Een rustigere kamer kiezen om te studeren | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. In welchem Zimmer soll ich lernen?

   In welke kamer zal ik studeren?

   In

   in

   welchem

   welke

   Zimmer

   kamer

   soll ich

   zal ik

   lernen

   studeren

   Uitgebreide uitleg

   In geeft hier een plaats aan: “in”. Bij een vaste plaats gebruikt Duits na in de datief; bij een beweging naar een plaats kan in met de accusatief staan. Voorbeeld: Ich lerne in der Küche. — “Ik studeer in de keuken.” welchem betekent hier “welke” en staat in de datief, omdat het bij in in een plaatsbepaling hoort. Het verwijst grammaticaal naar het onzijdige enkelvoud Zimmer: welches Zimmer is nominatief of accusatief, maar in welchem Zimmer is datief. De vorm van het vraagwoord hangt dus niet alleen van “welke” af, maar ook van naamval, getal en het grammaticale geslacht van het zelfstandig naamwoord. Zimmer betekent “kamer”. Het is een onzijdig zelfstandig naamwoord: das Zimmer. In het meervoud blijft de vorm hetzelfde: die Zimmer — “de kamers”. In deze zin staat het enkelvoud, omdat naar één kamer wordt gevraagd. soll ich bestaat uit sollen in de vorm voor ich en het onderwerp ich. sollen drukt hier uit wat passend, gewenst of verwacht wordt; in deze vraag komt dat overeen met “zal ik?” of “hoor ik?”. Het modale werkwoord staat in een hoofdvraag op de tweede positie, terwijl het andere werkwoord aan het einde staat. Vergelijk: Soll ich warten? — “Zal ik wachten?” lernen is de infinitief van “leren” of “studeren”. Na het modale werkwoord soll blijft het als infinitief staan en gaat het naar het einde van de zin. De vorm lernen verandert hier niet mee met ich; de persoonsinformatie zit in soll. Samen vormt In welchem Zimmer de vraag naar de plaats, soll ich naar wat de spreker geacht wordt te doen, en lernen benoemt die activiteit. De hele zin betekent daarom: “In welke kamer zal ik studeren?”

2. Wie wäre es mit dem Schlafzimmer oder der Küche?

   Wat dacht je van de slaapkamer of de keuken?

   Wie wäre es mit

   Wat dacht je van …?

   Schlafzimmer

   slaapkamer

   Küche

   keuken

   Uitgebreide uitleg

   Wie wäre es mit is een vaste manier om een voorstel of optie te vragen: “Hoe zou het zijn met …?” In deze zin klinkt het natuurlijk als “Wat dacht je van …?” wäre is de Konjunktiv II-vorm van sein in de beleefde, voorzichtige formulering Wie wäre es …?; het is hier geen gewone mededeling dat iets werkelijk zo zal zijn. mit krijgt daarna een naamwoordgroep in de datief. Herbruikbaar patroon: Wie wäre es mit + datief? Voorbeeld: Wie wäre es mit einem Tee? — “Wat dacht je van een thee?” Schlafzimmer betekent hier “slaapkamer”. Het is een samengesteld zelfstandig naamwoord: Schlaf + Zimmer, maar als geheel leer je het als één woord. Het is onzijdig: das Schlafzimmer; na mit verschijnt daarom de datiefvorm dem Schlafzimmer. Voorbeeld: Ich lerne im Schlafzimmer. — “Ik studeer in de slaapkamer.” Küche betekent “keuken”. Het is vrouwelijk: die Küche; na mit wordt dat der Küche, zoals in deze zin. De vorm Küche zelf verandert hier niet door de datief; het lidwoord draagt die naamvalsinformatie. Voorbeeld: Die Küche ist hell. — “De keuken is licht.” Samen vormt Wie wäre es mit dem Schlafzimmer oder der Küche? een keuzevoorstel: de spreker vraagt welke van de twee genoemde ruimtes een geschikte optie zou zijn. dem Schlafzimmer en der Küche staan na mit in de datief, terwijl oder de twee opties met elkaar verbindt. De volledige betekenis is: “Wat dacht je van de slaapkamer of de keuken?”

3. Die Küche ist heller, aber dort wird es laut.

   De keuken is lichter, maar het wordt er lawaaierig.

