Muziekevenement met vrienden | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Im Gemeindehaus gibt es eine Musikveranstaltung.

   Er is een muziekevenement in het buurthuis.

   Im

   in het

   Gemeindehaus

   buurthuis

   gibt es

   er is

   Musikveranstaltung

   muziekevenement

   Uitgebreide uitleg

   Im is de verkorte vorm van in dem: in + het bepaalde lidwoord dem in de datief. Hier geeft het de plaats aan: in een gebouw. De vorm dem hoort bij een mannelijk of onzijdig zelfstandig naamwoord; in dem Gemeindehaus is het onzijdig. Gemeindehaus betekent hier ‘buurthuis’. Het is een onzijdig samengesteld zelfstandig naamwoord: das Gemeindehaus. Na in staat hier de datief omdat het om een vaste plaats gaat, niet om een beweging naar die plaats. Voorbeeld: Wir sind im Gemeindehaus. — ‘Wij zijn in het buurthuis.’ gibt es is de vaste Duitse constructie om het bestaan of de aanwezigheid van iets te melden: ‘er is’ of ‘er zijn’. gibt is de derde persoon enkelvoud van geben; in deze constructie is es een onpersoonlijk onderwerp. Het genoemde ding staat in de accusatief. Voorbeeld: Es gibt heute ein Konzert. — ‘Er is vandaag een concert.’ Musikveranstaltung betekent ‘muziekevenement’. Het is een vrouwelijk samengesteld zelfstandig naamwoord: die Musikveranstaltung. In es gibt eine Musikveranstaltung staat het als lijdend voorwerp in de accusatief; bij een vrouwelijk zelfstandig naamwoord ziet het onbepaalde lidwoord er daar nog steeds uit als eine. Samen vormen de delen: Im Gemeindehaus (‘in het buurthuis’) + gibt es (‘er is’) + eine Musikveranstaltung (‘een muziekevenement’). De volledige betekenis is dus: ‘Er is een muziekevenement in het buurthuis.’

2. Das klingt interessant. Kann man einfach hingehen?

   Dat klinkt interessant. Kun je daar makkelijk naartoe gaan?

   klingt

   klinkt

   interessant

   interessant

   Kann man

   kun je / kan men

   einfach

   makkelijk

   hingehen

   ernaartoe gaan

   Uitgebreide uitleg

   klingt komt van klingen en is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: “het klinkt”. Het onderwerp is hier Das; de vorm klingt past dus bij dat onderwerp. Voorbeeld: Das klingt gut. — “Dat klinkt goed.” interessant betekent hier dat iets de aandacht wekt of boeiend lijkt. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat na klingen als naamwoordelijk deel zonder uitgang staat: Das klingt interessant. Voorbeeld: Der Plan klingt interessant. — “Het plan klinkt interessant.” Kann man combineert kann, de vorm van können voor de derde persoon enkelvoud, met het onpersoonlijke man. Samen vraagt het of iets voor mensen in het algemeen mogelijk of toegestaan is. Het betekent hier volgens de vaste vertaling natuurlijk “kun je daar ...?”, zonder één specifieke persoon als onderwerp aan te wijzen. Voorbeeld: Kann man hier bezahlen? — “Kun je hier betalen?” einfach betekent hier “makkelijk” of “zonder veel moeite”. In andere contexten kan het ook “gewoon” of “eenvoudig” betekenen; hier beschrijft het hoe gemakkelijk de handeling is. Voorbeeld: Kann man das einfach machen? — “Kun je dat makkelijk doen?” hingehen bestaat uit hin en gehen: gehen is “gaan”, terwijl hin de beweging naar een daar bedoelde plaats aangeeft. In deze infinitief staat de samengestelde vorm aaneen. In een hoofdzin wordt het werkwoord gescheiden: Wir gehen hin. — “Wij gaan ernaartoe.” Hier verwijst hin in de context naar de plaats van de genoemde muziekveranstaltung. Samen betekent Das klingt interessant letterlijk dat iets interessant klinkt. Daarna vraagt Kann man einfach hingehen? of men er zonder veel moeite naartoe kan gaan. De volledige betekenis is dus: “Dat klinkt interessant. Kun je daar makkelijk naartoe gaan?”

3. Wir können die Tickets an der Tür kaufen.

   We kunnen bij de ingang kaartjes kopen.

