Een rustig café afspreken | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Möchtest du dich in einem Café treffen?

   Wil je in een café afspreken?

   Möchtest du

   wil je

   dich

   jezelf

   in einem

   in een

   Café

   café

   treffen

   afspreken

   Uitgebreide uitleg

   Möchtest du bevat möchten, de vorm voor de tweede persoon enkelvoud bij du. Hier vraagt die vorm naar een gewenste handeling: “wil je …?” Het werkwoord staat in de tegenwoordige tijd. In een vraag staat de persoonsvorm voor het onderwerp: Möchtest du …?. dich is de accusatiefvorm van het wederkerende voornaamwoord bij du. Bij treffen vormt het met het werkwoord de constructie sich treffen. In deze zin heeft die constructie de bedoelde betekenis “afspreken” of “elkaar ontmoeten”; dich betekent hier dus niet dat je letterlijk alleen jezelf ontmoet. Vergelijk: Ich treffe mich mit Anna. — “Ik spreek met Anna af.” in einem betekent hier “in een”. in krijgt bij een vaste plaats de datief. einem is de datiefvorm van het onbepaalde lidwoord bij het onzijdige zelfstandig naamwoord Café: ein Café → in einem Café. Bij een richting of verandering van plaats kan in daarentegen een andere naamval inleiden, bijvoorbeeld Ich gehe in ein Café. — “Ik ga een café binnen.” Café is een zelfstandig naamwoord voor een café en wordt in het Duits met een hoofdletter geschreven. Het is onzijdig: das Café. Het accent en de spelling van de bronvorm blijven behouden. treffen is hier de infinitief en staat aan het einde van de vraag, omdat möchten als modaal werkwoord de gewenste handeling uitdrukt. De belangrijkste vormen zijn treffen — du triffst — getroffen; de klinkerwisseling verschijnt in du triffst, maar niet in de infinitief treffen. Met het wederkerende voornaamwoord krijg je bijvoorbeeld Wir treffen uns morgen. — “We spreken morgen af.” Samen vormt de zin Möchtest du dich in einem Café treffen?: “Wil je in een café afspreken?” De vraag gaat over de wens om daar af te spreken; in einem Café noemt de plaats en treffen staat als infinitief na möchtest.

2. Das klingt entspannend.

   Dat klinkt ontspannen.

   Das

   dat

   klingt

   klinkt

   entspannend

   ontspannend

   Uitgebreide uitleg

   Das betekent hier “dat” en is een aanwijzend voornaamwoord in het onzijdige enkelvoud. In deze context verwijst het naar het eerder genoemde voorstel om elkaar in een café te ontmoeten. Als zelfstandig voornaamwoord kan het dus naar een idee, gebeurtenis of zaak verwijzen; het hoeft niet naar een zichtbaar zelfstandig naamwoord te verwijzen. klingt is de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd van klingen. Het onderwerp is Das, vandaar deze vorm. klingen betekent letterlijk “klinken”, maar in patronen als Das klingt ... geeft het vaak een indruk weer: “Dat klinkt ...”. Vergelijk: Das klingt gut. = “Dat klinkt goed.” entspannend betekent hier “ontspannend”. Het is de tegenwoordig deelwoordvorm van entspannen, die hier als naamwoordelijk deel van het gezegde wordt gebruikt. De vorm beschrijft wat iets voor een indruk of effect heeft: iets kan ontspannend zijn. Dat verschilt van entspannt, “ontspannen”, dat meestal een toestand beschrijft: Ich bin entspannt. = “Ik ben ontspannen.” In Das klingt entspannend blijft entspannend na klingen onveranderd, omdat het predicatief wordt gebruikt. Samen vormen de delen het patroon Das klingt + bijvoeglijk woord: “Dat klinkt + beoordeling of indruk”. De zin betekent daarom: “Dat klinkt ontspannend.”

3. Welches Café magst du?

   Welk café vind je leuk?

   Welches

   welk

   Café

   café

   magst

   leuk vinden

   Uitgebreide uitleg

   Welches betekent hier “welk(e)”. Het hoort bij Café, een onzijdig zelfstandig naamwoord. Omdat Café het lijdend voorwerp is van magst, staat de naamwoordgroep in de accusatief; bij het onzijdige welches ziet de vorm er in de nominatief en accusatief hetzelfde uit. Vergelijk: welcher Kaffee? (mannelijk), welche Zeitung? (vrouwelijk) en welche Cafés? (meervoud). Het vraagwoord vraagt om een keuze uit cafés, zonder zelf een aantal cafés vast te leggen. Café is het zelfstandige naamwoord voor “café”. Het is in het Duits onzijdig: das Café, ein Café. Het meervoud is Cafés. In een nieuw voorbeeld: Welches Café kennst du? — “Welk café ken je?” magst is de vorm van mögen voor du in de tegenwoordige tijd: du magst. In deze zin betekent mögen dat je iets leuk vindt of waardeert; het betekent hier niet “mogen” in de zin van toestemming krijgen. De volledige tegenwoordige-tijdreeks is ich mag, du magst, er/sie/es mag, wir mögen, ihr mögt, sie/Sie mögen. Voorbeeld: Ich mag dieses Café. — “Ik vind dit café leuk.” De vraag heeft de structuur Welches Café + magst + du: eerst het gevraagde onderdeel, daarna de persoonsvorm en vervolgens het onderwerp. Samen betekent Welches Café magst du?: “Welk café vind je leuk?” De vraag vraagt de aangesprokene welk café diens voorkeur heeft; de volgende context noemt als mogelijk antwoord het rustige café bij het park.

