Een deadline verplaatsen | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Ich brauche mehr Zeit für den Bericht.

   Ik heb meer tijd nodig voor het rapport.

   brauche

   heb nodig

   mehr

   meer

   Zeit

   tijd

   für

   voor

   Bericht

   rapport

   Uitgebreide uitleg

   brauche betekent hier dat de spreker iets nodig heeft. Het is de vorm van brauchen in de tegenwoordige tijd voor de eerste persoon enkelvoud: ich brauche. Voorbeeld: Ich brauche Hilfe. — Ik heb hulp nodig. mehr geeft een grotere hoeveelheid aan dan een eerder genoemde of veronderstelde hoeveelheid. Het is de vergelijkende vorm die bij viel hoort: viel — veel, mehr — meer. Voorbeeld: Ich brauche mehr Wasser. — Ik heb meer water nodig. Zeit betekent hier tijd als iets waar de spreker behoefte aan heeft. Het is een zelfstandig naamwoord en wordt met een hoofdletter geschreven; het grammaticale geslacht is vrouwelijk: die Zeit. Voorbeeld: Wir haben keine Zeit. — Wij hebben geen tijd. für betekent voor en leidt hier het doel of de zaak in waarvoor de tijd nodig is. Na für staat in het Duits de accusatief. Daarom staat vóór het mannelijke zelfstandig naamwoord Bericht de vorm den, niet der. Bericht betekent rapport of verslag. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Bericht; na für wordt dat den Bericht. Voorbeeld: Der Bericht ist fertig. — Het rapport is klaar. Samen vormen de delen Ich brauche mehr Zeit en für den Bericht de betekenis: Ik heb meer tijd nodig voor het rapport. De zin zegt dat de spreker extra tijd nodig heeft met betrekking tot het rapport; hij specificeert niet waarom die tijd nodig is.

2. Was hält die Arbeit auf?

   Wat houdt het werk tegen?

   Was

   wat

   hält … auf

   tegenhouden

   Arbeit

   werk

   Uitgebreide uitleg

   Was vraagt naar een zaak of omstandigheid: “wat?”. Het is hier geen vraag naar een persoon; daarvoor gebruik je wer (“wie”). Voorbeeld: Was fehlt noch? = “Wat ontbreekt er nog?” hält ... auf hoort bij het scheidbare werkwoord aufhalten, hier in de tegenwoordige tijd bij een onderwerp in de derde persoon enkelvoud. De betekenis is hier “tegenhouden”. Het deel auf staat in deze hoofdzin achteraan. De vorm hält heeft een klinkerwisseling: aufhalten → hält ... auf. Voorbeeld: Der Stau hält den Bus auf. = “De file houdt de bus tegen.” Arbeit betekent hier “werk”. Het is een zelfstandig naamwoord en wordt in het Duits met een hoofdletter geschreven. In die Arbeit is het een vrouwelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud. Hier is die Arbeit niet het onderwerp, maar het accusatieve voorwerp: datgene wat wordt tegengehouden. De vorm die ziet er bij dit vrouwelijke zelfstandig naamwoord in de nominatief en accusatief hetzelfde uit. Voorbeeld: Die Arbeit beginnt um neun. = “Het werk begint om negen uur.” Samen vormt Was hält die Arbeit auf? de vraag “Wat houdt het werk tegen?”. Was is het onderwerp en het gevraagde element, die Arbeit is het voorwerp, en hält ... auf drukt het tegenhouden uit. De zin vraagt dus welke zaak of omstandigheid ervoor zorgt dat het werk niet verdergaat.

3. Einige Informationen fehlen noch.

   Er ontbreekt nog wat informatie.

