Een probleem met de verwarming in de hotelkamer | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Ich rufe aus meinem Zimmer an, weil die Heizung nicht funktioniert.

   Ik bel vanuit mijn kamer omdat de verwarming niet werkt.

   Ich

   ik

   rufe … an

   bel op

   aus

   vanuit

   meinem

   mijn

   Zimmer

   kamer

   weil

   omdat

   die Heizung

   de verwarming

   nicht

   niet

   funktioniert

   werkt

   Uitgebreide uitleg

   Ich betekent hier “ik” en is de eerste persoon enkelvoud. Het is het onderwerp van de zin; het werkwoord krijgt daarom de vorm voor “ik”. Vergelijk: Ich arbeite. — “Ik werk.” rufe ... an hoort bij het werkwoord anrufen (“opbellen”). In een gewone hoofdzin wordt dit scheidbare werkwoord gesplitst: Ich rufe an. — “Ik bel op.” Het deel rufe is de vorm van rufen voor ich; an staat hier aan het einde van de hoofdzin, na de andere zinsdelen. In een bijzin blijft het werkwoord bij elkaar: weil ich dich anrufe — “omdat ik je opbel.” aus geeft hier de herkomst of plaats van waaruit iemand belt: “vanuit”. Het voorzetsel aus wordt met de datief gebruikt. Het vormt dus samen met meinem Zimmer de plaatsbepaling “vanuit mijn kamer”. meinem is een vorm van het bezittelijk woord mein (“mijn”). Omdat aus de datief vereist en Zimmer onzijdig enkelvoud is (das Zimmer), verschijnt de vorm meinem: aus meinem Zimmer. De vorm van het bezittelijk woord wordt dus bepaald door de grammaticale combinatie, niet door een hoeveelheid; mein betekent hier “mijn”. Zimmer betekent “kamer”. Het is een onzijdig zelfstandig naamwoord: das Zimmer. In meinem Zimmer staat het in het enkelvoud en in de datief. Een bruikbaar contrast is mein Zimmer — “mijn kamer” zonder dit voorzetsel, tegenover aus meinem Zimmer — “vanuit mijn kamer”. weil betekent “omdat” en leidt een redengevende bijzin in. In zo’n bijzin staat het vervoegde werkwoord in het Duits doorgaans achteraan. Daarom staat funktioniert pas aan het einde van de bijzin: weil die Heizung nicht funktioniert. die Heizung betekent “de verwarming”. Heizung is vrouwelijk: die Heizung. Hier is het de persoonloze zaak die als onderwerp wordt voorgesteld. Daarom staat het werkwoord in de derde persoon enkelvoud, net als bij Die Heizung funktioniert. — “De verwarming werkt.” nicht maakt de werking negatief: “niet”. Samen met funktioniert zegt die Heizung nicht funktioniert dat de verwarming niet werkt. De plaats van nicht hoort bij deze ontkenning; het woord betekent hier niet “geen”, want kein wordt gebruikt bij het ontkennen van een zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld keine Heizung — “geen verwarming”. funktioniert komt van funktionieren (“werken”, “functioneren”). Het is de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: die Heizung funktioniert. De uitgang past bij het onderwerp die Heizung; het is niet de vorm van Zimmer. Bijvoorbeeld: Der Aufzug funktioniert nicht. — “De lift werkt niet.” De hele zin bouwt zo op: Ich rufe ... an betekent “ik bel op”, aus meinem Zimmer specificeert dat dit vanuit mijn kamer gebeurt, en weil die Heizung nicht funktioniert geeft de reden. De volledige betekenis is daarom: “Ik bel vanuit mijn kamer omdat de verwarming niet werkt.”

2. Das tut mir leid. Ist das Zimmer kalt, seit Sie angekommen sind?

   Het spijt me. Is de kamer koud geweest sinds u bent aangekomen?

