Een eenvoudig uitstapje plannen | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Möchtest du zusammen einen einfachen Ausflug planen?

   Wil je samen een eenvoudig uitstapje plannen?

   Möchtest du

   wil je

   zusammen

   samen

   einfachen

   eenvoudig

   Ausflug

   uitstapje

   planen

   plannen

   Uitgebreide uitleg

   Möchtest du betekent hier: “wil je?”. Möchtest is de vervoegde vorm van möchten voor de tweede persoon enkelvoud; het onderwerp is du. Möchten drukt in deze vraag een wens of bereidheid uit en klinkt vriendelijk. Het is de Konjunktiv-II-vorm van mögen, maar je kunt möchte/möchtest hier het best leren als een gebruikelijke vorm om “willen” of “graag willen” uit te drukken. Voorbeeld: Möchtest du kommen? — “Wil je komen?” zusammen is een bijwoord en betekent “samen”: de handeling wordt gezamenlijk uitgevoerd. Het verandert niet mee met persoon, getal of naamval. einfachen betekent hier “eenvoudig”. De basisvorm is einfach. De uitgang -en staat op het bijvoeglijk naamwoord zelf: einfachen beschrijft het mannelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord Ausflug in de accusatief, na het onbepaalde lidwoord einen. Voorbeeld: einen einfachen Plan — “een eenvoudig plan”. In predicatief gebruik heeft einfach geen uitgang: Der Plan ist einfach — “Het plan is eenvoudig”. Ausflug betekent “uitstapje”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Ausflug. In deze zin is het het lijdend voorwerp van planen, dus staat de naamwoordgroep in de accusatief: einen Ausflug. De vorm van het zelfstandig naamwoord zelf verandert hier niet; einen is de verbogen vorm van het lidwoord. Het meervoud is Ausflüge, bijvoorbeeld: Wir machen zwei Ausflüge. — “We maken twee uitstapjes.” planen betekent “plannen”. Dit is de infinitief. Na möchtest staat de infinitief aan het einde van de zin: Möchtest du ... planen? — “Wil je ... plannen?” De vervoegde vorm voor du is du planst, bijvoorbeeld: Du planst den Ausflug. — “Je plant het uitstapje.” Samen vormen de delen: Möchtest du + zusammen + einen einfachen Ausflug + planen? De vraag betekent dus: “Wil je samen een eenvoudig uitstapje plannen?” De vraag is gericht aan één persoon (du) en vraagt of die persoon bereid is deze activiteit gezamenlijk uit te voeren.

2. Das würde ich gern machen, solange wir es einfach halten.

   Dat zou ik wel willen, zolang we het eenvoudig houden.

   Das

   dat

   würde ich

   zou ik

   gern

   graag

   machen

   doen

   solange

   zolang

   wir

   wij

   es

   het

   einfach

   eenvoudig

   halten

   houden

   Uitgebreide uitleg

   Das betekent hier “dat” en verwijst naar de voorgestelde handeling als geheel. Het is een aanwijzend voornaamwoord; uit deze zin alleen volgt niet dat het naar een specifiek zelfstandig naamwoord verwijst. würde ich vormt samen met machen een voorwaardelijke, voorzichtige formulering. würde is de vorm van werden die hier de Konjunktiv II-constructie vormt; ich is het onderwerp. Het patroon würde ich ... machen betekent ongeveer “ik zou ... doen”. Voorbeeld: Das würde ich versuchen. — “Dat zou ik proberen.” Het hulpwerkwoord staat in de hoofdzin op de tweede plaats, terwijl het volledige werkwoord machen aan het einde van deze woordgroep staat. gern voegt de betekenis “graag” toe aan de handeling. Ich würde das gern machen betekent dus niet alleen dat de spreker het zou doen, maar ook dat hij of zij dat graag wil. gern kan ook met andere werkwoorden worden gebruikt, bijvoorbeeld Ich lese gern. — “Ik lees graag.” machen is het werkwoord “doen” of “maken”; hier betekent het “doen”, namelijk de eerder voorgestelde activiteit uitvoeren. De basisvorm is machen; met würde blijft het in de infinitief: würde ... machen. solange is een onderschikkend voegwoord met de betekenis “zolang” en leidt de voorwaarde of tijdsgrens in. In de bijzin komt het vervoegde werkwoord aan het einde. Vergelijk het patroon solange wir ... halten met Wir halten es einfach, solange ... in een andere zinsbouw. wir betekent “wij” en is hier het onderwerp van de bijzin. Het verwijst naar de gezamenlijke deelnemers aan de voorgestelde activiteit; de zin specificeert niet hoeveel personen dat precies zijn. es betekent hier “het” en is het lijdend voorwerp van halten. Het verwijst naar de gezamenlijke activiteit of aanpak waarover wordt gesproken, zonder dat de zin een nieuw zelfstandig naamwoord noemt. In het vaste patroon es einfach halten hoort es bij “het eenvoudig houden”. einfach betekent hier “eenvoudig” of “simpel”. Het beschrijft de manier waarop de gezamenlijke activiteit wordt gehouden, niet een zelfstandig naamwoord dat ernaast staat. In Wir halten es einfach blijft einfach onveranderd, omdat het hier predicatief bij het werkwoord staat en niet als verbogen bijvoeglijk naamwoord vóór een zelfstandig naamwoord. halten betekent “houden” en staat hier in de infinitief aan het einde van de bijzin, omdat solange een onderschikkende bijzin inleidt. De constructie etwas einfach halten betekent “iets eenvoudig houden”. Voorbeeld: Wir halten den Plan einfach. — “We houden het plan eenvoudig.” Samen betekent Das würde ich gern machen “Dat zou ik graag doen”. solange wir es einfach halten voegt de voorwaarde toe: “zolang we het eenvoudig houden”. De volledige uiting betekent daarom: “Dat zou ik wel willen, zolang we het eenvoudig houden.”