4. Ich mag das ruhige Café in der Nähe vom Park.

   Ik vind het rustige café bij het park leuk.

   mag

   leuk vinden

   ruhige

   rustige

   Café

   café

   in der Nähe

   in de buurt

   Park

   park

   Uitgebreide uitleg

   mag komt van mögen en betekent hier “leuk vinden”. In de tegenwoordige tijd krijgt het werkwoord verschillende vormen: ich mag, du magst, er/sie/es mag. Het onderwerp ich bepaalt hier dus de vorm mag; het gaat niet om het bijvoeglijk naamwoord “mag”. Voorbeeld: Ich mag Tee. — “Ik vind thee lekker.” ruhige komt van het bijvoeglijk naamwoord ruhig (“rustig”). In das ruhige Café beschrijft het woord het café. De uitgang -e hoort bij deze naamwoordgroep: na het onzijdige bepaalde lidwoord das krijgt het bijvoeglijk naamwoord hier deze vorm. De vorm verandert mee met de grammaticale combinatie, niet met het werkwoord mag. Café is een onzijdig zelfstandig naamwoord: das Café. Het betekent hier de horecagelegenheid die de spreker leuk vindt. Duitse zelfstandige naamwoorden krijgen een hoofdletter; het meervoud is Cafés. Voorbeeld: Das Café ist ruhig. — “Het café is rustig.” in der Nähe is een vaste, bruikbare uitdrukking voor “in de buurt” of “dichtbij”. Nähe is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord (die Nähe). In deze uitdrukking staat de naamwoordgroep in de datief: het lidwoord verandert van die in der; het zelfstandig naamwoord Nähe zelf heeft hier geen zichtbare uitgangsverandering. Voorbeeld: Das Café ist in der Nähe. — “Het café is dichtbij.” Park betekent “park” en is mannelijk: der Park. In vom Park is vom de samentrekking van von dem; na von staat de daaropvolgende naamwoordgroep in de datief. in der Nähe vom Park betekent daardoor “in de buurt van het park”. Samen bestaat de zin uit het onderwerp Ich, het werkwoord mag, het lijdend voorwerp das ruhige Café en de plaatsbepaling in der Nähe vom Park. De volledige betekenis is: “Ik vind het rustige café bij/in de buurt van het park leuk.” De context ondersteunt dat mag hier dezelfde betekenis heeft als in de vraag Welches Café magst du? — “Welk café vind je leuk?”

5. Treffen wir uns dort und genießen die Ruhe.

   Laten we daar afspreken en genieten van de rust.

   Treffen wir uns

   laten we elkaar ontmoeten

   dort

   daar

   genießen

   genieten

   Ruhe

   rust

   Uitgebreide uitleg

   Treffen wir uns betekent hier: laten we elkaar ontmoeten. De vorm treffen staat vooraan, vóór het onderwerp wir; zo kan de tegenwoordige tijd in het Duits als een voorstel of aansporing voor de eerste persoon meervoud worden gebruikt. uns is het wederkerende voornaamwoord bij sich treffen en verwijst hier naar de deelnemers aan het voorstel. Voorbeeld: Treffen wir uns morgen? — Zullen we elkaar morgen ontmoeten? dort betekent daar en wijst naar een plaats die voor de gesprekspartners herkenbaar is. Het is een bijwoord en verandert niet naar geslacht of meervoud. Voorbeeld: Wir warten dort. — We wachten daar. genießen betekent hier genieten van. Het is de infinitief en ook de vorm voor wir in de tegenwoordige tijd: wir genießen. Het werkwoord krijgt een lijdend voorwerp zonder voorzetsel: etwas genießen. Voorbeeld: Wir genießen den Abend. — We genieten van de avond. Ruhe betekent hier rust. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Ruhe; de vorm blijft in het enkelvoud gelijk, terwijl het lidwoord de naamval aangeeft. Voorbeeld: Ich brauche Ruhe. — Ik heb rust nodig. Samen vormen de delen de aansporing Treffen wir uns dort und genießen die Ruhe. Het eerste deel stelt voor om elkaar op die plaats te ontmoeten. und verbindt dat voorstel met een tweede handeling; bij hetzelfde onderwerp wordt wir niet herhaald, maar is het bij genießen wel de bedoelde persoon. die Ruhe is het concrete object van genießen, dus de volledige betekenis is: Laten we daar afspreken en genieten van de rust.

6. Ich kann ein Buch mitbringen.

   Ik kan een boek meenemen.

