Een betere werkplek thuis | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Meine Schultern tun weh, nachdem ich den ganzen Tag an diesem kleinen Tisch gearbeitet habe.

   Mijn schouders doen pijn nadat ik de hele dag aan deze kleine tafel heb gewerkt.

   Meine

   mijn

   Schultern

   schouders

   tun weh

   doen pijn

   nachdem

   nadat

   ganzen

   hele

   Tag

   dag

   diesem

   deze

   kleinen

   kleine

   Tisch

   tafel

   gearbeitet

   gewerkt

   habe

   heb

   Uitgebreide uitleg

   Meine staat bij Schultern. Het is de bezittelijke vorm van mein en betekent hier dat de schouders bij de spreker horen. In het meervoud van deze naamwoordgroep krijgt mein hier de uitgang -e: meine. Vergelijk bijvoorbeeld mein Tisch (mannelijk enkelvoud) met meine Tische (meervoud). Schultern is het meervoud van Schulter (“schouder”). Het meervoud heeft hier geen zichtbare meervoudsuitgang zoals -s; Schulter wordt Schultern. Het woord is het onderwerp van de hoofdzin. tun weh is de vaste uitdrukking jemandem/etwas tun weh, letterlijk “pijn doen” en hier: “doen pijn”. tun is de tegenwoordige tijd van tun bij een meervoudig onderwerp: Meine Schultern tun .... De uitdrukking gebruikt dus niet het gewone werkwoord sein (“zijn”). Voorbeeld: Mein Rücken tut weh. — “Mijn rug doet pijn.” Bij een enkelvoudig onderwerp staat tut, bij dit meervoud tun. nachdem leidt een bijzin in die een gebeurtenis in de tijd ernaartoe plaatst: de pijn wordt verbonden met het werken dat eraan voorafging. Het is een onderschikkend voegwoord; daardoor staat het vervoegde werkwoord in deze bijzin achteraan. Voorbeeld: Nachdem ich gegessen habe, gehe ich spazieren. — “Nadat ik heb gegeten, ga ik wandelen.” ganzen hoort bij Tag in den ganzen Tag, een tijdsuitdrukking voor “de hele dag”. De basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is ganz (“heel, volledig”); ganzen krijgt hier zijn uitgang door de naamwoordgroep met het mannelijke Tag in de accusatief: den ganzen Tag. Dit zegt over de duur, niet over een aantal afzonderlijke dagen. Tag betekent “dag” en is mannelijk: der Tag. In den ganzen Tag staat het in de accusatief, omdat de uitdrukking de periode aangeeft waarin de handeling plaatsvindt. Voorbeeld: Ich habe den ganzen Morgen gelernt. — “Ik heb de hele ochtend geleerd.” diesem betekent hier “deze” en verwijst binnen de vaste zin naar de tafel die de spreker aanwijst of bedoelt. De vorm is de datief mannelijk enkelvoud van het aanwijzende woord dies-: dieser Tisch (onderwerp), mit diesem Tisch (na mit). De vorm wordt dus bepaald door de grammaticale rol en door het mannelijke geslacht van Tisch, niet alleen door nabijheid. kleinen is de verbogen vorm van klein (“klein”). Het beschrijft Tisch. In an diesem kleinen Tisch staat de naamwoordgroep in de datief, omdat an hier een vaste plaats aanduidt en geen beweging naar een plaats. Na diesem krijgt het bijvoeglijk naamwoord hier de uitgang -en. Vergelijk: ein kleiner Tisch (“een kleine tafel”) en an einem kleinen Tisch (“aan een kleine tafel”). Tisch betekent “tafel” en is mannelijk: der Tisch. In deze zin staat het in de datief enkelvoud na het plaatsaanduidende an: an diesem kleinen Tisch. Het is de plaats waar de spreker heeft gewerkt. gearbeitet is het voltooid deelwoord van arbeiten (“werken”). Het vormt samen met habe het perfectum: ich habe gearbeitet, “ik heb gewerkt”. Het deelwoord zelf verandert hier niet mee met de persoon. Voorbeeld: Wir haben im Büro gearbeitet. — “Wij hebben op kantoor gewerkt.” habe is de eerste persoon enkelvoud van haben (“hebben”) en is hier het hulpwerkwoord van het perfectum. Omdat het in de nachdem-bijzin staat, komt het achteraan: ..., nachdem ich ... gearbeitet habe. Ich habe gearbeitet is dus de hoofdvolgorde, terwijl de bijzin de volgorde ich ... gearbeitet habe heeft. De hoofdzin is Meine Schultern tun weh: “Mijn schouders doen pijn.” Daarna volgt de tijdsbepaling nachdem ich den ganzen Tag an diesem kleinen Tisch gearbeitet habe: “nadat ik de hele dag aan deze kleine tafel heb gewerkt.” Samen betekent de volledige uiting: “Mijn schouders doen pijn nadat ik de hele dag aan deze kleine tafel heb gewerkt.” Het patroon is herbruikbaar als X tut/tun weh, nachdem ... gearbeitet hat/haben: een lichamelijk deel doet pijn nadat iemand ergens of gedurende een bepaalde tijd heeft gewerkt.

