Blauwe mappen in de winkel vinden | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Entschuldigung, wo ist die Schreibwarenabteilung?

   Pardon, waar is de afdeling kantoorartikelen?

   Entschuldigung

   pardon / excuseer

   wo ist

   waar is …?

   die

   de

   Schreibwarenabteilung

   afdeling kantoorartikelen

   Uitgebreide uitleg

   Entschuldigung is hier een beleefde manier om iemands aandacht te vragen: “pardon” of “excuseer”. Het kan ook het zelfstandig naamwoord voor een verontschuldiging zijn. In deze zin is het een korte aanspreekformule, niet de eigenlijke plaatsvraag. wo ist bestaat uit wo (“waar”) en ist, de derde persoon enkelvoud van sein (“zijn”). Wo vraagt naar een plaats; vergelijk wo? (“waar?”) met wohin? (“waarheen?”) wanneer je naar een bestemming vraagt. Voorbeeld: Wo ist der Eingang? — “Waar is de ingang?” die is hier het bepaald lidwoord bij Schreibwarenabteilung. Het past bij het vrouwelijke enkelvoud van Abteilung; het drukt hier bepaaldheid uit, niet een telwaarde. Schreibwarenabteilung is een Duits samengesteld zelfstandig naamwoord: Schreibwaren betekent “kantoorartikelen/schrijfwaren” en Abteilung betekent “afdeling”. Het geheel betekent “afdeling kantoorartikelen”. Duitse zelfstandige naamwoorden krijgen een hoofdletter. Het geslacht van dit samengestelde woord wordt bepaald door het laatste deel, Abteilung, dat vrouwelijk is: die Schreibwarenabteilung. Voorbeeld: Die Schreibwarenabteilung ist im Erdgeschoss. — “De afdeling kantoorartikelen is op de begane grond.” Samen vormt Entschuldigung, wo ist die Schreibwarenabteilung? een beleefde vraag naar de locatie van de afdeling kantoorartikelen: “Pardon, waar is de afdeling kantoorartikelen?”

2. Sie ist rechts hinter der Notizbuchauslage.

   Die is rechts voorbij de display met notitieboeken.

   Sie

   zij

   ist

   is

   rechts

   rechts

   hinter

   achter

   Notizbuchauslage

   display met notitieboeken

   Uitgebreide uitleg

   Sie is hier het persoonlijk voornaamwoord voor een vrouwelijke derde persoon in het enkelvoud. In de gegeven context verwijst het naar de eerder genoemde afdeling: “zij/die”. De hoofdletter staat hier omdat het woord aan het begin van de zin staat; midden in een zin zou het gewone onderwerp-pronomen sie klein worden geschreven. Voorbeelden: Sie ist dort. = “Zij is daar.” Er ist dort. = “Hij is daar.” ist is de vorm van sein (“zijn”) voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd. De keten is sein → ist bij er/sie/es: Sie ist rechts. = “Zij is rechts.” De vorm ist zegt hier waar de afdeling zich bevindt; ze drukt niet zelfstandig beweging uit. rechts is een bijwoord en betekent hier “aan de rechterkant” of kortweg “rechts”. Het verandert niet mee met het onderwerp. Het kan ook in een andere plaatsaanduiding staan, bijvoorbeeld: Der Eingang ist rechts. = “De ingang is rechts.” hinter betekent hier “achter” en geeft een plaatsrelatie aan. Bij een vaste locatie gebruikt Duits na hinter de datief: hinter der Notizbuchauslage. Bij beweging naar een plaats kan na hinter juist de accusatief staan, bijvoorbeeld Er geht hinter die Auslage. = “Hij gaat achter de display.” Het verschil zit dus in locatie tegenover beweging, niet alleen in het voorzetsel zelf. Notizbuchauslage is een samengesteld zelfstandig naamwoord: Notizbuch (“notitieboek”) + Auslage (“uitstalling/display”). Het hele woord is vrouwelijk, wat je ziet aan der in de datief na hinter; het hoofddeel Auslage bepaalt het grammaticale geslacht. In een samenstelling bepaalt het laatste deel doorgaans het geslacht. die Auslage betekent “de display/uitstalling”; die Notizbuchauslage specificeert waarvan die display is. Samen vormen ist rechts hinter der Notizbuchauslage de plaatsaanduiding “bevindt zich rechts achter/voorbij de display met notitieboeken”. De volledige zin betekent dus: “Die is rechts voorbij de display met notitieboeken.” Het patroon is herbruikbaar als [onderwerp] ist [plaats] hinter [datief-zelfstandig naamwoord], bijvoorbeeld: Der Eingang ist rechts hinter dem Schalter. = “De ingang is rechts achter de balie.”

