Een restaurantbestelling controleren | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Ich möchte die Bestellung überprüfen, bevor das Essen kommt.

   Ik wil de bestelling controleren voordat het eten komt.

   Ich möchte

   ik wil

   Bestellung

   bestelling

   überprüfen

   controleren

   bevor

   voordat

   Essen

   het eten

   kommt

   komt

   Uitgebreide uitleg

   Ich möchte betekent hier “ik wil”. Het is een beleefde wensvorm van möchten, met ich als onderwerp. möchten wordt gebruikt met een infinitief: Ich möchte ... überprüfen = “Ik wil ... controleren”. Het is niet hetzelfde als de gewone tegenwoordige vorm ich will, die directer kan klinken. Bestellung betekent hier “bestelling”. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud is Bestellungen. In die Bestellung staat het woord met het bepaalde lidwoord die; de combinatie verwijst naar de bestelling die in de vertaling als “de bestelling” wordt bedoeld. überprüfen betekent “controleren” of “nakijken”. Dit is de infinitief die volgt op möchte. Voorbeeld: Ich überprüfe die Rechnung. — “Ik controleer de factuur.” In de vaste zin staat de infinitief aan het einde van het eerste zinsdeel, vóór de bijzin met bevor. bevor betekent “voordat” en leidt een bijzin in. In een Duitse bijzin met bevor staat de vervoegde vorm doorgaans aan het einde. De structuur is bijvoorbeeld: Ich prüfe es, bevor der Termin beginnt. — “Ik controleer het voordat de afspraak begint.” Essen betekent hier “het eten”. Als zelfstandig naamwoord wordt het met een hoofdletter geschreven. Het kan in andere contexten ook “maaltijd” betekenen, maar hier past de betekenis “het eten” bij de vaste vertaling. kommt betekent hier “komt”. De basisvorm is kommen; kommt is de tegenwoordige tijd voor er, sie of es. In deze bijzin is het onderwerp das Essen, een enkelvoudig zelfstandig naamwoord, zodat de vorm kommt wordt gebruikt. Vergelijk: Die Gäste kommen. — “De gasten komen.” Samen vormt Ich möchte die Bestellung überprüfen de hoofdzin: “Ik wil de bestelling controleren”. bevor das Essen kommt geeft aan dat dit vóór het komen van het eten gebeurt. De volledige betekenis is dus: “Ik wil de bestelling controleren voordat het eten komt.”

2. Es ist einfacher, Fehler zu korrigieren, bevor sie mit dem Kochen anfangen.

   Het is makkelijker om fouten te herstellen voordat zij beginnen met koken.

   Es ist einfacher

   Het is makkelijker

   Fehler

   fouten

   zu korrigieren

   te herstellen

   bevor

   voordat

   sie

   zij/ze

   mit dem Kochen

   met het koken

   anfangen

   beginnen

   Uitgebreide uitleg

   Es ist einfacher gebruikt het onpersoonlijke es als onderwerp van ist; einfacher is de vergrotende trap van einfach (eenvoudig): einfach – einfacher – am einfachsten. Hier betekent de constructie dat het genoemde handelen makkelijker is, met een vergelijking die niet verder wordt gespecificeerd. Fehler betekent hier ‘fouten’. Het is het meervoud van der Fehler; de vorm verandert in het meervoud niet. Ook het enkelvoud luidt Fehler, maar het lidwoord maakt het verschil zichtbaar: ein Fehler tegenover Fehler. zu korrigieren is het infinitief van korrigieren met zu: ‘te herstellen/corrigeren’. Na Es ist einfacher vormt dit de handeling die makkelijker wordt genoemd. Een herbruikbaar patroon is Es ist + vergrotende trap +, ... zu ...: ‘Het is ...er om ... te ...’. bevor leidt een bijzin in en betekent ‘voordat’. In zo’n bijzin staat de persoonsvorm in het Duits doorgaans achteraan. Vergelijk: Bevor sie gehen, ... — ‘Voordat zij weggaan, ...’. sie is hier, volgens de vaste vertaling, het persoonlijk voornaamwoord van de derde persoon meervoud: ‘zij/ze’. Het is het onderwerp van de bijzin; de concrete identiteit van deze personen wordt niet verder bepaald. De vorm sie kan in andere contexten ook een andere functie hebben, maar die lezingen passen hier niet bij de vaste vertaling. mit dem Kochen betekent ‘met het koken’. Na mit staat de datief. Kochen is hier een zelfstandig gebruikt infinitief en krijgt daarom een hoofdletter; het is onzijdig (das Kochen), waardoor na mit de vorm dem verschijnt. Een vergelijkbaar patroon is mit dem Lernen anfangen: ‘met leren beginnen’. anfangen betekent ‘beginnen’. In deze bijzin is het de persoonsvorm voor sie: de derde persoon meervoud heeft hier dezelfde zichtbare vorm als het infinitief anfangen. Het werkwoord staat achteraan omdat bevor een bijzin inleidt. anfangen mit + datief is een bruikbaar patroon voor ‘beginnen met’: Wir fangen mit dem Essen an. — ‘Wij beginnen met eten.’ In die hoofdzin is het scheidbare deel an naar het einde verplaatst; in de gegeven bijzin blijft anfangen als geheel achteraan. Samen betekent Fehler zu korrigieren ‘fouten herstellen’, en bevor sie mit dem Kochen anfangen ‘voordat zij met koken beginnen’. De volledige structuur is dus: Es ist einfacher, [handeling], bevor [onderwerp] [met-constructie] [persoonsvorm]. De vaste betekenis is: ‘Het is makkelijker om fouten te herstellen voordat zij beginnen met koken.’