2. Dein Arbeitsplatz belastet deinen Körper, besonders weil der Monitor so niedrig steht.

   Deze werkplek is zwaar voor je lichaam, vooral omdat de monitor zo laag staat.

   Arbeitsplatz

   werkplek

   belastet

   belast; valt zwaar voor

   Körper

   lichaam

   besonders

   vooral

   Monitor

   monitor

   niedrig

   laag

   steht

   staat

   Uitgebreide uitleg

   Arbeitsplatz betekent hier een werkplek of plaats waar iemand werkt. Het samengestelde woord bestaat uit Arbeit en Platz; het is mannelijk: der Arbeitsplatz. In Dein Arbeitsplatz betekent dein “jouw” en staat het onderwerp voorop. Voorbeeld: Mein Arbeitsplatz ist klein. — “Mijn werkplek is klein.” belastet is de derde persoon enkelvoud van belasten in de tegenwoordige tijd. Het onderwerp is Dein Arbeitsplatz, en deinen Körper is datgene wat de belasting ondervindt. Belasten kan letterlijk “belasten” betekenen en, zoals hier, ook “zwaar vallen voor” of “onder druk zetten”. Voorbeeld: Langes Sitzen belast den Rücken. — “Lang zitten belast de rug.” Körper is het lichaam; de basisvorm is der Körper. Hier staat het als lijdend voorwerp: deinen Körper. Omdat Körper mannelijk is en na belasten in de accusatief staat, verschijnt het bezittelijk woord als deinen, niet dein. Voorbeeld: Bewegung stärkt den Körper. — “Beweging versterkt het lichaam.” besonders betekent “vooral” en legt nadruk op de reden die erop volgt. Het verandert zelf niet naar persoon of getal. De combinatie besonders weil ... betekent “vooral omdat ...”. Monitor betekent “monitor” en is mannelijk: der Monitor. In der Monitor is het de handelende persoon of zaak van de bijzin, dus het onderwerp in de nominatief. Voorbeeld: Der Monitor ist neu. — “De monitor is nieuw.” niedrig betekent hier “laag”. In so niedrig versterkt so het bijvoeglijke woord: “zo laag”. Niedrig krijgt hier geen uitgang, omdat het na steht als beschrijving van de positie wordt gebruikt. Het tegenovergestelde is hoch: Der Monitor steht hoch. — “De monitor staat hoog.” steht is de derde persoon enkelvoud van stehen, “staan”. Het beschrijft hier de positie van de monitor. Na weil staat het vervoegde werkwoord in deze bijzin aan het einde: weil der Monitor so niedrig steht. Voorbeeld: Die Lampe steht neben dem Tisch. — “De lamp staat naast de tafel.” De hoofdzin Dein Arbeitsplatz belastet deinen Körper zegt dat jouw werkplek jouw lichaam belast of er zwaar voor is. Daarna geeft besonders weil de belangrijkste reden aan: der Monitor so niedrig steht, dus dat de monitor zo laag staat. Samen betekent de zin: “Deze werkplek is zwaar voor je lichaam, vooral omdat de monitor zo laag staat.”

3. Ich könnte ihn mit Büchern höher stellen, bis ich einen passenden Ständer kaufe.

   Ik zou hem met boeken hoger kunnen zetten totdat ik een goede standaard koop.