   Wir können

   wij kunnen

   Tickets

   kaartjes

   Tür

   deur; ingang

   kaufen

   kopen

   Uitgebreide uitleg

   Wir können: wir betekent “wij” en können is de vorm van können voor “wij”. Als modaal werkwoord staat können hier voor mogelijkheid of haalbaarheid: “kunnen”. In een hoofdzin staat het vervoegde modale werkwoord op de tweede plaats en komt het andere werkwoord in de infinitief aan het einde: Wir können ... kaufen. Tickets: dit is het meervoud van Ticket, “kaartje”. Het meervoud heeft hier het lidwoord die: die Tickets. Het woord Ticket wordt in het Duits voor onder andere toegangskaartjes gebruikt; de vaste vertaling maakt duidelijk dat het hier om kaartjes gaat. Tür: die Tür betekent letterlijk “de deur”. In an der Tür betekent de combinatie in deze context “bij de ingang”, zoals in de vaste vertaling. Tür is vrouwelijk; daarom wordt die na an hier der in de naamvalsvorm an der Tür. Het voorzetsel an met deze vorm duidt hier een plaats aan, niet een beweging naar de deur. kaufen: kaufen betekent “kopen”. Dit is de infinitief van het werkwoord; na het modale werkwoord können blijft deze vorm staan en gaat hij naar het einde van de hoofdzin. Een herbruikbaar patroon is Wir können ... kaufen — “Wij kunnen ... kopen”. Samen betekent Wir können die Tickets an der Tür kaufen.: “We kunnen bij de ingang kaartjes kopen.” De structuur is: onderwerp Wir + modaal werkwoord können + het voorwerp die Tickets + de plaatsbepaling an der Tür + de infinitief kaufen.

4. Ich würde gern mit dir hingehen, wenn du frei bist.

   Ik zou graag met je meegaan als je vrij bent.

   Ich würde gern

   ik zou graag

   mit dir

   met jou

   hingehen

   daarheen gaan

   wenn du frei bist

   als je vrij bent

   Uitgebreide uitleg

   Ich würde gern: Ich is the first-person singular pronoun “ik”. würde is the Konjunktiv-II form of werden used here with an infinitive to express a wished-for or polite hypothetical action. gern means “graag” and shows that the speaker would like to do the action. The complete pattern is Ich würde gern + infinitief: “Ik zou graag …”. The infinitive belonging to this construction appears later as hingehen. mit dir: mit takes the dative case. Therefore the second-person singular pronoun du becomes dir after mit; mit dir means “met jou”. This case change is grammatical and does not indicate a different person. hingehen: This is the infinitive of the separable verb hingehen, formed from hin and gehen. It means going there or going to that place; in this sentence, together with mit dir, the intended meaning is “met jou daarheen gaan/meegaan”. In a finite main clause, the parts can separate: Ich gehe morgen hin. — “Ik ga er morgen heen.” wenn du frei bist: wenn introduces a condition, “als”. In this subordinate clause, the finite verb comes at the end: du ... bist. bist is the second-person singular present form of sein; the base form is sein. frei is an adjective meaning “vrij”. Thus du frei bist means “je vrij bent”. Example: Wenn du frei bist, können wir gehen. — “Als je vrij bent, kunnen we gaan.” Together, Ich würde gern expresses the speaker’s wish, mit dir hingehen says that the speaker wants to go there with the addressee, and wenn du frei bist gives the condition. The whole utterance therefore means: “Ik zou graag met je meegaan als je vrij bent.”

5. Ich bringe die Informationen zur Veranstaltung mit.

   Ik neem de informatie over het evenement mee.

   bringe … mit

   meenemen

   Informationen

   informatie

   Veranstaltung

   evenement

   Uitgebreide uitleg

   bringe … mit hoort bij het scheidbare werkwoord mitbringen en betekent hier “meenemen”. In de hoofdzin staat het vervoegde deel op de tweede plaats en staat het voorvoegsel mit aan het einde: Ich bringe ... mit. De vorm bringe is de tegenwoordige tijd voor ich; vergelijk ich bringe mit met du bringst mit. Voorbeeld: Ich bringe einen Stift mit. — Ik neem een pen mee. Informationen betekent hier “informatie”. Dit is de meervoudsvorm van Information; het lidwoord die past daarbij. Voorbeeld: Die Informationen sind wichtig. — De informatie is belangrijk. In deze zin is Informationen wat er wordt meegenomen. Veranstaltung betekent “evenement” of “bijeenkomst”. In zur Veranstaltung is zur de samentrekking van zu der: letterlijk gaat het om “naar/bij het evenement”, afhankelijk van de precieze context. Het zelfstandig naamwoord is vrouwelijk: die Veranstaltung; in deze combinatie staat het na zu in de datief, waardoor der verschijnt. Voorbeeld: Wir gehen zu einer Veranstaltung. — We gaan naar een evenement. Samen vormen de delen Ich bringe die Informationen zur Veranstaltung mit: Ich is degene die iets meeneemt, die Informationen zijn wat wordt meegenomen, en zur Veranstaltung geeft aan in verband met welk evenement de informatie bedoeld is. De volledige betekenis is daarom: “Ik neem de informatie over het evenement mee.”

