Samen rustig dineren | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Möchtest du zusammen zu Abend essen?

   Wil je samen gaan eten?

   Möchtest du

   wil je

   zusammen

   samen

   zu Abend essen

   dineren / avondeten

   Uitgebreide uitleg

   Möchtest du betekent hier: “wil je?”. möchtest is de vorm voor du van mögen in de Konjunktiv II. In deze vraag drukt die vorm een wens of uitnodiging op een vriendelijke, niet-dwingende manier uit. De vorm du möchtest betekent “jij zou willen”; bij andere personen verandert de vorm, bijvoorbeeld ich möchte = “ik zou willen” en sie möchte = “zij zou willen”. Voorbeeld: Möchtest du einen Tee? — “Wil je thee?” zusammen betekent “samen”: de handeling wordt door de aangesprokene en minstens één andere persoon gezamenlijk verricht. Voorbeeld: Wir lernen zusammen. — “Wij leren samen.” zu Abend essen is een vaste Duitse uitdrukking voor “avondeten” of “dineren”. essen is hier de infinitief; zu Abend maakt specifiek dat het om de avondmaaltijd gaat. Dit is niet hetzelfde als het afzonderlijke infinitiefwoord zu in constructies zoals zu lernen; de hele combinatie zu Abend essen functioneert als uitdrukking. Voorbeeld: Wir essen um sieben zu Abend. — “Wij eten om zeven uur.” Samen vormen de delen de vraag Möchtest du zusammen zu Abend essen?: “Wil je samen gaan eten?” of natuurlijker in deze context: “Wil je samen dineren?” De vraag richt zich op één aangesproken persoon (du) en vraagt of die persoon samen met de spreker de avondmaaltijd wil gebruiken.

2. Das würde ich gern. Ein ruhiges Abendessen klingt schön.

   Dat lijkt me leuk. Een rustig diner klinkt fijn.

   Das

   dat

   würde ich gern

   zou ik graag

   ruhiges

   rustig

   Abendessen

   avondeten

   klingt

   klinkt

   schön

   fijn

   Uitgebreide uitleg

   Das betekent hier “dat” en verwijst, gezien de voorafgaande vraag, naar het voorgestelde samen eten. Het is de vorm van het aanwijzende voornaamwoord voor een onzijdig enkelvoudig onderwerp of verwijspunt; de vorm zelf zegt niet dat het genoemde voorstel een zelfstandig naamwoord van het onzijdige geslacht is. würde ich gern drukt uit dat de spreker dat graag zou doen. würde is de vorm van werden voor ich in de Konjunktiv II; met een weggelaten werkwoord maakt die vorm hier een beleefde of voorwaardelijke wens. gern betekent “graag” en staat bij het werkwoord of de werkwoordelijke uitdrukking. Vergelijk: Ich würde gern kommen. — “Ik zou graag komen.” Het concrete werkwoord blijft in de eerste zin uit de context begrepen. ruhiges betekent hier “rustig” bij Abendessen. Het basiswoord is ruhig; de uitgang -es hoort bij het bijvoeglijk naamwoord, niet bij het zelfstandig naamwoord. Omdat Abendessen onzijdig, enkelvoudig en hier onderwerp in de nominatief is en er geen lidwoord voor staat, krijgt het bijvoeglijk naamwoord deze sterke uitgang. Voorbeeld: ein ruhiger Ort — “een rustige plek”; de uitgang verandert mee met de grammaticale vorm. Abendessen betekent “avondeten” of “diner”. Het is een onzijdig zelfstandig naamwoord: das Abendessen. Als onderwerp staat het hier vóór klingt; het meervoud is die Abendessen, hoewel het enkelvoud in deze zin de relevante vorm is. klingt betekent hier “klinkt” in de betekenis “komt over als” of “lijkt”. Het basiswerkwoord is klingen; klingt is de tegenwoordige tijd voor de derde persoon enkelvoud, passend bij das Abendessen. Voorbeeld: Der Plan klingt gut. — “Het plan klinkt goed.” schön betekent hier “fijn” of “mooi”. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat na klingt predicatief wordt gebruikt. In die positie krijgt het in het Duits geen uitgang: Das klingt schön, niet een vorm die aan Abendessen wordt aangepast. De betekenis is hier een positieve beoordeling van het voorgestelde diner. Samen bestaat de zin uit twee delen: Das würde ich gern bevestigt dat de spreker het eerder voorgestelde samen eten graag zou willen doen. Ein ruhiges Abendessen klingt schön voegt daaraan toe dat een rustig diner aantrekkelijk klinkt. Het onbepaalde lidwoord ein introduceert hier een mogelijk type diner; het stelt op zichzelf geen exact aantal vast.