   Ich könnte

   ik zou kunnen

   ihn

   hem

   Büchern

   boeken

   höher

   hoger

   stellen

   zetten

   passenden

   geschikte

   Ständer

   standaard

   kaufe

   koop

   Uitgebreide uitleg

   Ich könnte: könnte is de Konjunktiv II van können bij ich. Hier drukt het een mogelijke of voorwaardelijke oplossing uit: “ik zou kunnen”. De infinitief staat verderop: Ich könnte ... stellen. ihn: dit is het persoonlijk voornaamwoord in de accusatief voor een mannelijk enkelvoudig object. In deze context verwijst het, volgens de vertaling en de voorafgaande context, naar de monitor: die wordt hoger gezet. Vergelijk: Ich sehe ihn. — “Ik zie hem.” Büchern: de basisvorm is das Buch; Büchern is het meervoud in de datief. Het voorzetsel mit verlangt hier de datief: mit Büchern betekent “met boeken”. Het gaat hier om boeken als verhoging, niet om een afzonderlijk genoemde hoeveelheid. höher: dit is de vergrotende trap van hoch: hoch – höher – am höchsten. Hier betekent het dat de monitor op een hoger niveau wordt geplaatst. Voorbeeld: Stell den Bildschirm höher. — “Zet het scherm hoger.” stellen: de infinitief betekent hier “zetten” of “plaatsen”. Samen met höher beschrijft het de handeling waarbij iets hoger wordt gezet: etwas höher stellen. Het lijdend voorwerp is ihn; könnte maakt de hele handeling mogelijk of voorwaardelijk. passenden: de basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is passend, “geschikt” of “passend”. De uitgang -en komt hier doordat het bijvoeglijk naamwoord vóór een mannelijk zelfstandig naamwoord in de accusatief staat na einen: einen passenden Ständer. Voorbeeld: Ich suche einen passenden Platz. — “Ik zoek een geschikte plek.” Ständer: dit is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Ständer, hier een standaard of steun waarop iets kan staan. In einen passenden Ständer staat het woord in de accusatief, omdat het de zaak is die de spreker koopt. kaufe: de basisvorm is kaufen; kaufe is de eerste persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: “ik koop”. Na bis staat hier een bijzin en komt de persoonsvorm aan het einde. De tegenwoordige tijd verwijst naar de toekomstige situatie: de boekenoplossing geldt totdat de spreker een geschikte standaard koopt. Samen betekent de zin: “Ik zou hem met boeken hoger kunnen zetten totdat ik een geschikte standaard koop.” De hoofdzin Ich könnte ihn mit Büchern höher stellen beschrijft een mogelijke tijdelijke oplossing. bis ich einen passenden Ständer kaufe geeft aan tot welk moment die oplossing duurt. De formulering past bij het vooraf genoemde probleem van een te laag staande monitor.

4. Das wäre gut für deine Haltung.

   Dat zou goed zijn voor je houding.

   Das wäre

   dat zou zijn

   gut

   goed

   für

   voor

   Haltung

   houding

   Uitgebreide uitleg

   Das wäre betekent hier “dat zou zijn”. Das is een onzijdig aanwijzend voornaamwoord en verwijst in deze zin naar de bedoelde handeling of oplossing; de precieze referent wordt door deze ene zin niet verder benoemd. Wäre is de vorm van sein in de Konjunktiv II. Daarmee wordt een voorwaardelijke of veronderstelde beoordeling uitgedrukt: “zou zijn”, niet een vastgestelde tegenwoordige bewering. Vergelijk: Das ist gut. = “Dat is goed.” tegenover Das wäre gut. = “Dat zou goed zijn.” Gut betekent hier “goed” in de zin van gunstig of bevorderlijk. Het is een bijvoeglijk naamwoord; na sein staat het hier als naamwoordelijk deel en krijgt het geen uitgang. De vergrotende trap is besser (“beter”), bijvoorbeeld: Das wäre besser. = “Dat zou beter zijn.” Für betekent “voor” en leidt hier het doel of de persoon/zaak aan waarvoor iets gunstig is. Het voorzetsel für wordt in het Duits met de accusatief gebruikt. In für deine Haltung staat deine daarom in de accusatief; bij het vrouwelijke zelfstandig naamwoord Haltung is die vorm hier gelijk aan de nominatiefvorm. Haltung betekent hier “houding”, meer bepaald de lichaamshouding of zithouding. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Haltung; het meervoud is die Haltungen. Het verwante woord Einstellung kan ook “houding” betekenen, maar vaak in de betekenis van instelling of standpunt, niet van lichaamshouding. Samen vormen Das wäre gut für deine Haltung de betekenis “Dat zou goed zijn voor je houding.” Das benoemt de bedoelde handeling of oplossing, wäre gut geeft de voorwaardelijke beoordeling, en für deine Haltung noemt waarvoor het gunstig zou zijn.