   Ich kann

   ik kan

   Buch

   boek

   mitbringen

   meenemen

   Uitgebreide uitleg

   Ich kann betekent hier dat de spreker aangeeft iets te kunnen of in staat te zijn. kann is de vorm van het modale werkwoord können voor de eerste persoon enkelvoud: ich kann. Bij een modaal werkwoord staat het andere werkwoord in de infinitief aan het einde van de hoofdzin. Voorbeeld: Ich kann warten. — Ik kan wachten. Buch betekent hier een boek. Het zelfstandig naamwoord is onzijdig: das Buch. Na het onbepaalde lidwoord in deze zin staat de vorm ein Buch; dat lidwoord geeft hier geen expliciet aantal aan, maar markeert een niet nader bepaald boek. Het meervoud is Bücher: ein Buch — één/niet nader bepaald boek; Bücher — boeken. mitbringen betekent meenemen of meebrengen naar een plaats of situatie. Het is een scheidbaar samengesteld werkwoord: in een gewone hoofdzin zonder modaal werkwoord verschijnt het als bringt ... mit, bijvoorbeeld Ich bringe ein Buch mit. — Ik neem een boek mee. Na kann blijft het als infinitief bij elkaar en staat het aan het einde: Ich kann ein Buch mitbringen. Samen vormen de delen: Ich kann + ein Buch + mitbringen. De spreker zegt dus: Ik kan een boek meenemen.

7. Wir können dort eine Weile lesen.

   We kunnen daar een tijdje lezen.

   Wir können

   wij kunnen

   dort

   daar

   eine Weile

   een tijdje

   lesen

   lezen

   Uitgebreide uitleg

   Wir können betekent hier “wij kunnen”. Wir is de vorm voor de eerste persoon meervoud: de spreker hoort bij de groep. können is de vervoegde vorm van können bij wir; het werkwoord drukt hier mogelijkheid of vermogen uit. Als modaal werkwoord staat können in een hoofdzin op de tweede positie, terwijl het andere werkwoord in de infinitief aan het einde staat. Voorbeeld: Wir können warten. — “Wij kunnen wachten.” dort betekent “daar” en geeft een plaats aan die niet hier is. Het is een bijwoord en verandert niet mee met persoon of aantal. Voorbeeld: Wir warten dort. — “Wij wachten daar.” eine Weile betekent hier “een tijdje”. Weile is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; eine is de vorm die hier bij dat naamwoord hoort. De hele woordgroep geeft een beperkte tijdsduur aan. Voorbeeld: Sie bleibt eine Weile. — “Zij blijft een tijdje.” lesen betekent “lezen”. Dit is de infinitief, de vorm die na het modale werkwoord können wordt gebruikt. De vervoegde vorm staat dus niet bij lesen, maar bij können. Voorbeeld: Wir können zusammen lesen. — “Wij kunnen samen lezen.” Samen vormen de delen de betekenis: Wir können geeft aan dat de groep de mogelijkheid heeft, dort geeft de plaats aan, eine Weile de beperkte duur en lesen de handeling. De Duitse hoofdzin betekent daardoor: “Wij kunnen daar een tijdje lezen.”

8. Das wäre eine schöne Pause.

   Dat zou een fijne pauze zijn.

   Das

   dat

   wäre

   zou zijn

   eine

   een

   schöne

   fijne

   Pause

   pauze

   Uitgebreide uitleg

   Das staat hier zelfstandig en betekent “dat”. Het is een aanwijzend voornaamwoord; de zin zelf zegt niet precies waarnaar het verwijst. Als zelfstandig voornaamwoord staat het niet vóór een zelfstandig naamwoord zoals een aanwijzend lidwoord dat zou doen. wäre is de Konjunktiv-II-vorm van sein (“zijn”). In deze zin geeft die vorm de betekenis “zou zijn” weer, dus een voorgestelde of niet als feit gepresenteerde beoordeling. De relevante vormketen is sein → ist (tegenwoordige tijd) → wäre (Konjunktiv II). Bijvoorbeeld: Das wäre gut. = “Dat zou goed zijn.” eine is hier het onbepaalde lidwoord bij het vrouwelijke zelfstandig naamwoord Pause. In deze naamwoordgroep staat het in de nominatief, omdat eine schöne Pause het naamwoordelijke deel na wäre vormt. Eine drukt hier niet op zichzelf een expliciet aantal uit; het markeert vooral een onbepaalde vrouwelijke naamwoordgroep. schöne betekent hier “fijne” of “mooie” en is de verbogen vorm van het bijvoeglijk naamwoord schön. Het staat vóór Pause en krijgt in eine schöne Pause de uitgang -e. De basisvorm is schön; een vergelijkende vorm is schöner, bijvoorbeeld: Das wäre eine schönere Pause. = “Dat zou een fijnere pauze zijn.” Pause betekent “pauze”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Pause; het meervoud is die Pausen. In deze zin staat het enkelvoud, en eine plus de vorm Pause vormt samen een onbepaalde naamwoordgroep. Samen vormen de delen de volgorde Das + wäre + eine schöne Pause: “Dat zou een fijne pauze zijn.” De eerste woordgroep is het aangewezen onderwerp, wäre verbindt dat onderwerp met de beschrijving eine schöne Pause, en schöne beschrijft de pauze.