   Einige

   enkele

   Informationen

   informatie

   fehlen

   ontbreken

   noch

   nog

   Uitgebreide uitleg

   Einige betekent hier ‘enkele’ of ‘een aantal’ en staat bij het meervoud Informationen. Het woord geeft een niet nader genoemd, beperkte aantal aan; het is niet hetzelfde als alle (‘alle’) of keine (‘geen’). In deze zin is Einige Informationen het onderwerp. Informationen is het meervoud van Information (‘informatie’). Het enkelvoud is dus eine Information, en het meervoud heeft de uitgang -en: Informationen. Het werkwoord verderop staat in het meervoud omdat dit onderwerp uit meerdere informatie-eenheden bestaat. Voorbeeld: Einige Fragen fehlen noch. — ‘Enkele vragen ontbreken nog.’ fehlen betekent hier ‘ontbreken’ of ‘niet aanwezig zijn’. De vorm is de tegenwoordige tijd, derde persoon meervoud, bij het onderwerp Einige Informationen; de infinitief is eveneens fehlen. Vergelijk: Die Information fehlt. — ‘De informatie ontbreekt.’ Hier is fehlt de derde persoon enkelvoud, terwijl fehlen bij een meervoudig onderwerp hoort. Fehlen kan in andere contexten ook betekenen dat iemand iemand of iets mist, maar hier gaat het volgens de vaste vertaling om informatie die nog niet aanwezig is. noch betekent hier ‘nog’ en geeft aan dat de situatie op dit moment voortduurt: de informatie ontbreekt op dit moment nog. Het staat na fehlen en werkt samen met de hele mededeling; het betekent niet zelfstandig ‘ontbreken’. Samen vormen de delen: Einige Informationen (‘enkele informatie-eenheden’) + fehlen (‘ontbreken’) + noch (‘nog’). De volledige betekenis is: ‘Er ontbreekt nog wat informatie.’ De Duitse zin zegt dat een deel van de benodigde informatie nog niet aanwezig is.

4. Wie viel mehr Zeit brauchst du noch?

   Hoeveel tijd heb je nog nodig?

   Wie viel

   hoeveel

   mehr

   meer

   Zeit

   tijd

   brauchst

   nodig hebt

   noch

   nog

   Uitgebreide uitleg

   Wie viel vraagt naar een hoeveelheid. In deze zin hoort het bij een niet-telbare hoeveelheid tijd: “hoeveel”. Het staat hier samen met mehr, niet als een vraag naar een aantal afzonderlijke dingen. Voorbeeld: Wie viel Wasser brauchst du? — “Hoeveel water heb je nodig?” mehr betekent hier “meer” of “extra” en vergelijkt de benodigde tijd met een eerder veronderstelde hoeveelheid. De combinatie wie viel mehr vraagt dus hoeveel extra tijd nodig is. De basisvorm is viel; mehr is de vergrotende vorm die “een grotere hoeveelheid” uitdrukt. Voorbeeld: Ich brauche mehr Zeit. — “Ik heb meer tijd nodig.” Zeit is het zelfstandig naamwoord voor “tijd”. Het is een vrouwelijk Duits woord: die Zeit; in deze zin staat het in de accusatief na brauchen, maar de vorm Zeit verandert daardoor niet. Het woord verwijst hier naar de hoeveelheid tijd die nodig is, niet naar een bepaald tijdstip. Voorbeeld: Wir haben keine Zeit. — “We hebben geen tijd.” brauchst is de vorm van brauchen voor du in de tegenwoordige tijd: du brauchst, “jij hebt nodig”. De stam brauch- krijgt hier de uitgang -st. In een vraag staat de persoonsvorm vóór het onderwerp: Brauchst du Hilfe? — “Heb je hulp nodig?” noch betekent hier “nog” en geeft aan dat de behoefte aan tijd op het bedoelde moment voortduurt. Het is niet hetzelfde als mehr: mehr vergelijkt de hoeveelheid, terwijl noch de voortduring of resterende behoefte aangeeft. Voorbeeld: Ich brauche noch zehn Minuten. — “Ik heb nog tien minuten nodig.” Samen vormen Wie viel mehr Zeit en brauchst du noch de vraag naar de hoeveelheid extra tijd die jij nog nodig hebt. De volledige betekenis is: “Hoeveel tijd heb je nog nodig?”; met de nuance van mehr: “Hoeveel extra tijd heb je nog nodig?” De Duitse vraag gebruikt daarbij de volgorde vraagwoordgroep + persoonsvorm + onderwerp: Wie viel mehr Zeit brauchst du noch?.

5. Könnten wir die Frist auf später in dieser Woche verschieben?

   Kunnen we de deadline verplaatsen naar later deze week?

