Een verkeerde bestelling laten vervangen | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Entschuldigung, ich glaube, ich habe die falsche Bestellung bekommen.

   Pardon, ik denk dat ik de verkeerde bestelling heb gekregen.

   Entschuldigung

   pardon

   ich glaube

   ik denk

   ich habe

   ik heb

   falsche

   verkeerde

   Bestellung

   bestelling

   bekommen

   gekregen

   Uitgebreide uitleg

   Entschuldigung is hier een vaste beleefde formule om je te verontschuldigen of iemands aandacht te vragen. Het woord hangt samen met entschuldigen; in deze zin functioneert het zelfstandig als aanspreekformule. ich glaube betekent hier dat de spreker zijn beoordeling voorzichtig formuleert: “ik denk”. glaube is de eerste persoon enkelvoud van glauben in de tegenwoordige tijd. Het onderwerp ich bepaalt deze vorm. Vergelijk: Ich glaube, dass es stimmt. — “Ik denk dat het klopt.” ich habe bevat habe, de eerste persoon enkelvoud van haben. Hier is het niet op zichzelf de volledige betekenis “ik heb”, maar het hulpwerkwoord van de voltooide tijd. Het hoort samen met bekommen, dat later in de zin staat. falsche is de verbogen vorm van het bijvoeglijk naamwoord falsch (“verkeerd”). Het beschrijft Bestellung. In die falsche Bestellung is Bestellung vrouwelijk en staat de hele naamwoordgroep als lijdend voorwerp; na het bepaalde lidwoord die krijgt het bijvoeglijk naamwoord hier de uitgang -e. De basisreeks is falsch — falscher — am falschesten wanneer een vergelijking nodig is, hoewel in deze zin alleen de basisbetekenis relevant is. Bestellung betekent hier “bestelling”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Bestellung. Het woord kan bijvoorbeeld ook een bestelling als handeling aanduiden, maar hier gaat het om de bestelling die de spreker ontvangen heeft. Voorbeeld: Die Bestellung ist fertig. — “De bestelling is klaar.” bekommen betekent hier “krijgen” of “ontvangen”. Het is zowel de infinitief als het voltooid deelwoord van bekommen; in de voltooide tijd staat het als voltooid deelwoord aan het einde: ich habe ... bekommen — “ik heb ... gekregen”. Voorbeeld: Ich habe eine Nachricht bekommen. — “Ik heb een bericht gekregen.” Samen vormt ich habe die falsche Bestellung bekommen de voltooide mededeling “ik heb de verkeerde bestelling gekregen”. Ich glaube maakt daarvan “ik denk dat ik ... heb gekregen”, en Entschuldigung opent de beleefde mededeling. De volledige betekenis is dus: “Pardon, ik denk dat ik de verkeerde bestelling heb gekregen.”

2. Lassen Sie mich das prüfen. Was haben Sie bestellt?

   Laat me dat controleren. Wat heeft u besteld?

   Lassen Sie mich

   Laat me ...

