De volgende taak kiezen | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Was sollen wir jetzt tun?

   Wat zullen we nu doen?

   Was

   wat

   sollen wir

   zullen we

   jetzt

   nu

   tun

   doen

   Uitgebreide uitleg

   Was vraagt naar een zaak, handeling of keuze: Wat ...? Het is hier het vragende voornaamwoord dat als voorwerp bij tun hoort. Vergelijk Wer? = Wie? wanneer je naar een persoon vraagt. Voorbeeld: Was liest du? — Wat lees je? sollen wir bestaat uit het modale werkwoord sollen en het persoonlijk voornaamwoord wir = wij. Sollen staat hier in de vorm voor wir; de infinitief van het modale werkwoord is ook sollen. In een vraag als Was sollen wir ...? vraagt de spreker welke handeling de groep volgens de situatie, een verwachting of een voorstel moet verrichten. Voorbeeld: Sollen wir warten? — Zullen we wachten? Het modale werkwoord staat op de tweede plaats in deze vraag, terwijl wir er direct achter staat; de andere infinitief komt aan het einde. jetzt betekent nu, dus op het huidige moment. Het is een bijwoord en verandert niet mee met persoon of getal. Voorbeeld: Wir beginnen jetzt. — We beginnen nu. tun betekent doen. Dit is de infinitief; na het modale werkwoord sollen blijft het werkwoord in de infinitief staan. De vorm tun is onregelmatig: de tegenwoordige tijd heeft bijvoorbeeld ich tue, du tust, wir tun. Voorbeeld: Was willst du tun? — Wat wil je doen? Samen vormt de zin de vraag Was sollen wir jetzt tun?: de spreker vraagt welke handeling wij op dit moment moeten of zullen uitvoeren. De volgorde is vraagwoord + modaal werkwoord + onderwerp + tijdsbepaling + infinitief. De vaste vertaling is daarom: Wat zullen we nu doen?

2. Fangen wir mit der kurzen Liste an.

   Laten we beginnen met de korte lijst.

   Fangen wir … an

   laten we beginnen

   kurzen

   korte

   Liste

   lijst

   Uitgebreide uitleg

   Fangen wir … an is het scheidbare werkwoord anfangen in een voorstel met wir: letterlijk “wij beginnen”, natuurlijk vertaald als “laten we beginnen”. In deze constructie staat het vervoegde deel fangen op de eerste plaats en staat het scheidbare deel an aan het einde. De vorm fangen hoort hier bij anfangen en is niet een afzonderlijk werkwoord met de betekenis “beginnen”. Voorbeeld: Fangen wir heute an. — “Laten we vandaag beginnen.” kurzen betekent hier “korte” en beschrijft Liste. De basisvorm is het bijvoeglijk naamwoord kurz; in der kurzen Liste is de uitgang -en vereist door de vrouwelijke enkelvoudige datiefconstructie na mit, samen met het bepaalde lidwoord der. Het bijvoeglijk naamwoord, niet het zelfstandig naamwoord, draagt deze uitgang. Vergelijk: die kurze Liste — “de korte lijst” (nominatief/accusatief), maar mit der kurzen Liste — “met de korte lijst”. Liste betekent “lijst”. De basisvorm is die Liste; het meervoud is die Listen. Hier maakt het deel uit van mit der kurzen Liste, waarbij mit de datief vereist. De zin zegt dus dat men met de korte lijst begint; hij zegt niet dat de lijst wordt afgemaakt of bekeken. Samen betekent Fangen wir mit der kurzen Liste an “Laten we met de korte lijst beginnen.” Het scheidbare werkwoord anfangen vormt het kader van het voorstel, terwijl mit der kurzen Liste aangeeft waarmee de handeling begint.

3. Sollen wir sie fertig machen, bevor wir die Datei durchsehen?

   Zullen we die afmaken voordat we het bestand bekijken?