   Das tut mir leid

   Het spijt me

   Ist

   is

   Zimmer

   kamer

   kalt

   koud

   seit

   sinds

   Sie

   u

   angekommen

   aangekomen

   sind

   zijn

   Uitgebreide uitleg

   Das tut mir leid is een vaste Duitse manier om medeleven of verontschuldiging uit te drukken: “Het spijt me.” In deze uitdrukking is tut de vorm van tun bij een enkelvoudig onderwerp; mir is de datiefvorm van ich en betekent hier “mij”. Leer de combinatie als geheel, want een letterlijke woord-voor-woordvertaling klinkt niet natuurlijk. Voorbeeld: Das tut mir sehr leid. — “Dat spijt me heel erg.” Ist is de derde persoon enkelvoud van sein in een ja-neevraag. De vraag begint met dit vervoegde werkwoord: Ist das Zimmer kalt? — “Is de kamer koud?” Vergelijk de basisvormen sein — ist — sind: sein is de infinitief, ist hoort bij een enkelvoudig onderwerp en sind bij een meervoudig onderwerp of bij formeel Sie. das Zimmer betekent hier “de kamer”. Zimmer is een onzijdig zelfstandig naamwoord; daarom staat het bepaald lidwoord hier als das. Het meervoud is die Zimmer: ein Zimmer — “een kamer”, zwei Zimmer — “twee kamers”. kalt betekent “koud” en beschrijft hier de toestand van de kamer. Als bijvoeglijk naamwoord na sein krijgt het in deze positie geen extra uitgang: Das Zimmer ist kalt. — “De kamer is koud.” Het tegenovergestelde is warm: Das Zimmer ist warm. — “De kamer is warm.” seit geeft het beginpunt aan vanaf wanneer een toestand of handeling voortduurt: “sinds”. Voor een tijdsbepaling met een bijzin staat het vervoegde werkwoord in het Duits aan het einde: seit Sie angekommen sind — “sinds u bent aangekomen”. Voorbeeld: Ich wohne seit Montag hier. — “Ik woon hier sinds maandag.” Sie is hier de formele aanspreekvorm “u”. De hoofdletter is verplicht voor deze beleefde vorm. Hoewel de betekenis enkelvoudig of meervoudig kan zijn afhankelijk van de aangesproken persoon of personen, krijgt formeel Sie de meervoudige werkwoordsvorm: Sie sind angekommen, niet Sie ist angekommen. De vaste gegevens bepalen hier de beleefde vertaling “u”, maar niet of daarmee één persoon of meerdere personen worden aangesproken. angekommen is het voltooid deelwoord van ankommen (“aankomen”). Het voorvoegsel an- blijft in dit deelwoord verbonden: ankommen — angekommen. Met sein vormt het het perfectum: Sie sind angekommen — “U bent aangekomen.” Voorbeeld: Wir sind spät angekommen. — “Wij zijn laat aangekomen.” sind is hier de vorm van sein die samen met formeel Sie de voltooide handeling vormt. In de bijzin staat deze vorm aan het einde: seit Sie angekommen sind. Zo bestaat die bijzin uit de voegwoordelijke tijdsaanduiding seit, het onderwerp Sie, het deelwoord angekommen en tot slot het vervoegde hulpwerkwoord sind. Samen vormt Ist das Zimmer kalt, seit Sie angekommen sind? de vraag of de kamer koud is vanaf het moment dat u bent aangekomen. Ist staat vooraan omdat dit een ja-neevraag is; das Zimmer is het onderwerp, kalt beschrijft de toestand en seit Sie angekommen sind geeft het beginpunt in de tijd aan. De volledige uiting betekent: “Het spijt me. Is de kamer koud geweest sinds u bent aangekomen?”

3. Es ist kalt, seit ich heute Nachmittag eingecheckt habe.

   Het is koud sinds ik vanmiddag heb ingecheckt.

