Schoonmaakspullen lenen | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Kann ich etwas Reinigungsspray benutzen?

   Mag ik wat schoonmaakspray gebruiken?

   Kann ich

   mag ik

   etwas

   wat

   Reinigungsspray

   schoonmaakspray

   benutzen

   gebruiken

   Uitgebreide uitleg

   Kann ich: können betekent hier dat de spreker toestemming vraagt: “mag ik …?” De vorm kann is de tegenwoordige tijd, eerste persoon enkelvoud, van können; ich is het onderwerp. In een Duitse ja-neevraag staat het vervoegde werkwoord vooraan: Kann ich ...? Een bruikbaar patroon is Kann ich + infinitief?, bijvoorbeeld: Kann ich hereinkommen? — “Mag ik binnenkomen?” etwas: Hier betekent dit “wat” of “een beetje”, dus een niet nader bepaalde hoeveelheid. Het is geen expliciete teluitdrukking. Etwas kan ook “iets” betekenen wanneer het naar een niet nader bepaalde zaak verwijst; in deze zin bepaalt Reinigungsspray dat het om een hoeveelheid van dat middel gaat. Reinigungsspray: Dit is een samenstelling van Reinigung (“schoonmaak”) en Spray (“spray”). Het hele woord betekent “schoonmaakspray”. Bij Duitse samenstellingen bepaalt het laatste deel doorgaans het grammaticale geslacht; daarom is dit das Reinigungsspray, met het onzijdige das van Spray. Het woord staat hier zonder lidwoord, omdat etwas al een onbepaalde hoeveelheid aanduidt. benutzen: Dit is de infinitief “gebruiken”. Na het vervoegde modale werkwoord kann staat de infinitief aan het einde van de hoofdzin: Kann ich ... benutzen? Het werkwoord krijgt hier dus niet zelf de persoonsuitgang. Een herbruikbaar voorbeeld is: Kann ich diesen Stift benutzen? — “Mag ik deze pen gebruiken?” Samen vormen de delen de vraag Kann ich etwas Reinigungsspray benutzen?: de spreker vraagt beleefd of die een niet nader bepaalde hoeveelheid schoonmaakspray mag gebruiken. De vraagstructuur is Kann ich + [hoeveelheid] + [voorwerp] + infinitief?; de Nederlandse vertaling is daarom: “Mag ik wat schoonmaakspray gebruiken?”

2. Es steht unter der Spüle. Ist etwas verschüttet worden?

   Het staat onder de gootsteen. Is er iets gemorst?

   Es

   het

   steht

   staat

   unter

   onder

   Spüle

   gootsteen

   etwas

   iets

   verschüttet worden

   gemorst zijn

   Uitgebreide uitleg

   Es is hier het onzijdige persoonlijk voornaamwoord in de eerste naamval (nominatief), als onderwerp van de zin. De vertaling ondersteunt hier het; ze identificeert niet welk concreet voorwerp ermee bedoeld wordt. Duits gebruikt voor een onzijdig enkelvoudig onderwerp es, bijvoorbeeld: Das Glas ist leer. Es steht auf dem Tisch. — “Het glas is leeg. Het staat op tafel.” steht komt van stehen en is de vorm voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd. In deze zin beschrijft het een vaste plaats, niet een beweging: iets staat onder de gootsteen. Vergelijk de bewegingsuitdrukking laufen: Saft ist auf den Küchenboden gelaufen. — “Er is sap op de keukenvloer gemorst.” unter betekent hier “onder” en geeft een plaats aan. Bij deze statische plaatsbepaling staat het daaropvolgende zelfstandig naamwoord in de datief. die Spüle wordt daarom der Spüle; der is hier de datiefvorm van het vrouwelijke lidwoord, niet een aanwijzing voor mannelijk geslacht. Bij beweging naar een plaats kan unter daarentegen de accusatief nemen: Ich stelle die Flasche unter die Spüle. — “Ik zet de fles onder de gootsteen.” Spüle is het vrouwelijke zelfstandig naamwoord voor “gootsteen”. De basisvorm met lidwoord is die Spüle; na de statische plaatsbepaling unter verschijnt hier der Spüle. etwas is hier een onbepaald voornaamwoord met de betekenis “iets”. Het noemt geen specifiek voorwerp en drukt op zichzelf ook geen bepaald aantal uit. Het kan bijvoorbeeld onderwerp zijn in Etwas ist umgefallen. — “Er is iets omgevallen.” verschüttet werden vormt samen het passieve deel van de vraag. verschüttet komt van verschütten, “morsen”; werden is hier de infinitief die samen met ist het perfectum van het passief vormt. De volledige vorm ist ... verschüttet worden betekent hier “is gemorst” of letterlijker “is gemorst geworden”. Het onderwerp etwas ondergaat de handeling: er wordt niet gezegd wie gemorst heeft. Vergelijk het actieve Jemand hat Saft verschüttet. — “Iemand heeft sap gemorst.” In de vraag staat Ist vóór etwas, omdat het vervoegde hulpwerkwoord naar de eerste plaats gaat: Ist etwas verschüttet worden? De betekenisvolle delen combineren zo: Es steht unter der Spüle. zegt dat iets zich onder de gootsteen bevindt. Ist etwas verschüttet worden? vraagt vervolgens of er iets gemorst is. Samen vormen ze de gegeven betekenis: “Het staat onder de gootsteen. Is er iets gemorst?”

