijst niet automatisch naar een man. Daarom staat het werkwoord in het enkelvoud. Voorbeeld: Man tanzt gern. — “Men danst graag.” schneller is de vergrotende trap van schnell: schnell → schneller → am schnellsten. Hier beschrijft het bijwoord hoe men danst: “sneller”. De vergelijking kan impliciet zijn; er wordt niet noodzakelijk gezegd waarmee precies wordt vergeleken. macht komt van machen en is, net als tanzt, de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd. In Tanzschritte machen betekent machen niet simpelweg “maken”, maar “danspassen uitvoeren”. Voorbeeld: Die Kinder machen große Schritte. — “De kinderen zetten grote stappen.” einfache is de verbogen vorm van het bijvoeglijk naamwoord einfach (“eenvoudig”). Het beschrijft Tanzschritte. De uitgang -e past hier bij het meervoudige zelfstandig naamwoord zonder voorafgaand lidwoord in de accusatief: einfache Tanzschritte. Tanzschritte is het meervoud van Tanzschritt en betekent “danspassen”. Het is het lijdend voorwerp bij macht: men voert eenvoudige danspassen uit. Voorbeeld: Wir lernen neue Tanzschritte. — “Wij leren nieuwe danspassen.” in der Gruppe betekent “in een groep”. in staat hier bij een plaats waar de activiteit plaatsvindt en krijgt daarom de datief: die Gruppe wordt der Gruppe. Bij een beweging naar binnen zou bijvoorbeeld in die Gruppe mogelijk zijn; dat is een andere constructie. Samen vormen de delen de betekenis: terwijl of daarbij danst men sneller en voert men eenvoudige danspassen uit in een groep. Het onbepaalde man maakt de uitspraak algemeen: de zin noemt geen specifieke persoon of vast aantal deelnemers.

9. Der geführte Spaziergang passt besser zu uns.

   De begeleide wandeling past beter bij ons.

   geführte

   begeleide

   Spaziergang

   wandeling

   passt

   past

   besser

   beter

   zu uns

   bij ons

   Uitgebreide uitleg

   geführte betekent hier “begeleide”. Het is het voltooid deelwoord geführt van führen (“leiden”), dat hier als bijvoeglijk naamwoord wordt gebruikt. Het krijgt de uitgang -e omdat het bij der Spaziergang staat: mannelijk, enkelvoud en nominatief, met het bepaald lidwoord der. De vorm geführte beschrijft dus de wandeling; het is niet zelf de persoonsvorm. Spaziergang betekent “wandeling” en is een zelfstandig naamwoord: der Spaziergang, meervoud die Spaziergänge. Het onderwerp van de zin is der geführte Spaziergang. passt is de derde persoon enkelvoud van passen. De basisvorm is passen; bij der Spaziergang verschijnt de vorm passt. In X passt zu Y betekent passen dat X geschikt is voor of goed aansluit bij Y. Voorbeeld: Der Termin passt zu uns. — “De afspraak past bij ons.” besser betekent “beter” en is de vergrotende trap van gut: gut – besser – am besten. Hier maakt besser duidelijk dat deze wandeling beter bij de betrokken personen past dan een andere mogelijkheid. Welke mogelijkheid dat precies is, wordt in deze zin niet genoemd. Een veelgebruikt patroon is besser als: Dieser Weg ist besser als der andere. — “Deze weg is beter dan de andere.” zu uns betekent hier “bij ons”. Het voorzetsel zu vraagt de datief. uns is de datiefvorm van het persoonlijke voornaamwoord wir (“wij”); wir is nominatief en uns kan zowel accusatief als datief zijn. In deze combinatie wordt de datief door zu bepaald. Samen vormen de delen: Der geführte Spaziergang (“de begeleide wandeling”) is het onderwerp, passt geeft de geschiktheid aan, besser maakt de vergelijking, en zu uns geeft aan bij wie de wandeling beter past. De volledige betekenis is: “De begeleide wandeling past beter bij ons.”