Dieetwensen controleren voor het koken | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Bevor ich das Abendessen koche, sollte ich die Ernährungseinschränkungen aller prüfen.

   Voordat ik het avondeten maak, moet ik controleren welke dieetbeperkingen iedereen heeft.

   Bevor ich

   voordat ik

   Abendessen

   avondeten

   koche

   kook

   sollte ich

   ik zou moeten

   Ernährungseinschränkungen

   dieetbeperkingen

   aller

   van iedereen

   prüfen

   controleren

   Uitgebreide uitleg

   Bevor ich betekent hier “voordat ik”. bevor leidt een bijzin in en ich is het onderwerp. In een Duitse bijzin staat het vervoegde werkwoord aan het einde: Bevor ich das Abendessen koche. Vergelijk als herbruikbaar patroon: Bevor ich gehe, ... = “Voordat ik ga, ...”. Abendessen is “avondeten” en is een zelfstandig naamwoord; daarom krijgt het in het Duits een hoofdletter. Het lidwoord das hoort bij dit onzijdige woord. Voor een ander eetmoment kan bijvoorbeeld das Frühstück “het ontbijt” betekenen. koche komt van kochen (“koken”) en is hier de vorm voor ich: ich koche = “ik kook”. Het staat aan het einde van de bijzin, omdat bevor de woordvolgorde van een bijzin veroorzaakt. Voorbeeld: Ich koche heute. = “Ik kook vandaag.” sollte ich bevat sollte, de vorm die in de vaste tekst “zou moeten” of, volgens de vaste vertaling in deze zin, “moet” uitdrukt. Sollte komt van sollen en is hier de Konjunktiv-II-vorm. Die vorm kan een verplichting of aanbeveling minder stellig formuleren; in deze zin gaat het concreet om de noodzaak of aanbeveling om iets te controleren. ich blijft het onderwerp. Na een vervoegde vorm van een modaal werkwoord staat de andere werkwoordsvorm als infinitief aan het einde: Ich sollte anrufen. = “Ik zou moeten bellen.” Ernährungseinschränkungen betekent “dieetbeperkingen” of “beperkingen rond voeding”. Het is een meervoudig zelfstandig naamwoord; het enkelvoud is Ernährungseinschränkung. Het samengestelde woord verwijst hier naar beperkingen waarmee bij het eten rekening moet worden gehouden. aller betekent hier “van iedereen”. Het is de genitief-meervoudsvorm van alle en geeft aan van wie de Ernährungseinschränkungen zijn: die Ernährungseinschränkungen aller = “de dieetbeperkingen van iedereen”. Dit is geen zelfstandig werkwoord en drukt op zichzelf geen afzonderlijke handeling uit. prüfen betekent “controleren” of “nagaan”. Het is een infinitief en staat hier na sollte ich: ich sollte ... prüfen = “ik zou ... moeten controleren”. Het patroon is bruikbaar met andere objecten, bijvoorbeeld Ich sollte die Liste prüfen. = “Ik zou de lijst moeten controleren.” Samen vormt Bevor ich das Abendessen koche de bijzin “Voordat ik het avondeten maak/kook”. Daarna volgt de hoofdzin sollte ich die Ernährungseinschränkungen aller prüfen: “moet ik de dieetbeperkingen van iedereen controleren”. De komma markeert de grens tussen de voorafgaande bevor-bijzin en de hoofdzin. De volledige betekenis is dus: “Voordat ik het avondeten maak, moet ik controleren welke dieetbeperkingen iedereen heeft.”

2. Es lohnt sich, das zu prüfen, denn ein Gast meidet Milchprodukte und ein anderer Gast isst kein Schweinefleisch.

   Het is de moeite waard om dat te controleren, want een gast vermijdt zuivel en een andere gast eet geen varkensvlees.

