Een korte deadlineverlenging met duidelijke prioriteiten | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Die Frist ist morgen, aber der Umfang des Projekts hat sich heute Morgen erweitert.

   De deadline is morgen, maar de omvang van het project is vanochtend groter geworden.

   Die Frist

   de deadline

   morgen

   morgen

   aber

   maar

   der Umfang

   de omvang

   des Projekts

   van het project

   heute Morgen

   vanochtend

   erweitert

   groter geworden

   Uitgebreide uitleg

   Die Frist betekent hier “de deadline”. Frist is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat het bepaald lidwoord in deze vorm als die. Een bruikbaar patroon is die Frist ist ... — “de deadline is ...”. morgen betekent “morgen”. Het is een tijdsbepaling en verandert hier niet van vorm. Voor een afgeronde of toekomstige gebeurtenis kun je bijvoorbeeld zeggen: Die Frist ist morgen. — “De deadline is morgen.” aber verbindt twee delen met een tegenstelling: “maar”. Na aber blijft de hoofdzinvolgorde behouden; het onderwerp staat hier dus vóór de persoonsvorm: aber der Umfang ... hat .... der Umfang betekent hier “de omvang”. Umfang is mannelijk, wat je aan der ziet. Het woord kan ook voor de grootte of reikwijdte van iets worden gebruikt, bijvoorbeeld: Der Umfang der Arbeit ist groß. — “De omvang van het werk is groot.” des Projekts betekent “van het project”. Projekt is onzijdig; in de genitief enkelvoud krijgt het bepaald lidwoord de vorm des en het zelfstandig naamwoord de uitgang -s: des Projekts. De genitief drukt hier de relatie uit tussen het project en zijn omvang: der Umfang des Projekts — “de omvang van het project”. heute Morgen betekent “vanochtend”. heute betekent “vandaag” en Morgen betekent in deze combinatie “ochtend”; samen vormen ze een tijdsbepaling. Dit is iets anders dan morgen zonder hoofdletter, dat “tomorrow” betekent: heute Morgen — “vanochtend”, maar morgen — “morgen”. erweitert betekent hier “groter geworden” of “uitgebreid”. Het hoort bij sich erweitern, een wederkerig werkwoord met de betekenis “zich uitbreiden”. In hat sich ... erweitert staat het voltooid deelwoord erweitert achteraan; hat is de persoonsvorm van haben en sich hoort bij het werkwoord. Voorbeeld: Der Umfang hat sich erweitert. — “De omvang is groter geworden.” Samen vormt de zin twee hoofdzinnen: Die Frist ist morgen geeft de deadline aan, en aber der Umfang des Projekts hat sich heute Morgen erweitert zegt dat de omvang van het project vanochtend groter is geworden. De volledige betekenis is: “De deadline is morgen, maar de omvang van het project is vanochtend groter geworden.”

2. Welchen Teil braucht der Kunde zuerst?

   Welk onderdeel heeft de klant als eerste nodig?

   Welchen

   welke

   Teil

   onderdeel

   braucht

   heeft nodig

   Kunde

   klant

   zuerst

   eerst

   Uitgebreide uitleg

   Welchen staat hier aan het begin van een vraag en betekent “welk(e)”. De vorm is de verbogen vorm van welcher: welcher (mannelijk nominatief), welchen (mannelijk accusatief), welche (vrouwelijk of meervoud in meerdere naamvallen) en welches (onzijdig in nominatief/accusatief). Hier is Teil het lijdend voorwerp, daarom staat de mannelijke accusatiefvorm welchen. Voorbeeld: Welchen Film möchtest du sehen? — “Welke film wil je zien?” Teil betekent hier “onderdeel” of “deel”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Teil, met meervoud die Teile. In een vergelijkbare vraag kan het ook om een deel van een geheel gaan: Welchen Teil des Berichts liest du? — “Welk deel van het verslag lees je?” braucht is de derde persoon enkelvoud van brauchen, “nodig hebben”. De tegenwoordige tijd is bijvoorbeeld ich brauche, du brauchst, er/sie/es braucht, wir brauchen. In deze zin beschrijft de vorm een behoefte in het heden; brauchen krijgt hier Teil als lijdend voorwerp. Voorbeeld: Der Kunde braucht die Zusammenfassung. — “De klant heeft de samenvatting nodig.” Kunde betekent “klant”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Kunde. Deze vorm staat hier na der als onderwerp; bij een mannelijk zwak zelfstandig naamwoord verschijnt in andere naamvallen vaak een uitgang, bijvoorbeeld Ich sehe den Kunden. — “Ik zie de klant.” Het meervoud is die Kunden. zuerst is een bijwoord en betekent “eerst”, “als eerste” of “in de eerste plaats”. Het geeft hier de volgorde aan waarin de klant iets nodig heeft. Voorbeeld: Wir prüfen zuerst den Vertrag. — “We controleren eerst het contract.” Samen vormt Welchen Teil de vraag naar het onderdeel dat nodig is. braucht der Kunde zegt dat de klant dat onderdeel nodig heeft, en zuerst voegt de volgorde “als eerste” toe. De hele zin betekent dus: “Welk onderdeel heeft de klant als eerste nodig?”