   Küche

   keuken

   heller

   lichter

   dort

   daar

   wird es

   het wordt

   laut

   luid; lawaaierig

   Uitgebreide uitleg

   Küche betekent hier “keuken”. Het zelfstandig naamwoord is vrouwelijk: die Küche; het meervoud is die Küchen. Voorbeeld: Die Küche ist klein. = “De keuken is klein.” heller betekent hier “lichter”. Dit is de vergrotende trap van hell (“licht”): hell – heller – am hellsten. De vorm vergelijkt de keuken met iets anders; de zin zegt niet dat de keuken absoluut de lichtste is. In de gegeven context kan de vergelijking aansluiten bij de andere genoemde kamer. Voorbeeld: Das Zimmer ist heller. = “De kamer is lichter.” dort betekent “daar” en duidt een plaats aan. De precieze referent van die plaats wordt door dit woord zelf niet grammaticaal vastgelegd; hier past het bij de bedoelde plaats uit de context. Dort verandert niet naar geslacht of getal. Voorbeeld: Dort ist es ruhig. = “Daar is het rustig.” wird es staat hier samen met laut in de onpersoonlijke constructie “het wordt lawaaierig”. wird is de derde persoon enkelvoud van werden; in deze betekenis drukt werden een verandering naar een nieuwe toestand uit. es is hier een onpersoonlijk onderwerp en verwijst niet naar een specifiek zelfstandig naamwoord. Vergelijk: Es wird kalt. = “Het wordt koud.” laut betekent hier “luid” of “lawaaierig” en beschrijft de ontstane toestand. Het is hier niet de vergrotende trap. Die is lauter (“luider” of “lawaaieriger”). Voorbeeld: Die Musik ist laut. = “De muziek is luid.” De eerste hoofdzin is Die Küche ist heller: Die Küche is het onderwerp en ist verbindt het met heller. aber (“maar”) leidt de tegenstelling in. In dort wird es laut geeft dort de plaats aan en beschrijft wird es laut dat daar een lawaaierige toestand ontstaat. Samen betekent de volledige uiting: “De keuken is lichter, maar het wordt er lawaaierig.”

4. Das Schlafzimmer ist ruhiger und bequemer.

   De slaapkamer is rustiger en comfortabeler.

   Schlafzimmer

   slaapkamer

   ist

   is

   ruhiger

   rustiger

   bequemer

   comfortabeler

   Uitgebreide uitleg

   Schlafzimmer betekent hier ‘slaapkamer’. Het is een zelfstandig naamwoord en is onzijdig: das Schlafzimmer. Het meervoud is die Schlafzimmer; alleen het lidwoord verandert, niet het zelfstandig naamwoord zelf. ist is de vorm van sein voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: sein – ist. In deze zin verbindt het de slaapkamer met twee eigenschappen. Voorbeelden: Das Zimmer ist hell. — ‘De kamer is licht.’ Die Küche ist hell. — ‘De keuken is licht.’ ruhiger betekent hier ‘rustiger’. Het is de vergrotende trap van ruhig: ruhig – ruhiger – am ruhigsten (‘rustig – rustiger – het rustigst’). De vergrotende trap vergelijkt de slaapkamer met een andere, in de context relevante situatie; de zin zegt niet met welke specifieke ruimte wordt vergeleken. Als bijvoeglijk naamwoord na ist krijgt het hier geen uitgang: Das Schlafzimmer ist ruhiger. bequemer betekent hier ‘comfortabeler’. Het is de vergrotende trap van bequem: bequem – bequemer – am bequemsten (‘comfortabel – comfortabeler – het comfortabelst’). Ook deze vorm staat na ist als naamwoordelijk deel en krijgt daarom hier geen uitgang: Das Schlafzimmer ist bequemer. Samen vormen Das Schlafzimmer ist ruhiger und bequemer. de structuur onderwerp + sein + vergrotende eigenschap en vergrotende eigenschap: ‘De slaapkamer is rustiger en comfortabeler.’ Beide eigenschappen slaan op dezelfde slaapkamer. De zin vergelijkt haar op het gebied van rust en comfort met een andere, niet nader genoemde referentiesituatie.

5. Ich muss mich ohne Unterbrechungen konzentrieren.

   Ik moet me zonder onderbrekingen concentreren.