   Es lohnt sich

   het is de moeite waard

   prüfen

   controleren

   Gast

   gast

   meidet

   vermijdt

   Milchprodukte

   zuivelproducten

   anderer

   andere

   isst

   eet

   kein

   geen

   Schweinefleisch

   varkensvlees

   Uitgebreide uitleg

   Es lohnt sich betekent hier dat iets de moeite waard is. Het is een vaste onpersoonlijke constructie met sich: Es lohnt sich, ... zu ... = “Het is de moeite waard om ...”. Bijvoorbeeld: Es lohnt sich, früh aufzustehen. — “Het is de moeite waard om vroeg op te staan.” prüfen betekent “controleren” of “nagaan”. Dit is hier een infinitief na zu: zu prüfen = “te controleren”. De vorm prüfen zelf draagt geen persoons- of tijdsuitgang. Bijvoorbeeld: Ich prüfe die Zutaten. — “Ik controleer de ingrediënten.” Gast betekent “gast”. Het is een zelfstandig naamwoord in het enkelvoud; het meervoud is Gäste. In deze zin staat het na ein in de vorm ein Gast. meidet betekent hier “vermijdt”. Het is de derde persoon enkelvoud van meiden — “vermijden”. De klinkerwisseling hoort bij dit werkwoord: ich meide, maar er/sie meidet. Bijvoorbeeld: Sie meidet Nüsse. — “Zij vermijdt noten.” Milchprodukte betekent “zuivelproducten”. Dit is het meervoud van Milchprodukt; het verwijst hier naar zuivelproducten die de gast vermijdt. anderer betekent hier “andere” in ein anderer Gast, dus “een andere gast”. De vorm anderer is de verbogen vorm van ander bij een mannelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud na ein. Vergelijk: eine andere Person — “een andere persoon”. isst betekent “eet”. Het is de derde persoon enkelvoud van essen — “eten”. Dit werkwoord heeft een onregelmatige vorm: ich esse, maar er/sie isst. Bijvoorbeeld: Er isst Brot. — “Hij eet brood.” kein ontkent hier het daaropvolgende zelfstandig naamwoord: kein Schweinefleisch = “geen varkensvlees”. Het is de ontkennende vorm die bij een zelfstandig naamwoord zonder bepaald lidwoord wordt gebruikt. De vorm verandert naar grammaticale kenmerken, bijvoorbeeld keine Milchprodukte — “geen zuivelproducten”. Schweinefleisch betekent “varkensvlees”. Het is een samengesteld Duits woord uit Schwein en Fleisch; als geheel betekent het “varkensvlees”. In deze zin staat het als een stofnaam zonder meervoud. denn verbindt de mededeling met de reden: wat daarna komt, verklaart waarom het controleren de moeite waard is. In het eerste deel wordt met das verwezen naar dat wat gecontroleerd moet worden; de concrete referentie wordt door de vaste vertaling als “dat” weergegeven. De volledige opbouw is: Es lohnt sich, das zu prüfen (“Het is de moeite waard om dat te controleren”), gevolgd door denn (“want”). Daarna worden twee afzonderlijke gasten beschreven: ein Gast meidet Milchprodukte (“een gast vermijdt zuivelproducten”) en ein anderer Gast isst kein Schweinefleisch (“een andere gast eet geen varkensvlees”). Samen betekent de zin: “Het is de moeite waard om dat te controleren, want een gast vermijdt zuivel en een andere gast eet geen varkensvlees.”

3. Ich wollte cremige Pasta machen, also brauche ich einen Ersatz.

   Ik was van plan om romige pasta te maken, dus heb ik een vervanger nodig.

