Een deadline bespreken | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Rückt die Frist bald näher?

   Komt de deadline snel dichterbij?

   Rückt

   komt dichterbij

   Frist

   termijn; deadline

   bald

   binnenkort

   näher

   dichterbij

   Uitgebreide uitleg

   Rückt komt van rücken en is de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd. In deze zin betekent het dat iets geleidelijk dichterbij komt. Het onderwerp staat na de persoonsvorm omdat dit een ja-neevraag is: Rückt die Frist ...?. Frist is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord en betekent hier een termijn of deadline. Het verwijst naar de tijdsgrens zelf. Een bruikbaar patroon is die Frist rückt näher — “de deadline komt dichterbij”. bald betekent “binnenkort” of “spoedig”. Het geeft aan dat de ontwikkeling in de nabije toekomst plaatsvindt of wordt verwacht. Het zegt op zichzelf niet hoe snel iets beweegt. näher is de vergelijkende vorm van nah (“dichtbij”): nah → näher (“dichterbij”). In näher rücken beschrijft het dat iets dichterbij komt. Hier draagt näher dus de vergelijking; Frist is niet de vorm die deze vergelijking uitdrukt. Samen vormen rückt ... näher een herbruikbaar patroon voor “komt dichterbij”. De vraagvolgorde is Rückt + onderwerp + bald + näher?: “Komt de deadline binnenkort dichterbij?” De volgende zin gebruikt nah zonder vergelijking in Die Frist ist nah — “De deadline is dichtbij”.

2. Die Frist ist nah.

   De deadline is dichtbij.

   Die

   de

   Frist

   deadline

   ist

   is

   nah

   dichtbij

   Uitgebreide uitleg

   Die is hier het bepaalde lidwoord bij Frist. Frist is vrouwelijk en staat als onderwerp in de enkelvoudige nominatief; daarom staat hier die. Het lidwoord geeft bepaaldheid aan, niet op zichzelf een aantal. Frist betekent hier een termijn of deadline: de uiterste tijd waarbinnen iets moet gebeuren. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Frist. Een bruikbaar voorbeeld is: Die Frist endet morgen. — “De deadline eindigt morgen.” ist is de derde persoon enkelvoud van sein (“zijn”) in de tegenwoordige tijd. Het onderwerp is die Frist, dus de vorm is ist; bij andere onderwerpen verandert de vorm, bijvoorbeeld Ich bin bereit. — “Ik ben klaar.” nah betekent hier “dichtbij” of, bij tijd, “nabij”. Als naamwoordelijk deel na sein krijgt het Duitse bijvoeglijk naamwoord geen uitgang: Die Frist ist nah. Vergelijk: Der Termin ist nah. — “De afspraak is dichtbij.” In deze zin beschrijft nah de nabijheid van de deadline, zonder te zeggen dat de deadline al verstreken is. Samen vormen de delen de betekenis: Die Frist is het onderwerp, ist verbindt het onderwerp met de beschrijving, en nah zegt dat de deadline dichtbij is. De hele uiting betekent dus: “De deadline is dichtbij.”

3. Dann beginnen wir mit dem wichtigsten Teil.

   Laten we dus met het belangrijkste deel beginnen.

   Dann

   dus; dan

   beginnen

   beginnen

   wir

   wij

   mit

   met

   wichtigsten

   belangrijkste

   Teil

   deel

   Uitgebreide uitleg

   Dann betekent hier “dus” en kan ook “dan/toen” betekenen, afhankelijk van de context. In deze zin staat het vooraan als verbindend bijwoord: Dann beginnen wir .... beginnen is hier de vorm voor wir in de tegenwoordige tijd; deze vorm ziet er hetzelfde uit als het infinitief beginnen. Het betekent “beginnen”. Een veelgebruikt patroon is mit etwas beginnen: “met iets beginnen”. Voorbeeld: Wir beginnen mit der Übung. — “We beginnen met de oefening.” wir betekent “wij” en is de eerste persoon meervoud. Het is hier het onderwerp van beginnen. In een gewone hoofdzin staat de persoonsvorm op de tweede plaats: omdat Dann vooraan staat, volgt beginnen vóór wir. mit betekent hier “met”. In deze betekenis neemt mit de datief: mit dem ... Teil. Dat is iets anders dan een constructie waarin beginnen rechtstreeks een lijdend voorwerp heeft, bijvoorbeeld Wir beginnen die Arbeit. — “We beginnen het werk.” wichtigsten betekent hier “belangrijkste”. Het is de overtreffende trap van het bijvoeglijk naamwoord wichtig: wichtig — “belangrijk”, wichtiger — “belangrijker”, am wichtigsten — “het belangrijkst”. In dem wichtigsten Teil staat de attributieve vorm vóór het zelfstandig naamwoord. dem markeert hier onder andere de datief mannelijk enkelvoud, en daarom krijgt wichtigsten in deze bepaalde naamwoordgroep de uitgang -en. Teil betekent “deel”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Teil. In deze zin staat het als datief na mit: mit dem Teil — “met het deel”. Samen vormt mit dem wichtigsten Teil de woordgroep “met het belangrijkste deel”. De hele zin Dann beginnen wir mit dem wichtigsten Teil. betekent daarom: “Laten we dus met het belangrijkste deel beginnen.” De Duitse hoofdzin heeft letterlijk de volgorde “Dan beginnen wij ...”, maar de Nederlandse vertaling gebruikt natuurlijk “Laten we ... beginnen”.