6. Wir können sie nutzen, um zu entscheiden, wann wir ankommen.

   We kunnen die gebruiken om te beslissen wanneer we aankomen.

   Wir können

   wij kunnen

   sie

   die

   nutzen

   gebruiken

   um zu entscheiden

   om te beslissen

   wann

   wanneer

   ankommen

   aankomen

   Uitgebreide uitleg

   Wir können betekent hier “wij kunnen”. können is de tegenwoordige tijd van können bij wir; de vorm drukt hier mogelijkheid of haalbaarheid uit en staat samen met een infinitief aan het einde van het betreffende werkwoordelijke deel. Vergelijk: Wir können warten. — “Wij kunnen wachten.” sie verwijst in deze context naar de informatie uit de vorige zin: die Informationen is meervoud, en sie is hier het Duitse persoonlijk voornaamwoord in de accusatief. Het voornaamwoord neemt de genoemde informatie over zonder het zelfstandig naamwoord te herhalen. De vorm sie kan in andere contexten ook een andere grammaticale functie hebben, dus de referentie volgt hier uit de context. nutzen betekent “gebruiken” en is de infinitief die afhankelijk is van können. De stamvorm is ook nutzen; bijvoorbeeld: Wir nutzen die Karte. — “Wij gebruiken de kaart.” In de hoofdzin staat het modale werkwoord op de tweede positie en komt de bijbehorende infinitief achteraan: Wir können sie nutzen. um zu entscheiden vormt een doelconstructie: “om te beslissen”. entscheiden is de infinitief van “beslissen”; in deze constructie verschijnt zu direct ervoor. Het onderwerp van deze doelhandeling wordt niet opnieuw uitgedrukt en wordt hier begrepen als hetzelfde wir als in de hoofdzin. Voorbeeld: Wir treffen uns, um zu planen. — “We spreken af om te plannen.” wann betekent “wanneer” en opent hier een indirecte vraag binnen het doel van de handeling. Het vraagt naar het tijdstip, niet naar de reden; warum betekent bijvoorbeeld “waarom”. In een Duitse bijzin die met wann begint, staat het vervoegde werkwoord aan het einde van die bijzin. ankommen betekent “aankomen”. Het is een scheidbaar werkwoord: de infinitief is ankommen, met de delen an- en kommen. In deze wann-bijzin staat de volledige infinitief aan het einde, omdat de bijzin afhankelijk is van wann: wann wir ankommen — “wanneer wij aankomen”. Voorbeeld: Sie weiß, wann wir ankommen. — “Zij weet wanneer wij aankomen.” Samen betekent Wir können sie nutzen “Wij kunnen die gebruiken”. De doelconstructie um zu entscheiden zegt waarvoor dat gebruik dient: “om te beslissen”. Daarbinnen specificeert wann wir ankommen waarover beslist moet worden, namelijk het tijdstip waarop wij aankomen. De volledige betekenis is daarom: “We kunnen die gebruiken om te beslissen wanneer we aankomen.”

7. Lass uns auch einen Treffpunkt wählen, der leicht zu finden ist.

   Laten we ook een ontmoetingsplek kiezen die makkelijk te vinden is.

