Het juiste woon-werkabonnement kiezen | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Mein Arbeitsplan hat sich geändert, deshalb brauche ich vielleicht eine Pendlerkarte.

   Mijn werkschema is veranderd, dus misschien heb ik een woon-werkabonnement nodig.

   Arbeitsplan

   werkschema

   hat sich geändert

   is veranderd

   deshalb

   daarom

   brauche

   heb nodig

   vielleicht

   misschien

   Pendlerkarte

   woon-werkabonnement

   Uitgebreide uitleg

   Arbeitsplan betekent hier “werkschema”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Arbeitsplan, in het meervoud die Arbeitspläne. Het samengestelde woord verwijst naar een plan voor werk, bijvoorbeeld wanneer iemand werkt; het is niet hetzelfde als elk soort algemeen plan. hat sich geändert betekent hier dat het werkschema veranderd is. De basisvorm is sich ändern (“veranderen”); hat ... geändert is de voltooide tijd (Perfekt) met haben, en sich hoort bij deze wederkerige vorm. De vorm maakt hier niet duidelijk waardoor de verandering kwam. Vergelijk: Der Plan ändert sich. — “Het plan verandert.” deshalb verbindt de twee delen als oorzaak en gevolg: “daarom” of “dus”. In het Duits kan een bijwoord als deshalb vooraan staan; dan volgt het vervoegde werkwoord direct daarna: Deshalb brauche ich ... — “Daarom heb ik ... nodig.” brauche is de eerste persoon enkelvoud van brauchen, “nodig hebben”. De vorm past bij het onderwerp ich: ich brauche; bij du is het du brauchst. Het is een gewoon werkwoord, geen vorm van haben. Voorbeeld: Ich brauche einen Plan. — “Ik heb een plan nodig.” vielleicht betekent “misschien” en maakt de behoefte onzeker: de spreker zegt niet dat de kaart zeker nodig is. Het woord kan bijvoorbeeld vóór het werkwoordelijke deel staan: Vielleicht brauche ich eine Karte. — “Misschien heb ik een kaart nodig.” Pendlerkarte betekent hier een kaart of abonnement voor woon-werkverkeer, overeenkomstig de vaste vertaling “woon-werkabonnement”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Pendlerkarte; daarom staat na brauche de accusatief eine Pendlerkarte. eine geeft hier niet op zichzelf een expliciet aantal aan; het is de onbepaalde vorm bij dit zelfstandig naamwoord. Het samengestelde woord bevat Pendler (“forens”) en Karte (“kaart”), maar in deze context gaat het om een vervoersproduct voor pendelen. In het vervolg wordt ook Abo (“abonnement”) gebruikt voor een product dat bij de reisfrequentie moet passen. Samen betekent Mein Arbeitsplan hat sich geändert dat het werkschema van de spreker veranderd is. deshalb maakt daarvan de reden voor het volgende deel: door die verandering brauche ich vielleicht eine Pendlerkarte — “heb ik misschien een woon-werkabonnement nodig”. De volledige betekenis is dus: “Mijn werkschema is veranderd, dus misschien heb ik een woon-werkabonnement nodig.”

2. Ein Abo hilft nur, wenn es dazu passt, wie oft du fährst.

   Een abonnement helpt alleen als het past bij hoe vaak je reist.

