Feedback op een voorstel | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Ich habe einen Entwurf für den Vorschlag fertig.

   Ik heb een eerste versie van het voorstel afgemaakt.

   Ich habe

   ik heb

   Entwurf

   ontwerp; eerste versie

   für

   voor

   Vorschlag

   voorstel

   fertig

   af; klaar

   Uitgebreide uitleg

   Ich habe bevat het onderwerp Ich (“ik”) en de tegenwoordige vorm habe van haben voor de eerste persoon enkelvoud. Hier vormt habe samen met fertig geen voltooid verleden tijd: het beschrijft dat iets af is. Het patroon Ich habe ... is breed bruikbaar voor “ik heb ...”. Voorbeeld: Ich habe Zeit. — “Ik heb tijd.” Entwurf betekent hier “ontwerp” of, in deze context, “eerste versie”. Het zelfstandig naamwoord heeft als basisvorm het mannelijke der Entwurf; na einen staat het hier in de accusatief: einen Entwurf. Dat lidwoord markeert hier de naamval en het geslacht, niet op zichzelf een concrete hoeveelheid. Voorbeeld: Ich lese einen Entwurf. — “Ik lees een ontwerp.” für betekent “voor” en leidt in het Duits een bepaling met de accusatief in. Het verbindt Entwurf hier met het doel of onderwerp waarvoor de versie bedoeld is. Vorschlag betekent “voorstel”. De vorm den Vorschlag staat na für: der Vorschlag wordt in deze accusatiefconstructie den Vorschlag. In de vaste zin gaat het dus om een ontwerp voor het voorstel, niet om een ontwerp dat zelf het voorstel is. Voorbeeld: Das ist ein Vorschlag. — “Dat is een voorstel.” fertig betekent hier “af” of “klaar”. Het is een bijvoeglijk woord in de constructie etwas fertig haben (“iets af hebben”) en beschrijft de voltooide toestand van einen Entwurf. In deze constructie krijgt fertig geen verbuigingsuitgang: het staat predicatief en blijft dus onveranderd. Voorbeeld: Ich habe den Bericht fertig. — “Ik heb het verslag af.” Samen vormen de delen Ich habe einen Entwurf für den Vorschlag fertig de betekenis: “Ik heb een eerste versie van het voorstel afgemaakt” of letterlijker “Ik heb een ontwerp voor het voorstel af.” Ich is volgens de vaste vertaling degene die de versie heeft afgemaakt; einen Entwurf is het afgewerkte ontwerp, für den Vorschlag geeft aan waarvoor het bedoeld is, en fertig beschrijft de voltooide toestand.

2. Ich kann ihn prüfen, bevor du ihn teilst.

   Ik kan het nakijken voordat je het deelt.

   Ich kann

   ik kan

   ihn

   het

   prüfen

   nakijken; controleren

   bevor

   voordat

   du

   je

   teilst

   deelt

   Uitgebreide uitleg

   Ich kann betekent hier dat de spreker iets kan doen: “ik kan”. kann is de tegenwoordige tijd van können bij ich; het modale werkwoord staat in een hoofdzin op de tweede positie en het volgende werkwoord blijft als infinitief staan. Vergelijk: Ich kann warten. — “Ik kan wachten.” ihn is de vorm van het persoonlijk voornaamwoord voor een mannelijk enkelvoudig woord in de accusatief. In deze zin wordt het volgens de vaste vertaling weergegeven met “het”. De precieze referent wordt door de aangeleverde zinnen niet uniek benoemd. De vorm ihn is niet hetzelfde als ihm, dat voor dezelfde grammaticale persoon in de datief wordt gebruikt. prüfen betekent hier “nakijken” of “controleren”. Dit is de infinitief na kann; de persoonsvorming zit in kann, niet in prüfen. Als zelfstandig vervoegd werkwoord heeft het bijvoorbeeld: Ich prüfe den Text. — “Ik kijk de tekst na.” bevor leidt een bijzin in met de betekenis “voordat”. In deze bijzin staat het vervoegde werkwoord achteraan: bevor du ihn teilst. du is de vorm voor “jij/je” als onderwerp in het enkelvoud. Hier verricht du de handeling van delen. teilst betekent hier “deelt”. Het is de tegenwoordige tijd van teilen bij du; de uitgang -st markeert hier de tweede persoon enkelvoud. Bijvoorbeeld: Du teilst den Text. — “Je deelt de tekst.” Samen vormen de delen: Ich kann ihn prüfen = “Ik kan het nakijken”, en bevor du ihn teilst = “voordat je het deelt”. De hele zin betekent daarom: “Ik kan het nakijken voordat je het deelt.”