3. Soll ich einen ruhigen Ort auswählen?

   Zal ik een rustige plek kiezen?

   Soll ich

   zal ik ...?

   ruhigen

   rustige

   Ort

   plek

   auswählen

   kiezen

   Uitgebreide uitleg

   Soll ich vormt hier een vraag met het modale werkwoord sollen en het onderwerp ich. In deze combinatie betekent het: “zal ik ...?” Het is een voorstel om zelf iets te doen, niet een vast plan. Vergelijk: Soll ich warten? = “Zal ik wachten?” In een hoofdvraag staat soll vóór het onderwerp; het daaropvolgende werkwoord blijft in de infinitief aan het einde van de vraag. ruhigen betekent hier “rustige”. Het bijvoeglijk naamwoord is ruhig en beschrijft Ort. De uitgang -en komt hier door de combinatie van het onbepaalde lidwoord einen, het mannelijke zelfstandig naamwoord Ort en de accusatief: einen ruhigen Ort. Vergelijk bijvoorbeeld einen großen Tisch = “een grote tafel”. De vorm ruhigen is dus niet de basisvorm; de basisvorm is ruhig. Ort betekent “plek” of “plaats”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Ort; na einen staat het in deze zin als lijdend voorwerp: einen Ort. Meervoud: Orte, bijvoorbeeld ruhige Orte = “rustige plekken”. auswählen betekent “kiezen” of “selecteren”. Dit is een scheidbaar werkwoord: de basisvorm is auswählen, maar in een gewone hoofdzin verschijnt het voorvoegsel vaak los, zoals in Ich wähle einen Ort aus. Na het modale werkwoord soll blijft de volledige infinitief samen aan het einde staan: Soll ich einen Ort auswählen? Let op het verschil tussen het waargenomen auswählen en een vervoegde vorm zoals ich wähle ... aus. Samen betekent Soll ich + einen ruhigen Ort + auswählen?: “Zal ik een rustige plek kiezen?” De spreker vraagt of die zelf een rustige plek moet kiezen. De vraag gebruikt dus sollen voor het voorstel en auswählen als de handeling die aan het einde wordt genoemd.

4. Ein ruhiger Ort würde uns beim Reden helfen.

   Een rustige plek zou ons helpen om te praten.