3. Ich suche blaue Ordner.

   Ik zoek blauwe mappen.

   Ich

   ik

   suche

   zoek

   blaue

   blauwe

   Ordner

   mappen

   Uitgebreide uitleg

   Ich is het persoonlijk voornaamwoord voor de eerste persoon enkelvoud: de spreker verwijst naar zichzelf. In deze zin staat Ich als onderwerp, dus in de nominatief. Een bruikbaar contrast is du voor één aangesproken persoon en ich voor de spreker zelf. suche komt van suchen en is hier de tegenwoordige tijd, eerste persoon enkelvoud: ich suche. Het werkwoord betekent hier dat de spreker mappen probeert te vinden of naar mappen op zoek is. Suchen is een regelmatig werkwoord; vergelijk bijvoorbeeld Ich suche den Schlüssel. — “Ik zoek de sleutel.” Het lijdend voorwerp volgt hier na het werkwoord. blaue komt van het bijvoeglijk naamwoord blau. Het beschrijft hier de kleur van de mappen. In blaue Ordner staat het bijvoeglijk naamwoord vóór een zelfstandig naamwoord in de accusatieve meervoudsvorm, zonder voorafgaand lidwoord; daarom krijgt het hier de sterke uitgang -e. Vergelijk: ein blauer Ordner — “een blauwe map”, maar blaue Ordner — “blauwe mappen”. De uitgang hangt dus niet alleen van het meervoud af: in de datief meervoud staat bijvoorbeeld mit blauen Ordnern — “met blauwe mappen”. Ordner betekent hier “mappen” en is het meervoud van der Ordner. De vorm is bijzonder eenvoudig: enkelvoud en meervoud worden allebei als Ordner geschreven; het lidwoord of de context maakt het verschil, bijvoorbeeld ein Ordner tegenover die Ordner. In deze zin is Ordner het lijdend voorwerp van suche; bij een meervoud zonder lidwoord is aan de vorm zelf geen zichtbaar verschil tussen nominatief en accusatief te zien. Samen vormen Ich suche het patroon “ik zoek”, en blaue Ordner het lijdend voorwerp “blauwe mappen”. De hele zin betekent dus: “Ik zoek blauwe mappen.”

4. Ich prüfe kurz, ob sie noch verfügbar sind.

   Ik kijk even of ze nog beschikbaar zijn.

   prüfe

   controleer

   kurz

   even; kort

   ob

   of (in een indirecte vraag)