5. Du solltest auch prüfen, ob die Blendung vom Fenster den Bildschirm beeinträchtigt.

   Je moet ook kijken of de schittering van het raam invloed heeft op het scherm.

   Du solltest

   je zou moeten

   auch

   ook

   prüfen

   controleren

   Blendung

   schittering

   Fenster

   raam

   Bildschirm

   scherm

   beeinträchtigt

   beïnvloedt

   Uitgebreide uitleg

   Du solltest betekent hier dat de aangesprokene een advies krijgt: “je zou moeten”. solltest is de vorm voor du van sollen in de Konjunktiv II; die vorm drukt hier een aanbeveling uit, niet een vaststaand bevel. Vergelijk: Du sollst prüfen. = “Je moet controleren” (directer); Du solltest prüfen. = “Je zou moeten controleren” (advies). auch betekent “ook” en voegt deze handeling toe aan iets anders dat al relevant is. Het woord blijft onveranderd. Voorbeeld: Du solltest auch pausieren. — “Je zou ook moeten pauzeren.” prüfen is de infinitief “controleren” of “nagaan”. Na het modale werkwoord solltest staat de infinitief aan het einde van de hoofdzin: Du solltest das prüfen. — “Je zou dat moeten controleren.” De bijzin met ob zegt vervolgens wat er gecontroleerd moet worden. Blendung betekent hier “schittering” of “verblinding”: fel licht dat het zicht op iets kan hinderen. Het is een zelfstandig naamwoord; het werkwoord is blenden (“verblinden”), maar Blendung is daar niet simpelweg dezelfde vorm van. Voorbeeld: Die Blendung ist unangenehm. — “De schittering is onaangenaam.” Fenster betekent “raam”. In vom Fenster geeft vom de herkomst of bron aan: vom = von dem, “van het”. Fenster heeft in het enkelvoud en meervoud dezelfde vorm; het lidwoord of de context maakt het verschil zichtbaar. Hier gaat het volgens de vertaling om het raam als bron van de schittering. Bildschirm betekent “scherm”. In deze zin staat het als lijdend voorwerp bij beeinträchtigt; daarom staat het in de accusatief: den Bildschirm. Het meervoud is Bildschirme. Voorbeeld: Ich sehe den Bildschirm. — “Ik zie het scherm.” beeinträchtigt betekent hier “beïnvloedt” of “belemmert”. Het is de derde persoon enkelvoud van beeinträchtigen in de tegenwoordige tijd. Het onderwerp van deze vorm is die Blendung, niet das Fenster; daarom staat het werkwoord in het enkelvoud. Voorbeeld: Das Licht beeinträchtigt den Bildschirm. — “Het licht beïnvloedt het scherm.” In de bijzin ob die Blendung vom Fenster den Bildschirm beeinträchtigt betekent ob “of” in de betekenis van “of iets wel of niet het geval is”. De volgorde is die van een Duitse bijzin: het vervoegde werkwoord beeinträchtigt staat aan het einde. Samen vormen Du solltest auch prüfen en deze ob-bijzin de betekenis: “Je zou ook moeten controleren of de schittering van het raam invloed heeft op het scherm.”

6. Durch die Nachmittagssonne ist der Bildschirm schwer zu lesen.

   Door het zonlicht in de middag is het scherm moeilijk te lezen.

