Na de pauze weer aan het werk | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Ich fühle mich jetzt erholter.

   Ik voel me nu meer uitgerust.

   fühle mich

   voel me

   jetzt

   nu

   erholter

   meer uitgerust

   Uitgebreide uitleg

   fühle mich hoort bij het wederkerige werkwoord sich fühlen: “zich voelen”. In deze zin is fühle de vorm voor ich in de tegenwoordige tijd; mich is het wederkerend voornaamwoord dat bij ich hoort. Andere vormen zijn bijvoorbeeld du fühlst dich en er/sie fühlt sich. Voorbeeld: Ich fühle mich gut. — “Ik voel me goed.” jetzt betekent hier “nu” en plaatst de beschreven toestand in het huidige moment. Het kan ook vóór het werkwoord staan: Jetzt fühle ich mich besser. — “Nu voel ik me beter.” erholter is de vergrotende trap van erholt, dat “uitgerust” of “hersteld” betekent. De vorm komt van sich erholen — “herstellen, uitrusten”; erholt beschrijft de toestand en erholter vergelijkt die toestand met een eerder moment of een eerdere toestand. De keten is erholt → erholter → am erholtesten. Hier staat erholter als naamwoordelijk deel na fühle mich, dus zonder extra verbuiging voor een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Nach dem Schlaf fühle ich mich erholter. — “Na het slapen voel ik me meer uitgerust.” Samen vormen de delen Ich fühle mich jetzt erholter: Ich fühle mich geeft aan hoe de spreker zich voelt, jetzt bepaalt het tijdstip en erholter geeft een verbeterde mate van uitgerust zijn aan. De volledige betekenis is daarom: “Ik voel me nu meer uitgerust.”

2. Fangen wir mit dem wichtigsten Teil an.

   Laten we beginnen met het belangrijkste deel.

   Fangen wir … an

   laten we beginnen

   wichtigsten

   belangrijkste

   Teil

   deel

   Uitgebreide uitleg

   Fangen wir … an is een vaste manier om in het Duits een voorstel te doen: “laten we … beginnen”. Het scheidbare werkwoord is anfangen (“beginnen”). In deze vorm staat het vervoegde deel fangen vooraan en staat het partikel an aan het einde. De vorm fangen hoort bij wir; vergelijk: Wir fangen an. — “Wij beginnen.” De verleden deelwoordsvorm is angefangen: Wir haben angefangen. — “Wij zijn begonnen.” wichtigsten betekent hier “belangrijkste” en is de overtreffende trap van het bijvoeglijk naamwoord wichtig: wichtig — wichtiger — am wichtigsten. Voor een zelfstandig naamwoord met een bepaald lidwoord verschijnt de vorm bijvoorbeeld als der wichtigste Teil (“het belangrijkste deel”) of, zoals hier, dem wichtigsten Teil. De uitgang -sten hoort dus bij het bijvoeglijk naamwoord wichtigsten, niet bij Teil. Teil betekent “deel” en is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Teil, meervoud die Teile. In mit dem wichtigsten Teil staat het in de datief, omdat mit de datief vereist. dem en de uitgang van wichtigsten laten hier samen die grammaticale vorm zien. Een bruikbaar voorbeeld is: Wir beginnen mit dem ersten Teil. — “We beginnen met het eerste deel.” Samen vormen de delen Fangen wir mit dem wichtigsten Teil an de oproep “Laten we met het belangrijkste deel beginnen”. De woordgroep mit dem wichtigsten Teil geeft aan waarmee de handeling begint; an maakt samen met fangen het werkwoord anfangen compleet. De punt sluit de mededelende oproep af.

3. Sollen wir mit dem Diagrammabschnitt weitermachen?

   Zullen we verdergaan met het gedeelte van de grafiek?

   Sollen wir

   zullen we …?