4. Willst du das jetzt übernehmen?

   Wil je dat nu doen?

   Willst du

   wil je

   das

   dat

   jetzt

   nu

   übernehmen

   doen

   Uitgebreide uitleg

   Willst du bevat de werkwoordsvorm willst van wollen (willen) bij du: de tweede persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd. In een ja/nee-vraag staat deze persoonsvorm vooraan. Vergelijk: Ich will anfangen. = Ik wil beginnen; Willst du anfangen? = Wil je beginnen? Hier drukt willst de vraag naar bereidheid of intentie uit, niet op zichzelf de handeling doen. das is hier een aanwijzend voornaamwoord dat naar een eerder genoemde of begrepen taak verwijst. De precieze referent wordt in de aangeleverde zinnen niet benoemd; de vertaling ondersteunt wel de betekenis dat. Het woord staat als lijdend voorwerp bij übernehmen. De vorm das kan in het Duits ook als lidwoord voorkomen, maar hier staat het zelfstandig en vervangt het een zaak of handeling. jetzt betekent nu en bepaalt wanneer de gevraagde handeling zou plaatsvinden. Het is een bijwoord en verandert niet mee met persoon of getal. Voorbeeld: Ich mache das jetzt. = Ik doe dat nu. übernehmen is de infinitief van het werkwoord übernehmen. In deze zin betekent het, binnen de vaste vertaling, een taak of zaak op zich nemen of afhandelen; doen is daar een natuurlijke Nederlandse weergave van. Het is dus niet hetzelfde als het algemene Duitse machen in alle contexten. Voorbeeld: Ich übernehme den nächsten Teil. = Ik neem het volgende deel op me. De constructie is Willst du + lijdend voorwerp + tijdsbepaling + infinitief?. Omdat het een ja/nee-vraag is, staat willst vooraan; du is het onderwerp, das het object, jetzt geeft het tijdstip aan en übernehmen blijft de infinitief aan het einde. Samen betekent Willst du das jetzt übernehmen?: Wil je dat nu doen? De voorafgaande context noemt het belangrijkste deel en de volgende zin noemt beginnen en een bestand controleren; die context ondersteunt dat das naar een taak verwijst, zonder die taak grammaticaal specifieker te maken.

5. Ich kann anfangen, während du die Datei prüfst.

   Ik kan beginnen terwijl jij het bestand controleert.

   Ich kann

   ik kan

   anfangen

   beginnen

   während

   terwijl

   Datei

   bestand

   prüfst

   controleert

   Uitgebreide uitleg

   Ich kann betekent hier dat de spreker de mogelijkheid of bevoegdheid heeft om iets te doen. kann is de vorm van können bij ich; in een hoofdzin staat het vervoegde modale werkwoord op de tweede plaats. Een ander bruikbaar patroon is Ich kann + infinitief: Ich kann warten. — Ik kan wachten. anfangen betekent hier ‘beginnen’. Het is een scheidbaar werkwoord: in een gewone hoofdzin staat de vervoegde vorm als Ich fange an, maar na het modale werkwoord kann blijft de infinitief anfangen bij elkaar en staat die aan het einde van de hoofdzin. Het hoort inhoudelijk bij Ich kann: samen betekent dit ‘ik kan beginnen’. während leidt hier een bijzin in met de betekenis ‘terwijl’. In deze Duitse bijzin staat het vervoegde werkwoord aan het einde. Het patroon is während + onderwerp + ... + werkwoord: Während du wartest, lese ich. — Terwijl jij wacht, lees ik. Datei is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord en betekent ‘bestand’. In die Datei is die hier de bepaalde vorm voor het enkelvoud; de vorm van het lidwoord laat in deze zin ook de naamval zien, maar die kan bij een vrouwelijk zelfstandig naamwoord in meer dan één naamval voorkomen. Voor een meervoud is het die Dateien. prüfst betekent hier ‘controleert’ of ‘nakijkt’. Dit is de tegenwoordige tijd van prüfen bij du: du prüfst. De uitgang -st markeert hier de tweede persoon enkelvoud. In de bijzin blijft deze vervoegde vorm achteraan staan: während du die Datei prüfst — terwijl jij het bestand controleert. De hele zin bestaat uit de hoofdzin Ich kann anfangen en de bijzin während du die Datei prüfst. Het modale werkwoord kann staat op de tweede plaats in de hoofdzin, de infinitief anfangen aan het einde; in de door während ingeleide bijzin staat prüfst eveneens aan het einde. Samen betekent de zin: ‘Ik kan beginnen terwijl jij het bestand controleert.’