   Abo

   abonnement

   hilft

   helpt

   nur

   alleen

   wenn

   als

   es

   het

   dazu passt

   daarbij past

   wie oft

   hoe vaak

   du

   je

   fährst

   reist

   Uitgebreide uitleg

   Abo betekent hier een abonnement, in een verkorte, alledaagse vorm. Het volledige woord is Abonnement; das Abo is onzijdig en het meervoud is die Abos. Voorbeeld: Ich habe ein Abo. — Ik heb een abonnement. hilft is de vorm van helfen voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: er/sie/es hilft. Het betekent hier dat het abonnement nuttig is of voordeel biedt. Voorbeeld: Die Karte hilft mir. — De kaart helpt mij. nur beperkt de bewering: het abonnement helpt uitsluitend onder de voorwaarde die daarna komt. Het betekent hier dus alleen, niet bijvoorbeeld bijna. wenn leidt een voorwaardelijke bijzin in: als .... In een Duitse bijzin staat het vervoegde werkwoord aan het einde. Patroon: ..., wenn [onderwerp] [overige informatie] [werkwoord]. Voorbeeld: Ich fahre, wenn ich Zeit habe. — Ik reis als ik tijd heb. es is hier een onzijdig persoonlijk voornaamwoord en verwijst naar das Abo; de vaste vertaling bevestigt dat met het. Het onderwerp van hilft is dus hetzelfde abonnement: es hilft. dazu passt bestaat uit dazu en passt. Dazu betekent hier bij dat of daarbij; passen zu betekent dat iets geschikt is in verhouding tot iets anders. Passt is de derde persoon enkelvoud van passen: passen → passt. Het werkwoord staat aan het einde van de bijzin, terwijl dazu eerder in die bijzin staat. Voorbeeld: Der Tarif passt dazu. — Het tarief past daarbij. wie oft vraagt naar de frequentie: hoe vaak. Het leidt hier een ingebedde vraag in binnen de voorwaardelijke bijzin. In wie oft du fährst staat fährst daarom achteraan. Voorbeeld: Ich weiß, wie oft sie fährt. — Ik weet hoe vaak zij reist. du is het informele persoonlijk voornaamwoord voor de tweede persoon enkelvoud: jij/je. Het bepaalt de persoonsvorm fährst. fährst is de tweede persoon enkelvoud van fahren in de tegenwoordige tijd: ich fahre, du fährst, er/sie/es fährt. De umlaut in fährst hoort bij deze vorm. In deze zin betekent fahren volgens de vertaling reizen; afhankelijk van de context kan het ook rijden of met een vervoermiddel gaan betekenen. Voorbeeld: Du fährst jeden Tag mit dem Zug. — Je reist elke dag met de trein. Samen betekent Ein Abo hilft nur dat een abonnement alleen nuttig is. wenn es dazu passt geeft de voorwaarde: het moet bij dat gebruik passen. wie oft du fährst specificeert welk gebruik bedoeld is, namelijk hoe vaak je reist. De hele zin betekent daarom: Een abonnement helpt alleen als het past bij hoe vaak je reist.

3. Einzeltickets zu kaufen ist jetzt umständlich, weil ich öfter fahre.

   Losse kaartjes kopen voelt nu onhandig, omdat ik vaker reis.

   Einzeltickets

   losse kaartjes

   kaufen

   kopen

   umständlich

   onhandig

   öfter

   vaker

   fahre

   reis

   Uitgebreide uitleg

   Einzeltickets betekent hier losse kaartjes. Het meervoud van Einzelticket verwijst naar afzonderlijke tickets, in tegenstelling tot bijvoorbeeld een abonnement. Voorbeeld: Ich kaufe zwei Einzeltickets. — Ik koop twee losse kaartjes. kaufen betekent kopen. In de bron staat het in de constructie zu kaufen: zu markeert hier de infinitief die als onderwerp van de zin wordt gebruikt. Einzeltickets zu kaufen betekent dus “losse kaartjes kopen”. Voorbeeld: Ein Ticket online zu kaufen ist einfach. — Een kaartje online kopen is eenvoudig. umständlich betekent hier onhandig of omslachtig. Het beschrijft hoe de handeling verloopt, niet de kaartjes zelf. Voorbeeld: Das ist zu umständlich. — Dat is te omslachtig. öfter is de vergelijkende vorm van oft: oft — vaak, öfter — vaker. Hier geeft öfter aan dat de spreker vaker reist dan eerder of volgens een relevante vergelijking; de zin zegt niet precies waarmee wordt vergeleken. Voorbeeld: Ich komme jetzt öfter. — Ik kom nu vaker. fahre is de vorm van fahren bij ich in de tegenwoordige tijd. In deze zin betekent het, passend bij de vaste vertaling en de context, “reis”. Afhankelijk van de context kan fahren ook rijden of met een vervoermiddel gaan betekenen. Andere vormen zijn bijvoorbeeld du fährst en er/sie fährt; de klinkerwisseling hoort bij deze vervoeging. Voorbeeld: Ich fahre morgen nach Utrecht. — Ik reis morgen naar Utrecht. Einzeltickets zu kaufen is het onderwerp van de hoofdzin. ist jetzt umständlich zegt dat deze activiteit nu onhandig is. weil leidt de redenbijzin in; daarin staat fahre achteraan: weil ich öfter fahre — omdat ik vaker reis. Samen betekent de hele zin: losse kaartjes kopen is nu onhandig, omdat de spreker vaker reist.