3. Wir können einen ruhigen Ort drinnen aussuchen.

   We kunnen een rustige plek binnen kiezen.

   Wir können

   we kunnen

   ruhigen

   rustige

   Ort

   plek

   drinnen

   binnen

   aussuchen

   uitkiezen

   Uitgebreide uitleg

   Wir können betekent hier “we kunnen”. können is de infinitief; in deze zin is het de tegenwoordige tijd, eerste persoon meervoud, bij wir. Een herbruikbaar patroon is Wir können + infinitief: Wir können warten. — “We kunnen wachten.” Het volgende werkwoord blijft na können een volledige infinitief. ruhigen betekent hier “rustige”. De basisvorm is ruhig. In einen ruhigen Ort krijgt het bijvoeglijk naamwoord de uitgang -en, omdat het vóór het mannelijke zelfstandig naamwoord Ort staat in de accusatief, na einen. Ter vergelijking: ein ruhiger Ort — “een rustige plek” wanneer deze woordgroep onderwerp is; einen ruhigen Ort is de vorm als lijdend voorwerp. Ort betekent hier “plek” of “plaats”. Het zelfstandig naamwoord is mannelijk: der Ort. In deze zin is Ort het lijdend voorwerp van aussuchen, daarom staat de woordgroep als einen Ort in de accusatief. drinnen is een bijwoord en betekent hier “binnen”: het beschrijft de locatie van de bedoelde plek. Het gaat dus om een rustige plek die binnen is. Voor beweging naar binnen gebruikt het Duits bijvoorbeeld hinein; drinnen duidt hier juist een locatie aan. aussuchen betekent “uitkiezen”. Het is een scheidbaar werkwoord met het voorvoegsel aus- en het werkwoord suchen. In een hoofdzin zonder modaal werkwoord kan het voorvoegsel worden gescheiden: Wir suchen einen Ort aus. — “We kiezen een plek uit.” Na können blijft het als volledige infinitief aan het einde staan. Samen vormen de delen Wir können + einen ruhigen Ort + drinnen + aussuchen de betekenis van de vaste vertaling: “We kunnen een rustige plek binnen kiezen.” Het vervoegde modale werkwoord staat in de hoofdzin op de tweede positie en aussuchen staat als infinitief aan het einde.

4. Das wäre für mich angenehm.

   Dat zou voor mij prettig zijn.

   Das

   dat

   wäre

   zou zijn

   für mich

   voor mij

   angenehm

   prettig; aangenaam

   Uitgebreide uitleg

   Das betekent hier ‘dat’ en verwijst naar een eerder genoemde of voorgestelde situatie of optie. Het is een zelfstandig gebruikt aanwijzend voornaamwoord; als het vóór een zelfstandig naamwoord staat, zie je andere vormen, zoals dieser (‘deze’, mannelijk) of diese (‘deze’, vrouwelijk/meervoud). Voorbeeld: Das ist gut. — ‘Dat is goed.’ wäre is de vorm van sein (‘zijn’) voor de Konjunktiv II bij ich, er, sie en es. In deze zin geeft die vorm samen met de context een voorwaardelijke of voorzichtige betekenis: ‘zou zijn’. Vergelijk ist (‘is’) met wäre (‘zou zijn’). Voorbeeld: Das wäre besser. — ‘Dat zou beter zijn.’ für mich betekent ‘voor mij’. Na het voorzetsel für staat in het Duits de accusatief; het persoonlijke voornaamwoord ich wordt daarom mich: für mich, niet für ich. Voorbeeld: Das ist für mich. — ‘Dat is voor mij.’ angenehm is een bijvoeglijk naamwoord met de betekenis ‘prettig’ of ‘aangenaam’. Hier staat het na sein en beschrijft het hoe de bedoelde situatie voor de spreker zou zijn. Als zelfstandig naamwoord hoort erbij die Angenehmheit, maar in gewone zinnen is angenehm de gebruikelijke keuze. Voorbeeld: Der Ort ist angenehm. — ‘De plek is prettig.’ Samen betekent Das wäre für mich angenehm.: ‘Dat zou voor mij prettig zijn.’ Das benoemt de bedoelde situatie, wäre maakt de uitspraak voorwaardelijk of voorzichtig, für mich geeft aan voor wie iets prettig is, en angenehm beschrijft die situatie.