   sie

   ze

   noch

   nog

   verfügbar

   beschikbaar

   sind

   zijn

   Uitgebreide uitleg

   prüfe komt van prüfen en is de tegenwoordige tijd in de eerste persoon enkelvoud: ich prüfe = “ik controleer/kijk na”. Het is een regelmatig werkwoord; vergelijk du prüfst en sie prüfen. Voorbeeld: Ich prüfe die Liste. = “Ik controleer de lijst.” kurz betekent hier “even” of “kort”, als bijwoord bij de handeling. Het geeft aan dat de controle kort duurt; het zegt niet dat iets fysiek kort is. Als bijvoeglijk naamwoord kan kurz bijvoorbeeld in ein kurzer Weg “een korte weg” betekenen. ob leidt een indirecte ja-neevraag in: “of”. In zo’n bijzin staat het vervoegde werkwoord achteraan. Patroon: Ich weiß, ob ... = “Ik weet of ...”. Dit verschilt van wenn, dat in andere constructies onder meer “als” of “wanneer” kan betekenen. sie is hier het meervoudige persoonlijke voornaamwoord “ze”. In de gegeven context verwijst het naar de eerder genoemde blauwe mappen. De vorm sie kan in andere zinnen ook een vrouwelijk enkelvoudig voornaamwoord zijn, maar dan bepaalt de context de betekenis; hier toont sind de meervoudige lezing. noch betekent hier “nog”: de beschikbaarheid geldt op het bedoelde moment nog steeds. Een bruikbaar contrast is noch verfügbar = “nog beschikbaar” tegenover nicht mehr verfügbar = “niet meer beschikbaar”. verfügbar is een bijvoeglijk naamwoord met de betekenis “beschikbaar”. Het beschrijft hier de mappen, niet de handeling van controleren. Voorbeeld: Die Plätze sind verfügbar. = “De plaatsen zijn beschikbaar.” sind is de vorm van sein (“zijn”) voor de derde persoon meervoud in de tegenwoordige tijd: sie sind. In deze zin staat het in de bijzin achteraan, zoals gebruikelijk in een Duitse bijzin die met ob begint. Vergelijk sie ist voor enkelvoud en sie sind voor meervoud. Samen vormen Ich prüfe kurz de hoofdzin “Ik kijk even na”. ob sie noch verfügbar sind is de indirecte vraag “of ze nog beschikbaar zijn”; doordat ob de bijzin inleidt, staat sind aan het einde. De volledige betekenis is: “Ik kijk even of ze nog beschikbaar zijn.”

5. Sind heute noch welche vorrätig?

   Zijn er vandaag nog blauwe mappen op voorraad?

   Sind

   zijn

   heute

   vandaag

   noch

   nog

   welche

   enkele (blauwe mappen)

   vorrätig

   op voorraad

   Uitgebreide uitleg

   Sind is de tegenwoordige tijd van sein bij sie in het meervoud: sie sind = “ze zijn”. In deze ja-neevraag staat de persoonsvorm vooraan: Werkwoord + ...? Voorbeeld: Sind die Ordner bereit? = “Zijn de mappen klaar?” heute betekent “vandaag” en geeft het tijdstip aan. Voorbeeld: Heute sind die Ordner vorrätig. = “Vandaag zijn de mappen op voorraad.” noch betekent hier “nog”: de vraag gaat over een voorraad die op dit moment mogelijk voortduurt. Het verschilt van wieder (“weer/opnieuw”). Voorbeeld: Sind noch Plätze frei? = “Zijn er nog plaatsen vrij?” welche staat hier zelfstandig en betekent “enkele” of “exemplaren ervan”; volgens de vaste vertaling gaat het om blauwe mappen. In dit gebruik is het geen vraagwoord met de betekenis “welke?” en ook geen aanwijzend voornaamwoord. Het meervoud past bij sind, maar de vorm stelt geen exact aantal vast. Voorbeeld: Ich brauche Ordner. Haben Sie welche? = “Ik heb mappen nodig. Hebt u er enkele?” Als welche vóór een zelfstandig naamwoord staat, kan het wel de vraag “welke?” inleiden, bijvoorbeeld Welche Mappen sind vorrätig? = “Welke mappen zijn op voorraad?” vorrätig is een bijvoeglijk naamwoord met de betekenis “op voorraad”. Na sein staat het hier als gezegde en krijgt het geen uitgang: Die Mappen sind vorrätig. = “De mappen zijn op voorraad.” Het beschrijft de voorraadstatus; verfügbar is een algemener woord voor “beschikbaar”. Samen vormen de delen de vraag Sind heute noch welche vorrätig?: “Zijn er vandaag nog blauwe mappen op voorraad?” welche verwijst in deze vaste betekenis naar de betreffende blauwe mappen, terwijl het Duits het zelfstandig naamwoord weglaat. De formulering is een compacte vraag naar de actuele voorraad.

6. Wir haben noch welche im Hinterraum.

   We hebben er nog een paar achterin.