   Es ist

   Het is

   kalt

   koud

   seit

   sinds

   ich … habe

   ik ... heb

   heute

   vandaag

   Nachmittag

   middag

   eingecheckt

   ingecheckt

   Uitgebreide uitleg

   Es ist vormt hier de onpersoonlijke uitdrukking voor een toestand: es is het formele onderwerp en ist is de derde persoon enkelvoud van sein (de basisvorm). In een ander voorbeeld kan Es ist spät. betekenen: “Het is laat.” kalt is een bijvoeglijk naamwoord en beschrijft hier de temperatuur: “koud”. Het staat na ist, omdat het als naamwoordelijk deel van het gezegde de toestand benoemt. De vergrotende trap is kälter (“kouder”) en de overtreffende trap am kältesten (“het koudst”). seit betekent hier “sinds” en introduceert het beginpunt van een toestand die tot het relevante moment voortduurt. In de bijzin die met seit begint, staat de persoonsvorm achteraan: seit ich ... habe. Dit verschilt van een hoofdzin, bijvoorbeeld Ich bin seit heute hier. ich is het persoonlijk voornaamwoord voor de eerste persoon enkelvoud: “ik”. In habe staat de eerste persoon enkelvoud van haben; hier is het geen zelfstandig werkwoord met de betekenis “bezitten”, maar een hulpwerkwoord voor de voltooide tijd. De combinatie ich ... habe omringt in deze bijzin het voltooid deelwoord, waarbij habe aan het einde staat. heute betekent “vandaag”. Samen met Nachmittag vormt het de tijdsaanduiding heute Nachmittag: “vanmiddag”. heute verandert niet mee met naamval, getal of geslacht. Nachmittag is een zelfstandig naamwoord en betekent “middag”. Het is mannelijk: der Nachmittag. In de vaste tijdsaanduiding heute Nachmittag staat geen lidwoord. Een vergelijkbare uitdrukking is heute Abend (“vanavond”); dat is een nieuw voorbeeld, geen extra informatie uit de bronzin. eingecheckt is het voltooid deelwoord van einchecken, “inchecken”. Met haben vormt het de voltooide tijd: ich habe eingecheckt betekent “ik heb ingecheckt”. Het deelwoord blijft hier hetzelfde voor verschillende personen; de persoon wordt door het hulpwerkwoord aangegeven, bijvoorbeeld sie hat eingecheckt (“zij heeft ingecheckt”). De delen worden samen Es ist kalt (“Het is koud”) en seit ich heute Nachmittag eingecheckt habe (“sinds ik vanmiddag heb ingecheckt”). De volledige zin betekent dus: “Het is koud sinds ik vanmiddag heb ingecheckt.” De bijzin met seit geeft aan vanaf welk moment de beschreven toestand geldt.

4. Ich kann sofort jemanden vom technischen Dienst schicken, um es zu überprüfen.

   Ik kan meteen iemand van de technische dienst sturen om het te controleren.

   Ich kann

   ik kan

   sofort

   meteen

   jemanden

   iemand

   vom

   van de

   technischen

   technische

   Dienst

   dienst

   schicken

   sturen

   es

   het

   überprüfen

   controleren

   Uitgebreide uitleg

   Ich kann betekent hier “ik kan” en drukt een mogelijke of beschikbare handeling uit. kann is de tegenwoordige tijd van können bij ich; het andere werkwoord blijft na een modaal werkwoord in de infinitief staan. Bijvoorbeeld: Ich kann warten. — “Ik kan wachten.” sofort betekent “meteen”. Het is een bijwoord en verandert niet mee met andere woorden. jemanden betekent hier “iemand” als lijdend voorwerp: de persoon die gestuurd wordt. Het is de accusatiefvorm van jemand: jemand als onderwerp, jemanden als lijdend voorwerp. Bijvoorbeeld: Ich sehe jemanden. — “Ik zie iemand.” vom technischen Dienst betekent “van de technische dienst”. vom is de samentrekking van von dem; na von staat de datief. Dienst is mannelijk, daarom staat het bepaalde lidwoord hier als dem. Het bijvoeglijk naamwoord technisch krijgt in deze datiefgroep de vorm technischen: von dem technischen Dienst → vom technischen Dienst. schicken betekent “sturen”. Dit is de infinitief die bij kann hoort: Ich kann jemanden schicken. — “Ik kan iemand sturen.” De persoonsinformatie staat in kann, niet in schicken. es betekent hier “het”. Het is een persoonlijk voornaamwoord voor een onzijdig enkelvoudig lijdend voorwerp; de vorm es blijft in het Duits in nominatief en accusatief gelijk. De vaste vertaling ondersteunt “het”, maar legt niet vast welk concreet object of probleem ermee wordt bedoeld. überprüfen betekent “controleren” of “nakijken”. In um es zu überprüfen staat het als één woord; het is hier geen modaal of scheidbaar werkwoord. De constructie um ... zu + infinitief geeft een doel aan. Bijvoorbeeld: Sie kommt, um das Gerät zu überprüfen. — “Ze komt om het apparaat te controleren.” De opbouw is Ich kann + sofort + jemanden + vom technischen Dienst + schicken, met daarna het doel um es zu überprüfen. Samen betekent de zin: “Ik kan meteen iemand van de technische dienst sturen om het te controleren.” In deze context presenteert de spreker dat als een beschikbare mogelijkheid, die ook als aanbod kan worden opgevat.

