Een verloren portemonnee melden | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Ich glaube, ich habe meine Geldbörse liegen lassen.

   Ik denk dat ik mijn portemonnee heb laten liggen.

   Ich glaube

   Ik denk / volgens mij

   Geldbörse

   portemonnee

   liegen lassen

   laten liggen

   Uitgebreide uitleg

   Ich glaube is de eerste persoon enkelvoud van glauben in de tegenwoordige tijd: ich glaube = “ik denk” of “volgens mij”. In deze zin leidt het een volledige bijzin in: Ich glaube, .... Het is hier de voorzichtige inschatting van de spreker, niet een feitelijke bewering dat iets zeker is. Geldbörse betekent hier “portemonnee”. Het zelfstandig naamwoord is vrouwelijk: die Geldbörse. In meine Geldbörse staat het als lijdend voorwerp in de accusatief; bij een vrouwelijk enkelvoud ziet het bezittelijk woord meine er in nominatief en accusatief hetzelfde uit. Het bezittelijk woord verwijst naar de spreker: “mijn portemonnee”. liegen lassen is hier een vaste, herbruikbare combinatie met de betekenis “iets ergens laten liggen” of “iets achterlaten”. liegen betekent op zichzelf “liggen”; lassen betekent in deze combinatie dat iets daar blijft liggen. Bijvoorbeeld: Ich habe mein Buch zu Hause liegen lassen. = “Ik heb mijn boek thuis laten liggen.” habe is de vorm van haben voor ich en vormt hier de voltooide tijd. In de constructie met liegen lassen staan aan het einde de twee infinitieven liegen lassen; Duits gebruikt hier dus niet gelassen, maar de infinitief lassen na een andere infinitief. Het patroon is: Ich habe [iets] [plaats] liegen lassen = “Ik heb [iets] [plaats] laten liggen.” Samen betekent Ich glaube, ich habe meine Geldbörse liegen lassen: “Ik denk dat ik mijn portemonnee heb laten liggen.” De eerste bijzin geeft de inschatting van de spreker; de tweede zegt wat er volgens die inschatting met de portemonnee is gebeurd. De vertaling in de gegeven context ondersteunt hier de betekenis “laten liggen”, niet een andere betekenis van lassen.

2. Gehen wir zurück zum Empfang und melden wir es.

   Laten we teruggaan naar de balie en het melden.

   Gehen wir

   laten we gaan

   zurück

   terug

   zum Empfang

   naar de balie

   melden

   melden

   es

   het

   Uitgebreide uitleg

   Gehen wir is een gebruikelijke manier om in de wij-vorm een voorstel te doen: “laten we gaan”. Het werkwoord gehen betekent “gaan”; in deze voorstelconstructie staat het voor het onderwerp wir. Dit verschilt van de gewone mededelende volgorde Wir gehen — “Wij gaan”. Voorbeeld: Warten wir! — “Laten we wachten!” zurück betekent hier “terug”, dus naar een eerdere plaats. Het is een bijwoord en verandert niet mee met een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Komm zurück! — “Kom terug!” zum Empfang betekent hier “naar de balie” of “naar de receptie”. zum is de samentrekking van zu dem; Empfang is hier een mannelijk zelfstandig naamwoord. In deze context betekent Empfang de balie of receptie, niet het ontvangen zelf. Het patroon zu(m) + plaats is bruikbaar voor een bestemming: Wir gehen zum Bahnhof. — “We gaan naar het station.” melden betekent hier “melden”. In melden wir es is dit niet een gewone tegenwoordige-tijdsvorm in een mededelende zin, maar de vorm die in de Duitse wij-vorm van de gebiedende wijs wordt gebruikt: “laten we het melden”. Dezelfde voorstelstructuur staat al in Gehen wir; na und wordt zij herhaald. In een gewone mededeling staat de volgorde anders: Wir melden den Verlust. — “Wij melden het verlies.” es is het onzijdige persoonlijke voornaamwoord “het”. Hier verwijst het naar datgene wat gemeld moet worden, zonder dat de zin het bedoelde zelfstandig naamwoord opnieuw noemt. De vorm es is niet hetzelfde als sie, dat onder andere bij een vrouwelijk zelfstandig naamwoord kan horen. Samen vormen de delen een voorstel met twee gecoördineerde handelingen: teruggaan naar de balie en iets melden. Gehen wir zurück zum Empfang geeft de beweging en bestemming; und melden wir es voegt de tweede handeling met hetzelfde onderwerp wir toe. De volledige betekenis is: “Laten we teruggaan naar de balie en het melden.”