   wollte

   wilde

   cremige

   romige

   Pasta

   pasta

   machen

   maken

   also

   dus

   brauche

   heb nodig

   Ersatz

   vervanger

   Uitgebreide uitleg

   wollte is de verleden tijd (Präteritum) van wollen bij ich: ich wollte. Hier drukt het een plan of voornemen in het verleden uit: “ik was van plan”. Het is niet hetzelfde als brauchte (“had nodig”). Bij wollen staat het andere werkwoord in de infinitief: Ich wollte lernen = “Ik was van plan te leren”. cremige beschrijft hier Pasta. Het basiswoord is het bijvoeglijk naamwoord cremig; in cremige Pasta krijgt het de uitgang -e. Die uitgang hangt hier samen met de combinatie van vrouwelijk, enkelvoudig accusatief en het ontbreken van een lidwoord: cremige Pasta. Voorbeeld: Sie kauft frische Pasta. = “Zij koopt verse pasta.” Pasta betekent hier pasta als voedingsmiddel. Het woord is vrouwelijk: die Pasta. In deze zin wordt geen specifieke soort pasta genoemd. Voor soorten of gerechten kan Duits bijvoorbeeld de zelfstandige naamwoorden Pastasorte (“pastasoort”) of Pastagericht (“pastagerecht”) gebruiken; dat zijn andere woorden, geen meervoudsvormen van Pasta. machen is de infinitief van machen (“maken/doen”). Na wollte blijft het in de infinitief en staat het aan het einde van deze woordgroep: Pasta machen. In een gewone hoofdzin zonder modaal werkwoord verandert de persoonsvorm wel, bijvoorbeeld Ich mache Pasta. = “Ik maak pasta.” also verbindt de twee delen met een gevolg: “dus”. Het tweede deel geeft aan wat volgens de spreker nodig is als gevolg van het plan. Als also vooraan in een hoofdzin staat, komt de persoonsvorm erna: Also brauche ich .... brauche is de ik-vorm van brauchen in de tegenwoordige tijd: ich brauche = “ik heb nodig”. Het werkwoord neemt hier een lijdend voorwerp in de accusatief: Ich brauche einen Ersatz. Voor een andere persoon verandert de persoonsvorm, bijvoorbeeld Sie braucht einen Ersatz. = “Zij heeft een vervanger nodig.” Ersatz is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Ersatz. In deze zin is het lijdend voorwerp van brauche, daarom staat het in de accusatief: einen Ersatz; de nominatiefvorm van de naamwoordgroep is ein Ersatz. Het betekent hier een vervanger of alternatief voor iets dat oorspronkelijk bedoeld was. Voorbeeld: Wir suchen einen Ersatz. = “Wij zoeken een vervanger.” Samen vormt de zin: Ich wollte cremige Pasta machen betekent “Ik was van plan om romige pasta te maken”. also brauche ich einen Ersatz betekent “dus heb ik een vervanger nodig”. De hele Duitse zin zegt daarmee: “Ik was van plan om romige pasta te maken, dus heb ik een vervanger nodig.”

4. Du könntest Olivenöl und Gemüse statt einer Soße auf Milchbasis verwenden.

   Je zou olijfolie en groenten kunnen gebruiken in plaats van een saus op basis van melk.

   Du könntest

   je zou kunnen

   Olivenöl

   olijfolie

   Gemüse

   groenten

   statt

   in plaats van

   Soße

   saus

   auf Milchbasis

   op basis van melk

   verwenden

   gebruiken

   Uitgebreide uitleg

   Du könntest combineert het onderwerp du met könntest, de vorm van können voor de tweede persoon enkelvoud in de Konjunktiv II. Hier drukt die vorm een voorzichtige mogelijkheid of suggestie uit: “je zou kunnen”. Het zelfstandige werkwoord verwenden staat als infinitief aan het einde. Voorbeeld: Du könntest heute kochen. — Je zou vandaag kunnen koken. Olivenöl betekent hier olijfolie. Het is een samengesteld zelfstandig naamwoord met Öl als bepalend laatste deel; het is onzijdig: das Olivenöl. De vorm Oliven- bevat het verbindende element -n; behandel het woord daarom als het vaste samengestelde woord, niet als een losse vorm die je zelf uit Olive en Öl afleidt. Het benoemt de eerste voorgestelde vervanging. Gemüse betekent groenten als voedingsmiddel of als verzamelnaam. Het is onzijdig: das Gemüse; de vorm verandert hier niet om een meervoud aan te geven. In deze zin is het de tweede voorgestelde vervanging, naast Olivenöl. Voorbeeld: Das Gemüse ist frisch. — De groenten zijn vers. statt betekent “in plaats van” en introduceert hier wat wordt vervangen. In statt einer Soße staat einer Soße in de genitief; bij het vrouwelijke woord Soße ziet die vorm er hetzelfde uit als de datiefvorm. Ook anstatt kan deze functie vervullen. De constructie maakt duidelijk dat de genoemde ingrediënten de saus vervangen. Soße betekent saus. Het is vrouwelijk: die Soße. In einer Soße staat het woord niet in de basisvorm, maar in de vorm die bij deze voorzetselconstructie hoort. De spelling met ß hoort bij het vaste woord in deze zin. auf Milchbasis is een compacte bepaling met de betekenis “op basis van melk”. Milchbasis is een samengesteld vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Milchbasis. Samen specificeert deze groep welk soort saus wordt bedoeld: een saus waarvan melk de basis is. Voorbeeld: Wir suchen eine Soße auf Pflanzenbasis. — We zoeken een saus op plantaardige basis. Dit is een nieuw voorbeeld van hetzelfde patroon, niet een extra feit uit de oorspronkelijke zin. verwenden betekent gebruiken of toepassen. Hier is het de infinitief die bij könntest hoort. Het nabije woord benutzen kan ook “gebruiken” betekenen; verwenden past goed bij ingrediënten of middelen. Voorbeeld: Du könntest diese Zutaten verwenden. — Je zou deze ingrediënten kunnen gebruiken. Als geheel betekent Du könntest Olivenöl und Gemüse statt einer Soße auf Milchbasis verwenden.: “Je zou olijfolie en groenten kunnen gebruiken in plaats van een saus op basis van melk.” Du könntest maakt er een voorzichtige mogelijkheid of suggestie van; Olivenöl und Gemüse zijn de voorgestelde middelen, statt einer Soße auf Milchbasis benoemt wat ze vervangen, en verwenden drukt de handeling “gebruiken” uit.