3. Könntest du den Einleitungsteil prüfen?

   Zou je het inleidende gedeelte kunnen nakijken?

   Könntest du

   zou je kunnen

   Einleitungsteil

   inleidend gedeelte

   prüfen

   nakijken

   Uitgebreide uitleg

   Könntest du drukt hier een beleefd verzoek uit: “zou je kunnen”. De vorm könntest komt van können (“kunnen”) en is de vorm voor du in de Konjunktiv II. Die vorm maakt een vraag zachter dan het directe Kannst du ...?; het is geen verleden tijd in deze betekenis. Vergelijk: Könntest du warten? — “Zou je kunnen wachten?” Einleitungsteil betekent hier “inleidend gedeelte”. Het is een samenstelling van Einleitung (“inleiding”) en Teil (“gedeelte”); in het Duits bepaalt het laatste deel het grammaticale geslacht, dus Teil maakt het woord mannelijk. Daarom staat het na den in de accusatief: den Einleitungsteil. De vaste vertaling gebruikt “het inleidende gedeelte”, maar in het Duitse woord zit die betekenis als samenstelling, niet als een afzonderlijk bijvoeglijk naamwoord. prüfen betekent hier “nakijken” of “controleren”. Dit is de infinitief, die na het vervoegde modale werkwoord könntest aan het einde van de vraag staat. De combinatie etwas prüfen is een bruikbaar patroon voor “iets nakijken/controleren”. Voorbeeld: Ich prüfe den Text. — “Ik kijk de tekst na.” Samen vormt de zin Könntest du + den Einleitungsteil + prüfen?: een beleefd verzoek aan één aangesproken persoon om het inleidende gedeelte na te kijken. De accusatief markeert den Einleitungsteil als datgene wat nagekeken wordt, terwijl prüfen de handeling noemt.

4. Die Hauptidee ist klar.

   Het belangrijkste idee is duidelijk.

   Die

   het

   Hauptidee

   belangrijkste idee

   ist

   is

   klar

   duidelijk

   Uitgebreide uitleg

   Die is hier het bepaald lidwoord bij Hauptidee. Het laat zien dat het om een specifieke, bekende of in de situatie aangewezen idee gaat. In het Duits hangt de vorm van het lidwoord af van naamval, getal en grammaticaal geslacht; die kan dus ook andere functies hebben. Een nuttig contrast is eine Hauptidee (“een belangrijkste idee”): dat is onbepaald, terwijl die Hauptidee bepaald is. Hauptidee betekent hier “belangrijkste idee”. Het is een samenstelling van Haupt- (“hoofd-, belangrijkste”) en Idee (“idee”); samen vormt het één zelfstandig naamwoord. Het meervoud is Hauptideen. Voorbeeld: Die Hauptidee ist einfach. — “Het belangrijkste idee is eenvoudig.” ist is de derde persoon enkelvoud van sein (“zijn”), in de tegenwoordige tijd. De vorm past bij het enkelvoudige onderwerp die Hauptidee: ich bin, du bist, er/sie/es ist. In deze zin verbindt ist het onderwerp met een eigenschap; het is dus geen zelfstandig werkwoord met een apart voorwerp. klar betekent hier “duidelijk” of “helder”. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat na sein als naamwoordelijk deel van het gezegde staat en daarom geen verbuigingsuitgang krijgt: Die Idee ist klar. Voor een vergelijking kun je klarer (“duidelijker”) en am klarsten (“het duidelijkst”) gebruiken. Voorbeeld: Die Erklärung ist klar. — “De uitleg is duidelijk.” Samen bestaat de zin uit het onderwerp Die Hauptidee, de vorm ist van “zijn” en de eigenschap klar: “Het belangrijkste idee is duidelijk.” De zin beschrijft dus de duidelijkheid van één specifieke hoofdgedachte.