   Diagrammabschnitt

   grafiekgedeelte

   weitermachen

   verdergaan

   Uitgebreide uitleg

   Sollen wir vormt hier het begin van een vraag waarmee je een voorstel doet: “zullen we …?” sollen is de infinitief sollen; in de tegenwoordige tijd krijgt het verschillende vormen: ich soll, du sollst, er/sie soll, wir/sie/Sie sollen, ihr sollt. In deze vraag hoort wir bij de vorm sollen. Het eigenlijke werkwoord van het voorstel staat verderop. Voorbeeld: Sollen wir anfangen? — “Zullen we beginnen?” Diagrammabschnitt is een samenstelling van Diagramm en Abschnitt, dus een gedeelte van een diagram. In Duitse samenstellingen bepaalt het laatste deel de grammaticale eigenschappen: Abschnitt is mannelijk, daarom staat in deze zin dem Diagrammabschnitt na mit. Het meervoud van Abschnitt is Abschnitte. Voorbeeld: Der nächste Abschnitt ist kurz. — “Het volgende gedeelte is kort.” weitermachen betekent doorgaan of verdergaan met een activiteit. Het is een scheidbaar werkwoord: in een gewone hoofdzin staat weiter los van machen, bijvoorbeeld Wir machen weiter — “Wij gaan verder.” Na het modale werkwoord sollen blijft het als infinitief bij elkaar en staat het aan het einde: Sollen wir ... weitermachen? De onderdelen bouwen samen de vraag Sollen wir mit dem Diagrammabschnitt weitermachen? op. Sollen wir vraagt of de groep iets zal doen, mit dem Diagrammabschnitt noemt waarmee men verdergaat, en weitermachen geeft de handeling “verdergaan”. De volledige betekenis is dus: “Zullen we verdergaan met het gedeelte van de grafiek?”

4. Dieser Teil braucht die meiste Konzentration.

   Dat deel vraagt de meeste focus.

   Dieser

   dat; deze/dat (aanwijzend woord)

   Teil

   deel; gedeelte

   braucht

   heeft nodig; vraagt

   die meiste

   de meeste

   Konzentration

   concentratie

   Uitgebreide uitleg

   Dieser is hier een aanwijzend woord bij het enkelvoudige, mannelijke Teil. In de vaste vertaling is de bedoelde betekenis “dat”, dus Dieser Teil betekent hier “dat deel”. Als onderwerp staat Dieser in de nominatief. Vergelijk als oefenvoorbeeld: Dieser Abschnitt ist wichtig — “Dit gedeelte is belangrijk.” Teil is een mannelijk zelfstandig naamwoord en betekent “deel” of “gedeelte”. Het meervoud is Teile. Hier is Teil het onderwerp van braucht. braucht is de derde persoon enkelvoud van brauchen in de tegenwoordige tijd: ich brauche, du brauchst, er/sie/es braucht. Hier betekent het werkwoord “nodig hebben”, met de passende vertaling “vragen” of “vereisen”: het deel vereist concentratie. Voor een meervoudig onderwerp staat bijvoorbeeld Die Abschnitte brauchen mehr Zeit — “De gedeelten hebben meer tijd nodig.” die meiste drukt bij een zelfstandig naamwoord de hoogste graad van hoeveelheid uit: “de meeste”. Het relevante basiswoord is viel (“veel”); de vergelijking is mehr (“meer”), en de hoogste graad is am meisten (“het meest”) of attributief der/die/das meiste. In die meiste Konzentration staat meiste vóór het vrouwelijke zelfstandig naamwoord Konzentration; de vorm die past hier bij deze bepaalde naamwoordgroep. Die geeft op zichzelf geen numerieke telling aan. Konzentration is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord en betekent “concentratie”. Hier gaat het om de aandacht die voor dit deel nodig is. Het staat als lijdend voorwerp bij braucht. Samen betekent Dieser Teil braucht die meiste Konzentration: “Dat deel vraagt de meeste focus.” De structuur is aanwijzend woord + zelfstandig naamwoord + brauchen + meiste + zelfstandig naamwoord: het aangewezen deel vereist de grootste hoeveelheid concentratie.

5. Ich öffne die Datei und sehe sie mir an.

   Ik open het bestand en bekijk het.