5. Würde sich das für die Gäste immer noch wie eine richtige Mahlzeit anfühlen?

   Zou dat voor de gasten nog steeds als een volwaardige maaltijd aanvoelen?

   Würde

   zou

   sich

   zich

   das

   dat

   für die Gäste

   voor de gasten

   immer noch

   nog steeds

   wie

   als

   eine

   een

   richtige

   volwaardige

   Mahlzeit

   maaltijd

   anfühlen

   aanvoelen

   Uitgebreide uitleg

   Würde is de vorm van werden in de Konjunktiv II: würde + infinitief drukt hier een veronderstelde of voorwaardelijke mogelijkheid uit. Het is dus niet hetzelfde als de gewone toekomende tijd. In een vraag als deze maakt de vorm de beoordeling hypothetisch: zou het zo aanvoelen? Vergelijk: Das würde helfen. — Dat zou helpen. Sich anfühlen is een reflexief werkwoord met de betekenis ‘aanvoelen’ of ‘voelen als’. In deze zin staat het infinitief anfühlen achteraan omdat het met würde wordt gebruikt; sich hoort bij dit werkwoord. Het onderwerp is das, dus de combinatie wordt hier gebruikt voor de vraag hoe dat voor iemand aanvoelt. Vergelijk: Die Suppe fühlt sich warm an. — De soep voelt warm aan. Das is hier het aanwijzende voornaamwoord ‘dat’. In de gegeven context verwijst het naar de eerder besproken bereiding of combinatie met olijfolie en groenten in plaats van een saus op basis van melk; het is niet noodzakelijk een zelfstandig naamwoord dat in de vraag opnieuw wordt genoemd. Als aanwijzend voornaamwoord kan das ook naar een eerder genoemde zaak of situatie verwijzen. Für die Gäste geeft aan voor wie die indruk geldt: voor de gasten. Die is hier de meervoudige bepaalde vorm bij Gäste; na für staat de accusatief, die in deze meervoudsvorm dezelfde vorm heeft als de nominatief. Gast is enkelvoud, Gäste meervoud. Immer noch betekent ‘nog steeds’: ondanks de besproken verandering zou de beoordeling volgens de vraag kunnen blijven gelden. Het is een vaste bijwoordelijke combinatie; noch alleen betekent in andere contexten bijvoorbeeld ‘nog’, maar immer noch benadrukt het voortduren. Wie leidt hier de vergelijking in: iets voelt wie iets anders, dus ‘als iets’. Het verbindt anfühlen met eine richtige Mahlzeit; het betekent in deze zin niet ‘hoe’ in een indirecte vraag. Vergelijk: Es fühlt sich wie Sommer an. — Het voelt als zomer. Eine richtige Mahlzeit betekent hier ‘een volwaardige maaltijd’. Eine is het onbepaalde lidwoord bij het vrouwelijke zelfstandig naamwoord Mahlzeit; het drukt op zichzelf geen numerieke telling uit. Richtige is de verbogen vorm van het bijvoeglijk naamwoord richtig, hier in de betekenis ‘volwaardig’ of ‘echt als maaltijd geldend’, niet bijvoorbeeld ‘correct’. Mahlzeit is het zelfstandig naamwoord voor een maaltijd. Het is vrouwelijk: die Mahlzeit; na eine en vóór het zelfstandig naamwoord krijgt het bijvoeglijk naamwoord de vorm richtige. Het meervoud is Mahlzeiten. Samen vraagt Würde sich das für die Gäste immer noch wie eine richtige Mahlzeit anfühlen? of de eerder besproken bereiding voor de gasten nog steeds de indruk zou geven van een volwaardige maaltijd. De vraag presenteert dat niet als een vaststaand feit, maar als een mogelijke beoordeling onder de besproken verandering.