5. Aber der Abschnitt wirkt zu lang.

   Maar het gedeelte lijkt te lang.

   Aber

   maar

   der Abschnitt

   het gedeelte

   wirkt

   lijkt

   zu lang

   te lang

   Uitgebreide uitleg

   Aber betekent hier “maar” en verbindt deze beoordeling met de voorafgaande mededeling. Het staat aan het begin van de zin. In een gewone hoofdzin blijft het vervoegde werkwoord op de tweede zinsplaats: Aber der Abschnitt wirkt .... der Abschnitt betekent hier “het gedeelte”. Abschnitt is een mannelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat het bepaald lidwoord hier in de vorm der in de nominatief, omdat dit naamwoord het onderwerp is. De meervoudsvorm is die Abschnitte. Voorbeeld: Der Abschnitt ist kurz. — “Het gedeelte is kort.” wirkt komt van wirken en betekent hier “lijkt” of “maakt de indruk”. De vorm wirkt is de tegenwoordige tijd voor er, sie of es; het onderwerp is hier der Abschnitt. In deze betekenis wordt wirken vaak gecombineerd met een bijvoeglijke beschrijving: Der Abschnitt wirkt klar. — “Het gedeelte lijkt duidelijk.” Dit is niet hetzelfde als sehen: Der Abschnitt sieht lang aus. betekent letterlijk dat het gedeelte er lang uitziet. zu lang betekent “te lang”. lang is het bijvoeglijk naamwoord “lang”; zu ervoor geeft aan dat iets een ongewenst of overdreven hoge graad heeft. De vergelijking is lang — “lang”, länger — “langer”, am längsten — “het langst”. zu lang is dus niet hetzelfde als sehr lang: sehr lang betekent “erg lang”, terwijl zu lang betekent “langer dan passend of gewenst”. Voorbeeld: Der Text ist zu lang. — “De tekst is te lang.” Samen vormt de zin Aber der Abschnitt wirkt zu lang. de betekenis: “Maar het gedeelte lijkt te lang.” Aber markeert het contrast, der Abschnitt is het onderwerp, wirkt geeft de indruk weer, en zu lang beschrijft wat volgens die indruk een probleem is.

6. Soll ich einige Details in einen anderen Abschnitt verschieben?

   Zal ik enkele details naar een ander gedeelte verplaatsen?

   Soll ich

   zal ik ...?

   einige

   enkele

   Details

   details

   anderen

   ander

   Abschnitt

   gedeelte

   verschieben

   verplaatsen

   Uitgebreide uitleg

   Soll ich vormt hier een vraag met het werkwoord sollen in de eerste persoon enkelvoud. In deze zin betekent het samen zal ik ...?: de spreker vraagt of hij of zij iets moet of zal doen. In een hoofdvraag staat de vervoegde vorm vooraan en komt het infinitief aan het einde: Soll ich warten? = Zal ik wachten?. einige betekent hier enkele of een paar en verwijst naar meer dan één, maar niet naar een precies genoemd aantal. Het staat bij het meervoudige zelfstandig naamwoord Details. Vergelijk einige Fragen = enkele vragen. Details is het meervoud van Detail, dus Detail – Details. Het verwijst hier naar meerdere afzonderlijke bijzonderheden of informatieve punten. Voor één exemplaar staat ein Detail; voor meerdere staat Details. anderen is de verbogen vorm van ander in de woordgroep einen anderen Abschnitt. Het beschrijft Abschnitt als niet dezelfde als de eerder bedoelde sectie: een ander gedeelte. De vorm anderen krijgt hier de uitgang die past bij het mannelijke zelfstandig naamwoord in deze naamval en bij het lidwoord einen; de verbuiging zit dus bij anderen, niet bij Abschnitt. Vergelijk in een voorbeeld: Ich wähle einen anderen Weg. = Ik kies een andere weg. Abschnitt is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Abschnitt. In deze zin betekent het gedeelte of sectie, passend bij de tekststructuur uit de context. Het meervoud is Abschnitte: ein Abschnitt = een gedeelte, mehrere Abschnitte = meerdere gedeelten. verschieben is het infinitief en betekent hier verplaatsen. Het kan ook gebruikt worden voor iets uitstellen, maar die betekenis past niet bij deze vaste zin. Als doel of richting wordt aangegeven waar iets naartoe gaat, staat na in hier de accusatief: in einen anderen Abschnitt. Voorbeeld: Wir verschieben den Termin. = We verplaatsen de afspraak. Samen bouwen de delen de vraag op: Soll ich geeft de voorgestelde handeling als vraag, einige Details is wat verplaatst wordt, en in einen anderen Abschnitt geeft de bestemming aan. verschieben blijft als infinitief aan het einde staan. De volledige betekenis is daarom: Zal ik enkele details naar een ander gedeelte verplaatsen?