5. Wenn es heute Abend nicht repariert werden kann, ist dann ein anderes Zimmer frei?

   Als het vanavond niet gerepareerd kan worden, is er dan een andere kamer beschikbaar?

   Wenn

   als / wanneer

   heute Abend

   vanavond

   nicht

   niet

   repariert werden kann

   gerepareerd kan worden

   dann

   dan

   anderes

   ander(e)

   Zimmer

   kamer

   frei

   beschikbaar / vrij

   Uitgebreide uitleg

   Wenn leidt hier een voorwaardelijke bijzin in: “als”. In een Duitse bijzin staat de vervoegde werkwoordsvorm doorgaans achteraan; in Wenn es heute Abend nicht repariert werden kann staat kann daarom aan het einde. Een vergelijkbaar patroon is: Wenn du Zeit hast, ... — “Als je tijd hebt, ...”. heute Abend betekent “vanavond”: heute is “vandaag” en Abend is “avond”. Samen verwijst deze tijdsbepaling naar de avond van vandaag. Voor “morgenavond” gebruik je bijvoorbeeld morgen Abend. nicht ontkent hier de mogelijkheid dat het wordt gerepareerd. De ontkenning hoort dus bij de gebeurtenis repariert werden kann, niet bij “vanavond”. repariert werden kann combineert het passief met een modaal werkwoord. reparieren betekent “repareren”; repariert werden betekent “gerepareerd worden”, waarbij niet wordt gezegd wie de reparatie uitvoert. kann is de vorm van können voor er, sie of es in de tegenwoordige tijd en betekent hier “kan”. In een Duitse bijzin komen de werkwoorddelen samen aan het einde: ..., weil es nicht repariert werden kann — “... omdat het niet gerepareerd kan worden.” dann betekent hier “dan” en verwijst naar het gevolg in de voorwaarde: als reparatie van het bedoelde object vanavond niet mogelijk is, volgt de vraag over een andere kamer. In voorwaardelijke vragen kan dann zo het gevolg benadrukken. anderes is de vorm van het bijvoeglijk naamwoord ander bij het onzijdige zelfstandig naamwoord Zimmer. De uitgang hangt onder meer samen met geslacht, naamval en de aanwezigheid van een lidwoord. In de bron staat anderes Zimmer zonder voorafgaand lidwoord; -es markeert hier de combinatie van onzijdig en nominatief bij een adjectief zonder lidwoord. Met een onbepaald lidwoord krijg je bijvoorbeeld ein anderes Zimmer — “een andere kamer”. Vergelijk ook eine andere Lösung — “een andere oplossing”. Zimmer betekent “kamer”. Het is een onzijdig zelfstandig naamwoord: das Zimmer. De meervoudsvorm is ook Zimmer, bijvoorbeeld in zwei Zimmer — “twee kamers”. In de gegeven zin staat het woord in het enkelvoud, maar het ontbreken van een lidwoord maakt op zichzelf geen expliciete teluitspraak zoals “één”. frei betekent hier “beschikbaar” of “vrij”, in de zin dat de kamer niet bezet is. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat na sein als naamwoordelijk deel staat en daarom geen uitgang krijgt: Das Zimmer ist frei — “De kamer is beschikbaar.” Een gebruikelijk tegenovergesteld woord in deze betekenis is besetzt: “bezet”. Samen vormt Wenn es heute Abend nicht repariert werden kann de voorwaarde: als het bedoelde object vanavond niet gerepareerd kan worden. ist dann ein anderes Zimmer frei? vraagt vervolgens of er in dat geval een andere kamer beschikbaar is. De volledige betekenis is: “Als het vanavond niet gerepareerd kan worden, is er dan een andere kamer beschikbaar?”

6. Ich werde die Verfügbarkeit prüfen und ein ähnliches Zimmer für Sie freihalten, falls wir eines haben.

   Ik zal de beschikbaarheid controleren en een vergelijkbare kamer voor u vrijhouden als we er een hebben.