   Lass uns

   laten we

   auch

   ook

   Treffpunkt

   ontmoetingsplek

   wählen

   kiezen

   leicht

   makkelijk

   zu finden

   te vinden

   Uitgebreide uitleg

   Lass uns is een vaste Duitse constructie voor een gezamenlijk voorstel: “laten we …”. Lass is hier de gebiedende wijs van lassen; uns verwijst naar de spreker en de aangesprokene(n). Het daaropvolgende werkwoord staat in de infinitief: Lass uns warten betekent “laten we wachten”. auch betekent hier “ook” en voegt dit voorstel toe aan iets dat al genoemd of verondersteld is. Het woord verandert niet mee met persoon of getal. Treffpunkt betekent “ontmoetingsplek” of “afspreekpunt”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord; het meervoud is Treffpunkte. In einen Treffpunkt staat het mannelijke enkelvoud in de accusatief, omdat het de handeling van wählen ondergaat. einen is hier een grammaticale vorm van het onbepaalde lidwoord en beweert op zichzelf niet dat er precies één plek bestaat. wählen betekent “kiezen”. De infinitief staat na Lass uns; in een gewone hoofdzin kan dezelfde handeling bijvoorbeeld zo verschijnen: Wir wählen einen Treffpunkt. — “Wij kiezen een ontmoetingsplek.” leicht betekent hier “makkelijk” of “gemakkelijk”. Het beschrijft hoe gemakkelijk de ontmoetingsplek te vinden is. Een bruikbaar contrast is schwer (“moeilijk”): Die Adresse ist schwer zu finden. — “Het adres is moeilijk te vinden.” zu finden is de zu-infinitief van finden (“vinden”). In leicht zu finden geeft deze combinatie aan dat het vinden gemakkelijk is. Hetzelfde patroon werkt met andere beschrijvingen: Die Adresse ist schwer zu finden. — “Het adres is moeilijk te vinden.” der is hier een betrekkelijk voornaamwoord bij het mannelijke enkelvoud Treffpunkt. Omdat der in de bijzin het onderwerp is van ist, staat het in de nominatief. Het verwijst in deze zin dus naar de ontmoetingsplek, maar de vorm zelf wordt gekozen door het grammaticale geslacht en getal van dat antecedent en door zijn rol in de bijzin. ist is de derde persoon enkelvoud van sein en staat in deze bijzin achteraan. Samen betekent Lass uns auch einen Treffpunkt wählen, der leicht zu finden ist.: “Laten we ook een ontmoetingsplek kiezen die makkelijk te vinden is.” De hoofdzin doet een gezamenlijk voorstel om een plek te kiezen; de betrekkelijke bijzin beschrijft die plek als gemakkelijk te vinden.

8. Ein klarer Plan macht den Abend einfacher.

   Een duidelijk plan maakt de avond makkelijker.

   klarer

   duidelijk

   Plan

   plan

   macht

   maakt

   Abend

   avond

   einfacher

   makkelijker

   Uitgebreide uitleg

   klarer betekent hier “duidelijk” en beschrijft Plan. Het is de verbogen vorm van klar; de uitgang -er past bij een mannelijk zelfstandig naamwoord in de nominatief na het onbepaalde lidwoord ein: ein klarer Plan. De uitgang hoort bij het bijvoeglijk naamwoord klar, niet bij Plan. Voorbeeld: eine klare Idee — een duidelijk idee. Plan betekent “plan”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Plan, met als meervoud die Pläne. In deze zin is Plan het onderwerp van macht, dus staat het in de nominatief. macht betekent hier “maakt”. Dit is de derde persoon enkelvoud van machen — maken — in de tegenwoordige tijd: ich mache, du machst, er/sie/es macht. Het onderwerp Ein klarer Plan is enkelvoud. Voorbeeld: Klare Pläne machen den Abend einfacher. — Duidelijke plannen maken de avond makkelijker. Abend betekent “avond”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Abend; hier staat het als lijdend voorwerp in de accusatief: den Abend. Het meervoud is die Abende. den markeert hier de grammaticale rol; het betekent niet dat er meerdere avonden zijn. einfacher betekent “makkelijker”. Dit is de vergrotende trap van einfach — makkelijk/eenvoudig: einfach, einfacher, am einfachsten. In den Abend einfacher machen beschrijft einfacher het resultaat dat de avond makkelijker wordt. Omdat het hier na machen als predicatief bijvoeglijk naamwoord staat, krijgt het geen uitgang voor geslacht of naamval; de -er is hier de uitgang van de vergrotende trap. Voorbeeld: Dieser Weg ist einfacher. — Deze weg is makkelijker. Samen vormt de zin het patroon Ein [bijvoeglijk naamwoord] [onderwerp] macht [lijdend voorwerp] [vergrotende trap]. Ein klarer Plan is de oorzaak, macht drukt de verandering uit, en den Abend einfacher geeft het resultaat aan. De volledige betekenis is: “Een duidelijk plan maakt de avond makkelijker.”