4. Dann vergleiche das flexible Abo mit dem normalen Abo.

   Vergelijk dan het flexibele abonnement met het gewone abonnement.

   Dann

   dan

   vergleiche

   vergelijk

   das

   het

   flexible

   flexibele

   Abo

   abonnement

   mit dem

   met het

   normalen

   gewone

   Uitgebreide uitleg

   Dann betekent hier “dan” en verwijst naar het volgende moment of de volgende stap. Het kan ook “toen” betekenen bij een gebeurtenis in het verleden; de context bepaalt dat verschil. vergleiche is de gebiedende wijs voor du van vergleichen (“vergelijken”). De vorm is hier gericht aan één persoon: “vergelijk”. In een volledige mededeling krijg je bijvoorbeeld Du vergleichst zwei Angebote. — “Je vergelijkt twee aanbiedingen.” Het werkwoord vergleichen gebruikt voor het vergeleken geheel vaak mit: iets met iets anders vergelijken. das is hier het bepaalde lidwoord bij Abo. Het geeft aan dat het om een bekend of aangewezen abonnement gaat. das is niet zelf de betekenis “abonnement”; die betekenis komt van het daaropvolgende zelfstandig naamwoord. flexible beschrijft het eerste Abo als flexibel. De basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is flexibel; in das flexible Abo krijgt het de uitgang -e, omdat het vóór een onzijdig zelfstandig naamwoord staat met het bepaalde lidwoord das. Bijvoorbeeld: das flexible Ticket — “het flexibele kaartje”. Abo is een zelfstandig naamwoord voor een abonnement. Het is een verkorte, ingeburgerde vorm van Abonnement en is onzijdig: das Abo. Het meervoud is die Abos. mit dem betekent hier “met het” en leidt het tweede element van de vergelijking in. Het voorzetsel mit verlangt in het Duits de datief. Daarom wordt het onzijdige lidwoord das hier dem: mit dem Abo — “met het abonnement”. normalen beschrijft het tweede Abo als normaal of gewoon. De basisvorm is normal; in mit dem normalen Abo krijgt het bijvoeglijk naamwoord de uitgang -en, omdat het na dem in de datief staat. Vergelijk das normale Abo — “het normale abonnement” — met mit dem normalen Abo — “met het normale abonnement”. Het laatste Abo is het zelfstandig naamwoord dat het tweede vergelijkingsobject noemt. Samen vormen mit dem normalen Abo en het eerdere das flexible Abo de structuur etwas mit etwas vergleichen: “iets met iets vergelijken”. De gebiedende wijs vergleiche geeft de opdracht, en Dann plaatst die opdracht als volgende stap: “Vergelijk dan het flexibele abonnement met het gewone abonnement.”

5. Wenn sich mein Arbeitsrhythmus weiter ändert, passt das flexible Abo vielleicht besser zu mir.

   Als mijn werkpatroon blijft veranderen, past het flexibele abonnement misschien beter bij mij.