3. Sie ist braun und hat einen kleinen silbernen Knopf.

   Hij is bruin en heeft een klein zilveren knoopje.

   Sie ist braun

   zij is bruin

   hat einen kleinen silbernen Knopf

   heeft een kleine zilveren knop

   Uitgebreide uitleg

   De zin betekent dat zij bruin is en een kleine zilveren knop heeft.

4. Dieses Detail hilft ihnen, bei den Fundsachen zu suchen.

   Dat detail helpt hen om bij de gevonden voorwerpen te zoeken.

   Dieses

   dit

   Detail

   detail

   hilft

   helpt

   ihnen

   hen

   bei den

   bij de

   Fundsachen

   gevonden voorwerpen

   suchen

   zoeken

   Uitgebreide uitleg

   Dieses staat hier vóór het zelfstandig naamwoord en past zich daaraan aan. Detail is onzijdig, enkelvoud en staat als onderwerp in de nominatief; daarom staat er dieses. In de nominatief zijn de belangrijkste enkelvoudsvormen bijvoorbeeld dieser (mannelijk), diese (vrouwelijk) en dieses (onzijdig); diese wordt ook voor meervoud gebruikt. Voorbeeld: Dieses Buch ist neu. — Dit boek is nieuw. Detail betekent hier een afzonderlijk gegeven of kenmerk. Het is een onzijdig zelfstandig naamwoord: das Detail, meervoud die Details. Voorbeeld: Ich erinnere mich an dieses Detail. — Ik herinner me dit detail. hilft is de derde persoon enkelvoud van helfen in de tegenwoordige tijd. De constructie jemandem helfen, etwas zu tun betekent iemand helpen om iets te doen. helfen krijgt daarbij de persoon in de datief, niet in de accusatief. Voorbeeld: Der Plan hilft mir, schneller zu arbeiten. — Het plan helpt me om sneller te werken. ihnen is hier de datiefvorm van het persoonlijke voornaamwoord voor ‘hen’: het duidt de personen aan die de hulp ontvangen. De vaste vertaling ondersteunt deze betekenis. In dezelfde datieffunctie staan bijvoorbeeld mir voor ‘mij’ en dir voor ‘jou’. bei den vormt samen met Fundsachen een datiefgroep. bei verlangt in deze plaats- of situatieweergave de datief; bij het meervoudige bepaalde lidwoord is dat den. Voorbeeld: bei den Kindern — bij de kinderen. Fundsachen is het meervoud van die Fundsache en betekent gevonden voorwerpen, in het bijzonder voorwerpen die iemand verloren had en die zijn gevonden. In deze zin gaat het om de gevonden voorwerpen als plaats of verzameling waar men zoekt. Voorbeeld: Die Fundsachen sind dort. — De gevonden voorwerpen zijn daar. zu suchen bestaat uit suchen (‘zoeken’) met zu bij het infinitief. Na helfen benoemt deze infinitief de handeling waarvoor de hulp dient. suchen is hier geen scheidbaar werkwoord; bij scheidbare werkwoorden komt zu daarentegen tussen voorvoegsel en werkwoordstam. Voorbeeld: Sie hilft mir, meine Tasche zu suchen. — Zij helpt me mijn tas te zoeken. Samen betekent Dieses Detail hilft ihnen, bei den Fundsachen zu suchen.: ‘Dat detail helpt hen om bij de gevonden voorwerpen te zoeken.’ De structuur is dit detail + helpt + hen + om bij de gevonden voorwerpen te zoeken: het detail biedt de hulp, ihnen ontvangt die hulp, en zu suchen benoemt de zoekhandeling.

5. Was soll ich sagen, wenn sie nach Details fragen?

   Wat moet ik zeggen als ze om details vragen?