   Wir

   wij

   haben

   hebben

   noch

   nog

   welche

   er een paar

   Hinterraum

   achterruimte

   Uitgebreide uitleg

   Wir betekent hier “wij”: het is de eerste-persoonsvorm in het meervoud en verwijst naar de spreker samen met minstens één andere persoon. Voorbeeld: Wir warten. — “Wij wachten.” haben is de tegenwoordige tijd van haben (“hebben”): ich habe, du hast, er/sie/es hat, wir haben. In deze zin drukt het uit dat de bedoelde artikelen beschikbaar zijn op een bepaalde plaats. Voorbeeld: Wir haben Zeit. — “Wij hebben tijd.” noch betekent hier “nog” en geeft aan dat de artikelen op dit moment nog aanwezig zijn. Het staat vóór welche en beperkt dus de betekenis van de hele woordgroep: het gaat om artikelen die nog over zijn of nog beschikbaar zijn. welche betekent hier “er een paar” of “enkele”. Het verwijst naar al bedoelde meervoudige artikelen; volgens de vaste vertaling en de voorafgaande context gaat het om de genoemde mappen, zonder dat het Duitse woord zelf het soort artikel noemt. welche kan zelfstandig staan in plaats van een eerder genoemde meervoudige naamwoordgroep. Voorbeeld: Haben Sie welche? — “Hebt u er?” Hinterraum is een zelfstandig naamwoord met de betekenis “achterruimte”: een ruimte achterin. Het is een samenstelling van hinter (“achter”) en Raum (“ruimte”); het hoofddeel Raum bepaalt het grammaticale geslacht, dus der Hinterraum. In im Hinterraum staat im voor in dem; deze vorm geeft hier een plaats aan: “in de achterruimte”. Voorbeeld: Die Kartons sind im Hinterraum. — “De dozen staan in de achterruimte.” Samen vormen de delen: Wir haben (“wij hebben”) + noch welche (“er nog een paar”) + im Hinterraum (“in de achterruimte”). De volledige betekenis is: “We hebben er nog een paar achterin.” De zin meldt dus dat de bedoelde meervoudige artikelen nog beschikbaar zijn en zich in de achterruimte bevinden.

7. Könnten Sie mir eine Packung bringen?

   Kunt u een pak voor mij brengen?

   Könnten Sie

   zou u kunnen

   mir

   voor mij

   Packung

   pak; verpakking

   bringen

   brengen

   Uitgebreide uitleg

   Könnten Sie is een beleefde vraagvorm. könnten is de Konjunktiv-II-vorm van können bij de formele aanspreekvorm Sie; hier betekent de combinatie “zou u kunnen”. Sie met hoofdletter is formeel en kan één persoon of meerdere personen aanspreken. Bij deze modale combinatie staat het andere werkwoord achteraan in de infinitief. mir is de datiefvorm van ich en betekent hier “voor mij”. ich is de vorm voor het onderwerp, terwijl mir de datiefvorm is. In deze zin markeert mir de persoon voor wie het brengen bedoeld is. Packung is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Packung, “de verpakking / het pak”. In eine Packung staat het zelfstandig naamwoord in de accusatief als voorwerp van bringen. Bij dit vrouwelijke woord ziet het onbepaalde lidwoord er in de nominatief en accusatief hetzelfde uit: eine. Het lidwoord drukt hier niet op zichzelf een exact aantal uit. bringen betekent “brengen” en staat hier in de infinitief. Het is het zelfstandige werkwoord bij könnten; samen vormen ze könnten ... bringen, “zou/zouden ... kunnen brengen”. Voorbeeld: Könnten Sie mir das Buch bringen? — “Zou u het boek voor mij kunnen brengen?” Samen vormt de zin een beleefde vraag aan de formeel aangesproken persoon of personen om een pak voor de spreker te brengen: “Kunt u een pak voor mij brengen?” De delen volgen het patroon Könnten Sie + datiefpersoon mir + voorwerp eine Packung + infinitief bringen.