   sich … ändert

   verandert

   mein

   mijn

   Arbeitsrhythmus

   werkpatroon

   weiter

   verder; blijft doorgaan

   passt

   past

   flexible

   flexibele

   Abo

   abonnement

   vielleicht

   misschien

   besser

   beter

   zu mir

   bij mij

   Uitgebreide uitleg

   sich ändert betekent hier dat iets verandert. Het werkwoord is sich ändern; ändert is de tegenwoordige tijd bij een derde persoon enkelvoud, terwijl sich het wederkerende voornaamwoord is bij het onderwerp mein Arbeitsrhythmus. Voorbeeld: Der Plan ändert sich. — Het plan verandert. Na wenn staat het vervoegde werkwoord in deze bijzin achteraan: Wenn sich ... ändert = als ... verandert. mein is de bezittelijke bepaler bij Arbeitsrhythmus: mijn. De vorm is hier mannelijk, enkelvoud en naamvalonderwerp (nominatief), daarom mein. Bezittelijke bepalers krijgen een andere uitgang afhankelijk van het zelfstandig naamwoord en de naamval; vergelijk bijvoorbeeld meine Arbeit bij een vrouwelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud. Arbeitsrhythmus betekent werkritme of werkpatroon. Het is een mannelijk samengesteld zelfstandig naamwoord; het laatste deel, Rhythmus, bepaalt het grammaticale geslacht. Voorbeeld: Mein Arbeitsrhythmus ist unregelmäßig. — Mijn werkritme is onregelmatig. weiter voegt het idee toe dat de verandering doorgaat: verder veranderen, blijven veranderen. Samen met sich ändert maakt het duidelijk dat de verandering niet ophoudt. Voorbeeld: Wenn sich der Plan weiter ändert, warten wir. — Als het plan blijft veranderen, wachten we. passt komt van passen en is de tegenwoordige tijd bij een derde persoon enkelvoud. Hier is das flexible Abo het onderwerp: het abonnement past bij iemand. Passen kan in deze betekenis met zu worden gebruikt: iets passt zu iemand of iets. flexible betekent flexibel. De uitgang -e staat hier omdat het bijvoeglijk naamwoord na het bepaalde lidwoord das staat en bij het onzijdige enkelvoudige Abo hoort: das flexible Abo. Zonder dat lidwoord zou de vorm anders zijn, bijvoorbeeld ein flexibles Abo. Abo is een informele verkorting van Abonnement: abonnement. Het is onzijdig, zoals blijkt uit das Abo. Voorbeeld: Das Abo ist praktisch. — Het abonnement is praktisch. vielleicht betekent misschien en maakt de beoordeling onzeker of voorzichtig. Het zegt niet dat de spreker zeker weet dat het abonnement beter past. besser is de vergrotende trap van gut: gut – besser – am besten (goed – beter – het best). Hier vergelijkt besser de geschiktheid van dit flexibele abonnement met een andere mogelijkheid, zoals het normale abonnement dat in de voorafgaande context wordt genoemd. Voorbeeld: Diese Lösung passt besser. — Deze oplossing past beter. zu mir betekent bij mij in de vaste combinatie zu jemandem passen: bij iemand passen of geschikt zijn voor iemand. mir is de datiefvorm van ich; zu vraagt hier die datief. Voorbeeld: Der Kurs passt zu mir. — De cursus past bij mij. De bijzin Wenn sich mein Arbeitsrhythmus weiter ändert geeft de voorwaarde: als mijn werkpatroon blijft veranderen. In de hoofdzin staat passt das flexible Abo vielleicht besser zu mir: dan past het flexibele abonnement misschien beter bij mij. Samen betekent de zin: Als mijn werkpatroon blijft veranderen, past het flexibele abonnement misschien beter bij mij.

6. Das klingt praktisch, wenn du manchmal von zu Hause arbeitest.

   Dat klinkt handig als je soms thuis werkt.