   Ich werde

   ik zal

   Verfügbarkeit

   beschikbaarheid

   prüfen

   controleren

   ähnliches

   vergelijkbaar

   Zimmer

   kamer

   für Sie

   voor u

   freihalten

   vrijhouden

   falls

   als

   eines haben

   er een hebben

   Uitgebreide uitleg

   Ich werde: werden staat hier in de vorm werde bij ich en vormt samen met het volgende werkwoord in de infinitief een toekomstconstructie: “ik zal …”. In een mededelende zin staat het vervoegde werkwoord op de tweede plaats; de infinitief blijft aan het einde van de hoofdzin. Vergelijk: Ich werde warten. — “Ik zal wachten.” Verfügbarkeit: dit zelfstandig naamwoord betekent hier de beschikbaarheid, dus of er een kamer beschikbaar is. Het hoort bij het vrouwelijke lidwoord die: die Verfügbarkeit. Het is gevormd uit verfügbar (“beschikbaar”) met het achtervoegsel -keit, dat vaak zelfstandige naamwoorden voor eigenschappen vormt. prüfen: de infinitief betekent “controleren” of “nagaan”. Na werde blijft deze vorm onvervoegd aan het einde van de hoofdzin staan: Ich werde die Verfügbarkeit prüfen. — “Ik zal de beschikbaarheid controleren.” ähnliches: het bijvoeglijk naamwoord heeft als basisvorm ähnlich (“vergelijkbaar”). In ein ähnliches Zimmer krijgt het de uitgang -es, omdat het bij het onzijdige zelfstandig naamwoord Zimmer staat en deel is van het naamwoordelijk zinsdeel in de accusatief. De uitgang hoort dus bij ähnlich, niet bij Zimmer. Vergelijk: ein ähnlicher Raum — “een vergelijkbare ruimte” en eine ähnliche Lösung — “een vergelijkbare oplossing”. Zimmer: Zimmer betekent “kamer” en is onzijdig: das Zimmer. Het meervoud is ook Zimmer; het lidwoord maakt dan het verschil zichtbaar, bijvoorbeeld ein Zimmer tegenover zwei Zimmer. In deze zin is het een andere kamer die vergelijkbaar is met de eerder bedoelde kamer; de zin zegt niet dat het om dezelfde kamer gaat. für Sie: deze combinatie betekent hier “voor u”. Sie is de formele aanspreekvorm voor één of meer personen en heeft in deze vorm dezelfde spelling als het beleefde onderwerp Sie; de functie in deze combinatie wordt door für bepaald. De hoofdletter blijft behouden. Voor informeel enkelvoud zou men für dich gebruiken. freihalten: dit werkwoord betekent “vrijhouden” of “reserveren zodat het beschikbaar blijft”. De infinitief staat opnieuw na werde: Ich werde ... freihalten. Het voorvoegsel frei- blijft hier aan het werkwoord vast; in een gewone hoofdzin zonder werde is de vervoegde vorm wel gescheiden: Ich halte ein Zimmer frei. — “Ik houd een kamer vrij.” falls: dit onderschikkende voegwoord betekent “als” in de betekenis “in het geval dat”. Het maakt van wir eines haben een voorwaardelijke bijzin. In zo’n Duitse bijzin staat het vervoegde werkwoord aan het einde. Falls es regnet, bleiben wir hier. — “Als het regent, blijven we hier.” eines haben: eines is hier een zelfstandig gebruikt onzijdig voornaamwoord met de betekenis “er één”, waarbij het verwijst naar één kamer. haben is de tegenwoordige vorm bij wir; het onderwerp wir staat in de bron vóór deze woordgroep, ook al staat het niet in de geselecteerde quote. De bijzin falls wir eines haben betekent dus “als we er een hebben”. Het voornaamwoord neemt het grammaticale geslacht van het weggelaten woord over, niet noodzakelijk een numerieke nadruk in de hele situatie: Wir haben ein Zimmer. Wir haben eines. — “We hebben een kamer. We hebben er een.” Samen opgebouwd betekent de hoofdzin: Ich werde die Verfügbarkeit prüfen und ein ähnliches Zimmer für Sie freihalten — “Ik zal de beschikbaarheid controleren en een vergelijkbare kamer voor u vrijhouden.” falls wir eines haben voegt de voorwaarde toe: “als we er een hebben.” De volledige betekenis is: “Ik zal de beschikbaarheid controleren en een vergelijkbare kamer voor u vrijhouden als we er een hebben.”

7. Ich brauche kein Upgrade, nur ein warmes Zimmer zum Schlafen.

   Ik heb geen upgrade nodig, alleen een warme kamer om in te slapen.