3. Der Kunde braucht zuerst die Zusammenfassung, aber die detaillierten Diagramme können warten.

   De klant heeft eerst de samenvatting nodig, maar de gedetailleerde grafieken kunnen wachten.

   Der Kunde

   de klant

   braucht

   heeft nodig

   zuerst

   eerst

   die Zusammenfassung

   de samenvatting

   aber

   maar

   detaillierten

   gedetailleerde

   Diagramme

   grafieken

   können

   kunnen

   warten

   wachten

   Uitgebreide uitleg

   Der Kunde betekent hier “de klant”. Kunde is een mannelijk zelfstandig naamwoord: het enkelvoud heeft in deze onderwerpsfunctie der Kunde; het meervoud is die Kunden. Het lidwoord en de vorm laten hier zien dat de klant de handelende persoon is. braucht komt van brauchen en is de tegenwoordige tijd voor de derde persoon enkelvoud: er/sie braucht. Het betekent hier “nodig hebben”. Voorbeelden: Ich brauche Zeit. = “Ik heb tijd nodig.” Wir brauchen Hilfe. = “Wij hebben hulp nodig.” zuerst is een bijwoord en betekent “eerst” of “als eerste”. Het geeft aan dat de samenvatting vóór de diagrammen nodig is. die Zusammenfassung is het lijdend voorwerp bij braucht: de klant heeft de samenvatting nodig. Zusammenfassung is vrouwelijk; het meervoud is Zusammenfassungen. In deze zin ziet die er hetzelfde uit in de nominatief en accusatief, maar de functie blijkt uit de zinsbouw. Voorbeeld: Ich lese die Zusammenfassung. = “Ik lees de samenvatting.” aber verbindt twee delen met een tegenstelling en betekent “maar”. Het tweede deel zegt niet dat de diagrammen onmiddellijk nodig zijn; het contrasteert met de prioriteit van de samenvatting. detaillierten beschrijft Diagramme en betekent “gedetailleerde”. De basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is detailliert. Na het bepaalde lidwoord die krijgt het bijvoeglijk naamwoord hier in het meervoud de uitgang -en: die detaillierten Diagramme. Voorbeeld: die detaillierten Pläne = “de gedetailleerde plannen”. Diagramme is het meervoud van das Diagramm en betekent “diagrammen” of, in deze vertaling, “grafieken”. Het is hier het onderwerp van het tweede zinsdeel; het meervoud is dus passend bij können. Voorbeeld: Die Diagramme sind klar. = “De diagrammen zijn duidelijk.” können is de tegenwoordige tijd van können voor de derde persoon meervoud: sie können. Als modaal werkwoord staat het vóór het andere werkwoord en drukt het hier uit dat iets mogelijk is: de diagrammen kunnen wachten. In het enkelvoud staat bijvoorbeeld Das Diagramm kann warten. = “Het diagram kan wachten.” warten is het infinitief en betekent “wachten”. Na het modale werkwoord können staat het infinitief aan het einde van dit zinsdeel. Die Diagramme können warten. betekent daarom letterlijk dat de diagrammen kunnen wachten. Samen vormen de delen: Der Kunde braucht zuerst die Zusammenfassung = “De klant heeft eerst de samenvatting nodig”, en aber die detaillierten Diagramme können warten = “maar de gedetailleerde grafieken kunnen wachten”. De volledige zin stelt dus een volgorde van prioriteit vast: eerst is de samenvatting nodig; de diagrammen hoeven niet meteen behandeld te worden.