   das

   dat

   prüfen

   controleren

   Was

   wat

   haben Sie

   heeft u

   bestellt

   besteld

   Uitgebreide uitleg

   Lassen Sie mich is een vaste beleefde constructie voor “laat me ...”. Lassen is hier de gebiedende wijs voor de beleefde aanspreekvorm Sie; mich is de eerste persoon enkelvoud als lijdend voorwerp: de spreker wil zelf iets doen. Na lassen staat de andere handeling met een infinitief. Voorbeeld: Lassen Sie mich helfen. — “Laat me helpen.” das betekent hier “dat” en is een zelfstandig gebruikt aanwijzend voornaamwoord. Het verwijst naar iets dat gecontroleerd moet worden; de vaste vertaling ondersteunt die betekenis, zonder het precieze referent nader te benoemen. Het voornaamwoord staat in de accusatief, omdat het gecontroleerde element het voorwerp van prüfen is. De vorm das kan ook als lidwoord vóór een zelfstandig naamwoord voorkomen, maar dat gebeurt hier niet. prüfen is de infinitief “controleren” of “nakijken”. In Lassen Sie mich das prüfen volgt deze infinitief op lassen; mich is degene die de handeling uitvoert en das is wat gecontroleerd wordt. Voorbeeld: Ich prüfe die Rechnung. — “Ik controleer de rekening.” Was is het vraagwoord “wat”. Het vraagt hier naar het bestelde object of de bestelde zaken, niet naar een persoon. Voor personen gebruik je doorgaans wer (“wie”). haben Sie vormt hier samen het begin van een vraag in de voltooide tijd. Haben is de vorm van haben bij de beleefde aanspreekvorm Sie; door de vraagvolgorde staat het werkwoord vóór Sie. In deze combinatie is haben het hulpwerkwoord, niet de hoofdhandeling “hebben”. Voorbeeld: Was haben Sie gekauft? — “Wat heeft u gekocht?” bestellt is het voltooid deelwoord van bestellen (“bestellen”). In de voltooide tijd staat het met haben: Sie haben bestellt betekent “u heeft besteld”. Het voltooid deelwoord blijft hier achteraan staan, terwijl Was het gevraagde voorwerp vormt. Voorbeeld: Ich habe Suppe bestellt. — “Ik heb soep besteld.” Samen betekent Lassen Sie mich das prüfen “Laat me dat controleren”: lassen laat de spreker de handeling uitvoeren, prüfen benoemt die handeling en das is wat gecontroleerd wordt. Was haben Sie bestellt? betekent “Wat heeft u besteld?”: Was vraagt naar het voorwerp, haben Sie vormt de beleefde vraag in de voltooide tijd en bestellt benoemt de afgeronde bestelling. De volledige uiting bestaat dus uit een beleefd aanbod om iets na te kijken, gevolgd door een beleefde vraag naar wat de ander heeft besteld.

3. Ich habe Suppe bestellt, aber auf diesem Tablett liegt ein Salat.

   Ik heb soep besteld, maar op dit dienblad ligt een salade.

   Ich habe

   ik heb

   Suppe

   soep

   bestellt

   besteld

   aber

   maar

   auf

   op

   diesem

   dit

   Tablett

   dienblad

   liegt

   ligt

   Salat

   salade

   Uitgebreide uitleg

   Ich habe geeft hier de spreker als onderwerp weer (ich) en habe als hulpwerkwoord. Samen met het voltooid deelwoord bestellt vormt het de Duitse voltooide tijd (Perfekt): Ich habe ... bestellt = “Ik heb ... besteld”. habe is de vorm van haben bij ich; bij sie of er staat bijvoorbeeld hat. Suppe betekent hier soep. Het is een zelfstandig naamwoord en staat zonder lidwoord, wat in deze bestelcontext natuurlijk is voor een stof of gerecht. Het woord is vrouwelijk: die Suppe. In de zin is Suppe het lijdend voorwerp van bestellt. bestellt is het voltooid deelwoord van bestellen (“bestellen”). Met haben beschrijft het een afgeronde bestelling: Ich habe einen Kaffee bestellt. = “Ik heb een koffie besteld.” De vorm bestellt is hier dus geen zelfstandig werkwoord in de tegenwoordige tijd, maar het deelwoord in de Perfekt-constructie. aber verbindt twee delen met een tegenstelling: “maar”. Het eerste deel zegt wat de spreker heeft besteld; het tweede beschrijft wat er feitelijk op het dienblad ligt. auf betekent hier “op” en geeft een plaats aan. Bij een vaste locatie gebruikt Duits na auf de datief; bij een beweging naar een plaats kan de accusatief volgen. Vergelijk: Das Buch liegt auf dem Tisch. = “Het boek ligt op de tafel” tegenover Ich lege das Buch auf den Tisch. = “Ik leg het boek op de tafel.” diesem betekent hier “dit” en verwijst naar het dienblad. Het is de datief enkelvoud van dieser bij het onzijdige zelfstandig naamwoord Tablett: dieses Tablett in de nominatief/accusatief, maar auf diesem Tablett in de datief. De vorm wordt dus bepaald door naamval, getal en het grammaticale geslacht van Tablett. Tablett betekent “dienblad”. Het is onzijdig: das Tablett. In auf diesem Tablett is het de datiefvorm na auf, omdat het om een locatie gaat. liegt is de derde persoon enkelvoud van liegen (“liggen”). Het beschrijft hier de toestand of locatie van iets, niet een beweging ernaartoe: Der Schlüssel liegt auf dem Tisch. = “De sleutel ligt op de tafel.” Het onderwerp van liegt is ein Salat. Salat betekent hier “salade”. Het is mannelijk: der Salat; daarom staat het onbepaalde lidwoord in de nominatief als ein Salat. Het lidwoord ein markeert hier geen expliciet aantal, maar introduceert de salade als onderwerp van de zin. De hele zin bestaat uit twee met aber verbonden delen. Ich habe Suppe bestellt betekent “Ik heb soep besteld”. Daarna geeft auf diesem Tablett de plaats aan, en liegt ein Salat zegt dat er een salade op dat dienblad ligt. Samen betekent de zin: “Ik heb soep besteld, maar op dit dienblad ligt een salade.”

