Thuis een film plannen | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Wie wäre es mit einem Film zu Hause?

   Wat dacht je van een film thuis?

   Wie wäre es mit

   Wat dacht je van ...?

   Film

   film

   zu Hause

   thuis

   Uitgebreide uitleg

   Wie wäre es mit is een vaste, vriendelijke manier om een voorstel te doen: letterlijk ongeveer “hoe zou het zijn met ...?”, maar in deze zin natuurlijk “wat dacht je van ...?”. wäre is de Konjunktiv-II-vorm van sein (basisvorm sein). Deze vorm maakt de vraag voorzichtig en niet-dwingend; het is geen verleden tijd. In het patroon Wie wäre es mit + datief? volgt het voorgestelde zelfstandig naamwoord na mit. Film betekent hier “film”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Film; na mit staat het in de datief, hier zichtbaar in het voorafgaande lidwoord einem: mit einem Film. Het meervoud is Filme, bijvoorbeeld: Wir sehen Filme. — “We kijken films.” zu Hause betekent “thuis” en vormt samen een vaste plaatsaanduiding. Hause heeft in deze uitdrukking een vaste vorm; gebruikelijk is zu Hause, niet een vrije combinatie waarin je het woord zomaar door een ander zelfstandig naamwoord vervangt. Voor een andere plaats kan bijvoorbeeld im Kino — “in de bioscoop” — worden gebruikt. Samen vormen de delen de suggestie: Wie wäre es mit + einem Film + zu Hause? De volledige betekenis is: “Wat dacht je van een film thuis?” De vraag stelt dus een film als mogelijkheid voor en plaatst die activiteit thuis.

2. Das klingt schön und einfach.

   Dat klinkt leuk en makkelijk.

   Das

   dat

   klingt

   klinkt

   schön

   leuk; mooi

   einfach

   makkelijk; eenvoudig

   Uitgebreide uitleg

   Das staat hier zelfstandig als onderwerp en verwijst naar het eerder genoemde voorstel of idee. In deze context betekent het dat. Als aanwijzend voornaamwoord staat het in de onzijdige enkelvoudsvorm; het is hier niet het lidwoord bij een zelfstandig naamwoord. klingt is de vorm van klingen in de tegenwoordige tijd voor de derde persoon enkelvoud: klingen → klingt. Het betekent letterlijk dat iets een bepaald geluid maakt, maar kan ook betekenen dat iets bij een beoordeling een bepaalde indruk wekt. Voorbeeld: Das klingt gut. — Dat klinkt goed. schön is hier een bijvoeglijk naamwoord na klingt. Het beschrijft de indruk die het voorstel maakt en betekent hier leuk of mooi. Na een werkwoord zoals klingen krijgt dit predicatieve bijvoeglijk naamwoord geen uitgang: Das klingt schön, niet Das klingt schöne. und verbindt twee gelijkwaardige beschrijvingen: schön en einfach. Het betekent en. einfach beschrijft dezelfde indruk vanuit een andere eigenschap: het voorstel lijkt niet moeilijk of ingewikkeld. Hier betekent het makkelijk of eenvoudig. Ook dit predicatieve bijvoeglijk naamwoord blijft na klingt onveranderd. In een andere structuur kan het wel vóór een zelfstandig naamwoord staan, bijvoorbeeld: ein einfacher Film — een eenvoudige film; daar krijgt het een uitgang door zijn positie vóór het zelfstandig naamwoord. Samen vormen de delen Das klingt + schön und einfach: Dat klinkt leuk en makkelijk. De spreker beoordeelt dus het eerder genoemde voorstel als zowel aantrekkelijk als gemakkelijk, zonder een extra handeling of zekerheid over de uitvoering uit te drukken.

3. Lass uns einen kurzen Film aussuchen.

   Laten we een korte film kiezen.