   ruhiger

   rustige

   Ort

   plek

   würde

   zou

   uns

   ons

   beim Reden

   bij het praten

   helfen

   helpen

   Uitgebreide uitleg

   ruhiger betekent hier “rustige” en beschrijft Ort. Het is de verbogen vorm van het bijvoeglijk naamwoord ruhig (“rustig”). In ein ruhiger Ort staat Ort in het mannelijk enkelvoud als onderwerp; na het onbepaalde lidwoord ein krijgt het bijvoeglijk naamwoord daarom de uitgang -er. Vergelijk: eine ruhige Idee (“een rustig idee” is niet correct in het Nederlands als betekenis, maar grammaticaal Duits: “een rustig idee”); de uitgang hangt af van de combinatie van naamwoord, lidwoord en naamval. Ort betekent “plek” of “plaats”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Ort, meervoud die Orte. Een bruikbaar voorbeeld is: Der Ort ist ruhig. — “De plek is rustig.” würde is de vorm van werden die hier een voorwaardelijke of hypothetische betekenis uitdrukt: “zou”. De constructie würde + infinitief is een veelgebruikte manier om de Konjunktiv II te vormen. De infinitief staat dan aan het einde: Es würde helfen. — “Het zou helpen.” würde betekent hier dus niet op zichzelf “worden”; samen met helfen vormt het “zou helpen”. uns betekent hier “ons”. Het is de vorm van het persoonlijke voornaamwoord voor de eerste persoon meervoud. Bij helfen staat de geholpen persoon in de datief; uns heeft in de datief dezelfde vorm als in de accusatief. Vergelijk in een ander voorbeeld: Sie hilft uns. — “Zij helpt ons.” beim Reden betekent “bij het praten” of natuurlijker “tijdens het praten”. beim is de samentrekking van bei dem. Reden is hier een zelfstandig gebruikt werkwoord: het komt van reden (“praten”) en wordt daarom met een hoofdletter geschreven. De combinatie beim + zelfstandig gebruikt werkwoord beschrijft de activiteit waarbij iets helpt. Bijvoorbeeld: Beim Lesen lerne ich viel. — “Tijdens het lezen leer ik veel.” helfen betekent “helpen”. Dit is de infinitief die na würde aan het einde van de zin staat. Het werkwoord helfen neemt de datief voor de persoon die hulp krijgt: Ich helfe dir. — “Ik help je.” In de vaste zin is uns dus degene(n) die hulp krijgt/krijgen, terwijl ein ruhiger Ort als onderwerp wordt voorgesteld. Samen vormen de delen: Ein ruhiger Ort (“een rustige plek”) + würde uns ... helfen (“zou ons helpen”) + beim Reden (“bij het praten”). De volledige betekenis is: “Een rustige plek zou ons helpen om te praten.” De vorm würde ... helfen maakt de uitspraak voorstelmatig of hypothetisch, niet een stellige bewering dat de hulp al plaatsvindt.

5. Möchtest du lieber einfaches Essen oder etwas Neues?

   Eet je liever eenvoudig eten of iets nieuws?

   Möchtest du

   zou je willen

   lieber

   liever

   einfaches

   eenvoudig

   Essen

   eten

   oder

   of

   etwas Neues

   iets nieuws

   Uitgebreide uitleg

   Möchtest du betekent hier “zou je willen?”. Möchtest is de vorm van möchten voor du; möchten drukt in deze vraag een beleefde of verzachte wens uit. In een Duitse ja-neevraag staat de persoonsvorm vóór het onderwerp. Voorbeeld: Möchtest du Tee? — “Wil je thee?” lieber betekent “liever”. Het is de vergelijkende vorm van gern (“graag”): gern — lieber — am liebsten (“graag” — “liever” — “het liefst”). Hier helpt het een voorkeur tussen de twee genoemde opties uit te drukken. einfaches betekent hier “eenvoudig” en beschrijft Essen. Het bijvoeglijk naamwoord heeft als basisvorm einfach; einfaches is de verbogen vorm in einfaches Essen. De uitgang -es past hier bij het onzijdige enkelvoud in de accusatief na ein: einfaches Essen. Voorbeeld: Ich kaufe ein einfaches Gerät. — “Ik koop een eenvoudig apparaat.” Essen is hier het zelfstandig naamwoord “eten” of “voedsel” en krijgt daarom een hoofdletter. Het verschilt van het werkwoord essen (“eten”), dat klein wordt geschreven. Voorbeeld: Das Essen ist warm. — “Het eten is warm.” oder verbindt alternatieven en betekent “of”. Hier verbindt het einfaches Essen met etwas Neues. etwas Neues betekent “iets nieuws”. Etwas betekent “iets”; Neues is een als zelfstandig naamwoord gebruikt bijvoeglijk naamwoord met de basisvorm neu (“nieuw”). Daarom krijgt Neues een hoofdletter. De uitgang -es hoort bij de onzijdige enkelvoudsvorm na etwas; in deze zin is de hele woordgroep het voorwerp van möchtest. Voorbeeld: Wir probieren etwas Neues. — “We proberen iets nieuws.” Samen vormt Möchtest du lieber ... oder ...? een herbruikbaar vraagpatroon om naar iemands voorkeur tussen twee mogelijkheden te vragen. De opties zijn hier einfaches Essen (“eenvoudig eten”) en etwas Neues (“iets nieuws”). De volledige betekenis is: “Eet je liever eenvoudig eten of iets nieuws?”