   Durch die Nachmittagssonne

   door de middagzon

   Nachmittagssonne

   middagzon

   Bildschirm

   scherm

   schwer

   moeilijk

   zu lesen

   te lezen

   Uitgebreide uitleg

   Durch die Nachmittagssonne geeft hier de oorzaak of omstandigheid aan: door de middagzon. durch staat bij een accusatief; bij het vrouwelijke zelfstandig naamwoord Sonne verschijnt daarom het lidwoord die. Het patroon durch + accusatief is herbruikbaar: Durch den Regen bleibt der Weg nass. — Door de regen blijft de weg nat. Nachmittagssonne is een samenstelling van Nachmittag en Sonne en betekent zonlicht in de middag. Het woord is vrouwelijk: die Nachmittagssonne; het meervoud is normaal gesproken niet nodig in deze betekenis. In de zin staat het in de vorm die Nachmittagssonne, omdat durch de accusatief verlangt; bij dit vrouwelijke woord ziet die vorm er hetzelfde uit als de nominatief. Bildschirm betekent scherm, in het bijzonder een beeldscherm. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Bildschirm; in de zin staat der Bildschirm als onderwerp van ist. Een bruikbaar contrast is der Bildschirm tegenover die Tastatur — het scherm tegenover het toetsenbord. schwer betekent hier moeilijk, niet zwaar. De vorm verandert hier niet omdat hij na sein als gezegde-adjectief wordt gebruikt. In de vaste combinatie schwer zu + infinitief beschrijft het dat iets moeilijk is om te doen. Voorbeeld: Der Text ist schwer zu verstehen. — De tekst is moeilijk te begrijpen. zu lesen bestaat uit zu plus het infinitief lesen (lezen). Samen maakt dit een constructie die weergeeft wat moeilijk is: etwas ist schwer zu lesen — iets is moeilijk te lezen. Dit is iets anders dan de gewone infinitief zonder zu, bijvoorbeeld na een modaal werkwoord: Man kann den Text lesen. — Men kan de tekst lezen. Samen betekent Durch die Nachmittagssonne ist der Bildschirm schwer zu lesen.: Door de middagzon is het scherm moeilijk te lezen. Durch die Nachmittagssonne noemt de oorzaak of omstandigheid; der Bildschirm is het onderwerp; ist schwer zu lesen zegt dat het lezen van het scherm daardoor moeilijk is.

7. Versuch, den Schreibtisch ein wenig zu verschieben, oder zieh während der Gespräche den Vorhang zu.

   Probeer het bureau een beetje te verplaatsen of doe tijdens gesprekken het gordijn dicht.

   Versuch

   probeer

   Schreibtisch

   bureau

   ein wenig

   een beetje

   zu verschieben

   te verplaatsen

   zieh … zu

   doe dicht

   während der Gespräche

   tijdens gesprekken

   Vorhang

   gordijn

   Uitgebreide uitleg

   Versuch is hier de gebiedende wijs van versuchen voor du: “probeer”. Een bruikbaar patroon is Versuch, ... zu ... (“Probeer ... te ...”); het daaropvolgende werkwoord staat als infinitief met zu. den Schreibtisch betekent hier “het bureau”. Schreibtisch is mannelijk. Als lijdend voorwerp krijgt het bepaalde lidwoord de accusatiefvorm: der Schreibtisch wordt den Schreibtisch. Voorbeeld: Ich verschiebe den Schreibtisch. — “Ik verplaats het bureau.” ein wenig betekent “een beetje” en maakt duidelijk dat de verplaatsing beperkt is, zonder een exacte afstand te noemen. zu verschieben bestaat uit zu plus de infinitief verschieben, “verplaatsen”. Voorbeeld: Ich verschiebe den Tisch. — “Ik verplaats de tafel.” oder betekent “of” en verbindt de twee alternatieven. zieh is de gebiedende wijs van ziehen voor du. Hier hoort het bij het scheidbare werkwoord zuziehen, “dichtdoen” of “sluiten”. Bij deze werkwoordsvorm staat het deel zu achteraan: Zieh den Vorhang zu! — “Doe het gordijn dicht!” Dit zu is dus een deel van zuziehen, anders dan het zu dat in zu verschieben een infinitief inleidt. während der Gespräche betekent “tijdens gesprekken”. während geeft een tijdsperiode aan; der Gespräche is de genitief meervoudsvorm van die Gespräche. den Vorhang betekent “het gordijn”. Vorhang is mannelijk en staat hier als lijdend voorwerp in de accusatief: der Vorhang wordt den Vorhang. De eerste mogelijkheid is Versuch, den Schreibtisch ein wenig zu verschieben: “probeer het bureau een beetje te verplaatsen”. Na oder volgt de tweede aansporing: zieh während der Gespräche den Vorhang zu — “doe tijdens gesprekken het gordijn dicht”. Samen geeft de zin dus de twee alternatieven: “Probeer het bureau een beetje te verplaatsen of doe tijdens gesprekken het gordijn dicht.”

8. Wenn ich mich wohler fühle, sollte ich auch besser arbeiten können.

   Als ik me comfortabeler voel, zou ik ook beter moeten kunnen werken.