   Was

   wat

   soll ich

   moet ik

   sagen

   zeggen

   wenn

   als

   sie

   ze

   Details

   details

   fragen

   vragen

   Uitgebreide uitleg

   Was betekent hier “wat” en vraagt naar de inhoud van wat de spreker moet zeggen. Het is de vragende vorm voor een zaak of informatie; in deze zin is het het gevraagde bij sagen. soll ich gebruikt de vorm soll van het modale werkwoord sollen met het onderwerp ich. In een vraag als deze betekent het “wat moet ik / wat zal ik volgens de situatie doen?”: de spreker vraagt welke woorden of reactie passend zijn. De basisvorm is sollen; vergelijk: Ich soll warten. — “Ik moet wachten.” sagen is de infinitief “zeggen”. Na een modaal werkwoord blijft het hoofdwerkwoord in de infinitief staan en staat het aan het einde van de vraag: Was soll ich sagen? — “Wat moet ik zeggen?” wenn leidt hier een voorwaardelijke of tijdsgebonden bijzin in en betekent “als” of “wanneer”. Het vervoegde werkwoord staat in zo’n bijzin achteraan. Voorbeeld: Wenn du Zeit hast, ruf mich an. — “Als je tijd hebt, bel me dan.” sie betekent hier “ze” en verwijst naar meerdere personen. In combinatie met sie is fragen de tegenwoordige tijd, derde persoon meervoud. De vorm fragen is op zichzelf niet uniek voor die persoon: hij kan ook bij wir voorkomen. Bij een derde persoon enkelvoud is de vorm fragt. De vorm sie kan in andere zinnen ook “zij” betekenen, maar dat is hier niet de bedoelde lezing. Details betekent “details” of “bijzonderheden”. Het is het meervoud van das Detail; het zelfstandig naamwoord wordt in het Duits met een hoofdletter geschreven. In nach Details fragen staat het na nach, dat bij deze betekenis een datiefgroep inleidt. Voorbeeld: Wir fragen nach dem Preis. — “We vragen naar de prijs.” fragen betekent “vragen”. Hier is het de tegenwoordige tijd, derde persoon meervoud, van fragen: sie fragen — “ze vragen”. De vaste combinatie nach etwas fragen betekent “naar iets vragen” en gebruikt nach met datief. De delen bouwen samen de vraag op: Was soll ich sagen vraagt welke woorden de spreker moet gebruiken, en wenn sie nach Details fragen geeft de situatie aan waarin dat nodig is. De volledige betekenis is daarom: “Wat moet ik zeggen als ze om details vragen?” De vraag is geschikt wanneer iemand advies wil over een passende reactie in die situatie.

6. Beschreibe die Geldbörse, aber behalte persönliche Informationen für dich.

   Beschrijf de portemonnee, maar houd persoonlijke informatie voor jezelf.

   Beschreibe

   beschrijf

   die … Geldbörse

   de portemonnee

   aber

   maar

   behalte

   houd; bewaar

   persönliche

   persoonlijke

   Informationen

   informatie

   für dich

   voor jezelf

   Uitgebreide uitleg

   Beschreibe is de gebiedende wijs van beschreiben (“beschrijven”) voor één aangesproken persoon (du). Voorbeeld: Beschreibe das Bild. = “Beschrijf de afbeelding.” die Geldbörse betekent hier “de portemonnee”. Geldbörse is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; in de accusatief blijft het bepaalde lidwoord bij dit vrouwelijke woord die. Het meervoud is Geldbörsen: die Geldbörsen = “de portemonnees”. aber verbindt twee delen met een tegenstelling en betekent “maar”. behalte is de enkelvoudige imperatief voor du van behalten (“houden”, “bewaren”). In deze zin gaat het om informatie voor jezelf houden, niet om die met anderen delen. Voorbeeld: Behalte das für dich. = “Houd dat voor jezelf.” persönliche betekent hier “persoonlijke” en hoort bij Informationen. De basisvorm is persönlich. Voor een meervoudig zelfstandig naamwoord zonder lidwoord krijgt het bijvoeglijk naamwoord hier de uitgang -e: persönliche Informationen. Na een bepaald lidwoord is de vorm anders: die persönlichen Informationen = “de persoonlijke informatie”. Informationen is het meervoud van Information en betekent hier “informatie”. De vorm op -en markeert dit meervoud; het woord is het lijdend voorwerp van behalte. Voorbeeld: Sie sammelt persönliche Informationen. = “Zij verzamelt persoonlijke informatie.” für dich betekent “voor jezelf”. für krijgt in het Duits de accusatief, daarom staat het voornaamwoord als dich, de accusatiefvorm van du. Vergelijk: für mich = “voor mezelf” en für ihn = “voor hem”. Een herbruikbaar patroon is etwas für sich behalten (“iets voor zichzelf houden”); bij rechtstreekse aanspreking wordt sich overeenkomstig dich, zoals in deze zin. Samen betekent Beschreibe die Geldbörse “Beschrijf de portemonnee”, terwijl behalte persönliche Informationen für dich betekent “houd persoonlijke informatie voor jezelf”. De volledige zin is dus: “Beschrijf de portemonnee, maar houd persoonlijke informatie voor jezelf.”