   Sollen wir

   zullen we

   sie

   die/dat

   fertig machen

   afmaken

   bevor

   voordat

   Datei

   bestand

   durchsehen

   bekijken

   Uitgebreide uitleg

   Sollen wir is een vaste, herbruikbare manier om met sollen een voorstel of vraag naar een gezamenlijke handeling te vormen: “zullen we …?” Sollen staat hier in de tegenwoordige tijd bij wir; het onderwerp is dus “wij”. Bijvoorbeeld: Sollen wir anfangen? — “Zullen we beginnen?” Na een modaal werkwoord staat het andere werkwoord in de infinitief aan het einde van de hoofdzin. sie betekent hier “die” en verwijst, volgens de vertaling en de vooraf genoemde korte lijst, naar die lijst. De vorm is hier een persoonlijk voornaamwoord voor vrouwelijk enkelvoud in de vierde naamval (accusatief), omdat de handeling op haar gericht is. sie kan in andere zinnen ook “zij” of “ze” betekenen; de context bepaalt welke functie bedoeld is. fertig machen betekent hier “afmaken” of “voltooien”. Het is een scheidbare werkwoordelijke combinatie: fertig machen blijft na sollen als infinitief bij elkaar. Zonder modaal werkwoord splitst ze in een hoofdzin: Wir machen die Liste fertig. — “We maken de lijst af.” Het bijvoeglijke element fertig betekent letterlijk “klaar”, maar in deze combinatie beschrijft het dat iets voltooid wordt. bevor betekent “voordat” en leidt een bijzin in. In een Duitse bijzin die met bevor begint, staat het vervoegde werkwoord aan het einde. Het patroon is bevor + onderwerp + overige delen + werkwoord, zoals in bevor wir gehen — “voordat we gaan”. Datei is een zelfstandig naamwoord voor een bestand; Duitse zelfstandige naamwoorden krijgen een hoofdletter. Het is vrouwelijk: die Datei. In die Datei durchsehen staat het met het bepaalde lidwoord in de accusatief; bij dit woord heeft de vorm van het lidwoord daar dezelfde zichtbare vorm als in de nominatief. durchsehen betekent hier “bekijken” of “doornemen”, in de zin van een bestand controleren of lezen. Het is een scheidbaar werkwoord. In de bijzin staat de infinitief aan het einde en blijft de vorm hier aaneen: bevor wir die Datei durchsehen. In een hoofdzin splitst het: Wir sehen die Datei durch. — “We bekijken het bestand.” De delen worden zo samengevoegd: Sollen wir vraagt om een gezamenlijk voorstel; sie fertig machen zegt dat de eerder genoemde lijst wordt afgemaakt; bevor wir die Datei durchsehen geeft aan dat dit vóór het bekijken van het bestand gebeurt. De volledige betekenis is daarom: “Zullen we die afmaken voordat we het bestand bekijken?”

4. Wir können es schnell schaffen, wenn wir die Arbeit teilen.

   We kunnen het snel afmaken als we het werk verdelen.

   Wir können

   we can

   es

   it

   schnell

   snel

   schaffen

   afkrijgen

   wenn

   als

   Arbeit

   werk

   teilen

   verdelen

   Uitgebreide uitleg

   Wir können drukt uit dat de spreker samen met anderen iets kan doen: wir betekent “wij” en können is de vorm van können voor wir. Als modaal werkwoord staat können hier op de tweede plaats; het andere werkwoord komt als infinitief aan het einde van de hoofdzin. Vergelijk: Wir können anfangen. — “Wij kunnen beginnen.” es is een onzijdig voornaamwoord in de accusatief en is hier het object van schaffen. In de vaste zin verwijst het naar wat moet worden afgemaakt, zonder dat de zin zelf dat concreet benoemt. De combinatie es schaffen betekent vaak “iets voor elkaar krijgen” of “iets afkrijgen”; hier past volgens de vertaling de betekenis “het afmaken”. schnell betekent hier “snel” en beschrijft hoe het afmaken gebeurt. Als bijwoord verandert deze vorm niet naar persoon of getal. Hetzelfde woord kan ook een eigenschap van een zelfstandig naamwoord beschrijven, bijvoorbeeld ein schneller Zug — “een snelle trein”; daar krijgt het bijvoeglijk naamwoord wel een grammaticale uitgang. schaffen is de infinitief na het modale werkwoord können. In deze zin betekent het “afkrijgen” of “voor elkaar krijgen”. De vorm blijft infinitief omdat können de vervoegde werkwoordsvorm draagt. Een bruikbaar patroon is: Wir können es schaffen. — “Wij kunnen het voor elkaar krijgen.” wenn leidt de voorwaardelijke bijzin in: “als”. In zo’n Duitse bijzin staat het vervoegde werkwoord aan het einde. Het patroon is wenn + onderwerp + ... + werkwoord, zoals in wenn wir Zeit haben — “als we tijd hebben”. Arbeit betekent “werk”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Arbeit. In die Arbeit staat het lidwoord in de accusatief, omdat het werk het object is van teilen; bij een vrouwelijk zelfstandig naamwoord ziet de vorm van die er in nominatief en accusatief hetzelfde uit. die Arbeit maakt het werk bepaald, maar zegt op zichzelf niets over het aantal. teilen betekent “verdelen”. Hier is het de vervoegde vorm voor wir: wir teilen. Het onderwerp van teilen is dus wir, hetzelfde onderwerp als in de hoofdzin. Bijvoorbeeld: Wir teilen die Aufgaben. — “Wij verdelen de taken.” Samen betekent Wir können es schnell schaffen “Wij kunnen het snel afmaken”. De bijzin wenn wir die Arbeit teilen geeft de voorwaarde: “als we het werk verdelen”. De volledige zin betekent daarom: “We kunnen het snel afmaken als we het werk verdelen.”