5. Sollen wir Essen mitbringen oder dort etwas kaufen?

   Zullen we eten meenemen of daar iets kopen?

   Sollen wir

   Zullen we ...?

   Essen

   eten

   mitbringen

   meenemen

   dort

   daar

   etwas

   iets

   kaufen

   kopen

   Uitgebreide uitleg

   Sollen wir vormt hier een voorstel in vraagvorm: “Zullen we ...?” sollen is de infinitief van het modale werkwoord sollen; in deze vorm staat het bij wir als sollen. In een ja-neevraag staat het vervoegde modale werkwoord vooraan en volgt het onderwerp. Het andere werkwoord blijft als infinitief aan het einde van het werkwoordelijke deel staan. Voorbeeld: Sollen wir anfangen? = “Zullen we beginnen?” Essen betekent hier “eten” als zelfstandig naamwoord: voedsel of een maaltijd. De hoofdletter hoort bij het Duitse zelfstandig naamwoord. Het verwante werkwoord is essen met kleine letter: Wir essen. = “Wij eten.” In de vaste zin is Essen het datgene wat men kan meenemen. mitbringen betekent “meenemen”, in de zin van iets naar een plaats brengen waar men zelf naartoe gaat. Het is een scheidbaar werkwoord: in een gewone hoofdzin kan het voorvoegsel loskomen, bijvoorbeeld Ich bringe Essen mit. = “Ik neem eten mee.” Na het modale werkwoord blijft de infinitief mitbringen echter bijeen: Sollen wir Essen mitbringen? dort betekent “daar” en verwijst naar een plaats die in de situatie als bekend geldt. Het woord verandert niet mee met persoon of getal. Voorbeeld: Wir warten dort. = “Wij wachten daar.” etwas betekent hier “iets”: een onbepaalde zaak of hoeveelheid, zonder dat wordt gezegd wat precies. Het drukt op zichzelf geen concreet aantal uit. Voorbeeld: Ich möchte etwas kaufen. = “Ik wil iets kopen.” kaufen betekent “kopen”. Het is hier de infinitief die na Sollen wir aan het einde van het tweede alternatief staat. Voorbeeld: Wir kaufen Brot. = “Wij kopen brood.” De twee mogelijkheden worden verbonden door oder, “of”. Het eerste alternatief is Essen mitbringen: eten meenemen. Het tweede is dort etwas kaufen: daar iets kopen. Samen vraagt Sollen wir Essen mitbringen oder dort etwas kaufen? dus: “Zullen we eten meenemen of daar iets kopen?”

6. Ich würde dort lieber etwas kaufen.

   Ik zou liever daar iets kopen.

   Ich würde

   ik zou

   dort

   daar

   lieber

   liever

   etwas

   iets

   kaufen

   kopen

   Uitgebreide uitleg

   Ich würde: Dit is würde, de Konjunktiv-II-vorm van werden, met ich als onderwerp. Samen met een infinitief vormt dit een formulering met de betekenis “zou ...”; hier drukt de combinatie een voorkeur uit: Ich würde ... kaufen = “Ik zou ... kopen”. würde draagt de persoons- en getalsinformatie, terwijl kaufen de infinitief blijft. Voorbeeld: Ich würde bleiben. — “Ik zou blijven.” dort: Dit plaatsbijwoord betekent hier “daar”, dus op de bedoelde andere locatie. Het verandert niet naar persoon of getal. Voorbeeld: Wir kaufen dort ein Buch. — “Wij kopen daar een boek.” lieber: Dit is de vergelijkende vorm van gern (“graag”): gern → lieber (“liever”). Het drukt hier een voorkeur uit. De overtreffende vorm is am liebsten (“het liefst”). Voorbeeld: Ich bleibe lieber hier. — “Ik blijf liever hier.” etwas: Dit onbepaalde voornaamwoord betekent hier “iets”: een niet nader bepaald object van het kopen. Het specificeert niet wat het is. Voorbeeld: Ich möchte etwas kaufen. — “Ik wil iets kopen.” kaufen: Dit werkwoord betekent “kopen”. Na würde staat het als infinitief; in deze hoofdzin staat die infinitief aan het einde. De tegenwoordige tijd in de eerste persoon is ich kaufe. Voorbeeld: Sie kauft ein Buch. — “Zij koopt een boek.” Samen vormen de delen: Ich würde geeft “ik zou”, dort geeft de plaats, lieber voegt de voorkeur “liever” toe, en etwas kaufen betekent “iets kopen”. De volledige betekenis is: “Ik zou daar liever iets kopen.”