6. Ja, vor allem wenn du Pilze und einen frischen Salat hinzufügst.

   Ja, vooral als je champignons en een frisse salade toevoegt.

   Ja

   ja

   vor allem

   vooral

   wenn

   als

   du

   je

   Pilze

   champignons

   frischen

   frisse

   Salat

   salade

   hinzufügst

   toevoegt

   Uitgebreide uitleg

   Ja bevestigt de voorafgaande uitspraak of vraag in de betekenis “ja”. Het is een zelfstandig bevestigingswoord en verandert niet naar persoon of getal. vor allem betekent hier “vooral” en legt nadruk op wat daarna komt. De uitdrukking is als geheel bruikbaar: vor allem wenn ... = “vooral als ...”. wenn leidt hier een voorwaardelijke bijzin in: “als/wanneer ...”. In deze zin gaat het om de voorwaarde waaronder de uitspraak geldt. In een Duitse bijzin staat het vervoegde werkwoord aan het einde; dat zie je later bij hinzufügst. du is het informele persoonlijk voornaamwoord voor één aangesproken persoon. Het is de tweede persoon enkelvoud. De vorm die bij du hoort, bepaalt hier ook de werkwoordsvorm: du fügst ... hinzu. Pilze betekent hier “champignons”. Het enkelvoud is der Pilz, het meervoud die Pilze. In deze zin is Pilze het meervoudige lijdend voorwerp van “toevoegen”. Bij dit zelfstandig naamwoord ziet de meervoudsvorm in de accusatief er hetzelfde uit als in de nominatief: Pilze. frischen hoort bij het zelfstandig naamwoord Salat en betekent hier “frisse”. De basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is frisch. De uitgang -en staat hier omdat frischen een mannelijk zelfstandig naamwoord in de accusatief vergezelt na het onbepaalde lidwoord einen: einen frischen Salat. De uitgang hoort dus bij het bijvoeglijk naamwoord, niet bij Salat. Salat betekent “salade”. Het is hier het mannelijke zelfstandig naamwoord der Salat, in de accusatief na hinzufügen: einen ... Salat. Het onbepaalde lidwoord einen geeft hier de grammaticale vorm aan; het is niet op zichzelf een afzonderlijke uitspraak over een geteld aantal. hinzufügst is de vervoegde vorm van hinzufügen, “toevoegen”. De vorm hoort bij du in de tegenwoordige tijd. Het werkwoord is scheidbaar: in een hoofdzin krijg je bijvoorbeeld Du fügst Pilze hinzu. In deze wenn-bijzin staat de vervoegde vorm aan het einde en verschijnt het werkwoord als één aaneengeschreven vorm: wenn du Pilze und einen frischen Salat hinzufügst. De volledige opbouw is: Ja + vor allem + de voorwaardelijke bijzin wenn du Pilze und einen frischen Salat hinzufügst. Dat betekent: “Ja, vooral als je champignons en een frisse salade toevoegt.”

7. Ich werde eine kurze Nachricht schicken und nach weiteren Wünschen fragen.

   Ik zal een kort bericht sturen om naar andere voorkeuren te vragen.

   Ich werde

   ik zal

   kurze

   kort(e)