   öffne

   open

   die Datei

   het bestand

   sehe sie mir an

   bekijk het

   Uitgebreide uitleg

   öffne komt van öffnen en is hier de tegenwoordige tijd in de ik-vorm: ich öffne = “ik open”. De uitgang -e hoort bij de eerste persoon enkelvoud. Voorbeelden: Ich öffne das Fenster. = “Ik open het raam.”; Du öffnest das Fenster. = “Jij opent het raam.” die Datei betekent hier “het bestand”. Datei is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat het bepaalde lidwoord in deze vorm als die. Het meervoud is die Dateien, dus hetzelfde lidwoord kan ook bij het meervoud voorkomen; het zelfstandig naamwoord en de context bepalen dan het verschil. Voorbeeld: Die Datei ist groß. = “Het bestand is groot.” sehe sie mir an gebruikt het scheidbare werkwoord sich etwas ansehen, “iets bekijken”. De basisvorm is ansehen; in een hoofdzin komt het deel an achteraan: Ich sehe ... an. sehe is opnieuw de ik-vorm van sehen, “zien”, maar in deze constructie betekent het geheel “bekijken”. sie is hier het lijdend voorwerp en verwijst volgens de vaste vertaling naar het bestand. Omdat Datei vrouwelijk is, heeft het voornaamwoord hier de vorm sie. mir is de datiefvorm van het wederkerend voornaamwoord bij ich; samen met ansehen vormt dit de constructie “iets bekijken”. Voorbeeld: Ich sehe mir den Film an. = “Ik bekijk de film.” De delen worden zo verbonden: Ich öffne die Datei betekent “Ik open het bestand”, en und sehe sie mir an betekent “en bekijk het”. Het onderwerp ich geldt voor beide werkwoorden. In de tweede hoofdzin staat het vervoegde werkwoord sehe op de tweede positie en staat het scheidbare deel an aan het einde. De volledige betekenis is: “Ik open het bestand en bekijk het.”

6. Ich lese die Kommentare vom Team, während du das Diagramm prüfst.

   Ik lees de opmerkingen van het team terwijl jij de grafiek controleert.

   lese

   lees

   Kommentare

   opmerkingen

   vom

   van het

   Team

   team

   während

   terwijl

   du

   jij

   Diagramm

   grafiek

   prüfst

   controleert

   Uitgebreide uitleg

   lese betekent hier “lees” en komt van lesen (“lezen”). Het is de tegenwoordige tijd bij ich: ich lese. Vergelijk: du liest = “jij leest”; de vorm verandert dus ook door de persoon. Voorbeeld: Ich lese ein Buch. — “Ik lees een boek.” Kommentare betekent hier “opmerkingen” of “commentaren”. Het enkelvoud is der Kommentar, het meervoud die Kommentare. In deze zin staat het meervoud als lijdend voorwerp bij lese; bij een mannelijk zelfstandig naamwoord zou de accusatief enkelvoud bijvoorbeeld den Kommentar zijn. vom is de vaste samentrekking van von dem: von met datief plus het lidwoord dem. Hier geeft vom Team aan dat de opmerkingen van het team afkomstig zijn of erbij horen: “van het team”. Voorbeeld: Die Nachricht kommt vom Team. — “Het bericht komt van het team.” Team is het zelfstandig naamwoord “team”. Het is onzijdig: das Team; na von verschijnt de datiefvorm dem Team, samengevoegd tot vom Team. Het zelfstandig naamwoord draagt dus het grammaticale geslacht; vom is de samentrekking van voorzetsel en lidwoord. während betekent hier “terwijl” en leidt de bijzin in die de gelijktijdige handeling beschrijft. In een Duitse bijzin die door während wordt ingeleid, staat het vervoegde werkwoord doorgaans aan het einde: während du das Diagramm prüfst. du is de informele tweede persoon enkelvoud: “jij”. Het is hier het onderwerp van de bijzin. Bij hetzelfde werkwoord hoort bijvoorbeeld ihr prüft voor “jullie controleren”; du en ihr vragen dus verschillende werkwoordsvormen. Diagramm betekent “grafiek” of “diagram”. Het is onzijdig: das Diagramm. In das Diagramm staat het als lijdend voorwerp in de accusatief; bij een onzijdig zelfstandig naamwoord blijven het bepaalde lidwoord das en deze vorm in nominatief en accusatief hetzelfde. Voorbeeld: Ich sehe das Diagramm. — “Ik zie de grafiek.” prüfst betekent hier “controleert” en komt van prüfen (“controleren”, “nakijken”). Het is de tegenwoordige tijd bij du: du prüfst. Voorbeeld: Du prüfst die Daten. — “Jij controleert de gegevens.” Samen vormt Ich lese die Kommentare vom Team de hoofdzin “Ik lees de opmerkingen van het team”. Daarna geeft während du das Diagramm prüfst de gelijktijdige handeling weer: “terwijl jij de grafiek controleert”. De volledige zin betekent dus: “Ik lees de opmerkingen van het team terwijl jij de grafiek controleert.”

7. Ich kann den Details jetzt besser folgen.

   Ik kan de details nu beter volgen.