4. Ich kann es sofort ersetzen.

   Ik kan het meteen vervangen.

   Ich kann

   ik kan

   es

   het

   sofort

   meteen

   ersetzen

   vervangen

   Uitgebreide uitleg

   Ich kann drukt uit dat de spreker iets kan of in staat is te doen. kann is de vorm van het modale werkwoord können voor de eerste persoon enkelvoud: ich kann. Na een modaal werkwoord staat het andere werkwoord in het infinitief, meestal aan het einde van de zin. Vergelijk: Ich kann warten. — “Ik kan wachten.” es is hier een persoonlijk voornaamwoord in de vierde naamval (accusatief), enkelvoud, onzijdig. Het verwijst naar het bedoelde voorwerp of ding in de situatie; de vorm zelf geeft geen verdere specifieke identiteit aan. De nominatiefvorm is ook es, maar de grammaticale rol is hier die van lijdend voorwerp: iets wordt vervangen. sofort is een bijwoord met de betekenis “meteen” of “onmiddellijk”. Het zegt wanneer de handeling plaatsvindt. Voor een minder sterke tijdsaanduiding kun je bijvoorbeeld bald gebruiken: Ich kann es bald ersetzen. — “Ik kan het binnenkort vervangen.” ersetzen betekent “vervangen”: iets wegnemen of in de plaats daarvan iets anders gebruiken. Het is hier een infinitief, omdat het volgt op kann. De persoonsvorm zonder modaal werkwoord is bijvoorbeeld Ich ersetze es. — “Ik vervang het.” Het werkwoord is niet-scheidbaar; ersetzen blijft dus als één werkwoord bijeen. Samen vormen de delen Ich kann + es + sofort + ersetzen: de spreker zegt dat die persoon het bedoelde voorwerp meteen kan vervangen. De modale betekenis komt van kann, terwijl ersetzen de eigenlijke handeling benoemt.

5. Soll ich hier warten, während Sie es holen?

   Moet ik hier wachten terwijl u het haalt?