   Ich brauche

   ik heb nodig

   kein

   geen

   Upgrade

   upgrade

   nur

   alleen

   warmes

   warm

   Zimmer

   kamer

   zum Schlafen

   om te slapen

   Uitgebreide uitleg

   Ich brauche betekent hier dat de spreker iets nodig heeft. brauche is de tegenwoordige tijd van brauchen bij ich; de basisvorm is dus brauchen. Voor andere personen verandert de vorm, bijvoorbeeld: Wir brauchen ein Zimmer. — “Wij hebben een kamer nodig.” kein ontkent hier het onbepaalde zelfstandig naamwoord Upgrade: er is geen upgrade nodig. Het is een vorm van kein die past bij het onzijdige woord Upgrade in deze zinsbouw. Vergelijk: Ich brauche keine Hilfe. — “Ik heb geen hulp nodig.” De vorm kein drukt ontkenning uit, niet op zichzelf een bepaald aantal. Upgrade is een zelfstandig naamwoord voor een opwaardering naar een betere of hogere optie. In het Duits worden zulke leenwoorden als zelfstandige naamwoorden met een hoofdletter geschreven. Het staat hier als datgene wat de spreker niet nodig heeft. nur beperkt wat daarna komt: niet een upgrade, maar alleen iets anders. Het kan ook in andere zinnen “slechts” betekenen, bijvoorbeeld: Ich habe nur eine Frage. — “Ik heb maar één vraag.” In dat voorbeeld hoort eine bij Frage; de betekenis van nur is “alleen”, niet “één”. warmes beschrijft Zimmer als warm. De basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is warm; warmes is hier de verbogen vorm vóór het onzijdige zelfstandig naamwoord Zimmer, na ein. Vergelijk: ein warmes Zimmer — “een warme kamer” en ein kaltes Zimmer — “een koude kamer”. De verbuiging zit in warmes, niet in Zimmer. Zimmer betekent “kamer”. Het is een onzijdig zelfstandig naamwoord: das Zimmer. In het meervoud blijft de stam herkenbaar: die Zimmer — “de kamers”. In deze zin is het de concrete vervanging voor de niet-benodigde upgrade: de spreker heeft alleen een warme kamer nodig. zum Schlafen betekent “om te slapen”. zum is de samentrekking van zu dem; Schlafen is hier een als zelfstandig naamwoord gebruikt werkwoord en wordt daarom met een hoofdletter geschreven. De constructie zum + zo'n vorm geeft een doel aan. Voorbeeld: Ich brauche einen Stuhl zum Sitzen. — “Ik heb een stoel nodig om op te zitten.” Samen vormt de zin een behoefte met ontkenning en beperking: Ich brauche kein Upgrade zegt dat een upgrade niet nodig is, en nur ein warmes Zimmer zum Schlafen specificeert wat wél nodig is: alleen een warme kamer om in te slapen. De volledige betekenis is: “Ik heb geen upgrade nodig, alleen een warme kamer om in te slapen.”

8. Wir versuchen zuerst, es zu reparieren, und halten ein anderes Zimmer bereit, falls nötig.

   We proberen het eerst te repareren en houden een andere kamer klaar als dat nodig is.

   versuchen

   proberen

   zuerst

   eerst

   zu reparieren

   te repareren

   anderes

   ander(e)