3. Saft ist auf den Küchenboden gelaufen.

   Er is sap op de keukenvloer gemorst.

   Saft

   sap

   ist … gelaufen

   is gelopen / stroomde

   auf

   op / naar een oppervlak

   den Küchenboden

   de keukenvloer

   Uitgebreide uitleg

   Saft betekent hier “sap”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Saft, in het enkelvoud. Voor een andere hoeveelheid gebruik je bijvoorbeeld Säfte als meervoud. Voorbeeld: Der Saft ist süß. — “Het sap is zoet.” ist ... gelaufen komt van laufen en staat hier in de voltooide tijd: ist gelaufen. Bij deze werkwoordsvorm staat sein als hulpwerkwoord. In deze zin wordt laufen niet gebruikt voor een persoon die loopt, maar voor vloeistof die weg- of ergens naartoe stroomt. Het onderwerp is Saft, daarom staat het hulpwerkwoord in de derde persoon enkelvoud: ist. Voorbeeld: Das Wasser ist auf den Boden gelaufen. — “Het water is op de vloer gestroomd.” auf betekent hier “op” en geeft de bestemming van de beweging aan. Bij een beweging naar een oppervlak staat na auf de accusatief; dat is het tweerichtingsvoorzetselgebruik van auf. Vergelijk: Der Saft ist auf dem Boden. — “Het sap is op de vloer.” Daar beschrijf je alleen de plaats, dus staat dem Boden in de datief. auf den Boden beschrijft daarentegen de beweging naar het oppervlak. den Küchenboden betekent “de keukenvloer”. Het kernwoord is Boden (“vloer” of “grond”); Küchen- specificeert dat het om de vloer van de keuken gaat. Boden is mannelijk: der Boden; na de bewegingsaanduiding auf krijgt het hier de accusatief: den Boden. Het bijbehorende lidwoord en het zelfstandig naamwoord vormen samen den Küchenboden. Samen betekent de zin: “Het sap is op de keukenvloer gestroomd” — in de gegeven context: “Er is sap op de keukenvloer gemorst.” Saft is het onderwerp, ist ... gelaufen beschrijft wat ermee gebeurde, en auf den Küchenboden geeft aan waarheen het sap stroomde. De vorm gelaufen blijft in deze constructie achteraan staan, terwijl ist als hulpwerkwoord op de tweede zinsplaats staat.

4. Nimm auch den kleinen Eimer mit, damit du den Mopp ausspülen kannst.

   Neem ook de kleine emmer mee, zodat je de mop kunt uitspoelen.