7. Ich schreibe die Details auf und teile sie mit dir.

   Ik schrijf de details op en deel ze met je.

   schreibe … auf

   schrijf ... op

   Details

   details

   teile … mit

   deel ... met

   sie

   ze

   dir

   je/jou

   Uitgebreide uitleg

   schreibe ... auf komt van het scheidbare werkwoord aufschreiben en betekent hier “opschrijven”. schreibe is de tegenwoordige tijd bij ich; het voorvoegsel auf staat in deze hoofdzin achteraan. Voorbeeld: Ich schreibe die Adresse auf. — “Ik schrijf het adres op.” Details betekent hier “details” of “bijzonderheden”. Het is een meervoudig zelfstandig naamwoord. die is hier het bepaald lidwoord bij een bepaald meervoud; het meervoud alleen maakt niet dat er altijd een lidwoord moet staan. Vergelijk: Details sind wichtig. — “Details zijn belangrijk.” In deze zin bepaalt Details als lijdend voorwerp niet de vorm van het werkwoord; teile stemt af op het onderwerp ich. teile ... mit betekent hier “deel ... met”. teile is de vorm van het werkwoord teilen bij ich; mit dir is de voorzetselgroep “met je”. Het is hier dus niet nodig om mit als een afgescheiden voorvoegsel van mitteilen te analyseren. Voorbeeld: Ich teile den Kuchen mit dir. — “Ik deel de taart met je.” sie betekent hier “ze” en verwijst volgens de vaste vertaling naar die Details. Het is hier een persoonlijk voornaamwoord in het meervoud en in de vierde naamval (accusatief), omdat het de zaak is die gedeeld wordt. In deze vorm is het meervoudige accusatief gelijk aan het meervoudige nominatief: sie kan dus ook als onderwerp “ze” betekenen. De vorm sie kan in andere zinnen bovendien naar één vrouw verwijzen; hier bepaalt de bedoelde verwijzing naar die Details de betekenis. dir betekent “je/jou” en is de datiefvorm van du. Na het voorzetsel mit staat deze datiefvorm: mit dir = “met je”. Ter vergelijking: du is de vorm voor het onderwerp, terwijl dir onder andere na mit wordt gebruikt. De hele zin bestaat uit twee delen met hetzelfde onderwerp ich: Ich schreibe die Details auf betekent “Ik schrijf de details op”, en teile sie mit dir betekent “en deel ze met je”. sie neemt daarbij die Details over, zodat het zelfstandig naamwoord niet opnieuw hoeft te worden genoemd. De volledige betekenis is: “Ik schrijf de details op en deel ze met je.”

8. Ich freue mich darauf.

   Ik kijk ernaar uit.

   Ich

   ik

   freue mich darauf

   kijk ernaar uit

   Uitgebreide uitleg

   Ich is de nominatieve persoonlijke voornaamwoordsvorm voor de spreker: “ik”. In deze zin is het het onderwerp. De vorm hoort bij de eerste persoon enkelvoud; in andere naamvalsvormen wordt het bijvoorbeeld mich (accusatief) of mir (datief). freue mich darauf is de vaste constructie sich auf etwas freuen: met plezier uitkijken naar iets dat nog komt. freue is de tegenwoordige tijd, eerste persoon enkelvoud, van freuen; bij het onderwerp Ich hoort dus freue. mich is de wederkerende vorm die bij ich hoort. darauf verwijst naar de verwachte zaak of gebeurtenis zonder die opnieuw te noemen. sich auf etwas freuen verschilt van sich über etwas freuen, dat meestal blijdschap uitdrukt over iets dat al gebeurd is of nu het geval is. Voorbeeld: Wir freuen uns auf den Urlaub. — “Wij kijken uit naar de vakantie.” Hier staat freuen bij wir in de vorm freuen, en is de wederkerende vorm uns. Samen betekent Ich freue mich darauf. dus: “Ik kijk ernaar uit.” De spreker zegt dat die met plezier uitkijkt naar iets dat nog komt; darauf laat datgene in deze zin onbenoemd.