   Zimmer

   kamer

   halten

   houden

   bereit

   klaar

   nötig

   nodig

   Uitgebreide uitleg

   versuchen betekent hier dat de spreker en minstens één andere persoon iets proberen te doen. Het is het werkwoord versuchen; in wir versuchen staat de tegenwoordige-tijdsvorm voor “wij”. Met versuchen volgt vaak zu + infinitief: Ich versuche, die Tür zu öffnen. = “Ik probeer de deur te openen.” zuerst geeft de volgorde aan: deze handeling komt als eerste. Het is een bijwoord en verandert niet van vorm. Voorbeeld: Wir essen zuerst. = “We eten eerst.” zu reparieren betekent “te repareren”. reparieren is de infinitief; zu maakt hier de infinitiefconstructie die bij versuchen hoort. In versuchen, es zu reparieren is es het object van reparieren: “het repareren”. reparieren krijgt in deze constructie geen persoonsuitgang. anderes betekent hier “een ander” en beschrijft Zimmer. Het is de verbogen vorm van ander; bij het onzijdige enkelvoud in ein anderes Zimmer krijgt het bijvoeglijk naamwoord de uitgang -es. Vergelijk: ein anderer Raum = “een andere ruimte” en eine andere Tür = “een andere deur”. De vorm hangt dus niet alleen van enkelvoud af, maar ook van geslacht, naamval en het voorafgaande lidwoord. Zimmer betekent “kamer”. Het is een onzijdig zelfstandig naamwoord: das Zimmer; het meervoud is ook Zimmer. In ein anderes Zimmer is het het directe object van halten. halten betekent hier “houden” in de betekenis “in een bepaalde toestand houden”. De vorm halten is hier tegelijk gelijk aan de infinitief en aan de tegenwoordige-tijdsvorm voor wir; de zin bevat dus wir halten, niet een infinitief. Met een toestand erna krijg je een herbruikbaar patroon: etwas bereit halten = “iets klaarhouden”. bereit betekent “klaar”. In ein anderes Zimmer bereit halten beschrijft het de toestand waarin het object wordt gehouden. Voorbeeld: Ich halte den Tisch bereit. = “Ik houd de tafel klaar.” nötig betekent “nodig” of “noodzakelijk”. In falls nötig is de volledige betekenis “als dat nodig is”; dit is een verkorte voorwaardelijke formulering. nötig blijft hier onveranderd in deze verkorte uitdrukking. Voorbeeld: Wir warten, falls nötig. = “We wachten als dat nodig is.” De zin begint met Wir versuchen zuerst: “Wij proberen eerst”. es zu reparieren vult aan wat zij proberen te doen: “het te repareren”. Daarna verbindt und een tweede handeling: halten ein anderes Zimmer bereit, “houden een andere kamer klaar”. Het slot falls nötig voegt de voorwaarde toe: “als dat nodig is”. Samen betekent de hele uiting: “We proberen het eerst te repareren en houden een andere kamer klaar als dat nodig is.”

9. Bitte rufen Sie mich an, bevor der technische Dienst nach oben kommt.

   Bel me alstublieft voordat de technische dienst naar boven komt.

   Bitte

   alstublieft

   rufen Sie … an

   bel ... op

   mich

   mij

   bevor

   voordat

   technische

   technische

   Dienst

   dienst

   nach oben

   naar boven

   kommt

   komt

   Uitgebreide uitleg

   Bitte maakt het verzoek beleefd: “alstublieft”. Het kan ook aan het begin van andere verzoeken staan, bijvoorbeeld Bitte warten Sie. — “Wacht u alstublieft.” rufen Sie ... an komt van het scheidbare werkwoord anrufen — “opbellen”. In deze zin is Sie de formele aanspreekvorm voor “u”; het werkwoord staat daarom in de beleefde gebiedende wijs. Bij een scheidbaar werkwoord staat an hier aan het einde van de hoofdzin: Rufen Sie mich an. — “Bel mij op.” In een bijzin blijft het werkwoord als geheel bij elkaar aan het einde: ..., bevor Sie mich anrufen. — “... voordat u mij opbelt.” mich betekent hier “mij” en is de accusatiefvorm van het persoonlijke voornaamwoord voor de eerste persoon enkelvoud. Het is degene die gebeld moet worden. Vergelijk ich — “ik” als onderwerp en mich — “mij” als lijdend voorwerp: Sie sehen mich. — “U ziet mij.” bevor betekent “voordat” en leidt een bijzin met een eerdere tijdsgrens in. In de Duitse bevor-bijzin staat het vervoegde werkwoord achteraan, zoals in bevor der Dienst kommt. technische is de verbogen vorm van het bijvoeglijk naamwoord technisch — “technisch”. Het beschrijft Dienst. In der technische Dienst staat het mannelijk enkelvoud in de nominatief; na het bepaalde lidwoord der krijgt het bijvoeglijk naamwoord hier de uitgang -e. De vorm technischen verschijnt bijvoorbeeld in den technischen Dienst wanneer die woordgroep een lijdend voorwerp is. Dienst is een zelfstandig naamwoord en betekent hier “dienst” of “afdeling”: de technische dienst. Het woord is mannelijk, wat zichtbaar is aan der in der technische Dienst. Een vergelijkbare combinatie is bijvoorbeeld der Kundendienst — “de klantenservice”, maar dat is een nieuw voorbeeld en geen extra informatie uit de vaste zin. nach oben betekent letterlijk “naar boven” en geeft een richting aan. nach wordt hier gecombineerd met oben om beweging omhoog uit te drukken; het beschrijft niet alleen waar iets zich bevindt. Vergelijk Der Dienst ist oben. — “De dienst is boven” met Der Dienst kommt nach oben. — “De dienst komt naar boven.” kommt is de derde persoon enkelvoud van kommen — “komen”. Het onderwerp is der technische Dienst, een mannelijke enkelvoudige woordgroep; daarom staat het werkwoord in de derde persoon enkelvoud. In deze bijzin staat kommt als vervoegd werkwoord aan het einde, omdat bevor een bijzin inleidt. Samen betekent Bitte rufen Sie mich an “Bel mij alstublieft op”. Daarna geeft bevor de tijdsrelatie aan: eerst moet het bellen plaatsvinden, en daarna komt de technische dienst naar boven. De volledige betekenis is dus: “Bel me alstublieft voordat de technische dienst naar boven komt.”