   Nachricht

   bericht

   schicken

   sturen

   nach … fragen

   vragen naar

   weiteren

   andere, verdere

   Wünschen

   voorkeuren, wensen

   Uitgebreide uitleg

   Ich werde geeft hier aan dat de spreker iets zal doen. werde is de tegenwoordige vorm van werden bij ich; het zelfstandige werkwoord komt als infinitief aan het einde. Herbruikbaar patroon: Ich werde ... [infinitief] = “Ik zal ...”. Voorbeeld: Ich werde morgen anrufen. — “Ik zal morgen bellen.” kurze betekent hier “kort”. Het bijvoeglijk naamwoord kurz hoort bij Nachricht. Omdat Nachricht vrouwelijk en enkelvoudig is en hier als lijdend voorwerp staat na eine, krijgt het bijvoeglijk naamwoord de vorm kurze. Vergelijk: ein kurzer Text — “een korte tekst” en eine kurze Nachricht — “een kort bericht”. Nachricht betekent “bericht” of “boodschap”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Nachricht; het meervoud is die Nachrichten. Voorbeeld: Ich lese eine Nachricht. — “Ik lees een bericht.” schicken betekent “sturen” of “verzenden”. Dit is de infinitief die bij werde hoort; in deze hoofdzin staat hij achteraan. Voorbeeld: Wir schicken den Text heute. — “Wij sturen de tekst vandaag.” nach ... fragen is een herbruikbare combinatie met de betekenis “naar ... vragen”. fragen is het werkwoord en nach leidt datgene in waarnaar gevraagd wordt; de twee delen kunnen in een zin uit elkaar staan. Voorbeeld: Sie fragt nach dem Termin. — “Zij vraagt naar de afspraak.” weiteren betekent hier “andere” of “verdere”. Het bijvoeglijk naamwoord hoort bij Wünschen. De vorm is gebaseerd op weiter en krijgt hier de uitgang -en omdat het bij Wünschen in de datief meervoud staat. In deze betekenis kan weitere bijvoorbeeld “nog andere” betekenen. Wünschen betekent hier “voorkeuren” of “wensen”. Het zelfstandig naamwoord is Wunsch, met meervoud Wünsche. Na het voorzetsel nach staat deze meervoudsvorm in de datief: Wünsche wordt dan Wünschen, dus met een extra -n. Voorbeeld: Wir fragen nach weiteren Ideen. — “Wij vragen naar andere ideeën.” Samen betekent Ich werde eine kurze Nachricht schicken dat de spreker een kort bericht zal sturen. und nach weiteren Wünschen fragen voegt toe dat de spreker naar andere voorkeuren of wensen zal vragen. De volledige zin betekent: “Ik zal een kort bericht sturen om naar andere voorkeuren te vragen.”

8. Halte die Frage einfach, sonst könnten die Leute das Gefühl bekommen, dass sie Probleme bereiten.

   Houd de vraag eenvoudig, anders kunnen mensen het gevoel krijgen dat ze voor problemen zorgen.

   Halte

   houd

   die Frage

   de vraag

   einfach

   eenvoudig

   sonst

   anders

   könnten

   zouden kunnen

   die Leute

   de mensen

   das Gefühl bekommen

   het gevoel krijgen

   Probleme bereiten

   problemen veroorzaken

   Uitgebreide uitleg

   Halte is de gebiedende wijs van halten voor du: “houd …”. In deze zin betekent halten niet letterlijk vasthouden, maar iets in een bepaalde toestand houden. De vorm voor formeel “u” zou anders zijn: Halten Sie …. die Frage betekent hier “de vraag”. Frage is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; die heeft hier dezelfde vorm in de nominatief en accusatief. Het vaste patroon is eine Frage stellen = “een vraag stellen”, maar hier is de vraag het voorwerp dat eenvoudig moet blijven. einfach beschrijft hier de gewenste aard van die Frage: de vraag moet niet ingewikkeld zijn. Het woord kan ook als bijwoord worden gebruikt, bijvoorbeeld in Das ist einfach = “Dat is eenvoudig”. In deze zin hoort het bij de combinatie “iets eenvoudig houden”. sonst betekent “anders” en leidt een mogelijk gevolg in wanneer men de voorafgaande aanwijzing niet volgt. Het drukt hier geen tijdsvolgorde uit. könnten is de Konjunktiv-II-vorm van können bij het meervoudige onderwerp die Leute. De vorm drukt hier een mogelijkheid uit: “zouden kunnen”. Vergelijk können = “kunnen” met könnten = “zouden kunnen”. Het is niet de verleden tijd van können in deze zin. die Leute betekent “de mensen”. Het zelfstandig naamwoord Leute verwijst naar personen en heeft alleen een meervoudsvorm; het werkwoord staat daarom in het meervoud. De vorm die is hier de nominatief, omdat deze woordgroep het onderwerp is van könnten. das Gefühl bekommen is een bruikbare combinatie: letterlijk “het gevoel krijgen”. bekommen betekent hier “krijgen”, niet “worden”. In een zin als Sie bekommt eine Nachricht betekent het bijvoorbeeld “Zij krijgt een bericht”. sie in de bijzin verwijst volgens de vaste vertaling naar die Leute. De vorm is meervoud; daarom staat het werkwoord erbij als bereiten, niet als een enkelvoudsvorm. dass leidt een bijzin in; in die bijzin staat het vervoegde werkwoord aan het einde. Probleme bereiten betekent “problemen veroorzaken” of “voor problemen zorgen”. Een veelgebruikt uitgebreider patroon is jemandem Probleme bereiten = “iemand problemen bezorgen”; in de gegeven bijzin staat alleen het veroorzaakte resultaat, zonder genoemde ontvanger. Probleme is het meervoud van Problem. De delen bouwen samen zo op: eerst geeft Halte de instructie om die Frage einfach te houden. sonst leidt daarna het mogelijke gevolg in: die Leute könnten das Gefühl bekommen. De dass-bijzin legt uit welk gevoel bedoeld is: sie zouden Probleme bereiten. Het geheel betekent: “Houd de vraag eenvoudig, anders kunnen de mensen het gevoel krijgen dat ze problemen veroorzaken.”