   Könnten wir

   zouden we kunnen

   Frist

   deadline

   später

   later

   dieser

   deze

   Woche

   week

   verschieben

   verplaatsen

   Uitgebreide uitleg

   Könnten wir is een beleefde vraagconstructie: könnten is de Konjunktiv-II-vorm van können en maakt het verzoek voorzichtiger dan het directe Können wir ...?. wir is het onderwerp: de spreker rekent zichzelf tot de groep. Frist betekent hier de afgesproken termijn of deadline. Het zelfstandig naamwoord is vrouwelijk: die Frist; in deze zin staat het als lijdend voorwerp bij verschieben, daarom verschijnt het met het vrouwelijke lidwoord die. später betekent ‘later’ en verwijst hier naar een later tijdstip dan het oorspronkelijk bedoelde tijdstip. Het is een bijwoord en krijgt daarom geen uitgang zoals een bijvoeglijk naamwoord. dieser betekent hier ‘deze’ en hoort bij Woche. De vorm dieser is de vrouwelijke datiefvorm van dies-, omdat in bij een bestaand tijdstip of een bestaande periode datief gebruikt: in dieser Woche = ‘deze week’. Dit is niet dezelfde vorm als het vrouwelijke nominatief of accusatief diese. Woche betekent ‘week’. Het is vrouwelijk: die Woche; de meervoudsvorm is Wochen. In in dieser Woche duidt het woord de periode aan waarin het latere tijdstip valt. verschieben betekent ‘verplaatsen’ of ‘uitstellen’. Dit is de infinitief; de tegenwoordige tijd heeft bijvoorbeeld ich verschiebe en wir verschieben. Na het modale werkwoord könnten staat de infinitief aan het einde van de zin: Könnten wir ... verschieben? Samen vormen die Frist auf später in dieser Woche verschieben de betekenis ‘de deadline verplaatsen naar een later moment deze week’. auf markeert hier het nieuwe tijdstip, en in dieser Woche begrenst dat tijdstip tot deze week. De volledige vraag is dus: ‘Zouden we de deadline naar later deze week kunnen verplaatsen?’

6. Das geht, aber schick dem Team ein kurzes Update.

   Dat is goed, maar stuur het team een korte update.

   Das geht

   Dat is goed

   aber

   maar

   schick

   stuur

   Team

   team

   kurzes

   korte

   Update

   update

   Uitgebreide uitleg

   Das geht betekent hier dat iets mogelijk of aanvaardbaar is: “Dat is goed” of “Dat werkt.” geht is de derde persoon enkelvoud van gehen in de tegenwoordige tijd. In deze vaste uitdrukking betekent gehen niet letterlijk alleen “gaan”; het beschrijft of een voorstel of plan werkt. Voorbeeld: Das geht heute nicht. — “Dat lukt vandaag niet.” aber betekent “maar” en verbindt hier een aanvaarding met een aanvullende instructie. Het verandert de vorm van de werkwoorden eromheen niet. schick is de informele gebiedende wijs enkelvoud van schicken (“sturen”). De aangesprokene is dus één persoon die met du wordt aangesproken; het onderwerp du staat niet zichtbaar in deze bevelsvorm. Voorbeeld: Schick mir die Datei. — “Stuur mij het bestand.” De vorm voor meerdere personen of de formele aanspreekvorm is anders; gebruik daarom schick niet automatisch voor elke geadresseerde. Team is hier een zelfstandig naamwoord voor de groep die de update ontvangt. Na schicken staat de ontvanger in de datief: dem Team betekent “aan het team”. dem laat hier samen met het onzijdige zelfstandig naamwoord Team de datief enkelvoud zien. kurzes betekent hier “korte” en beschrijft Update. Het bijvoeglijk naamwoord is kurz; vóór een onzijdig zelfstandig naamwoord in het enkelvoud krijgt het in deze woordgroep de uitgang -es: ein kurzes Update. De uitgang hoort dus bij kurz, niet bij Update. Voorbeeld: ein kurzes Gespräch — “een kort gesprek.” Update is een onzijdig zelfstandig naamwoord voor een korte actuele mededeling of stand-van-zakenbericht. In ein kurzes Update is het het ding dat gestuurd moet worden; samen met ein staat het in de accusatief enkelvoud, maar de vorm van dit leenwoord verandert niet zichtbaar. Samen is de structuur: Das geht geeft aan dat het voorstel aanvaardbaar of uitvoerbaar is, aber voegt een tegenstelling of aanvulling toe, en schick dem Team ein kurzes Update is een bevel: stuur het team een korte update. De volledige betekenis is: “Dat is goed, maar stuur het team een korte update.”