   Lass uns

   laten we

   kurzen

   korte

   Film

   film

   aussuchen

   kiezen

   Uitgebreide uitleg

   Lass uns is een vaste, herbruikbare manier om iemand aan te spreken met een voorstel: “laten we …”. Lass is de gebiedende wijs van lassen voor één aangesproken persoon; uns betekent hier “ons” en verwijst naar de groep waarin de spreker zit. Na deze constructie staat het volgende werkwoord in de infinitief: Lass uns anfangen = “Laten we beginnen.” kurzen betekent hier “korte”. De basisvorm is kurz; de uitgang verandert omdat het bijvoeglijk naamwoord bij Film staat in de naamval die door einen wordt aangegeven: einen kurzen Film. De vergelijkingsvormen zijn kurz, kürzer, am kürzesten — kort, korter, het kortst. Film is een zelfstandig naamwoord: “film”. Het meervoud is Filme. In deze zin staat het in het mannelijk enkelvoud als lijdend voorwerp: ein Film wordt na deze constructie einen Film. Voorbeelden: Ich sehe einen Film. = “Ik kijk een film.” Wir wählen zwei Filme. = “We kiezen twee films.” aussuchen betekent “uitkiezen” of “selecteren”. Het is een scheidbaar werkwoord: in een gewone persoonsvorm staat het voorvoegsel los, bijvoorbeeld Wir suchen einen Film aus. In deze constructie blijft de infinitief aan het einde samen: Lass uns einen Film aussuchen. Samen betekent Lass uns + einen kurzen Film + aussuchen: “Laten we een korte film kiezen.” De zin is een voorstel aan de aangesprokene om die keuze samen te maken.

4. Dann können wir fertig sein, bevor es spät wird.

   Dan kunnen we klaar zijn voordat het laat wordt.

   Dann

   dan

   können wir

   kunnen we

   fertig

   klaar

   sein

   zijn

   bevor

   voordat

   es

   het

   spät

   laat

   wird

   wordt

   Uitgebreide uitleg

   Dann betekent hier “dan” en verwijst naar het daaropvolgende moment of de genoemde voorwaarde. Het staat vooraan, waardoor het werkwoord op de tweede positie komt: Dann können .... Voorbeeld: Dann gehen wir nach Hause. — “Dan gaan we naar huis.” können wir vormt “kunnen we”. können is de tegenwoordige tijd van können bij wir; als modaal werkwoord staat het vervoegde werkwoord op de tweede positie en komt het andere werkwoord als infinitief aan het einde van de hoofdzin. Voorbeeld: Wir können warten. — “We kunnen wachten.” fertig betekent hier “klaar” of “af”. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat na sein als toestand wordt gebruikt; het krijgt in deze positie geen uitgang. Voorbeeld: Der Film ist fertig. — “De film is af.” sein is de infinitief “zijn”. Na het modale werkwoord können blijft sein onvervoegd en staat het aan het einde van de hoofdzin: wir können fertig sein — “we kunnen klaar zijn”. bevor betekent “voordat” en leidt een bijzin in. In zo’n Duitse bijzin staat het vervoegde werkwoord aan het einde. Voorbeeld: Wir gehen, bevor es dunkel wird. — “We gaan voordat het donker wordt.” es is hier het grammaticale onderwerp van de uitdrukking over het tijdstip; de vertaling het geeft die functie weer. Het verwijst hier niet naar een concreet zelfstandig naamwoord uit de zin. spät betekent “laat”. In es spät wird beschrijft het de toestand die ontstaat: “het laat wordt”. Voorbeeld: Es ist spät. — “Het is laat.” wird is de vorm van werden bij es in de tegenwoordige tijd: es wird. Hier betekent werden “worden” en drukt het een overgang naar een toestand uit. Omdat wird in de bijzin met bevor staat, komt het aan het einde. Voorbeeld: Es wird kalt. — “Het wordt koud.” Samen betekent Dann können wir fertig sein “Dan kunnen we klaar zijn”. De bijzin bevor es spät wird betekent “voordat het laat wordt”. De volledige zin is dus: “Dan kunnen we klaar zijn voordat het laat wordt.”

5. Ich kann etwas Obst mitbringen.

   Ik kan wat fruit meenemen.