4. Dann bitte um eine kurze Verlängerung für die Abschnitte mit niedrigerer Priorität.

   Vraag dan om een korte verlenging voor de onderdelen met een lagere prioriteit.

   Dann

   dan

   bitte um

   vraag om

   kurze

   korte

   Verlängerung

   verlenging

   Abschnitte

   onderdelen

   niedrigerer

   lagere

   Priorität

   prioriteit

   Uitgebreide uitleg

   Dann betekent hier “dan” en verwijst naar de volgende stap in het advies. Het kan ook “toen” betekenen, maar die tijdsbetekenis past hier niet. Voorbeeld: Dann beginnen wir. — “Dan beginnen we.” bitte um bevat hier de gebiedende wijs bitte van bitten, met het voorzetsel um: iemand vraagt om iets. Het onderwerp du staat niet uitgedrukt, zoals vaak bij een Duitse gebiedende wijs. um krijgt bij deze betekenis een zelfstandig naamwoord in de accusatief. Voorbeeld: Bitte um mehr Zeit. — “Vraag om meer tijd.” De beleefdheidsuitdrukking bitte kan ook los staan, maar in deze zin is de combinatie met um relevant voor het patroon um etwas bitten. kurze betekent hier “korte”. Het bijvoeglijk naamwoord is de vorm van kurz; de uitgang -e past bij het vrouwelijke zelfstandig naamwoord Verlängerung na het onbepaalde lidwoord eine. Voorbeeld: eine kurze Pause — “een korte pauze.” Verlängerung betekent hier “verlenging”, dus extra tijd voor iets. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Verlängerung, met meervoud die Verlängerungen. Het bijbehorende werkwoord is verlängern — “verlengen”. Voorbeeld: Wir brauchen eine Verlängerung. — “We hebben een verlenging nodig.” Abschnitte betekent hier “onderdelen” of letterlijk “secties”. Het enkelvoud is der Abschnitt, het meervoud die Abschnitte. Na für staat hier het meervoud in de accusatief; bij dit zelfstandige naamwoord ziet die vorm er hetzelfde uit als het gewone meervoud. Voorbeeld: Für welche Abschnitte gilt das? — “Voor welke onderdelen geldt dat?” niedrigerer betekent “lagere”. Het is de vergelijkende vorm van niedrig: niedrig — “laag”, niedriger — “lager”. In deze zin krijgt de vorm de uitgang -er, omdat hij bij het vrouwelijke zelfstandig naamwoord Priorität staat in de datief zonder lidwoord, na mit. De vergelijking is hier ingebouwd in de betekenis “lager dan de andere prioriteit(en)”, zonder dat het vergelijkingspunt genoemd wordt. Voorbeeld: mit niedrigerem Risiko — “met een lager risico.” Priorität betekent “prioriteit”. Het is vrouwelijk: die Priorität; het meervoud is die Prioritäten. Na mit staat het in de datief: mit niedrigerer Priorität — “met een lagere prioriteit”. Samen vormt um eine kurze Verlängerung bitten het herbruikbare patroon “om een korte verlenging vragen”. für die Abschnitte geeft aan waarvoor de verlenging bedoeld is. mit niedrigerer Priorität beperkt dat verder tot de onderdelen die een lagere prioriteit hebben. De volledige zin betekent daarom: “Vraag dan om een korte verlenging voor de onderdelen met een lagere prioriteit.”

5. Ich möchte nicht, dass es so klingt, als hätte ich meine Zeit nicht gut geplant.

   Ik wil niet dat het klinkt alsof ik mijn tijd niet goed heb gepland.