   Ich kann

   ik kan

   den Details

   de details

   jetzt

   nu

   besser

   beter

   folgen

   volgen

   Uitgebreide uitleg

   Ich kann: können betekent hier dat de spreker in staat is iets te doen: “ik kan”. kann is de tegenwoordige tijd, eerste persoon enkelvoud, van können; het onderwerp Ich bepaalt die vorm. Na een vervoegd modaal werkwoord staat het andere werkwoord in de infinitief aan het einde. Voorbeeld: Ich kann Deutsch lesen. — “Ik kan Duits lezen.” den Details: Detail is een onzijdig zelfstandig naamwoord; het meervoud is Details. Hier staat het meervoud in de datief: die Details wordt den Details. Het werkwoord folgen gebruikt voor datgene wat gevolgd wordt de datief, niet de accusatief. den markeert hier dus niet op zichzelf een bepaald aantal, maar de datief-meervoudsvorm van het lidwoord. Voorbeeld: Ich folge den Anweisungen. — “Ik volg de instructies.” jetzt: Dit bijwoord betekent “nu” en plaatst de handeling in het huidige moment. Het verandert niet naar persoon of getal. besser: Dit is de vergrotende trap van gut: gut — besser — am besten (“goed” — “beter” — “het best”). Hier vergelijkt de spreker het huidige volgen met een andere of eerdere mate van volgen; de zin zegt niet waardoor de verbetering komt. Voorbeeld: Heute kann ich besser lesen. — “Vandaag kan ik beter lezen.” folgen: De infinitief folgen betekent hier “volgen” in de zin van iets kunnen blijven begrijpen of bijhouden. In deze betekenis staat het gevolgde bij een datief, zoals in den Details. De vorm folgen staat aan het einde omdat hij afhankelijk is van het modale werkwoord kann. Voorbeeld: Sie folgt dem Gespräch. — “Zij volgt het gesprek.” Samen vormen de delen: Ich kann geeft de mogelijkheid van de spreker aan, den Details folgen betekent “de details volgen”, jetzt maakt dat tot “nu”, en besser vergelijkt de mate met een andere situatie. De volledige betekenis is daarom: “Ik kan de details nu beter volgen.”

8. Durch die Pause fühlte sich die Arbeit leichter an.

   Door de pauze voelde het werk lichter.

   Durch

   door

   Pause

   pauze

   fühlte … sich … an

   voelde ... aan

   Arbeit

   werk

   leichter

   lichter, gemakkelijker

   Uitgebreide uitleg

   Durch geeft hier samen met die Pause de aanleiding aan: door de pauze. In deze betekenis krijgt durch de accusatief. Een herbruikbaar patroon is durch + zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld: Durch den Regen blieb ich zu Hause. — Door de regen bleef ik thuis. Pause betekent pauze. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Pause; in de accusatief blijft het lidwoord hier die: durch die Pause. fühlte sich ... an is de verleden tijd van het scheidbare werkwoord sich anfühlen: iets voelt op een bepaalde manier aan. fühlte is hier de Präteritum-vorm bij een onderwerp in de derde persoon enkelvoud; an staat in deze hoofdzin aan het einde. sich is het wederkerende element van deze werkwoordelijke constructie en verwijst grammaticaal naar het onderwerp die Arbeit. In de tegenwoordige tijd wordt dat bijvoorbeeld: Die Arbeit fühlt sich leicht an. — Het werk voelt licht aan. Arbeit betekent hier werk. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord en wordt in het Duits met een hoofdletter geschreven. Met het bepaalde lidwoord vormt het die Arbeit. Voorbeeld: Die Arbeit beginnt um acht. — Het werk begint om acht uur. leichter is de vergrotende trap van leicht. In deze zin gaat het om werk dat lichter of gemakkelijker aanvoelt. De vergrotende trap vergelijkt een graad met een niet nader genoemde maatstaf; de zin zegt niet precies waarmee wordt vergeleken. De reeks is leicht – leichter – am leichtesten — licht/gemakkelijk, lichter/gemakkelijker, het lichtst/gemakkelijkst. Na sich anfühlen staat leichter hier als naamwoordelijk deel, dus zonder adjectiefuitgang: Die Aufgabe fühlt sich leichter an. — De taak voelt gemakkelijker aan. Samen geeft durch die Pause de aanleiding, fühlte sich ... an de constructie voor hoe iets aanvoelt, die Arbeit datgene wat zo aanvoelde, en leichter de relatieve graad. De volledige betekenis is: door de pauze voelde het werk lichter aan. De verleden tijd plaatst dat gevoel in het verleden.