7. Setz die zusätzlichen Details in den Hintergrundabschnitt.

   Zet de extra details in het achtergrondgedeelte.

   Setz

   zet / plaats

   zusätzlichen

   extra

   Details

   details

   Hintergrundabschnitt

   achtergrondgedeelte

   Uitgebreide uitleg

   Setz is de gebiedende wijs van setzen voor du. In deze zin betekent setzen niet simpelweg “zitten”, maar “plaatsen”: iemand krijgt de opdracht iets ergens te zetten. De vorm Setz heeft hier geen zichtbaar onderwerp; het aangesproken onderwerp is in de gebiedende wijs meestal weggelaten. Een bruikbaar patroon is: Setz [iets] in [een plaats]. Voorbeeld: Setz das Buch auf den Tisch. — “Zet het boek op de tafel.” zusätzlichen betekent hier “extra” of “aanvullende”. Het bijvoeglijk naamwoord is zusätzlich; de uitgang -en past bij het meervoudige Details in de naamwoordgroep die zusätzlichen Details. De vorm staat hier in de accusatief, omdat Details het directe object van Setz is. Voorbeeld: Ich lese die zusätzlichen Seiten. — “Ik lees de extra pagina’s.” Details is het meervoud van Detail en betekent “details” of “bijzonderheden”. Hier is het het ding dat geplaatst moet worden. Het meervoud blijft in deze vorm gelijk in de nominatief en accusatief: die Details kan dus zowel onderwerp als lijdend voorwerp zijn; de zinsfunctie blijkt uit de constructie. Hintergrundabschnitt is een samengesteld zelfstandig naamwoord: Hintergrund + Abschnitt, hier “achtergrondgedeelte”. Het is mannelijk; daarom staat het na in in den Hintergrundabschnitt. Bij een beweging naar een plaats gebruikt Duits bij in de accusatief: in den .... Bij een vaste locatie staat de datief, bijvoorbeeld Die Details stehen im Hintergrundabschnitt. — “De details staan in het achtergrondgedeelte.” im is hier de samensmelting van in dem. Samen vormt de zin de opdracht: Setz + die zusätzlichen Details + in den Hintergrundabschnitt: “Zet de extra details in het achtergrondgedeelte.” De accusatief markeert zowel het geplaatste object als de bestemming na in bij deze beweging.

8. Ich werde den Entwurf überarbeiten und ihn zurückschicken.

   Ik zal de eerste versie aanpassen en terugsturen.