   Wenn ich

   als ik

   mich

   me / mij (reflexief)

   wohler

   comfortabeler; meer op mijn gemak

   fühle

   voel

   sollte ich

   zou ik moeten

   auch

   ook

   besser

   beter

   arbeiten

   werken

   können

   kunnen

   Uitgebreide uitleg

   Wenn ich opent een bijzin met een voorwaarde of tijdsomstandigheid: “als/wanneer ik”. In een Duitse bijzin staat het vervoegde werkwoord doorgaans aan het einde; hier volgt daarom later fühle. Herbruikbaar patroon: Wenn ich ..., ... = “Als ik ..., ...”. Voorbeeld: Wenn ich Zeit habe, lese ich. — “Als ik tijd heb, lees ik.” mich is hier het wederkerend voornaamwoord in de accusatief bij fühlen: de spreker voelt zichzelf in een bepaalde toestand. Het verwijst dus naar dezelfde persoon als ich. De vorm hangt hier niet af van een zelfstandig naamwoord, maar van de persoon: ich fühle mich, du fühlst dich, er/sie fühlt sich. wohler is de vergrotende trap van wohl, hier in de betekenis “op zijn gemak/comfortabel”. wohl – wohler – am wohlsten betekent hier “comfortabel – comfortabeler – het meest comfortabel”. De vorm vergelijkt de toestand met een eerdere of andere toestand; ze zegt niet zelfstandig hoe groot het verschil is. Voorbeeld: Heute fühle ich mich wohler. — “Vandaag voel ik me comfortabeler.” fühle is de eerste persoon enkelvoud van fühlen (“voelen”). In deze zin beschrijft fühle ich mich wohler hoe de spreker zich voelt. Als vervoegd werkwoord staat fühle aan het einde van de Wenn-bijzin: Wenn ich mich wohler fühle. Zou ik moeten is de betekenis van sollte ich in deze context. sollte is de Konjunktiv-II-vorm van sollen; die kan een voorzichtige verwachting, aanbeveling of veronderstelling uitdrukken. Het onderwerp ich staat er direct achter. In combinatie met de infinitieven verderop ontstaat hier de voorzichtige verwachting dat de spreker beter zou moeten kunnen werken. Voorbeeld: Ich sollte heute früher schlafen. — “Ik zou vandaag eerder moeten slapen.” auch betekent “ook” en voegt deze verwachting toe aan iets dat al als relevant of mogelijk geldt. Het verandert niet de vergelijking in besser; samen betekent auch besser hier “ook beter”. besser is de vergrotende trap van gut: gut – besser – am besten (“goed – beter – het best”). Hier beschrijft het hoe de spreker zou werken, niet hoe de spreker zich voelt. Voorbeeld: Mit Ruhe arbeite ich besser. — “Met rust werk ik beter.” arbeiten is de infinitief “werken”. Deze infinitief benoemt de handeling waarvan de kwaliteit met besser wordt vergeleken. Na een modaal werkwoord blijft de inhoudelijke handeling in de infinitief staan. können is de infinitief “kunnen”, hier met de betekenis “in staat zijn om”. Het vormt samen met arbeiten de constructie arbeiten können = “kunnen werken”. In de combinatie met sollte staan de infinitieven aan het einde van de zin: ... besser arbeiten können. Vergelijk: Ich kann besser arbeiten. — “Ik kan beter werken.” De hele zin bestaat uit de voorwaardelijke bijzin Wenn ich mich wohler fühle en de hoofdzin sollte ich auch besser arbeiten können. Samen betekent hij: “Als ik me comfortabeler voel, zou ik ook beter moeten kunnen werken.” De zin legt dus een verwachte samenhang tussen je comfortabeler voelen en beter in staat zijn om te werken; sollte maakt die verwachting voorzichtig, niet absoluut.

9. Kleine Anpassungen sind wichtig, wenn du stundenlang dieselbe Haltung einnimmst.

   Kleine aanpassingen zijn belangrijk als je urenlang dezelfde houding aanneemt.