9. In der Nachricht kann einfach stehen, dass ich etwas machen möchte, das für alle geeignet ist.

   In het bericht kan gewoon staan dat ik iets wil maken dat voor iedereen geschikt is.

   Nachricht

   bericht

   kann

   kan

   einfach

   gewoon

   stehen

   staan

   etwas

   iets

   machen

   maken

   möchte

   wil graag

   alle

   iedereen

   geeignet

   geschikt

   Uitgebreide uitleg

   Nachricht betekent hier een bericht, zoals een geschreven bericht. Het zelfstandig naamwoord is vrouwelijk: die Nachricht; het meervoud is die Nachrichten. Voorbeeld: Ich schreibe eine Nachricht. — Ik schrijf een bericht. kann is de tegenwoordige tijd van können bij ich, er, sie en es. Hier drukt het mogelijkheid uit. De hoofdzin gebruikt een onpersoonlijke constructie: een uitwendig es kan vóór kann staan (Es kann ... stehen), maar blijft weg wanneer In der Nachricht vooropstaat. Voorbeeld: Das kann im Text stehen. — Dat kan in de tekst staan. einfach betekent hier “gewoon” of “simpelweg”. Het maakt de mogelijkheid niet sterker, maar geeft aan dat de inhoud zonder verdere complicatie in het bericht kan worden opgenomen. Voorbeeld: Du kannst einfach schreiben: „Danke.“ — Je kunt gewoon schrijven: “Dank je.” stehen betekent letterlijk “staan”, maar bij geschreven inhoud ook “in een tekst of bericht vermeld zijn”. Na kann blijft het als infinitief staan: kann ... stehen. etwas betekent “iets” en verwijst hier naar iets dat niet nader wordt genoemd. Het is geen meervoudsvorm. Voorbeeld: Ich möchte etwas lernen. — Ik wil iets leren. machen betekent “maken” of, afhankelijk van de context, “doen”. Hier staat het als infinitief na möchte: etwas machen — iets maken/doen. Voorbeeld: Wir machen etwas zusammen. — We maken/doen iets samen. möchte is de vorm van mögen bij ich in de Konjunktiv II; in hedendaags Duits drukt deze vorm meestal een wens uit: “ik wil graag” of “ik zou graag willen”. Hij is niet hetzelfde als de gewone tegenwoordige vorm mag, die vaak “mag” of “vind ... prettig” betekent. Na möchte staat de andere werkwoordsvorm als infinitief aan het einde van de bijzin: dass ich etwas machen möchte. alle betekent hier “iedereen” in de betekenis van alle betrokken personen. Het staat na für, en für regeert de accusatief; bij dit voornaamwoord is de vorm in deze context alle. De vorm kan ook bij zelfstandige naamwoorden staan, bijvoorbeeld alle Fragen — alle vragen. geeignet betekent “geschikt”. Het is een bijvoeglijk naamwoord; in für alle geeignet sein beschrijft het dat iets voor iedereen geschikt is. Na sein staat het hier predicatief en krijgt het geen uitgang door alle. Voorbeeld: Diese Lösung ist für Kinder geeignet. — Deze oplossing is geschikt voor kinderen. Samen vormen de delen: In der Nachricht — in het bericht; kann ... stehen — kan vermeld staan; einfach — gewoon; dass ich etwas machen möchte — dat ik iets wil maken/doen; en das für alle geeignet ist — dat voor iedereen geschikt is. Het betrekkelijk voornaamwoord das verwijst hier naar het eerder genoemde etwas en heeft dezelfde onzijdige grammaticale vorm. De volledige betekenis is dus: in het bericht kan gewoon staan dat ik iets wil maken/doen dat voor iedereen geschikt is. In de bijzin staat möchte aan het einde, en in de betrekkelijke bijzin staat ist eveneens aan het einde, zoals gebruikelijk in Duitse bijzinnen.