   Nimm … mit

   neem ... mee

   auch

   ook

   kleinen

   kleine

   Eimer

   emmer

   damit

   zodat

   Mopp

   mop

   ausspülen

   uitspoelen

   Uitgebreide uitleg

   Nimm ... mit is the reusable verb pattern mitnehmen (“meenemen”). Nimm is the informal singular imperative of nehmen; the separable prefix mit moves to the end in this command. Example: Nimm den Schlüssel mit. — “Neem de sleutel mee.” In a subordinate clause, the parts stay together: weil du den Schlüssel mitnimmst — “omdat je de sleutel meeneemt.” auch means “ook” and adds this item to something already relevant: the bucket should be taken along too. kleinen is the inflected form of the adjective klein (“klein”). It describes Eimer. The form is kleinen because Eimer is masculine, is the direct object here, and has the definite article den: den kleinen Eimer. Compare the nominative form der kleine Eimer — “de kleine emmer” — with the accusative form den kleinen Eimer. Eimer means “emmer”. In this sentence it is the direct object of mitnehmen, so it is marked by the masculine accusative phrase den kleinen Eimer. damit introduces a subordinate purpose clause: “zodat” or “opdat”. In this clause the finite verb goes to the end. Example: Ich öffne das Fenster, damit du frische Luft bekommst. — “Ik open het raam, zodat je frisse lucht krijgt.” Mopp means “mop”. Here it appears in the accusative phrase den Mopp, because it is what is rinsed out. ausspülen means “uitspoelen” or “spoelen om iets schoon te maken”. It is an infinitive with the separable prefix aus-; as an infinitive it is written together. The form here is selected by kannst: du kannst den Mopp ausspülen means “je kunt de mop uitspoelen”. kannst is the second-person singular form of können, expressing ability or possibility in this context. Together, Nimm auch den kleinen Eimer mit means “Neem ook de kleine emmer mee”. The purpose clause damit du den Mopp ausspülen kannst adds the reason or intended use: “zodat je de mop kunt uitspoelen”. The complete utterance therefore means: “Neem ook de kleine emmer mee, zodat je de mop kunt uitspoelen.”

5. Das hilft. Ich bringe beide zurück, wenn ich fertig bin.

   Dat helpt. Ik breng ze allebei terug als ik klaar ben.

   Das

   dat

   hilft

   helpt

   Ich

   ik

   bringe

   breng

   beide

   allebei

   zurück

   terug

   wenn

   als; wanneer

   ich

   ik

   fertig

   klaar

   bin

   ben

   Uitgebreide uitleg

   Das hilft. — Das is hier een zelfstandig gebruikt aanwijzend voornaamwoord en is het onderwerp van de eerste zin. De vorm is onzijdig enkelvoud. hilft is de vorm van helfen voor er/sie/es in de tegenwoordige tijd: helfen → er hilft. Voorbeeld: Das hilft. = “Dat helpt.” Ich — dit is het persoonlijke voornaamwoord voor de eerste persoon enkelvoud: “ik”. Het is het onderwerp van bringe en later opnieuw van bin. bringe — dit is de vorm van bringen bij ich in de tegenwoordige tijd. Samen met zurück vormt het het scheidbare werkwoord zurückbringen, “terugbrengen”. Voorbeeld: Ich bringe das Buch zurück. = “Ik breng het boek terug.” beide — dit betekent hier “allebei” en verwijst volgens de vaste vertaling naar de twee bedoelde zaken. Het kan ook vóór een zelfstandig naamwoord staan, bijvoorbeeld beide Eimer = “beide emmers”. De vorm hangt onder meer van de naamval af: beide is bijvoorbeeld nominatief of accusatief meervoud, terwijl beiden onder andere datief meervoud is. Het verschil is dus niet simpelweg een verschil in referent. zurück — dit betekent hier “terug” en is het scheidbare voorvoegsel van zurückbringen. In een hoofdzin staat het vervoegde deel op de tweede positie en staat zurück aan het einde: Ich bringe ... zurück. wenn — dit onderschikkende voegwoord betekent hier “als” of “wanneer” en leidt de bijzin in. In zo’n Duitse bijzin staat het vervoegde werkwoord aan het einde: wenn ich fertig bin. ich — opnieuw betekent dit “ik”; het is hier het onderwerp van de bijzin. Daarom staat daar de vorm bin. fertig — dit bijvoeglijk naamwoord betekent hier “klaar”, namelijk klaar met de relevante activiteit. Als predicatief bijvoeglijk naamwoord blijft het na sein onveranderd: Ich bin fertig. = “Ik ben klaar.” bin — dit is de eerste persoon enkelvoud van sein (“zijn”) in de tegenwoordige tijd: ich bin, du bist, er/sie/es ist. Na wenn staat dezelfde vorm achteraan: wenn ich fertig bin. Samen betekent Das hilft. “Dat helpt.” In Ich bringe beide zurück brengt de spreker de twee bedoelde zaken allebei terug. wenn ich fertig bin geeft aan wanneer dat gebeurt: als de spreker klaar is. De volledige betekenis is: “Dat helpt. Ik breng ze allebei terug als ik klaar ben.”