   Ich kann

   ik kan

   etwas

   wat

   Obst

   fruit

   mitbringen

   meenemen

   Uitgebreide uitleg

   Ich kann betekent hier dat de spreker aangeeft iets te kunnen of bereid te zijn te doen. kann is de vorm van het modale werkwoord können voor de eerste persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd. Bij können staat het andere werkwoord in de infinitief aan het einde van de zin: Ich kann helfen. — Ik kan helpen. etwas betekent hier wat of een zekere hoeveelheid; het geeft een onbepaalde hoeveelheid aan en benoemt geen exact aantal. Het staat voor het zelfstandig naamwoord dat volgt. Een herbruikbaar patroon is etwas + zelfstandig naamwoord: Ich trinke etwas Wasser. — Ik drink wat water. Obst betekent hier fruit als voedingsmiddel of als onbepaalde hoeveelheid fruit. Het is een zelfstandig naamwoord en wordt in het Duits met een hoofdletter geschreven. In deze betekenis wordt het doorgaans als een niet-telbare verzamelnaam gebruikt; etwas Obst verwijst dus naar een onbepaalde hoeveelheid, niet naar één stuk fruit. Voor afzonderlijke stuks gebruikt het Duits bijvoorbeeld ein Apfel — een appel. mitbringen betekent meenemen in de zin van iets naar een bepaalde plaats of situatie brengen. Het is een scheidbaar werkwoord: mit- + bringen. Na het modale werkwoord kann blijft het als infinitief staan en staat het achteraan: Ich kann einen Kuchen mitbringen. — Ik kan een taart meenemen. Zonder modaal werkwoord kan de scheiding zichtbaar worden: Ich bringe einen Kuchen mit. — Ik neem een taart mee. Samen vormen de delen een veelgebruikt Duits patroon: onderwerp + modaal werkwoord + object + infinitief. Ich is de handelende persoon, kann geeft de mogelijkheid of bereidheid aan, etwas Obst is wat wordt meegenomen, en mitbringen benoemt de handeling. De volledige betekenis is daarom: de spreker kan wat fruit meenemen.

6. Ein leichter Snack wäre schön.

   Een lichte snack zou fijn zijn.

   leichter

   licht

   Snack

   snack

   wäre schön

   zou fijn zijn

   Uitgebreide uitleg

   leichter betekent hier “licht”, in de betekenis van niet zwaar of eenvoudig als hapje. Het is de verbogen vorm van leicht bij het mannelijke zelfstandig naamwoord Snack: ein leichter Snack. De uitgang -er hoort hier bij een mannelijk zelfstandig naamwoord in de nominatief na het onbepaalde lidwoord ein. Let op: leichter kan in een andere context ook de vergrotende trap van leicht zijn (“lichter” of “minder zwaar”), maar in deze zin is het geen vergrotende trap. De vergrotende trap is eveneens leichter; alleen de functie verschilt. Snack is hier een mannelijk zelfstandig naamwoord voor een klein hapje of een kleine maaltijd. Het meervoud is Snacks. Voorbeeld: Ich esse einen Snack. — “Ik eet een snack.” wäre schön drukt hier een wens of voorzichtige suggestie uit: “zou fijn zijn”. wäre is de Konjunktiv-II-vorm van sein (“zijn”); de relevante vormen zijn bijvoorbeeld sein — ist — wäre. Het gaat hier dus niet om een vast feit, maar om iets dat prettig zou zijn. schön betekent in deze combinatie “fijn” of “prettig”. Voorbeeld: Ein kurzer Spaziergang wäre schön. — “Een korte wandeling zou fijn zijn.” Samen vormen Ein leichter Snack en wäre schön de zin Ein leichter Snack wäre schön.: “Een lichte snack zou fijn zijn.” ein hoort hier bij een grammaticaal enkelvoudig, mannelijk zelfstandig naamwoord; het lidwoord stelt op zichzelf geen concreet aantal vast. leichter past zich grammaticaal aan die combinatie aan. De zin drukt een algemene wens uit en bepaalt niet welk hapje het precies is.

7. Soll ich auch Tee mitbringen?

   Zal ik ook thee meenemen?