6. Wonach soll ich zuerst suchen?

   Waar moet ik eerst naar kijken?

   Wonach

   waarnaar

   soll ich

   moet ik

   zuerst

   eerst

   suchen

   zoeken

   Uitgebreide uitleg

   Wonach betekent hier “waarnaar” en vraagt naar datgene waarnaar iemand moet zoeken. Het hoort bij de combinatie nach etwas suchen; nach staat bij het gezochte doel in de datief. Vergelijk: Worauf wartest du? = “Waar wacht je op?”; het voorzetsel bepaalt daar de vorm worauf, net zoals nach in wonach zit. Het concrete gezochte item wordt in deze zin niet genoemd. soll ich vormt hier de vraag “moet ik ...?”. sollen is het modale werkwoord in de vorm voor ich, en ich is de uitvoerder van de handeling. In deze vraag staat het vraagwoord vooraan, daarna komt het vervoegde werkwoord soll, en de infinitief staat aan het einde. In een mededelende hoofdzin staat het vervoegde werkwoord doorgaans op de tweede plaats: Ich soll suchen = “Ik moet zoeken.” Soll ich anfangen? betekent bijvoorbeeld “Moet ik beginnen?” zuerst betekent “eerst” en geeft de volgorde aan: deze zoekhandeling komt vóór andere mogelijke zoekhandelingen. Het zegt op zichzelf niet hoeveel stappen of zaken er zijn. suchen is de infinitief “zoeken”. De vorm blijft hier infinitief omdat hij samen met het vervoegde modale werkwoord soll wordt gebruikt: Ich soll suchen = “Ik moet zoeken.” Zonder dat modale werkwoord kan dezelfde handeling bijvoorbeeld in de tegenwoordige tijd staan als Ich suche = “Ik zoek.” De vaste combinatie nach etwas suchen betekent “naar iets zoeken”; Wonach suchen? is daarvan de vraagvorm. Samen betekent Wonach soll ich zuerst suchen? ongeveer “Waarnaar moet ik eerst zoeken?” De natuurlijke Nederlandse vertaling is “Waar moet ik eerst naar kijken?”; in deze context gaat het om het eerste doel van de zoekhandeling, zonder dat de zin zelf dat doel benoemt.

7. Achte darauf, dass die Notizen zur Anfrage passen.

   Zorg dat de notities bij het verzoek passen.

   Achte darauf, dass

   zorg dat / let erop dat

   Notizen

   notities

   Anfrage

   verzoek / aanvraag

   passen

   passen / overeenkomen

   Uitgebreide uitleg

   Achte darauf, dass is een vaste manier om iemand aan te sporen ergens op te letten: auf etwas achten betekent “op iets letten”. Achte is de gebiedende wijs voor één aangesproken persoon van achten; darauf verwijst hier vooruit naar de daaropvolgende dass-zin. Het patroon is: Achte darauf, dass ... = “Zorg ervoor dat ...” of “Let erop dat ...”. Voorbeeld: Achte darauf, dass die Tür geschlossen ist. — “Let erop dat de deur gesloten is.” Notizen betekent hier “notities”. Het is het meervoud van die Notiz; daarom staat er ook het meervoudige werkwoord passen verderop. Voorbeeld: Die Notizen sind hilfreich. — “De notities zijn nuttig.” Anfrage betekent “verzoek” of, in een meer formele context, “aanvraag”. In zur Anfrage staat zur voor zu der: het betekent hier “bij het verzoek” of “met het verzoek”. Anfrage is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Anfrage, met meervoud die Anfragen. passen betekent hier “passen bij” of “overeenkomen met”. Het onderwerp is die Notizen, dus het werkwoord staat in het meervoud: Die Notizen passen .... In de dass-zin staat het vervoegde werkwoord aan het einde, zoals in dass die Notizen zur Anfrage passen. Voorbeeld: Die Antwort passt zur Frage. — “Het antwoord past bij de vraag.” Samen betekent Achte darauf, dass die Notizen zur Anfrage passen.: “Zorg dat de notities bij het verzoek passen.” De gebiedende wijs geeft de aansporing; de dass-zin zegt wat gecontroleerd moet worden, namelijk de overeenstemming tussen de notities en het verzoek.