6. Stell sie vor meine Tür, wenn alles trocken ist.

   Zet ze bij mijn deur als alles droog is.

   Stell

   zet

   sie

   ze

   vor

   voor, bij

   Tür

   deur

   alles

   alles

   trocken

   droog

   wenn alles trocken ist

   als alles droog is

   Uitgebreide uitleg

   Stell is de gebiedende wijs van stellen (“plaatsen/neerzetten”) voor één aangesproken persoon. Het onderwerp “jij” staat niet apart: Stell ... betekent “zet ...”. Voorbeeld: Stell das Glas auf den Tisch. — “Zet het glas op tafel.” sie is hier een persoonlijk voornaamwoord in de vierde naamval (accusatief), meervoud: “ze/hen”. De vorige zin noemt beide, en de vertaling bevestigt daarom dat het hier om die twee dingen gaat. In deze zin is sie het lijdend voorwerp van Stell. vor betekent hier ruimtelijk “voor”, in de buurt van of aan de voorkant van de deur. Bij een werkwoord van verplaatsing of plaatsing gebruikt het Duits hier de vierde naamval: vor meine Tür. Bij een vaste locatie staat na vor doorgaans de derde naamval, bijvoorbeeld Das steht vor meiner Tür — “Dat staat voor mijn deur.” Tür is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Tür. In meine Tür staat het in de vierde naamval. meine stemt af op Tür in geslacht, getal en naamval; bij een vrouwelijk zelfstandig naamwoord heeft deze vorm in de eerste en vierde naamval dezelfde uitgang. alles betekent “alles” en is grammaticaal enkelvoudig en onzijdig. De zin specificeert niet precies welke zaken onder dit “alles” vallen. Daarom staat het werkwoord als ist, de derde persoon enkelvoud van sein (“zijn”). trocken betekent “droog”. Als naamwoordelijk deel na sein krijgt het hier geen uitgang: alles ist trocken — “alles is droog”. Voorbeeld: Die Handtücher sind trocken. — “De handdoeken zijn droog.” Ook daar blijft trocken na sein onverbogen. wenn alles trocken ist is een bijzin met wenn (“als/wanneer”). In deze zin drukt wenn een voorwaarde uit: “als”. In een Duitse bijzin staat het vervoegde werkwoord achteraan: ... trocken ist. Samen vormt Stell sie vor meine Tür de opdracht “Zet ze voor/bij mijn deur”. De bijzin wenn alles trocken ist geeft aan wanneer die opdracht geldt: “als alles droog is”. De volledige betekenis is: “Zet ze bij mijn deur als alles droog is.”

7. Ich schätze deine Hilfe bei diesem Durcheinander.

   Ik waardeer je hulp bij deze rommel.