7. Ich erkläre, was fertig ist und was noch fehlt.

   Ik leg uit wat klaar is en wat nog ontbreekt.

   erkläre

   leg uit

   was

   wat

   fertig

   klaar

   noch

   nog

   fehlt

   ontbreekt

   Uitgebreide uitleg

   Ich erkläre: erkläre is de tegenwoordige tijd in de eerste persoon enkelvoud van erklären (“uitleggen”). Het onderwerp is Ich, dus de spreker zegt dat die zelf iets uitlegt. Voorbeeld: Ich erkläre den Plan. — “Ik leg het plan uit.” was: Hier leidt was een bijzin in met de betekenis “wat”. De bijzin geeft de inhoud van de uitleg aan: de spreker legt uit wat ..., in plaats van een afzonderlijke vraag te stellen. In dit type Duitse bijzin staat het vervoegde werkwoord achteraan. fertig: Dit bijvoeglijk naamwoord betekent hier “klaar”. Het beschrijft iets dat voltooid is. Met ist ontstaat het patroon etwas ist fertig — “iets is klaar”. Voorbeeld: Der Bericht ist fertig. — “Het verslag is klaar.” noch: Dit bijwoord betekent “nog” en geeft aan dat iets op het relevante moment blijft gelden of nog niet voltooid is. In was noch fehlt markeert het wat er nog ontbreekt. Voorbeeld: Ein Teil fehlt noch. — “Er ontbreekt nog een deel.” fehlt: fehlt is de derde persoon enkelvoud van fehlen (“ontbreken”) in de tegenwoordige tijd. Hier is was het onderwerp van deze bijzin; het werkwoord staat daarom in de derde persoon enkelvoud. Voorbeeld: Was fehlt? — “Wat ontbreekt er?” Samen vormen was fertig ist en was noch fehlt twee inhoudelijke bijzinnen bij Ich erkläre. In beide bijzinnen staat het vervoegde werkwoord achteraan: ist in was fertig ist en fehlt in was noch fehlt. De volledige betekenis is: “Ik leg uit wat klaar is en wat nog ontbreekt.”

8. Das hilft allen, die Verzögerung bei der Planung zu berücksichtigen.

   Dat helpt iedereen om bij het plannen rekening te houden met de vertraging.

   Das hilft

   dat helpt

   allen

   iedereen

   Verzögerung

   vertraging

   Planung

   planning

   zu berücksichtigen

   rekening mee te houden

   Uitgebreide uitleg

   Das hilft bevat het voornaamwoord das en de vorm hilft van helfen (tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud). Das is hier een aanwijzend voornaamwoord in de onzijdige enkelvoudsvorm; de zin en vertaling leggen niet precies vast waarnaar het verwijst. Bij helfen staat de persoon die hulp ontvangt in de datief: Das hilft mir. = “Dat helpt mij.” allen is de datief meervoudsvorm van alle en duidt hier, overeenkomstig de vertaling, iedereen aan die de hulp ontvangt. De datief volgt bij helfen: Das hilft allen. = “Dat helpt iedereen.” Vergelijk alle (onder meer nominatief of accusatief meervoud) met allen (datief meervoud). De uitgang -n hoort bij deze datiefvorm. Verzögerung is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Verzögerung, meervoud die Verzögerungen. Hier betekent het “vertraging”. In de volledige zin is die Verzögerung het lijdend voorwerp van berücksichtigen, dus staat het in de accusatief enkelvoud. Bij een vrouwelijk zelfstandig naamwoord ziet het bepaalde lidwoord er in nominatief en accusatief hetzelfde uit: die Verzögerung. Planung is eveneens vrouwelijk: die Planung, “planning” of “het plannen”. In bei der Planung staat het na bei, dat hier de datief vereist: bei der Planung betekent “bij het plannen” of “tijdens de planning”. Het zelfstandig naamwoord is gevormd bij het werkwoord planen, maar in deze zin wordt de activiteit als zelfstandig naamwoord uitgedrukt. zu berücksichtigen is de infinitief met zu van berücksichtigen, “rekening houden met” of “in aanmerking nemen”. Na helfen kan zo’n zu-infinitief aangeven wat de hulp mogelijk maakt: Das hilft mir, die Kosten zu berücksichtigen. = “Dat helpt mij om rekening te houden met de kosten.” De vorm zu berücksichtigen is de infinitief; een vervoegde vorm is bijvoorbeeld ich berücksichtige. Samen betekent Das hilft allen, die Verzögerung bei der Planung zu berücksichtigen: “Dat helpt iedereen om bij het plannen rekening te houden met de vertraging.” allen is de ontvanger van de hulp, terwijl die Verzögerung bei der Planung zu berücksichtigen beschrijft waarmee iedereen rekening houdt.