   Kleine

   kleine

   Anpassungen

   aanpassingen

   wichtig

   belangrijk

   wenn du

   als je

   stundenlang

   urenlang

   dieselbe

   dezelfde

   Haltung

   houding

   einnimmst

   inneemt

   Uitgebreide uitleg

   Kleine betekent hier “kleine” en beschrijft Anpassungen. Het bijvoeglijk naamwoord heeft de basisvorm klein; vóór een meervoudig zelfstandig naamwoord zonder lidwoord krijgt het hier de vorm kleine. Vergelijk: kleine Änderungen = kleine veranderingen. Anpassungen is het meervoud van die Anpassung en betekent hier wijzigingen of bijstellingen. Het enkelvoud is eine Anpassung, het meervoud Anpassungen. Voorbeeld: Eine kleine Anpassung hilft. = Een kleine aanpassing helpt. wichtig is een bijvoeglijk naamwoord in de betekenis “belangrijk”. Hier staat het na sind en beschrijft het onderwerp; in deze positie krijgt het geen uitgang. De basisvorm is wichtig, bijvoorbeeld: Pausen sind wichtig. = Pauzes zijn belangrijk. wenn du begint de voorwaardelijke bijzin “als je”. du is de tweede persoon enkelvoud. In zo’n bijzin staat de persoonsvorm aan het einde: wenn du Zeit hast = als je tijd hebt. Het voegwoord wenn kan ook een herhaalde of toekomstige voorwaarde inleiden; hier gaat het om de voorwaarde waaronder de aanpassingen belangrijk zijn. stundenlang geeft aan dat iets uren duurt: “urenlang”. Het is een bijwoord en verandert niet mee met een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Sie wartet stundenlang. = Zij wacht urenlang. dieselbe betekent “dezelfde” en verwijst hier naar één bepaalde houding die opnieuw wordt aangenomen. Het woord staat vóór het vrouwelijke enkelvoudige accusatiefobject Haltung; daarom verschijnt hier de vorm dieselbe. Andere vormen zijn bijvoorbeeld derselbe bij een mannelijk zelfstandig naamwoord en dieselben bij een meervoud: dieselben Fragen = dezelfde vragen. Haltung betekent hier “houding”, in de lichamelijke betekenis. Het zelfstandig naamwoord is vrouwelijk: die Haltung; het meervoud is die Haltungen. Voorbeeld: Eine gute Haltung ist wichtig. = Een goede houding is belangrijk. einnimmst komt van het scheidbare werkwoord einnehmen en is de tweede persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: du nimmst ein in een hoofdzin, maar du einnimmst in deze bijzin. In deze context betekent eine Haltung einnehmen een houding aannemen of aanhouden, niet simpelweg iets innemen. Voorbeeld: Du nimmst eine aufrechte Haltung ein. = Je neemt een rechte houding aan. De hoofdzin is Kleine Anpassungen sind wichtig: kleine aanpassingen zijn belangrijk. De bijzin wenn du stundenlang dieselbe Haltung einnimmst geeft de voorwaarde: als je urenlang dezelfde houding aanneemt. Samen betekent de zin: “Kleine aanpassingen zijn belangrijk als je urenlang dezelfde houding aanneemt.”

10. Ich kann diese Anordnung erst einmal ausprobieren, bevor ich etwas kaufe.

    Ik kan deze opstelling eerst proberen voordat ik iets koop.

    Ich kann

    ik kan

    diese

    deze

    Anordnung

    opstelling

    erst einmal

    eerst, voorlopig

    ausprobieren

    proberen

    bevor

    voordat

    ich

    ik

    etwas

    iets

    kaufe

    koop

    Uitgebreide uitleg

    Ich kann betekent hier dat de spreker deze handeling kan uitvoeren: “ik kan”. kann is de vorm van können voor de eerste persoon enkelvoud. Na een modaal werkwoord staat het andere werkwoord in de infinitief: Ich kann das ausprobieren. = “Ik kan dat proberen.” De infinitief staat hier verderop als ausprobieren. diese hoort bij Anordnung en is de vrouwelijke vorm in de accusatief enkelvoud: diese Anordnung. Die naamwoordgroep is het lijdend voorwerp van ausprobieren. De vorm van dies- hangt dus af van het geslacht, getal en de naamval van het bijbehorende zelfstandig naamwoord; diese kan in andere omstandigheden ook een andere grammaticale functie hebben. Anordnung betekent hier “opstelling” of “inrichting”: een manier waarop iets is geplaatst of geregeld. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Anordnung. Voorbeeld: Die Anordnung ist praktisch. = “De opstelling is praktisch.” erst einmal is een vaste, compacte uitdrukking met de betekenis “eerst” of “voorlopig”. Ze geeft aan dat de spreker deze stap aanvankelijk wil uitvoeren, zonder hier een sterkere betekenis aan toe te voegen. Voorbeeld: Wir schauen erst einmal. = “We kijken eerst.” ausprobieren betekent “uitproberen” of “testen”. Dit is een scheidbaar werkwoord: in een gewone hoofdzin staat het voorvoegsel los, bijvoorbeeld Ich probiere die Anordnung aus. = “Ik probeer de opstelling uit.” Na kann blijft de infinitief als één woord staan: kann ... ausprobieren. bevor leidt de bijzin in die de eerdere handeling in de tijd afgrenst: “voordat”. In een Duitse bijzin met bevor staat het vervoegde werkwoord achteraan. Voorbeeld: Ich prüfe es, bevor ich entscheide. = “Ik controleer het voordat ik beslis.” ich is hier het onderwerp van de bevor-bijzin en verwijst naar dezelfde spreker als het eerdere Ich; de vorm is de eerste persoon enkelvoud. In het Duits blijft het onderwerp in een bijzin vaak expliciet staan, ook wanneer het gelijk is aan het onderwerp van de hoofdzin. etwas betekent “iets”. Het is hier een onbepaald voornaamwoord en het lijdend voorwerp van kaufe; het drukt op zichzelf geen specifiek aantal uit. Voorbeeld: Ich möchte etwas kaufen. = “Ik wil iets kopen.” kaufe is de eerste persoon enkelvoud van kaufen in de tegenwoordige tijd: ich kaufe = “ik koop”. Omdat het in de bevor-bijzin staat, komt het na het object: bevor ich etwas kaufe. De tegenwoordige tijd kan hier een toekomstige handeling uitdrukken die nog moet plaatsvinden. Samen vormt de zin: Ich kann diese Anordnung erst einmal ausprobieren = “Ik kan deze opstelling eerst proberen”, gevolgd door bevor ich etwas kaufe = “voordat ik iets koop”. De volledige betekenis is dus: “Ik kan deze opstelling eerst proberen voordat ik iets koop.”