10. Ich rufe Sie an, bevor sie nach oben kommen, und noch einmal, wenn ich ein Update habe.

    Ik bel u voordat ze naar boven komen en nog een keer wanneer ik een update heb.

    Ich

    ik

    rufe … an

    bel op

    Sie

    u (formeel)

    bevor

    voordat

    sie

    ze

    nach oben

    naar boven

    kommen

    komen

    noch einmal

    nog een keer

    wenn

    wanneer

    Update

    update

    habe

    heb

    Uitgebreide uitleg

    Ich betekent hier “ik”. Het is de eerste persoon enkelvoud; het bepaalt samen met de persoonsvorm de spreker. Ter vergelijking: du is “jij” en wir is “wij”. rufe ... an komt van het scheidbare werkwoord anrufen, “opbellen”. In de hoofdzin staat het vervoegde deel op de tweede plaats en komt het voorvoegsel an aan het einde: Ich rufe Sie an. In een bijzin blijft het werkwoord bij elkaar aan het einde, bijvoorbeeld: ..., weil ich Sie anrufe. Sie betekent hier “u” en is de formele aanspreekvorm. Deze vorm is in de accusatief hetzelfde als in de nominatief; de hoofdletter onderscheidt haar bovendien van het kleine sie in de volgende bijzin. bevor betekent “voordat” en leidt een bijzin in. In zo’n Duitse bijzin staat de persoonsvorm achteraan. Het deel bevor sie nach oben kommen geeft dus aan wanneer het bellen plaatsvindt. sie betekent hier “ze”. Volgens de vaste vertaling is het een meervoudig onderwerp (“zij/ze”), niet de formele aanspreekvorm Sie. Het werkwoord kommen staat daarom in het meervoud. De vorm sie zelf markeert hier geen geslacht; de precieze referent wordt in deze zin niet verder benoemd. nach oben betekent “naar boven” en drukt een richting uit. nach wordt onder andere gebruikt bij richtingen zoals nach oben en nach unten: Wir gehen nach unten. — “We gaan naar beneden.” kommen betekent “komen”. Hier is het de meervoudsvorm van het werkwoord in de bijzin: sie kommen. De infinitief is eveneens kommen; bij ich is de vorm ich komme. noch einmal betekent “nog een keer”. Het geeft aan dat de handeling opnieuw gebeurt, zonder zelf te zeggen hoeveel eerdere keren er waren. Bijvoorbeeld: Ich prüfe das noch einmal. — “Ik controleer dat nog een keer.” wenn betekent hier “wanneer” en leidt het tijdstip van de tweede handeling in. Ook hier staat de persoonsvorm aan het einde: wenn ich ein Update habe. In andere contexten kan wenn ook “als” betekenen; hier past “wanneer” bij de vaste vertaling. Update is een zelfstandig naamwoord voor een update of nieuwe stand van informatie. Met ein vormt het hier het lijdend voorwerp van habe: ein Update. Het onbepaalde lidwoord drukt hier niet zelfstandig een specifiek aantal uit. Een bruikbaar ander voorbeeld is Ich habe eine Nachricht. — “Ik heb een bericht.” habe is de eerste persoon enkelvoud van haben, “hebben”: ich habe. In wenn ich ein Update habe betekent het dat de spreker een update heeft. De eerste hoofdzin is Ich rufe Sie an: “Ik bel u”. De bijzin met bevor maakt daarvan “Ik bel u voordat ze naar boven komen”. Daarna voegt und noch einmal een tweede belmoment toe: “en nog een keer”. Dat tweede moment wordt bepaald door wenn ich ein Update habe: “wanneer ik een update heb”. Samen betekent de hele uiting: “Ik bel u voordat ze naar boven komen en nog een keer wanneer ik een update heb.”