6. Ich würde heute Abend lieber etwas Vertrautes wählen.

   Ik kies vanavond liever iets vertrouwds.

   Ich würde

   ik zou

   heute Abend

   vanavond

   lieber

   liever

   etwas Vertrautes

   iets vertrouwds

   wählen

   kiezen

   Uitgebreide uitleg

   Ich würde vormt samen met het werkwoord aan het einde een veelgebruikte Duitse voorwaardelijke constructie: würde + infinitief. Hier drukt würde ... wählen een persoonlijke, voorzichtige voorkeur uit: “zou kiezen”. würde is de Konjunktiv-II-vorm van werden; het is niet de verleden tijd van wählen. Voorbeeld: Ich würde bleiben. — “Ik zou blijven.” heute Abend betekent hier de tijd waarop de keuze betrekking heeft: “vanavond”. heute betekent “vandaag” en Abend “avond”; samen vormen ze een vaste tijdsbepaling. Voorbeeld: Wir treffen uns heute Abend. — “We spreken vanavond af.” lieber geeft een voorkeur aan. Het is de vergelijkende vorm van gern: gern = “graag”, lieber = “liever”, am liebsten = “het liefst”. In deze zin vergelijkt de spreker impliciet de vertrouwde optie met een andere mogelijkheid, zonder die hier opnieuw te noemen. Voorbeeld: Ich trinke lieber Tee. — “Ik drink liever thee.” etwas Vertrautes betekent “iets vertrouwds”. etwas verwijst hier naar een onbepaalde zaak; het geeft niet op zichzelf een concreet aantal aan. Vertrautes is een gesubstantiveerde vorm van vertraut (“vertrouwd”): omdat het als zelfstandig naamwoord wordt gebruikt na etwas, krijgt het een hoofdletter en de uitgang -es. De vorm benoemt dus iets dat de spreker al kent of waarmee die vertrouwd is. Voorbeeld: Sie sucht etwas Einfaches. — “Ze zoekt iets eenvoudigs.” wählen is de infinitief “kiezen” en staat in deze constructie aan het einde. Na würde blijft het werkwoord in de infinitief: Ich würde das wählen. — “Ik zou dat kiezen.” Het is hier niet auswählen of een andere afgeleide vorm; de bron gebruikt precies wählen. Samen betekent de zin: “Ik zou vanavond liever iets vertrouwds kiezen.” De structuur is Ich würde + tijdsbepaling heute Abend + voorkeur lieber + datgene wat gekozen wordt etwas Vertrautes + infinitief wählen. De formulering past bij een keuze tussen een vertrouwde en een nieuwe mogelijkheid.

7. Ich kann einen Tisch in einem Restaurant in der Nähe reservieren.

   Ik kan een tafel reserveren in een restaurant hier vlakbij.