   Soll ich

   zal ik?

   hier

   hier

   warten

   wachten

   während

   terwijl

   Sie

   u

   es

   het

   holen

   halen

   Uitgebreide uitleg

   Soll ich bestaat uit de vorm soll van sollen en het onderwerp ich (ik). In een vraag staat de persoonsvorm voor het onderwerp. Hier betekent het, in combinatie met de rest van de zin, een voorstel of aanbod: “zal ik …?” Het patroon Soll ich + infinitief? is bruikbaar om te vragen of je iets moet of kunt doen. Bijvoorbeeld: Soll ich anfangen? — “Zal ik beginnen?” hier betekent “hier” en geeft de plaats aan. Het woord verandert niet naar persoon of getal. warten is het werkwoord “wachten”. Dit is de infinitief; na soll blijft het hoofdwerkwoord in de infinitief en staat het aan het einde van de hoofdzin: Soll ich hier warten? — “Zal ik hier wachten?” De vervoegde vorm voor ich is ich warte, maar na sollen gebruik je warten. während leidt een bijzin in en betekent hier “terwijl”. In een Duitse bijzin die hiermee begint, staat de persoonsvorm achteraan. Sie is hier de formele aanspreekvorm “u”. De hoofdletter is verplicht voor deze aanspreekvorm. Sie krijgt in deze betekenis dezelfde werkwoordsvorm als meervoudig sie: Sie holen — “u haalt” of “zij halen”; de context en aanspreekvorm maken hier “u” duidelijk. es is een persoonlijk voornaamwoord met de betekenis “het”. Het is hier het lijdend voorwerp van holen: iets wordt gehaald. Het voornaamwoord zelf geeft niet aan wat dat voorwerp precies is. holen betekent “halen” of “ophalen”. In während Sie es holen is Sie het onderwerp en es het lijdend voorwerp. Omdat dit een bijzin is, staat de vervoegde vorm holen achteraan. Bijvoorbeeld: Ich warte, während Sie die Tasche holen. — “Ik wacht terwijl u de tas haalt.” De zin bestaat uit de vraag Soll ich hier warten? en de bijzin während Sie es holen. Samen betekent hij: “Moet ik hier wachten terwijl u het haalt?” In de gegeven Nederlandse vertaling klinkt Soll ich als “moet ik”, maar de vraag heeft ook de gebruikelijke functie van een voorstel: de spreker vraagt of die hier moet blijven wachten tijdens het halen van het bedoelde voorwerp. De plaats hier hoort bij warten, terwijl de bijzin aangeeft wanneer dat wachten plaatsvindt.

6. Warten Sie bitte an der Theke.

   Wilt u alstublieft bij de balie wachten?

   Warten

   wachten

   Sie

   u

   bitte

   alstublieft

   an der

   bij de

   Theke

   balie

   Uitgebreide uitleg

   Warten betekent hier “wachten”. De vorm is gelijk aan het infinitief, maar aan het begin van deze zin functioneert hij als beleefde gebiedende wijs: Warten Sie ... = “Wacht u ...” of natuurlijker “Wilt u ... wachten?”. Bij de beleefde aanspreekvorm hoort Sie; het werkwoord blijft daarbij in deze constructie vóór Sie staan. Vergelijk: Warten Sie hier. — “Wacht u hier.” Sie verwijst hier volgens de vaste vertaling naar de aangesprokene en is de formele vorm voor “u”. Deze vorm wordt voor één of meer aangesproken personen gebruikt; de context legt geen aantal vast. De hoofdletter is verplicht, zodat deze vorm herkenbaar blijft als beleefde aanspreekvorm. bitte verzacht het verzoek en betekent “alstublieft”. Samen met Warten Sie maakt het de aansporing beleefd: Warten Sie bitte. — “Wacht u alstublieft.” an der betekent hier “bij de”. an geeft in deze combinatie een plaats aan. Voor een stilstaande locatie staat het met de datief; der is hier de datiefvorm van het vrouwelijke bepaalde lidwoord. Het is dus niet de beweging naar die plaats: bij beweging naar een plaats kan Duits bijvoorbeeld an die ... gebruiken. Theke betekent “balie” of “toonbank”. Het zelfstandig naamwoord is vrouwelijk: die Theke; na an voor een locatie staat het hier in de datief: an der Theke. Een bruikbaar voorbeeld is Ich warte an der Theke. — “Ik wacht bij de balie.” De zin wordt zo opgebouwd: Warten Sie bitte is het beleefde verzoek “Wilt u alstublieft wachten”, en an der Theke geeft de plaats aan. Samen betekent Warten Sie bitte an der Theke.: “Wilt u alstublieft bij de balie wachten?”