11. Das leuchtet ein, denn die günstigste Lösung könnte schon ausreichen.

    Dat klinkt logisch, want de goedkoopste oplossing is misschien al voldoende.

    Das leuchtet ein

    Dat klinkt logisch

    günstigste

    goedkoopste

    Lösung

    oplossing

    könnte

    zou kunnen

    schon

    al

    ausreichen

    voldoende zijn

    Uitgebreide uitleg

    Das leuchtet ein is een vaste Duitse uitdrukking: iets is begrijpelijk of logisch. Het werkwoord is einleuchten; in de hoofdzin wordt het gesplitst: Das leuchtet ein. Das verwijst hier naar de voorafgaande gedachte of situatie, zonder dat een specifiek zelfstandig naamwoord als referent wordt vastgelegd. Voorbeeld: Deine Erklärung leuchtet ein. — Je uitleg is logisch. günstigste betekent hier ‘goedkoopste’. De vorm hoort bij het bijvoeglijk naamwoord günstig: günstig — günstiger — am günstigsten of, voor een zelfstandig naamwoord, der/die/das günstigste. In die günstigste Lösung staat de superlatief vóór het vrouwelijke zelfstandig naamwoord Lösung; door het bepaalde lidwoord die krijgt het bijvoeglijk naamwoord hier de uitgang -e. Voorbeeld: Das ist die günstigste Option. — Dat is de goedkoopste optie. Lösung betekent ‘oplossing’. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Lösung, meervoud die Lösungen. Het woord kan een antwoord op een probleem of een manier om iets uit te voeren aanduiden; hier gaat het om een oplossing voor de besproken situatie. könnte is de vorm van können voor een mogelijke situatie: ‘zou kunnen’ of ‘misschien kan’. Deze Konjunktiv-II-vorm drukt hier mogelijkheid uit, niet een vaststaand resultaat. Voorbeeld: Das könnte funktionieren. — Dat zou kunnen werken. schon betekent hier ‘al’. Het geeft aan dat iets op dit punt of onder deze omstandigheden reeds voldoende kan zijn. In combinatie met könnte betekent schon ausreichen dus dat de oplossing misschien nu al genoeg is. ausreichen betekent ‘voldoende zijn’ of ‘genoeg zijn’. Het is een scheidbaar werkwoord: in een hoofdzin staat de partikel los, zoals in Das reicht aus. — Dat is voldoende. In de infinitief blijft de vorm samen: Die Lösung könnte ausreichen. — De oplossing zou voldoende kunnen zijn. Samen vormen de delen: Das leuchtet ein geeft aan dat de gedachte logisch is; denn leidt de reden in. die günstigste Lösung is het onderwerp van de reden, könnte drukt mogelijkheid uit, schon betekent ‘al’, en ausreichen zegt dat deze oplossing voldoende kan zijn. De hele zin betekent daarom: Dat klinkt logisch, want de goedkoopste oplossing is misschien al voldoende.