   Ich muss

   ik moet

   mich

   me

   ohne

   zonder

   Unterbrechungen

   onderbrekingen

   konzentrieren

   concentreren

   Uitgebreide uitleg

   Ich muss betekent hier dat de spreker een verplichting of noodzaak uitdrukt. muss is de vorm van müssen in de tegenwoordige tijd voor de eerste persoon enkelvoud: ich muss, du musst, er/sie/es muss. Bij een modaal werkwoord staat het andere werkwoord in de infinitief, meestal aan het einde van de hoofdzin. Voorbeeld: Ich muss arbeiten. — Ik moet werken. mich is het wederkerende voornaamwoord in de accusatief dat bij ich hoort. In de constructie sich konzentrieren verwijst het terug naar degene die zich concentreert: ich konzentriere mich, du konzentrierst dich, er konzentriert sich. De vorm verandert dus mee met de persoon; mich hoort specifiek bij ich. ohne betekent zonder en leidt in het Duits een bepaling in die aangeeft wat afwezig is. In deze zin staat er geen numerieke hoeveelheid in besloten: ohne Unterbrechungen betekent eenvoudig zonder onderbrekingen. Unterbrechungen betekent onderbrekingen. Het is het meervoud van het vrouwelijke zelfstandig naamwoord die Unterbrechung; het enkelvoud is dus Unterbrechung, niet Unterbrechungen. Na ohne staat hier de accusatief, maar bij dit meervoud is de vorm gelijk aan de nominatief: die Unterbrechungen / ohne Unterbrechungen. Voorbeeld: Ich arbeite ohne Unterbrechung. — Ik werk zonder onderbreking. konzentrieren betekent concentreren. In de vaste wederkerende constructie sich konzentrieren betekent het zich concentreren; na muss blijft het als infinitief staan. De combinatie kan ook met auf worden uitgebreid wanneer het aandachtspunt wordt genoemd, bijvoorbeeld: Ich muss mich auf die Aufgabe konzentrieren. — Ik moet me op de taak concentreren. Samen bestaat de zin uit de verplichting Ich muss, het wederkerende voornaamwoord mich, de omstandigheid ohne Unterbrechungen en de infinitief konzentrieren. De volledige betekenis is: Ik moet me zonder onderbrekingen concentreren.

6. Dann ist das ruhigere Zimmer sinnvoller.

   Dan is de rustigere kamer logischer.

   Dann

   dan

   ist

   is

   ruhigere

   rustigere

   Zimmer

   kamer

   sinnvoller

   logischer

   Uitgebreide uitleg

   Dann betekent hier “dan” in de betekenis “in dat geval”: het verbindt de uitspraak met de voorafgaande situatie. Het kan ook een tijdsbetekenis hebben, zoals in Dann gehe ich nach Hause. — “Dan ga ik naar huis.” ist is de derde persoon enkelvoud van sein in de tegenwoordige tijd. Hier verbindt het het onderwerp met een beoordeling: X ist sinnvoll betekent “X is zinvol”. De vorm ist hoort bij er, sie, es en bij een enkelvoudig zelfstandig naamwoord; vergelijk sind bij het meervoud. ruhigere komt van het bijvoeglijk naamwoord ruhig (“rustig”). De vorm bevat de vergrotende trap: ruhig → ruhiger (“rustiger”). In das ruhigere Zimmer krijgt ruhiger bovendien de zwakke uitgang -e, omdat het bijvoeglijk naamwoord in de nominatief enkelvoud vóór een onzijdig zelfstandig naamwoord staat en wordt voorafgegaan door het bepaalde lidwoord das. Voorbeeld: Das ruhigere Büro ist besser. — “Het rustigere kantoor is beter.” Zimmer betekent “kamer”. Het is een onzijdig Duits zelfstandig naamwoord: das Zimmer; het meervoud is die Zimmer. In deze zin is Zimmer het onderwerp van ist, en das ruhigere Zimmer betekent “de rustigere kamer”. sinnvoller komt van sinnvoll (“zinvol”, “verstandig”) en staat in de vergrotende trap: sinnvoll → sinnvoller (“zinvoller”, hier natuurlijk vertaald als “logischer”). Omdat het na ist als gezegde staat, krijgt het hier geen adjectiefuitgang: Das Zimmer ist sinnvoller. Voorbeeld: Diese Lösung ist sinnvoller. — “Deze oplossing is verstandiger.” Samen vormen de delen Dann + ist + das ruhigere Zimmer + sinnvoller de betekenis: “Dan is de rustigere kamer logischer.” Dann geeft de conclusie in de situatie aan; das ruhigere Zimmer is het beoordeelde onderwerp, en sinnvoller vergelijkt die keuze met een andere, niet nader genoemde mogelijkheid. In het Duits staat in een hoofdzin het vervoegde werkwoord op de tweede plaats: Dann ist ....