5. Dann übernehme ich den ersten Teil.

   Dan doe ik het eerste deel.

   Dann

   dan

   übernehme

   neem op me / neem voor mijn rekening

   ich

   ik

   ersten

   eerste

   Teil

   deel

   Uitgebreide uitleg

   Dann betekent hier “dan” en plaatst de handeling in de volgende stap van het plan. In een hoofdzin kan Dann vooraan staan; het vervoegde werkwoord blijft dan op de tweede plaats: Dann übernehme ich .... übernehme is de vorm voor de eerste persoon enkelvoud van übernehmen: “op zich nemen”, “voor zijn rekening nemen” of “overnemen”. In deze zin gaat het om verantwoordelijkheid nemen voor een deel van de taak. Voorbeeld: Ich übernehme die Planung. — “Ik neem de planning op me.” ich is het persoonlijk voornaamwoord voor de eerste persoon enkelvoud en is hier het onderwerp: de spreker neemt het deel op zich. Voorbeeld: Ich übernehme den zweiten Teil. — “Ik neem het tweede deel op me.” ersten is de verbogen vorm van het rangtelwoord erst-, “eerste”. De vorm staat bij Teil in de accusatief: der erste Teil (onderwerp) maar den ersten Teil (lijdend voorwerp). De uitgang staat dus bij het rangtelwoord, terwijl Teil zelf zijn eigen vorm behoudt. Teil betekent “deel”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Teil; in deze zin staat het als lijdend voorwerp in de accusatief: den Teil. Het meervoud is Teile, bijvoorbeeld: Die Teile sind klar getrennt. — “De delen zijn duidelijk gescheiden.” Samen betekent Dann übernehme ich den ersten Teil.: “Dan doe ik het eerste deel.” Dann geeft de volgende stap aan, ich is degene die handelt, übernehme drukt het op zich nemen van de taak uit, en den ersten Teil is het specifieke deel dat die persoon kiest. De zin past bij het verdelen van één werkopdracht; in het Duits kan de tegenwoordige tijd hier ook een afgesproken toekomstige handeling uitdrukken.

6. Ich übernehme den Rest.

   Ik doe de rest.

   Ich

   ik

   übernehme

   neem over; doe

   Rest

   rest

   Uitgebreide uitleg

   Ich betekent hier ik: de spreker is degene die de handeling uitvoert. Het is de eerste persoon enkelvoud; als onderwerp staat het in de nominatief. Vergelijk bijvoorbeeld: Ich komme. — Ik kom. übernehme is de vorm van übernehmen bij ich in de tegenwoordige tijd: ich übernehme. In deze zin betekent het niet letterlijk alleen overnemen, maar op mij nemen of, in deze taakverdeling, doen. Dezelfde vorm kan in een andere context ook betekenen dat iemand iets overneemt, bijvoorbeeld: Ich übernehme die Aufgabe. — Ik neem de taak op mij. Rest is een zelfstandig naamwoord met het lidwoord der: der Rest. Hier staat het als den Rest, omdat het de handeling van übernehmen rechtstreeks ontvangt; dat is de accusatief. In deze context betekent het het resterende deel, dus wat na het eerste deel nog overblijft. De uitgang van het lidwoord laat hier de naamval zien; Rest zelf verandert niet. Samen vormen de woorden Ich übernehme den Rest. De spreker zegt dat die persoon het overblijvende deel voor zijn of haar rekening neemt: Ik doe de rest. In de voorafgaande taakverdeling sluit dat aan bij het onderscheid tussen den ersten Teil en den Rest, zonder dat de zin meer zegt over de precieze inhoud van dat resterende deel.

7. Danach können wir alles ansehen, was nicht klar ist.

   Daarna kunnen we alles bekijken wat niet duidelijk is.