7. Ich gehe jetzt dorthin.

   Ik ga nu daarheen.

   Ich

   ik

   gehe

   ga

   jetzt

   nu

   dorthin

   daarheen

   Uitgebreide uitleg

   Ich betekent hier “ik”: de spreker verwijst naar zichzelf. Het is de eerste persoon enkelvoud. Vergelijk du (“jij”) en Sie (“u”, formeel); de keuze hangt af van wie de handelende persoon is. gehe is de vorm van gehen (“gaan”) voor ich in de tegenwoordige tijd: ich gehe, du gehst, er/sie geht. In deze zin beschrijft de tegenwoordige tijd een handeling die nu plaatsvindt of op het huidige moment gepland is. Voorbeeld: Ich gehe nach Hause. — “Ik ga naar huis.” jetzt betekent “nu” en plaatst de handeling in het huidige moment. Het kan ook vóór het werkwoord staan, maar in deze zin staat het na gehe. dorthin betekent “daarheen”: het duidt een bestemming of richting aan die van de spreker af ligt. Het antwoordt op de vraag Wohin? (“Waarheen?”). Vergelijk dort (“daar”, plaats zonder nadruk op beweging) met dorthin (“daarheen”, richting). Voorbeeld: Wir fahren dorthin. — “Wij rijden daarheen.” Samen vormen de delen Ich gehe jetzt dorthin: “Ik ga nu daarheen.” Ich is de handelende persoon, gehe drukt het gaan uit, jetzt geeft het moment aan en dorthin de bestemming. De zin is een mededeling in de tegenwoordige tijd.

8. Ihre Suppe sollte bald fertig sein.

   Uw soep zou binnenkort klaar moeten zijn.

   Ihre

   uw

   Suppe

   soep

   sollte

   zou moeten

   bald

   binnenkort

   fertig

   klaar

   sein

   zijn

   Uitgebreide uitleg

   Ihre betekent hier “uw”. De hoofdletter past bij de formele aanspreekvorm Sie; Ihre is daarbij de bezittelijke vorm vóór een vrouwelijk zelfstandig naamwoord in deze zinsbouw. Dezelfde vorm kan in andere contexten ook “haar” betekenen, maar de vaste vertaling ondersteunt hier “uw”. Suppe betekent “soep”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Suppe. In deze zin is het de persoon of zaak waarover iets wordt gezegd, dus het onderwerp. sollte is hier een vorm van sollen. De vorm sollte drukt in deze combinatie een verwachting of voorzichtige veronderstelling uit: “zou … moeten”. Vergelijk sollen — “moeten/zullen volgens verwachting” — met sollte — “zou moeten”. Het werkwoord dat erbij hoort staat als infinitief aan het einde: sollte ... sein. bald betekent “binnenkort” of “spoedig”. Het geeft aan dat iets in de nabije toekomst verwacht wordt. Voorbeeld: Er kommt bald. — “Hij komt binnenkort.” fertig betekent hier “klaar”, in de zin dat de soep gereed is. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat na sein als gezegde staat. Voorbeeld: Das Essen ist fertig. — “Het eten is klaar.” sein betekent “zijn”. Dit is de infinitief; na het modale werkwoord sollte blijft sein onvervoegd en staat het achteraan. De combinatie fertig sein betekent “klaar zijn”. Samen vormen Ihre Suppe en sollte ... sein de structuur “Uw soep zou … moeten zijn”. bald bepaalt wanneer die verwachte toestand geldt, en fertig sein benoemt de toestand. De volledige betekenis is daarom: “Uw soep zou binnenkort klaar moeten zijn.”