8. Ich bringe Ihnen eine Packung.

   Ik breng een pak naar u toe.

   Ich

   ik

   bringe

   breng

   Ihnen

   aan u

   Packung

   pak

   Uitgebreide uitleg

   Ich is de eerste persoon enkelvoud als onderwerp: “ik”. De vorm verandert naargelang de naamval: ich is de onderwerpsvorm, terwijl bijvoorbeeld mich lijdend voorwerp en mir meewerkend voorwerp is. Voorbeeld: Ich warte. — “Ik wacht.” bringe is hier de vorm van bringen (“brengen”) bij ich in de tegenwoordige tijd: ich bringe. De stam blijft in deze vorm herkenbaar; andere vormen zijn bijvoorbeeld du bringst en er/sie bringt. In deze zin betekent het werkwoord dat de spreker een pak naar de aangesproken persoon toe brengt. Voorbeeld: Ich bringe das Buch. — “Ik breng het boek.” Ihnen is de beleefde vorm van “u” in de datief. De datief markeert hier de ontvanger of persoon naar wie iets wordt gebracht. Ihnen kan zowel naar één persoon als naar meerdere personen verwijzen; de hoofdletter hoort bij de beleefde aanspreekvorm. Vergelijk ihnen met kleine letter: dat betekent “aan hen”. Voorbeeld: Ich helfe Ihnen. — “Ik help u.” Packung is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Packung, “het pak” of “de verpakking”. Na het onbepaalde lidwoord staat hier de accusatief: eine Packung. Het zelfstandig naamwoord blijft daarbij Packung; het lidwoord draagt de vormmarkering. Voorbeeld: Ich kaufe eine Packung. — “Ik koop een pak.” Samen vormen de delen Ich bringe + Ihnen + eine Packung: “Ik breng een pak naar u toe.” Ich is degene die de handeling uitvoert, eine Packung is wat wordt gebracht en Ihnen is de formeel aangesproken ontvanger. De tegenwoordige tijd kan in het Duits, zoals hier, ook voor een concrete handeling in de nabije situatie worden gebruikt.

9. Warten Sie bitte bei dieser Auslage.

   Wacht u alstublieft bij deze display.

   Warten Sie

   wacht u

   bitte

   alstublieft

   bei

   bij

   dieser

   deze

   Auslage

   display

   Uitgebreide uitleg

   Warten Sie betekent hier “wacht u” en is de beleefde gebiedende wijs van warten (“wachten”). De vorm met Sie is gericht aan één of meer aangesproken personen; Sie wordt in deze beleefde aanspreekvorm met een hoofdletter geschreven. Een kort patroon is: Warten Sie! = “Wacht u!” Bijvoorbeeld: Warten Sie hier! = “Wacht u hier!” bitte maakt het verzoek beleefder en betekent hier “alstublieft”. Het verandert de gebiedende wijs niet: Warten Sie bitte. betekent “Wacht u alstublieft.” bei betekent hier “bij” en staat in deze plaatsaanduiding met de datief. Het kan een plaats of nabijheid aanduiden: bei der Tür = “bij de deur”. dieser betekent hier “deze” en hoort bij het zelfstandig naamwoord Auslage. Omdat Auslage vrouwelijk is en na bei in de datief staat, verschijnt de vorm dieser: nominatief diese Auslage, datief bei dieser Auslage. Het aanwijzende woord wordt dus aangepast aan de naamval en het geslacht van het zelfstandig naamwoord; alleen de nabijheid van het zelfstandig naamwoord bepaalt niet op zichzelf deze vorm. Auslage is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord en betekent hier “display”: een plek of presentatie waarop iets wordt uitgestald. Het meervoud is Auslagen. In een ander gebruik kan het woord ook een uitgestald assortiment of een etalage aanduiden; in deze zin gaat het volgens de vaste vertaling om de display. Samen vormen de delen: Warten Sie bitte (“Wacht u alstublieft”) + bei dieser Auslage (“bij deze display”). De volledige betekenis is daarom: “Wacht u alstublieft bij deze display.”