   Soll ich

   zal ik ...?

   auch

   ook

   Tee

   thee

   mitbringen

   meenemen

   Uitgebreide uitleg

   Soll ich is een vraagvorm met sollen in de eerste persoon enkelvoud. Hier vraagt de spreker of het passend of gewenst is dat hij/zij iets doet: “Zal ik ...?” Het is dus niet simpelweg een vaste vertaling van “moeten”; müssen drukt eerder noodzaak uit. In een mededelende zin staat de persoonsvorm anders: Ich soll Tee mitbringen = “Ik hoor thee mee te nemen” of “Mij is gevraagd thee mee te nemen.” In de vraag staat Soll vooraan en volgt ich. Voorbeeld: Soll ich helfen? — “Zal ik helpen?” auch betekent hier “ook” en voegt thee toe aan iets dat al als mogelijkheid of wens in de context aanwezig is. Het woord verandert niet naar persoon of getal. De plaats van auch kan de nadruk beïnvloeden; in deze zin hoort het bij het voorgestelde meenemen van thee. Voorbeeld: Ich bringe auch Brot mit. — “Ik neem ook brood mee.” Tee is het zelfstandig naamwoord voor “thee”. Het heeft in het Duits het grammaticale geslacht mannelijk: der Tee. In deze zin staat het als lijdend voorwerp bij mitbringen; bij dit woord ziet de vorm er in de accusatief hetzelfde uit als in de nominatief: der Tee tegenover Ich trinke Tee. Voorbeeld: Der Tee ist heiß. — “De thee is heet.” mitbringen is een scheidbaar werkwoord en betekent “meenemen”, in de betekenis van iets naar een bepaalde plaats of situatie brengen. Het bestaat hier als infinitief uit mit + bringen, maar mitbringen moet als geheel worden geleerd. In een hoofdzin met een vervoegde vorm staat het voorvoegsel aan het einde: Ich bringe Tee mit. — “Ik neem thee mee.” Na een modaal werkwoord blijft het tweede werkwoord als infinitief bij elkaar en staat het aan het einde, zoals in deze vraag. Samen betekenen de delen: Soll ich vormt de vraag of de spreker iets zal doen, auch Tee voegt thee toe als extra meegenomen item, en mitbringen benoemt het meenemen. De volledige uiting betekent daarom: “Zal ik ook thee meenemen?”

8. Tee wäre auch gut.

   Thee zou ook lekker zijn.

   Tee

   thee

   wäre

   zou zijn

   auch

   ook

   gut

   lekker; goed

   Uitgebreide uitleg

   Tee betekent hier “thee”. Het is een zelfstandig naamwoord en wordt in het Duits met een hoofdletter geschreven. Het meervoud is Tees, maar in deze zin gaat het om thee als drank, zonder dat een specifieke hoeveelheid wordt genoemd. wäre is de vorm van sein (“zijn”) voor de Konjunktiv II bij een enkelvoudig onderwerp: ich wäre, er/sie/es wäre. Hier drukt die vorm geen verleden tijd uit. Ze maakt de uitspraak voorwaardelijk of voorzichtig: “zou zijn”. Een kort voorbeeld: Das wäre gut. — “Dat zou goed zijn.” auch betekent “ook” en voegt Tee toe aan iets dat al eerder ter sprake is gekomen. In de gegeven context wordt gevraagd of er ook thee moet worden meegenomen; deze zin zegt dat thee eveneens een goede optie zou zijn. gut betekent hier “goed” of, bij een drank, natuurlijk “lekker”. Het is een bijvoeglijk naamwoord in een gezegde na wäre: Tee wäre gut = “Thee zou goed zijn”. De vergrotende trap is besser (“beter”) en de overtreffende trap am besten (“het best”); bijvoorbeeld: Tee wäre besser. — “Thee zou beter zijn.” Samen vormen de woorden Tee wäre auch gut de betekenis: “Thee zou ook lekker zijn.” De spreker noemt thee als een extra geschikte optie; auch koppelt die optie aan wat al besproken is, en wäre geeft de voorzichtige of voorwaardelijke formulering weer.