   Ich werde

   ik zal

   Entwurf

   eerste versie; ontwerp

   überarbeiten

   aanpassen; herzien

   ihn

   hem; het

   zurückschicken

   terugsturen

   Uitgebreide uitleg

   Ich werde vormt hier de toekomende tijd: werde is vervoegd bij ich, en de daaropvolgende werkwoorden blijven als infinitief staan. Het patroon is Ich werde + infinitief: “Ik zal …”. Voorbeeld: Ich werde morgen kommen. — “Ik zal morgen komen.” Entwurf betekent hier een eerste versie of ontwerp van een tekst. Het zelfstandig naamwoord is mannelijk: der Entwurf; na den staat het in de accusatief: den Entwurf. De meervoudsvorm is die Entwürfe. In deze zin verwijst het volgens de vertaling naar de eerste versie. überarbeiten betekent een tekst of versie herzien en aanpassen. De vorm is de infinitief; na werde is die vorm verplicht in deze toekomstconstructie. Voorbeeld: Ich überarbeite den Text. — “Ik herzie de tekst.” ihn is een persoonlijk voornaamwoord in de mannelijke accusatief, enkelvoud. Het verwijst hier naar den Entwurf en voorkomt herhaling: “hem” of, voor een tekst, natuurlijker “die versie”. De vorm van zo’n voornaamwoord wordt bepaald door de eigenschappen van het antecedent en door zijn eigen rol in de zin: hier is het antecedent mannelijk en enkelvoudig, terwijl ihn de accusatief als lijdend voorwerp markeert. Het patroon is bijvoorbeeld etwas überarbeiten und es/ihn zurückschicken; de juiste vorm hangt dus niet alleen van het geslacht, maar ook van getal en naamval af. zurückschicken betekent iets terugsturen. Het is een scheidbaar samengesteld werkwoord: zurück- + schicken. Als infinitief blijft het hier bijeen na werde; in een hoofdzin zonder hulpwerkwoord verschijnt de voorvoegselcomponent aan het einde, bijvoorbeeld: Ich schicke den Entwurf zurück. — “Ik stuur de eerste versie terug.” Samen betekent Ich werde den Entwurf überarbeiten und ihn zurückschicken.: “Ik zal de eerste versie aanpassen en terugsturen.” Ich werde maakt beide handelingen toekomstig; den Entwurf is het object van überarbeiten, en ihn verwijst naar diezelfde eerste versie als object van zurückschicken. De twee infinitieven zijn verbonden door und.

9. Schick die neue Version, wenn sie fertig ist.

   Stuur de nieuwe versie als die klaar is.

   Schick

   stuur

   neue

   nieuwe

   Version

   versie

   wenn

   als

   sie

   die

   fertig

   klaar

   Uitgebreide uitleg

   Schick is de gebiedende wijs van schicken (“sturen”) voor du: du schickst → Schick!. De vorm geeft hier een rechtstreeks verzoek of bevel. Voorbeeld: Schick die Datei. = “Stuur het bestand.” neue komt van het bijvoeglijk naamwoord neu (“nieuw”). Het krijgt hier de uitgang -e, omdat het vóór Version staat in de accusatief enkelvoud met het vrouwelijke lidwoord die: die neue Version. De basisvorm is neu; andere vormen zijn bijvoorbeeld ein neues Dokument en neuen Text. Version is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Version. In deze zin is het de zaak die gestuurd moet worden. Het meervoud is Versionen. wenn betekent hier “als/wanneer” en leidt de voorwaardelijke bijzin in. In zo’n Duitse bijzin staat het vervoegde werkwoord achteraan: wenn sie fertig ist = “als die klaar is”. Voorbeeld: Wenn du Zeit hast, komm. = “Als je tijd hebt, kom dan.” sie is hier een persoonlijk voornaamwoord van de derde persoon enkelvoud, vrouwelijk, met de betekenis “die/zij” voor de eerder genoemde Version. De vorm past bij het vrouwelijke woord waarnaar verwezen wordt; de hoofdletter maakt in het Duits onderscheid tussen Sie (“u”) en het onopvallende sie hier. fertig betekent “klaar” of “af”. Het is hier een naamwoordelijk deel na ist, dus het beschrijft de toestand van de versie en krijgt geen adjectiefuitgang: sie ist fertig. De basisvorm is eveneens fertig. Samen vormt Schick die neue Version de hoofdzin: “Stuur de nieuwe versie”. wenn sie fertig ist voegt de voorwaarde toe: “als die klaar is”. De volledige betekenis is daarom: “Stuur de nieuwe versie als die klaar is.”