7. Ich kann für sie eine kurze Notiz schreiben.

   Ik kan een kort briefje voor hen schrijven.

   Ich kann

   ik kan

   für sie

   voor hen

   kurze

   kort

   Notiz

   briefje; korte notitie

   schreiben

   schrijven

   Uitgebreide uitleg

   Ich kann betekent hier “ik kan”. kann is de vorm van können bij ich in de tegenwoordige tijd; het drukt hier mogelijkheid of vermogen uit. Na een modaal werkwoord staat het andere werkwoord in de infinitief: Ich kann schreiben = “Ik kan schrijven”. Vergelijk: ich kann tegenover du kannst. für sie betekent hier “voor hen”. für is een voorzetsel dat de accusatief verlangt. sie is hier de vorm voor “hen”, zoals de vaste vertaling aangeeft; de precieze personen worden in deze zin niet nader benoemd. Deze vorm kan in andere contexten een andere grammaticale functie hebben, dus de betekenis volgt hier uit de combinatie met für en de vertaling. kurze betekent “kort” en beschrijft Notiz. Het bijvoeglijk naamwoord staat hier in de accusatief enkelvoud vrouwelijk en heeft gemengde verbuiging na het onbepaalde lidwoord eine: für eine kurze Notiz. Notiz is vrouwelijk en enkelvoudig, en für bepaalt de accusatief. De basisvorm is kurz; vergelijkende vormen zijn kürzer (“korter”) en am kürzesten (“het kortst”). Notiz betekent “briefje” of “korte notitie”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Notiz; het meervoud is die Notizen. Het woord verwijst hier naar de korte schriftelijke mededeling die geschreven kan worden. schreiben betekent “schrijven”. Dit is de infinitief van het werkwoord en staat hier achter kann. Een bruikbaar patroon is Ich kann [iets] schreiben = “Ik kan [iets] schrijven”. Samen vormt de zin het patroon Ich kann für [iemand/hen] eine kurze Notiz schreiben: “Ik kan voor hen een kort briefje schrijven.” Ich is de uitvoerder, kann geeft de mogelijkheid aan, für sie geeft aan voor wie het bedoeld is, en eine kurze Notiz is wat geschreven kan worden. schreiben staat als infinitief aan het einde, zoals gebruikelijk in deze modale constructie.

8. Damit wird die Meldung klar.

   Dat maakt de melding duidelijk.

   Damit

   daarmee

   wird

   wordt

   die Meldung

   de melding

   klar

   duidelijk

   Uitgebreide uitleg

   Damit betekent hier ‘daarmee’ en sluit aan bij ‘dat’ in de vaste vertaling. Het is een verwijzende vorm voor iets dat uit de context bekend is; de aangeleverde context identificeert niet precies waarnaar het verwijst. Een bruikbaar patroon is Damit wird ... = ‘Daarmee wordt ...’. wird is hier de vorm van werden bij de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd, omdat het onderwerp die Meldung is. Samen met klar vormt wird geen lijdende vorm, maar drukt het een verandering uit: iets wordt duidelijk. Voorbeeld: Die Meldung wird klar. — ‘De melding wordt duidelijk.’ die Meldung betekent hier ‘de melding’. Meldung is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord. In het enkelvoud staat het bepaalde lidwoord daarom als die; het meervoud is ook die, maar dan luidt het zelfstandig naamwoord Meldungen. klar is een bijvoeglijk naamwoord met de betekenis ‘duidelijk’. Na werden staat het hier als gezegde bij het onderwerp en krijgt het geen uitgang: Die Meldung wird klar. Voor een zelfstandig naamwoord krijgt het wel de vereiste verbuiging, bijvoorbeeld eine klare Meldung — ‘een duidelijke melding’. Samen betekent Damit wird die Meldung klar: ‘Daarmee wordt de melding duidelijk.’ Damit verwijst naar iets dat in de context is aangewezen, wird ... klar geeft de overgang naar duidelijkheid aan, en die Meldung is datgene wat duidelijk wordt.