8. Dann schreibe ich ein kurzes Update.

   Dan schrijf ik een korte update.

   Dann

   dan

   schreibe

   schrijf

   ich

   ik

   kurzes

   kort

   Update

   update

   Uitgebreide uitleg

   Dann betekent hier “dan” en verbindt deze handeling met wat eraan voorafgaat. In een gewone Duitse hoofdzin staat het vervoegde werkwoord op de tweede plaats: Dann schreibe ich .... Omdat Dann vooraan staat, komt schreibe vóór ich; dat verandert de betekenis niet. schreibe is de vorm van schreiben (“schrijven”) voor de eerste persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: ich schreibe. Andere persoonsvormen zijn bijvoorbeeld du schreibst en er/sie schreibt. Voorbeeld: Heute schreibe ich eine E-Mail. — “Vandaag schrijf ik een e-mail.” ich is het persoonlijke voornaamwoord voor de spreker en is hier het onderwerp van schreibe. De vorm ich markeert de eerste persoon enkelvoud; het werkwoord bevestigt diezelfde persoon en datzelfde getal. kurzes betekent hier “korte”. Het bijvoeglijk naamwoord heeft als basisvorm kurz. De uitgang -es verschijnt hier omdat kurz bij het onzijdige zelfstandig naamwoord Update staat in de naamval die het directe object van schreiben markeert, na ein: ein kurzes Update. Vergelijk als voorbeeld: Ich kaufe ein kleines Buch. — “Ik koop een klein boek.” De uitgang hoort bij het bijvoeglijk naamwoord kurzes, niet bij Update. Update is een onzijdig zelfstandig naamwoord voor een korte nieuwe stand-van-zakenmededeling of bijgewerkte informatie. In deze zin is het datgene wat de spreker schrijft. Het meervoud is Updates; het enkelvoud blijft Update. Samen vormen de delen Dann schreibe ich ein kurzes Update de betekenis: “Dan schrijf ik een korte update.” Het patroon is Dann + vervoegd werkwoord + onderwerp + ein(e) + bijvoeglijk naamwoord + zelfstandig naamwoord. De zin zegt dat de spreker vervolgens zelf een korte update schrijft. schreibe staat in de tegenwoordige tijd; in deze context kan die vorm ook een geplande of voorgenomen handeling aanduiden, zonder dat de vorm zelf een aparte toekomende tijd is.

9. Wenn das Update fertig ist, können wir es teilen.

   Als de update klaar is, kunnen we hem delen.

   Wenn

   als; wanneer

   Update

   update

   fertig

   klaar; gereed

   ist

   is

   können wir

   kunnen we

   es

   het

   teilen

   delen

   Uitgebreide uitleg

   Wenn opent hier een voorwaardelijke bijzin: “als/wanneer”. Het geeft de voorwaarde voor de hoofdzin aan. Een veelgebruikt patroon is Wenn ..., .... Update is een zelfstandig naamwoord voor een update of bijgewerkte versie. Het staat hier met het onzijdige lidwoord das: das Update. In het Duits worden leenwoorden niet altijd hetzelfde geslacht gegeven als in het Nederlands; leer daarom het lidwoord samen met het woord. fertig betekent hier “klaar” of “gereed”. Het is een beschrijvend woord dat na sein staat: etwas ist fertig = “iets is klaar”. Het is niet hetzelfde als bereit, dat eerder “klaar om iets te doen” of “bereid” betekent. ist is de vorm van sein (“zijn”) voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: sein → ist. In deze bijzin verbindt het das Update met de toestand fertig. können wir bestaat uit können en het onderwerp wir. können is een modaal werkwoord en betekent hier “in staat zijn om” of “kunnen”. Bij wir is de vorm können; vergelijk ich kann, du kannst, wir können. In een hoofdzin staat het vervoegde modale werkwoord op de tweede plaats, terwijl het andere werkwoord aan het einde komt. es is een persoonlijk voornaamwoord in de vierde naamval (accusatief), omdat het het directe object van teilen is. De vorm es is onzijdig enkelvoud. In deze vaste zin verwijst het, volgens de vertaling en de voorafgaande context, naar das Update; daarom gebruikt de Nederlandse vertaling hier hem voor de update. teilen is de infinitief “delen”. Na het modale werkwoord können blijft het op de infinitief staan en komt het aan het einde van de hoofdzin: Wir können es teilen = “We kunnen het delen.” De bijzin Wenn das Update fertig ist betekent “Als de update klaar is”. In een Duitse bijzin met wenn staat het vervoegde werkwoord aan het einde: ist volgt daar op fertig. De hoofdzin können wir es teilen betekent “kunnen we hem delen”: können staat op de tweede plaats en teilen sluit de werkwoordgroep af. Samen vormen de twee delen: “Als de update klaar is, kunnen we hem delen.”