7. Ich lerne heute im Schlafzimmer.

   Ik ga vandaag in de slaapkamer studeren.

   Ich

   ik

   lerne

   leer / studeer

   heute

   vandaag

   im Schlafzimmer

   in de slaapkamer

   Uitgebreide uitleg

   Ich betekent hier “ik”: de spreker verwijst naar zichzelf. Het is de eerste persoon enkelvoud; in andere zinnen kan bijvoorbeeld du (“jij”) of sie (“zij”) het onderwerp zijn. lerne is de vorm van lernen (“leren; studeren”) bij ich in de tegenwoordige tijd: ich lerne. Het werkwoord kan dus zowel kennis verwerven als studeren betekenen; hier past “studeren” bij de vaste vertaling. Voorbeeld: Ich lerne Deutsch. — “Ik leer Duits.” heute betekent “vandaag” en geeft aan wanneer de handeling plaatsvindt. Het verandert niet mee met de persoon of het getal. Voorbeeld: Heute arbeite ich. — “Vandaag werk ik.” im Schlafzimmer betekent “in de slaapkamer”. im is de vaste samentrekking van in dem; dem staat hier bij het onzijdige zelfstandig naamwoord Schlafzimmer in de datief na in, omdat het om een plaats gaat en niet om een beweging naar die plaats. Schlafzimmer is een samenstelling van Schlaf en Zimmer, maar als geheel betekent het “slaapkamer”. Voorbeeld: Ich bin im Schlafzimmer. — “Ik ben in de slaapkamer.” Samen vormen de delen: Ich + lerne = “ik studeer/leer”, heute bepaalt het tijdstip en im Schlafzimmer de plaats. De volledige betekenis is: “Ik ga vandaag in de slaapkamer studeren.” In het Duits staat de handeling hier in de tegenwoordige tijd; de Nederlandse vertaling geeft die contextueel weer met ga ... studeren.

8. Schließ die Tür, wenn es im Flur laut wird.

   Doe de deur dicht als het in de gang lawaaierig wordt.

   Schließ

   sluit

   Tür

   deur

   wenn

   als

   Flur

   gang

   laut

   lawaaiig

   wird

   wordt

   Uitgebreide uitleg

   Schließ is de gebiedende wijs van schließen voor één informeel aangesproken persoon (du). De vorm betekent hier “sluit!”. In de gewone gebiedende wijs staat het onderwerp meestal niet: Schließ das Fenster! = “Sluit het raam!” De vorm behoudt hier de stamklinker ie van schließen en heeft geen infinitiefuitgang -en; dit is dus niet de infinitief. Tür betekent hier “deur”. Het zelfstandig naamwoord is vrouwelijk: die Tür. In die Tür staat het lidwoord hier in de vierde naamval, omdat de deur het directe voorwerp van schließen is. Een bruikbaar contrast is Die Tür ist offen (“De deur is open”) tegenover Schließ die Tür! (“Sluit de deur!”). wenn leidt hier een bijzin in met de betekenis “als”. Het beschrijft de voorwaarde waaronder de opdracht geldt. In een Duitse wenn-bijzin staat het vervoegde werkwoord doorgaans achteraan, zoals in wenn es regnet (“als het regent”). Flur betekent “gang”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Flur. In im Flur is im de samentrekking van in dem; hier geeft het de plaats aan: “in de gang”. laut betekent hier “lawaaiig” of “lawaaierig”. Het is een beschrijvend bijvoeglijk naamwoord. In laut werden beschrijft het niet simpelweg een blijvende toestand, maar het bereiken van die toestand: “lawaaiig worden”. Een voorbeeld is Das Zimmer wird laut = “De kamer wordt lawaaiig.” wird is de derde persoon enkelvoud van werden in de tegenwoordige tijd. Hier werkt werden samen met laut in het patroon laut werden (“lawaaiig worden”); es is daarbij het enkelvoudige onpersoonlijke onderwerp, weergegeven als “het”. Omdat de vorm in een wenn-bijzin staat, komt wird aan het einde: wenn es im Flur laut wird. Samen bestaat de opdracht uit Schließ die Tür (“Sluit de deur”) en de voorwaardelijke bijzin wenn es im Flur laut wird (“als het in de gang lawaaiig wordt”). De volledige betekenis is dus: “Doe de deur dicht als het in de gang lawaaierig wordt.”