   Ich

   ik

   schätze

   waardeer

   deine

   je

   Hilfe

   hulp

   bei

   bij

   diesem

   deze

   Durcheinander

   rommel

   Uitgebreide uitleg

   Ich is de persoonlijke vorm voor de spreker als onderwerp: “ik”. Het staat hier bij een werkwoord in de eerste persoon enkelvoud. Een bruikbaar contrast is ich tegenover du: Ich komme. = “Ik kom.” schätze komt van schätzen. Dit is de tegenwoordige tijd, eerste persoon enkelvoud: ich schätze. In deze zin betekent het “waarderen”; hetzelfde werkwoord kan in andere contexten ook “schatten” betekenen. Voorbeeld: Ich schätze deine Ehrlichkeit. = “Ik waardeer je eerlijkheid.” deine is een bezittelijk bepalend woord bij Hilfe: “je”. De vorm hoort bij het bezittelijke woord dein en wordt hier bepaald door het zelfstandig naamwoord dat erop volgt: Hilfe is vrouwelijk enkelvoud en staat als lijdend voorwerp in de accusatief. Vergelijk dein Bruder (“je broer”) met deine Hilfe (“je hulp”); de verandering zit in deine, niet in Hilfe. Hilfe is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Hilfe, “hulp”. In deze zin is het de hulp die de spreker waardeert. Het enkelvoud kan hulp als algemene of niet nader gekwantificeerde zaak aanduiden; de zin zegt niet hoeveel hulp het is. Voorbeeld: Danke für deine Hilfe. = “Bedankt voor je hulp.” bei is een voorzetsel dat hier een verband of situatie aanduidt: “bij” of “in verband met”. In deze betekenis regeert bei de datief. Voorbeeld: Ich helfe dir bei der Arbeit. = “Ik help je met het werk.” diesem is de datiefvorm van het aanwijzende woord dieser bij een onzijdig zelfstandig naamwoord in het enkelvoud. Het betekent hier “deze” en verwijst naar de specifieke rommelige situatie die met Durcheinander wordt aangeduid. De vormkeuze komt dus door twee voorwaarden samen: Durcheinander is onzijdig enkelvoud en bei vereist de datief. Vergelijk dieses Durcheinander in een andere naamval met bei diesem Durcheinander na bei. Durcheinander is een onzijdig zelfstandig naamwoord: das Durcheinander, “rommel” of “wanorde”. Het benoemt hier de situatie waar de hulp betrekking op heeft. Voorbeeld: In der Küche ist ein Durcheinander. = “In de keuken is het een rommel.” Samen vormt Ich schätze deine Hilfe de hoofdzin “Ik waardeer je hulp”. De woordgroep bei diesem Durcheinander specificeert waarbij of in welke situatie die hulp wordt gewaardeerd. De volledige betekenis is daarom: “Ik waardeer je hulp bij deze rommel.” De formulering is neutraal en bruikbaar wanneer iemand dankbaarheid uitspreekt over hulp in een concrete, rommelige situatie.

8. Achte einfach darauf, dass der Boden danach nicht rutschig ist.

   Zorg er gewoon voor dat de vloer daarna niet glad is.

   Achte … darauf

   let erop

   einfach

   gewoon

   Boden

   vloer

   danach

   daarna

   nicht

   niet

   rutschig

   glad

   Uitgebreide uitleg

   Achte ... darauf is hier een vaste combinatie met de betekenis “let erop” of “zorg ervoor”. Achte is de gebiedende wijs van achten voor één aangesproken persoon. In deze combinatie hoort darauf erbij: auf etwas achten betekent “op iets letten”. Voorbeeld: Achte auf den Verkehr. — “Let op het verkeer.” einfach betekent hier “gewoon” en maakt de instructie minder zwaar of nadrukkelijk. Het is niet hetzelfde als leicht, dat meestal “gemakkelijk” betekent. Boden betekent hier “vloer”. Het zelfstandig naamwoord is mannelijk: der Boden; in het meervoud is het die Böden. Het kan in andere contexten ook “bodem” betekenen, maar de vaste vertaling maakt hier de betekenis “vloer” duidelijk. danach betekent “daarna” en verwijst naar iets dat eerder is genoemd of gebeurt. Het is gevormd met da- en nach, maar wordt als één bijwoord gebruikt. Voorbeeld: Wir essen, danach gehen wir nach Hause. — “We eten en daarna gaan we naar huis.” nicht ontkent het daarop betrekking hebbende deel. Hier ontkent het de toestand rutschig: de vloer mag dus niet glad of glibberig zijn. nicht is iets anders dan kein; kein ontkent een zelfstandig naamwoord, terwijl nicht hier een eigenschap ontkent. rutschig betekent “glad” in de zin van een oppervlak waarop je gemakkelijk kunt uitglijden. Het is een bijvoeglijk naamwoord. Voorbeeld: Der Weg ist rutschig. — “De weg is glad.” In deze zin staat het na ist als naamwoordelijk gezegde en krijgt het geen extra uitgang. Samen geeft Achte einfach darauf, dass ... een instructie: “Zorg er gewoon voor dat ...”. In de bijzin na dass staat het onderwerp der Boden en de ontkende eigenschap nicht rutschig; ist staat aan het einde van die Duitse bijzin. Het geheel betekent daarom: “Zorg er gewoon voor dat de vloer daarna niet glad is.”