3. Ich habe um eine Suppe ohne Zwiebeln gebeten.

   Ik heb om een soep zonder uien gevraagd.

   Ich habe

   ik heb

   um

   om

   Suppe

   soep

   ohne

   zonder

   Zwiebeln

   uien

   gebeten

   gevraagd

   Uitgebreide uitleg

   Ich habe vormt hier het begin van het Duitse perfectum: haben in de eerste persoon enkelvoud plus een voltooid deelwoord. Het betekent hier dus “ik heb …”. In een andere zin kan habe ook zelfstandig “heb” betekenen, maar hier helpt gebeten aan het einde om de voltooide handeling te vormen. um hoort bij de vaste constructie um etwas bitten: iemand om iets vragen. Na um staat in deze betekenis de accusatief. Het is dus nuttig om het patroon als geheel te leren: um + zaak in de accusatief + bitten. Suppe is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Suppe. In deze zin staat het na um als eine Suppe; het onbepaalde lidwoord toont hier geen zelfstandig telwoord, maar introduceert de gevraagde zaak. Voorbeeld: Ich bitte um eine Erklärung. — “Ik vraag om een uitleg.” ohne betekent “zonder” en neemt in het Duits de accusatief. Het geeft aan wat ontbreekt of waarvan iets vrij blijft. Voorbeeld: Kaffee ohne Milch — “koffie zonder melk”. Zwiebeln is het meervoud van die Zwiebel (“ui”). Het meervoud heeft hier geen zichtbaar lidwoord: ohne Zwiebeln betekent “zonder uien”. Het woord verandert in deze vorm niet extra door de accusatief; bij dit meervoud is de vorm in nominatief en accusatief gelijk. Enkelvoud en meervoud: die Zwiebel — die Zwiebeln. gebeten is het voltooid deelwoord van bitten (“vragen/verzoeken”), niet van een ander werkwoord. De nuttige vormreeks is bitten — bat — hat gebeten. Samen met habe maakt het de voltooide tijd: Ich habe … gebeten = “Ik heb … gevraagd”. Dit is iets anders dan beten (“bidden”); bitten heeft in deze betekenis het patroon um etwas bitten. Samen betekenen de delen: Ich habe (“ik heb”) + um eine Suppe (“om een soep”) + ohne Zwiebeln (“zonder uien”) + gebeten (“gevraagd”). De volledige zin is daarom: “Ik heb om een soep zonder uien gevraagd.”

4. Und ich habe um einen Salat ohne Dressing gebeten.

   En ik heb om een salade zonder dressing gevraagd.

   ich habe

   ik heb

   um

   om

   Salat

   salade

   ohne

   zonder

   Dressing

   dressing

   gebeten

   gevraagd

   Uitgebreide uitleg

   ich habe bevat het onderwerp ich en de eerste persoon enkelvoud van haben. Hier is habe het hulpwerkwoord van het perfectum; het verleden wordt pas samen met het deelwoord gebeten gevormd. Voorbeeld: Ich habe bestellt. = Ik heb besteld. um leidt hier, samen met gebeten, de gevraagde zaak in: um + Akkusativ bitten betekent iemand om iets vragen. In deze vaste verbinding staat dus um vóór wat gevraagd wordt. Voorbeeld: Ich habe um Hilfe gebeten. = Ik heb om hulp gevraagd. Salat is hier het zelfstandig naamwoord voor salade. Het is mannelijk: der Salat. Na um staat het in de accusatief; daarom verschijnt in de volledige zin einen Salat, niet ein Salat. einen drukt hier de mannelijke accusatiefvorm uit en stelt op zichzelf geen numerieke telling vast. Een bruikbaar patroon is: Ich bestelle einen Salat. = Ik bestel een salade. ohne is een voorzetsel met de accusatief en betekent hier dat iets ontbreekt. Het verbindt Salat met het onderdeel dat niet bij de salade moet zitten. Voorbeeld: Tee ohne Zucker. = Thee zonder suiker. Dressing betekent dressing en is in het Duits een onzijdig zelfstandig naamwoord: das Dressing. Na ohne staat het in de accusatief; bij dit woord is de vorm daarvan hetzelfde als de vorm met het lidwoord in de basisvorm. De combinatie ohne Dressing betekent hier dus zonder dressing. gebeten is het voltooid deelwoord van bitten: bitten – bat – hat gebeten. Het is niet afgeleid van geben. Met haben vormt het het perfectum: hat um etwas gebeten = heeft om iets gevraagd. Voorbeeld: Sie hat um einen Termin gebeten. = Zij heeft om een afspraak gevraagd. De zin bouwt daarmee de herbruikbare structuur Ich habe um + Akkusativ + gebeten op. Het gevraagde is einen Salat; ohne Dressing beperkt dat zelfstandig naamwoord verder: de spreker heeft gevraagd om een salade zonder dressing. Samen betekent de hele uiting: En ik heb om een salade zonder dressing gevraagd.