   Danach

   daarna

   können wir

   kunnen we

   alles

   alles

   ansehen

   bekijken

   was

   wat

   nicht klar

   niet duidelijk

   ist

   is

   Uitgebreide uitleg

   Danach betekent hier “daarna” en verwijst naar een eerder genoemd moment of een eerdere handeling. Het is een tijdsbepaling en staat in deze zin vooraan. Een bruikbaar contrast is davor = “daarvoor”. können wir combineert können met het onderwerp wir: “we kunnen”. können is de tegenwoordige tijd van het modale werkwoord können; bij wir staat deze vorm ook als können. Een modaal werkwoord staat samen met een infinitief: Wir können warten. = “We kunnen wachten.” De infinitief ansehen staat daarom verderop in de zin. alles betekent “alles” en is hier het voorwerp van ansehen. Het is een zelfstandig gebruikt onbepaald voornaamwoord; de vorm blijft hier gelijk, ook wanneer het als onderwerp wordt gebruikt: Alles ist klar. = “Alles is duidelijk.” ansehen betekent hier “bekijken”. Het is een scheidbaar werkwoord, opgebouwd uit an- en sehen. In de infinitief blijft het bij een modaal werkwoord bij elkaar: Wir können die Datei ansehen. = “We kunnen het bestand bekijken.” In een gewone hoofdzin zonder modaal werkwoord kan het uiteen gaan: Wir sehen die Datei an. = “We bekijken het bestand.” was betekent hier “wat” en leidt de bijzin in die uitlegt welk deel van alles bedoeld wordt. Na alles wordt daarvoor het betrekkelijk voornaamwoord was gebruikt. Het verwijst in deze zin naar alles; die verwijzing volgt uit de combinatie van beide woorden, niet uit een zelfstandig genoemd persoon of voorwerp. nicht klar betekent “niet duidelijk”. klar is een bijvoeglijk naamwoord met de betekenis “duidelijk” of “helder”. In deze zin staat het na sein als naamwoordelijk deel en krijgt het daarom geen uitgang: Die Antwort ist klar. = “Het antwoord is duidelijk.” nicht ontkent hier het bijvoeglijk naamwoord: Die Antwort ist nicht klar. = “Het antwoord is niet duidelijk.” ist is de derde persoon enkelvoud van sein in de tegenwoordige tijd. De infinitief is sein: ich bin, du bist, er/sie/es ist. Hier hoort ist bij het enkelvoudige was in de bijzin. In een Duitse bijzin staat de persoonsvorm aan het einde, waardoor de volgorde was nicht klar ist ontstaat. Samen betekent Danach können wir alles ansehen, was nicht klar ist.: “Daarna kunnen we alles bekijken wat niet duidelijk is.” Danach geeft het tijdsmoment aan; können wir drukt de mogelijkheid uit; alles ansehen is de handeling; en was nicht klar ist beperkt alles tot datgene wat niet duidelijk is.

8. Ich öffne die Datei, wenn die Liste fertig ist.

   Ik open het bestand als de lijst af is.

   Ich

   ik

   öffne

   open

   Datei

   bestand

   wenn

   als / wanneer

   Liste

   lijst

   fertig

   af / klaar

   ist

   is

   Uitgebreide uitleg

   Ich betekent hier “ik” en is de eerste persoon enkelvoud. Het is de vorm die de spreker voor zichzelf gebruikt; vergelijk du voor één aangesproken persoon. öffne is de vorm van het werkwoord öffnen (“openen”) bij ich in de tegenwoordige tijd: ich öffne. De uitgang -e markeert hier de eerste persoon enkelvoud. Voorbeeld: Ich öffne die Tür. — “Ik open de deur.” Datei betekent “bestand”, bijvoorbeeld een computerbestand. In die Datei is het een vrouwelijk zelfstandig naamwoord met het bepaalde lidwoord die; in deze zin is de volledige woordgroep het directe object van öffne. Voorbeeld: Ich speichere die Datei. — “Ik sla het bestand op.” wenn leidt hier een voorwaardelijke bijzin in en betekent “als”. Het beschrijft de voorwaarde waaronder het openen gebeurt. In een Duitse bijzin met wenn staat het vervoegde werkwoord aan het einde. Een herbruikbaar patroon is: Ich ..., wenn ... . — “Ik ..., als ... .” Liste betekent “lijst”. In die Liste is het de inhoudelijke kern van het onderwerp van de bijzin. Het bepaalde lidwoord die past bij het vrouwelijke woord Liste; dat is een grammaticale eigenschap van dit zelfstandig naamwoord, niet een aanwijzing voor het aantal lijsten. fertig betekent hier “af” of “klaar”: de lijst heeft haar bedoelde toestand bereikt. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat hier na sein als naamwoordelijk deel van het gezegde staat en daarom geen naamvalsuitgang krijgt. Voorbeeld: Die Arbeit ist fertig. — “Het werk is af.” ist is de derde persoon enkelvoud van sein (“zijn”) in de tegenwoordige tijd. De vorm hoort bij die Liste, dat grammaticaal enkelvoud is. De combinatie die Liste ist fertig betekent “de lijst is af”. Samen bestaat de zin uit de hoofdzin Ich öffne die Datei (“Ik open het bestand”) en de voorwaardelijke bijzin wenn die Liste fertig ist (“als de lijst af is”). Door wenn komt ist aan het einde van die bijzin. De volledige betekenis is dus: “Ik open het bestand als de lijst af is.”