   Ich kann

   ik kan

   Tisch

   tafel

   Restaurant

   restaurant

   in der Nähe

   in de buurt

   reservieren

   reserveren

   Uitgebreide uitleg

   Ich kann: kann is de tegenwoordige vorm van können bij ich; hier drukt het vermogen of mogelijkheid uit. In een hoofdzin staat het vervoegde modale werkwoord op positie 2 en staat het andere werkwoord als infinitief aan het einde: Ich kann helfen. — “Ik kan helpen.” De woordgroep Ich kann bevat zelf niet de betekenis van reservieren; die betekenis komt van de infinitief aan het einde. Tisch: dit zelfstandig naamwoord betekent “tafel”. In einen Tisch is het het lijdend voorwerp van reservieren, en daarom staat het in de accusatief. Het mannelijke lidwoord verandert van nominatief ein Tisch naar accusatief einen Tisch. Voorbeeld: Ich kaufe einen Tisch. — “Ik koop een tafel.” Restaurant: dit zelfstandig naamwoord betekent “restaurant”. Restaurant is een onzijdig woord. In in einem Restaurant staat in hier bij een plaatsbepaling, niet bij beweging naar binnen; daarom wordt de datief gebruikt. Het onzijdige onbepaalde lidwoord verschijnt hier als einem. Voorbeeld: Wir essen in einem Restaurant. — “Wij eten in een restaurant.” in der Nähe: dit is de herbruikbare uitdrukking “in de buurt” of “dichtbij”. Nähe is vrouwelijk, wat in deze datieve uitdrukking zichtbaar is in der. De woordgroep geeft de locatie van het restaurant aan; de doeltaalzin bevat geen afzonderlijk woord dat “hier” betekent. Voorbeeld: Die Apotheke ist in der Nähe. — “De apotheek is in de buurt.” reservieren: deze infinitief betekent “reserveren”. Na kann blijft hij aan het einde van de hoofdzin staan: Ich kann einen Tisch reservieren. — “Ik kan een tafel reserveren.” Het lijdend voorwerp van dit werkwoord is einen Tisch; in einem Restaurant in der Nähe geeft de plaats aan. Samen betekenen Ich kann + einen Tisch + in einem Restaurant in der Nähe + reservieren: “Ik kan een tafel reserveren in een restaurant hier vlakbij.” De modale constructie stelt de reservering voor als iets wat de spreker kan doen; einen Tisch is wat gereserveerd wordt, en de plaatsbepalingen beschrijven een restaurant in de buurt.

8. Schick mir bitte die Details, wenn du kannst.

   Stuur me de details als je kunt, alsjeblieft.

   Schick

   stuur

   mir

   mij

   bitte

   alsjeblieft

   Details

   details

   wenn du kannst

   als je kunt

   Uitgebreide uitleg

   Schick betekent hier “stuur” en is de gebiedende wijs voor één aangesproken persoon. Het komt van schicken (“sturen”): du schickst is de gewone tegenwoordige tijd, terwijl Schick! de opdrachtvorm is. Voorbeeld: Schick mir die Adresse. — “Stuur me het adres.” mir betekent “mij” en is hier de vorm voor de ontvanger van het sturen. Duits gebruikt hiervoor de datief: ich (“ik”) wordt mir (“aan mij / mij” als ontvanger). Vergelijk dir (“aan jou / jou” als ontvanger). Voorbeeld: Sie hilft mir. — “Zij helpt mij.” bitte betekent “alsjeblieft” en verzacht hier de opdracht. Het kan ook in andere verzoeken staan, bijvoorbeeld: Warte bitte. — “Wacht alsjeblieft.” Details betekent “details” of “nadere informatie”. Het is het meervoud van Detail; het hoofdwoord draagt dus de meervoudsvorm. Voorbeeld: Ich brauche die Details. — “Ik heb de details nodig.” Het lidwoord die past hier bij dit meervoud. wenn du kannst betekent “als je kunt”. wenn leidt een voorwaardelijke bijzin in. du is de informele vorm voor “jij”, en kannst is de vorm van können (“kunnen”) bij du: du kannst. In deze bijzin staat het vervoegde werkwoord kannst aan het einde, zoals vaak in een Duitse bijzin met wenn. Voorbeeld: Komm, wenn du kannst. — “Kom als je kunt.” Samen bestaat de zin uit de opdracht Schick mir bitte die Details (“Stuur me alsjeblieft de details”) en de voorwaarde wenn du kannst (“als je kunt”). De volledige betekenis is dus: “Stuur me de details als je kunt, alsjeblieft.”