   Ich möchte

   ik wil

   nicht

   niet

   klingt

   klinkt

   so

   zo

   als hätte ich

   alsof ik had

   Zeit

   tijd

   geplant

   gepland

   Uitgebreide uitleg

   Ich möchte betekent hier “ik wil”. möchte is de vorm voor de eerste persoon enkelvoud van mögen in de wenselijke, vaak beleefde betekenis. Met een dat-zin volgt de gewenste inhoud: Ich möchte, dass ... = “Ik wil dat ...”. nicht ontkent hier de wens: de spreker wil iets niet. Dat is iets anders dan alleen de inhoud ontkennen: Ich möchte nicht, dass ... betekent “Ik wil niet dat ...”. klingt is de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd van klingen (“klinken”). Het onderwerp is es; es klingt betekent hier “het klinkt”. Voorbeeld: Das klingt gut. — “Dat klinkt goed.” so betekent hier “zo” en beschrijft de manier waarop iets klinkt. Samen met als leidt het de vergelijking in: so klingen, als ... = “zo klinken alsof ...”. als hätte ich betekent hier “alsof ik ... had”. hätte is de vorm van haben in de Konjunktiv II voor de eerste persoon enkelvoud. In deze vergelijking markeert die vorm een voorgestelde of irreële indruk, niet een gewone mededeling dat de spreker zijn tijd niet goed heeft gepland. De vaste patroonvorm is als hätte ich ... = “alsof ik ... had”. Zeit is het zelfstandig naamwoord die Zeit, “tijd”. In de zin bepaalt meine dat het om de tijd van de spreker gaat: meine Zeit = “mijn tijd”. Het woord Zeit zelf verandert niet van vorm door deze bezitsrelatie. geplant is het voltooid deelwoord van planen, “plannen”. Het staat na hätte in hätte ... geplant; samen drukken ze hier een niet-feitelijk voorgestelde eerdere situatie uit: “had gepland”. gut geplant betekent “goed gepland”. Voorbeeld: Ich habe den Tag gut geplant. — “Ik heb de dag goed gepland.” De delen worden zo samengevoegd: Ich möchte nicht geeft de ontkende wens, dass es so klingt geeft wat de spreker niet wil, en als hätte ich meine Zeit nicht gut geplant beschrijft de ongewenste indruk. Het geheel betekent: “Ik wil niet dat het klinkt alsof ik mijn tijd niet goed heb gepland.” De formulering is geschikt wanneer iemand wil voorkomen dat zijn of haar woorden een bepaalde indruk wekken.

6. Stell die Qualität und die neuen Informationen, die du bekommen hast, in den Mittelpunkt.

   Leg de nadruk op de kwaliteit en de nieuwe informatie die je hebt gekregen.

   Stell

   zet / plaats

   Qualität

   kwaliteit

   neuen

   nieuwe

   Informationen

   informatie

   bekommen

   krijgen

   in den Mittelpunkt

   centraal; in het middelpunt

   Uitgebreide uitleg

   Stell is de gebiedende wijs van stellen voor du. Hier betekent het niet alleen fysiek “plaatsen”, maar samen met in den Mittelpunkt ook “iets centraal stellen” of “de nadruk op iets leggen”. Voorbeeld: Stell das Glas auf den Tisch. — Zet het glas op tafel. Qualität is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Qualität; het meervoud is die Qualitäten. In deze zin is het een van de twee zaken waarop de spreker de nadruk wil leggen. neuen komt van het bijvoeglijk naamwoord neu. De uitgang -en staat hier in die neuen Informationen: na het bepaalde lidwoord die krijgt het bijvoeglijk naamwoord in deze meervoudige naamwoordgroep deze vorm. Vergelijk: neue Informationen zonder lidwoord, maar die neuen Informationen met bepaald lidwoord. Informationen is het meervoud van die Information. De vorm is hier gelijk in de naamval: die Informationen kan zowel nominatief als accusatief meervoud zijn. In deze zin is het, samen met die Qualität, het lijdend voorwerp van Stell. bekommen betekent hier “krijgen” of “ontvangen”. Het is ook de voltooid deelwoordvorm: du hast die Informationen bekommen; bij bekommen verschijnt dus geen ge-. In de bijzin die du bekommen hast staat het vervoegde hulpwerkwoord hast aan het einde, zoals gebruikelijk in een Duitse bijzin. Het betrekkelijk voornaamwoord die verwijst hier naar die neuen Informationen, zoals ook uit de vaste vertaling blijkt. in den Mittelpunkt is een vaste combinatie met stellen: etwas in den Mittelpunkt stellen betekent “iets centraal stellen” of “de nadruk op iets leggen”. Mittelpunkt is mannelijk (der Mittelpunkt), en na in staat hier de accusatief den Mittelpunkt, omdat het gaat om iets in een bepaalde focuspositie te plaatsen. Vergelijk het statische patroon im Mittelpunkt stehen — “centraal staan”. De zin wordt opgebouwd als Stell [de kwaliteit en de nieuwe informatie die je hebt gekregen] [centraal/in het middelpunt]. die Qualität en die neuen Informationen worden samen als object genoemd. De betrekkelijke bijzin die du bekommen hast specificeert welke informatie bedoeld is: de informatie die jij hebt gekregen. Als geheel is het een aansporing: “Leg de nadruk op de kwaliteit en de nieuwe informatie die je hebt gekregen.”