   Das

   dat

   klingt

   klinkt

   praktisch

   handig

   wenn

   als

   du

   je

   manchmal

   soms

   von zu Hause

   van thuis

   arbeitest

   werkt

   Uitgebreide uitleg

   Das betekent hier dat en verwijst naar een eerder genoemde situatie of een eerder idee als geheel. Het is de onzijdige vorm van het aanwijzende voornaamwoord; in deze zin staat het zelfstandig en niet vóór een zelfstandig naamwoord. Een vergelijkbaar patroon is: Das ist gut. — “Dat is goed.” klingt komt van klingen en is de vorm voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: klingen → klingt. Met een beoordeling erna betekent klingen dat iets een bepaalde indruk geeft: Das klingt gut. — “Dat klinkt goed.” Het is dus niet hetzelfde als hören, dat meestal het horen zelf beschrijft. praktisch is een bijvoeglijk naamwoord en betekent hier handig of praktisch. Na klingen beschrijft het hoe de genoemde situatie klinkt of overkomt. Het kan ook vóór een zelfstandig naamwoord staan, bijvoorbeeld: ein praktischer Plan — “een praktischer plan”. De vergrotende trap van praktisch is praktischer. wenn leidt hier een bijzin met een voorwaarde of omstandigheid in: wenn ... betekent als ... of, afhankelijk van de context, wanneer .... In een Duitse bijzin met wenn staat het vervoegde werkwoord doorgaans aan het einde. Dat zie je in wenn du manchmal von zu Hause arbeitest: arbeitest staat achteraan. du is het persoonlijk voornaamwoord voor één aangesproken persoon: jij of je. Het hoort bij de tweede persoon enkelvoud. In een formelere aanspreekvorm gebruikt het Duits Sie, met een andere werkwoordsvorm. manchmal is een bijwoord en betekent soms. Het geeft aan dat de handeling niet voortdurend gebeurt, maar af en toe. Bijvoorbeeld: Ich arbeite manchmal am Wochenende. — “Ik werk soms in het weekend.” von zu Hause is een vaste, veelgebruikte uitdrukking voor van thuis of, bij werk, thuis. von geeft hier de herkomst of het vertrekpunt aan; zu Hause betekent thuis zijn. In von zu Hause arbeiten gaat het idiomatisch om thuis werken, niet noodzakelijk om letterlijk ergens vandaan vertrekken. arbeitest komt van arbeiten en is de tegenwoordige tijd voor du: du arbeitest — “je werkt”. De uitgang -st markeert hier de tweede persoon enkelvoud. Het onderwerp du en de vorm arbeitest horen bij elkaar; bij één andere persoon krijg je bijvoorbeeld ich arbeite. Samen bestaat de zin uit een hoofdzin en een wenn-bijzin: Das klingt praktisch + wenn du manchmal von zu Hause arbeitest. De hoofdzin geeft de beoordeling “Dat klinkt handig”; de bijzin begrenst die beoordeling tot de situatie waarin je soms thuis werkt. De volledige betekenis is daarom: “Dat klinkt handig als je soms thuis werkt.”

7. Nach der Arbeit vergleiche ich beide Optionen in der Verkehrs-App.

   Na het werk vergelijk ik beide opties in de vervoersapp.

   Nach

   na

   Arbeit

   werk

   vergleiche

   vergelijk

   beide

   beide

   Optionen

   opties

   Verkehrs-App

   vervoersapp

   Uitgebreide uitleg

   Nach geeft hier een tijdsrelatie aan: “na”. In deze betekenis wordt het gevolgd door een datiefgroep. Vergelijk nach dem Essen — “na het eten”. Arbeit betekent hier “werk”. Het zelfstandig naamwoord is vrouwelijk: die Arbeit. Na nach staat het in de datief als der Arbeit; de vorm der markeert hier dus de naamval bij een vrouwelijk enkelvoud. Nach der Arbeit betekent samen “na het werk”. vergleiche is de vorm van vergleichen bij ich in de tegenwoordige tijd: ich vergleiche — “ik vergelijk”. Dezelfde stam verschijnt bijvoorbeeld in du vergleichst — “jij vergelijkt”. beide betekent “beide” en duidt op de twee zaken die hier samen worden bedoeld. Het staat bij het meervoud Optionen. Voor een groep in het algemeen gebruik je vaak alle, bijvoorbeeld alle Optionen — “alle opties”. Optionen betekent “opties”. Het enkelvoud is die Option, het meervoud die Optionen. Hier is Optionen het lijdend voorwerp van vergleiche: de spreker vergelijkt de opties. Verkehrs-App betekent hier “vervoersapp”, in overeenstemming met de vaste vertaling. Het is een samenstelling rond Verkehr en App; de s in Verkehrs- is een verbindingsklank in de samenstelling. In de waargenomen vorm verbindt een koppelteken de delen, en App krijgt als zelfstandig naamwoord een hoofdletter. Samen betekent Nach der Arbeit vergleiche ich beide Optionen in der Verkehrs-App: “Na het werk vergelijk ik beide opties in de vervoersapp.” Nach der Arbeit staat vooraan; daarna volgt het vervoegde werkwoord vergleiche vóór het onderwerp ich, omdat een ander zinsdeel op de eerste positie staat. beide Optionen is wat de spreker vergelijkt, en in der Verkehrs-App geeft de plaats of omgeving van die handeling aan. Een herbruikbaar patroon is Nach + datief: Nach dem Kurs lese ich meine Notizen — “Na de cursus lees ik mijn aantekeningen.”