10. Das klingt rücksichtsvoll und gibt ihnen die Möglichkeit, klar zu antworten.

    Dat klinkt attent en geeft hun de kans om duidelijk te antwoorden.

    Das

    dat

    klingt

    klinkt

    rücksichtsvoll

    attent; rekening houdend met anderen

    gibt

    geeft

    ihnen

    hun

    Möglichkeit

    mogelijkheid; kans

    klar

    duidelijk

    antworten

    antwoorden

    Uitgebreide uitleg

    Das betekent hier dat en verwijst naar eerder genoemde inhoud of een eerder genoemde situatie. Als zelfstandig aanwijzend voornaamwoord staat het aan het begin van de zin. De vorm das kan ook als lidwoord bij een onzijdig zelfstandig naamwoord voorkomen, maar hier staat er geen zelfstandig naamwoord direct achter. klingt is de vorm van klingen in de derde persoon enkelvoud van de tegenwoordige tijd. In deze zin betekent klingen dat iets een bepaalde indruk of klank maakt: Das klingt gut. = Dat klinkt goed. De stamklinker verandert in deze vorm niet; de uitgang -t hoort bij de derde persoon enkelvoud. rücksichtsvoll betekent dat iemand rekening houdt met anderen. Na klingen beschrijft het als gezegde hoe das overkomt; daarom heeft het hier geen zichtbare naamvalsuitgang. Voorbeeld: Sie ist rücksichtsvoll. = Zij is attent en houdt rekening met anderen. gibt is de derde persoon enkelvoud van geben in de tegenwoordige tijd. Het werkwoord krijgt hier de betekenis geven in de constructie jemandem etwas geben: iemand krijgt iets. Voorbeeld: Der Plan gibt uns Zeit. = Het plan geeft ons tijd. ihnen is hier een persoonlijk voornaamwoord in de datief meervoud en betekent hun of aan hen. De kleine letter is belangrijk: ihnen betekent hun, terwijl het formele aanspreekvoornaamwoord Ihnen met een hoofdletter u betekent. De vorm ihnen is dus de ontvanger bij gibt. Möglichkeit is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord en betekent mogelijkheid of, in deze context, kans. Het vaste patroon jemandem die Möglichkeit geben, etwas zu tun betekent iemand de mogelijkheid geven om iets te doen. Voorbeeld: Das gibt mir die Möglichkeit, zu lernen. = Dat geeft mij de mogelijkheid om te leren. klar betekent hier duidelijk en beschrijft de manier waarop iemand antwoordt. Het is dus een bijwoordelijk gebruik: klar antworten = duidelijk antwoorden. Hetzelfde woord kan ook bijvoeglijk gebruikt worden, bijvoorbeeld eine klare Antwort = een duidelijk antwoord; dan krijgt het in het Duits een uitgang die bij de naamwoordgroep past. antworten is het hele werkwoord antwoorden. In zu antworten staat het als infinitief met zu; samen met die Möglichkeit geben vormt het de betekenis de mogelijkheid geven om te antwoorden. Voorbeeld: Er versucht, klar zu antworten. = Hij probeert duidelijk te antwoorden. De zin verbindt twee delen met und: Das klingt rücksichtsvoll zegt dat de eerder genoemde inhoud attent overkomt, en gibt ihnen die Möglichkeit, klar zu antworten zegt dat die inhoud hun de kans geeft om duidelijk te antwoorden. Het volledige patroon is: Etwas klingt + beschrijving und gibt jemandem die Möglichkeit, + zu-infinitief. De vaste betekenis is daarom: Dat klinkt attent en geeft hun de kans om duidelijk te antwoorden.