5. Das Dessert sollte nach dem Essen kommen.

   Het dessert zou na het eten moeten komen.

   Dessert

   dessert

   sollte

   zou moeten

   nach

   na

   Essen

   eten

   kommen

   komen

   Uitgebreide uitleg

   Dessert betekent hier dessert. Het is een zelfstandig naamwoord en wordt in het Duits met een hoofdletter geschreven. In het meervoud wordt dat Desserts; het woord zelf krijgt hier geen zichtbare verbuiging. sollte is de vorm van sollen voor de derde persoon enkelvoud in de Konjunktiv II. In deze zin drukt het een verwachting of aanbeveling uit: iets zou moeten gebeuren. Vergelijk: Das Dessert soll kommen = het dessert moet komen (directere opdracht of verwachting), tegenover Das Dessert sollte kommen = het dessert zou moeten komen. Het werkwoord sollen staat hier als modaal werkwoord; het zelfstandige werkwoord komt als infinitief aan het einde. nach betekent hier na en geeft een tijdsrelatie aan. Bij deze betekenis staat het volgende zelfstandig naamwoord in de datief: nach dem Essen. Een bruikbaar patroon is nach + datief bij tijd, bijvoorbeeld: Nach dem Film gehe ich nach Hause. — Na de film ga ik naar huis. Essen is hier een zelfstandig gebruikt werkwoord en betekent in deze context het eten of het eten van de maaltijd. Daarom krijgt het een hoofdletter. In dem Essen staat het in de datief enkelvoud: dem is de datiefvorm van het bepaalde lidwoord bij dit onzijdige zelfstandig gebruikte woord. Als werkwoord schrijf je essen met een kleine letter, bijvoorbeeld: Wir essen jetzt. — We eten nu. kommen betekent komen. Dit is de infinitief die na het modale werkwoord sollte aan het einde staat. De persoonsvorm is dus sollte, terwijl kommen zijn basisvorm behoudt. Bijvoorbeeld: Der Bus sollte bald kommen. — De bus zou binnenkort moeten komen. Samen vormen Das Dessert (het dessert), sollte ... kommen (zou ... moeten komen) en nach dem Essen (na het eten) de betekenis: Het dessert zou na het eten moeten komen. De plaatsing van kommen aan het einde past bij de combinatie van een modaal werkwoord met een infinitief in deze Duitse hoofdzin.

6. Ich werde den Kellner bitten, alles zu bestätigen.

   Ik zal de ober vragen om alles te bevestigen.

   Ich werde

   ik zal

   Kellner

   ober

   bitten

   vragen; verzoeken

   alles

   alles

   bestätigen

   bevestigen

   Uitgebreide uitleg

   Ich werde: werde is the first-person singular form of werden. Together with an infinitive, ich werde ... expresses a future action: “ik zal ...”. The finite verb appears in second position, while the infinitive goes to the end of the clause. Compare ich werde kommen = “ik zal komen”. Kellner: this noun means “ober” and refers here to the person whom the speaker will ask. In the sentence it appears as den Kellner, the accusative form after bitten; the article marks the person as the direct object of that verb. The noun itself is masculine: der Kellner (nominative), den Kellner (accusative). bitten: the basic meaning is “vragen” or “verzoeken”. The pattern jemanden bitten, etwas zu tun means “iemand vragen om iets te doen”: the person being asked is an object, and the requested action is expressed with zu plus an infinitive. Example: Ich bitte dich, zu warten. — “Ik vraag je om te wachten.” alles: this means “alles” and refers to the complete, unspecified set of things relevant in the situation. It is a pronoun here, not a named noun. A related contrast is etwas = “iets”. bestätigen: the base form is the infinitive “bevestigen”. After bitten, it occurs as zu bestätigen; zu marks the requested action. The verb has the regular finite form ich bestätige for “ik bevestig”. Samen vormen de delen Ich werde ... bitten (“ik zal ... vragen”), den Kellner (“de ober”) en alles zu bestätigen (“om alles te bevestigen”). De volledige betekenis is dus: “Ik zal de ober vragen om alles te bevestigen.”