8. Wähle das Abo, das zu deiner tatsächlichen Woche passt, nicht zu einem idealen Zeitplan.

   Kies het abonnement dat past bij je echte week, niet bij een ideaal schema.

   Wähle

   kies

   Abo

   abonnement

   zu … passt

   passen bij

   tatsächlichen

   echte

   Woche

   week

   nicht zu

   niet bij

   idealen

   ideaal

   Zeitplan

   schema

   Uitgebreide uitleg

   Wähle is de gebiedende wijs van wählen voor één aangesproken persoon: “kies”. De vorm spreekt de lezer rechtstreeks aan. Wähl! komt ook voor als kortere imperatief; Wähle! is de vorm in deze zin. Voorbeeld: Wähle eine Option. — “Kies een optie.” Abo is een onzijdig zelfstandig naamwoord, een verkorte vorm van Abonnement, en betekent hier “abonnement”. Het staat als lijdend voorwerp bij wähle; daarom staat het met het onzijdige lidwoord das. Het lidwoord drukt hier geen specifiek aantal uit. Voorbeeld: Das Abo ist flexibel. — “Het abonnement is flexibel.” zu en passt vormen hier het bruikbare patroon zu etwas passen: “bij iets passen” of “geschikt zijn voor iets”. passen heeft als onderwerp das Abo, dus de persoonsvorm is passt voor de derde persoon enkelvoud. Na zu staat in deze betekenis de datief: zu deiner ... Woche. Voorbeeld: Der Tarif passt zu meinem Alltag. — “Het tarief past bij mijn dagelijks leven.” tatsächlichen betekent hier “echte” of “werkelijke”. Het bijvoeglijk naamwoord hoort bij Woche, niet bij Abo. In deiner tatsächlichen Woche staat de naamwoordgroep in de datief na zu; deiner is daarbij de datiefvorm van dein bij het vrouwelijke Woche, en tatsächlichen is de bijbehorende verbogen adjectiefvorm. tatsächlich betekent “werkelijk”; in deze zin wordt het tegenover ideal geplaatst om een werkelijke week van een ideale planning te onderscheiden. Voorbeeld: Das entspricht der tatsächlichen Lage. — “Dat komt overeen met de werkelijke situatie.” Woche is het vrouwelijke zelfstandig naamwoord “week”. De groep deiner tatsächlichen Woche betekent hier “je werkelijke week”. deiner is de datiefvorm van dein bij een vrouwelijk zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Das passt zu deiner Woche. — “Dat past bij jouw week.” nicht zu ontkent het tweede vergelijkingspunt: “niet bij”. Het volledige werkwoord passt wordt in het tweede deel niet herhaald; de lezer begrijpt nicht zu einem idealen Zeitplan als passt nicht zu einem idealen Zeitplan. Dit ontkent niet het hele advies, maar stelt de werkelijke week tegenover een ideaal schema. idealen betekent “ideaal” en beschrijft Zeitplan. Ook hier staat het bijvoeglijk naamwoord in een datiefgroep na zu: zu einem idealen Zeitplan. De vorm ideal is de basisvorm; idealen is de verbogen vorm in deze naamwoordgroep. Zeitplan betekent “tijdschema” of, in deze vertaling, “schema”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Zeitplan. Na zu wordt dat zu einem Zeitplan; met het bijvoeglijk naamwoord ontstaat zu einem idealen Zeitplan. Voorbeeld: Der Zeitplan passt nicht zu meinem Alltag. — “Het schema past niet bij mijn dagelijks leven.” Samen is de structuur: Wähle [das Abo], [das zu deiner tatsächlichen Woche passt], nicht [zu einem idealen Zeitplan]. Het relatieve deel das zu deiner tatsächlichen Woche passt bepaalt welk abonnement de aangesproken persoon moet kiezen: het abonnement dat bij de werkelijke week past. Daarna wordt het contrast toegevoegd: niet bij een ideaal schema. De volledige betekenis is: “Kies het abonnement dat bij je echte week past, niet bij een ideaal schema.”