7. Ich kann sagen, dass ich die Zusammenfassung morgen liefere und die Diagramme am nächsten Tag.

   Ik kan zeggen dat ik de samenvatting morgen oplever en de grafieken de dag erna.

   Ich kann

   ik kan

   sagen

   zeggen

   Zusammenfassung

   samenvatting

   morgen

   morgen

   liefere

   lever op

   Diagramme

   grafieken

   nächsten

   volgende

   Tag

   dag

   Uitgebreide uitleg

   Ich kann drukt hier uit dat de spreker iets kan doen: “ik kan”. kann is de tegenwoordige-tijdsvorm van können bij ich; het infinitief können betekent “kunnen”. Bij een modaal werkwoord staat het andere werkwoord in het infinitief: Ich kann warten. — “Ik kan wachten.” Sagen betekent hier “zeggen”. Het is het infinitief dat bij kann hoort. In de vaste combinatie Ich kann sagen, dass ... kondigt de spreker aan dat hij de daaropvolgende inhoud kan zeggen. sagen heeft ook andere gebruiksmogelijkheden, bijvoorbeeld Sie sagt die Wahrheit. — “Zij zegt de waarheid.” Zusammenfassung betekent hier “samenvatting”. Het is een zelfstandig naamwoord en wordt met een hoofdletter geschreven; de basisvorm is Zusammenfassung. In die Zusammenfassung staat het woord in het enkelvoud en is het het lijdend voorwerp van liefere. Morgen is een bijwoord van tijd: “morgen”. Het verandert niet naar persoon of getal. Ich arbeite morgen. — “Ik werk morgen.” Liefere komt van liefern, “leveren”. In deze zin betekent het, overeenkomstig de vaste vertaling, “opleveren”. Liefere is de tegenwoordige-tijdsvorm bij ich. In de bijzin met dass staat dit vervoegde werkwoord achteraan: dass ich die Zusammenfassung morgen liefere — “dat ik de samenvatting morgen oplever”. Diagramme betekent “grafieken”. Het is het meervoud van das Diagramm; het meervoud heeft hier de vorm Diagramme en staat als lijdend voorwerp bij liefere. Ein Diagramm betekent “een grafiek”, terwijl mehrere Diagramme “meerdere grafieken” betekent. Nächsten betekent hier “volgende”. Het is de verbogen vorm van het bijvoeglijk naamwoord nächst-. In am nächsten Tag krijgt het bijvoeglijk naamwoord de uitgang -en, omdat am de samentrekking is van an dem en Tag hier mannelijk en datief enkelvoud is. am nächsten Morgen betekent “de volgende ochtend”. Tag betekent “dag”. Het is het mannelijke zelfstandig naamwoord der Tag; in am nächsten Tag staat het na an dem in de datief: dem Tag. De volledige tijdsbepaling betekent hier “de dag erna”, dus de dag na morgen in de beschreven planning. De structuur is Ich kann sagen, dass ...: “Ik kan zeggen dat ...”. De dass-bijzin bevat eerst ich, daarna de samenvatting en het tijdstip morgen, en eindigt met liefere. Daarna volgt een tweede, gecoördineerd deel: und die Diagramme am nächsten Tag, waarin hetzelfde werkwoord liefere wordt voortgezet maar niet opnieuw wordt uitgesproken. Zo betekent de hele zin: “Ik kan zeggen dat ik de samenvatting morgen oplever en de grafieken de dag erna.”

8. Das gibt dem Kunden einen realistischen Zeitplan und eine klare Wahl.

   Dat geeft de klant een realistische planning en een duidelijke keuze.

   Das

   dat

   gibt

   geeft

   Kunden

   klant

   realistischen

   realistische

   Zeitplan

   planning

   klare

   duidelijke

   Wahl

   keuze

   Uitgebreide uitleg

   Das betekent hier dat: een aanwijzend voornaamwoord voor een eerder genoemde situatie of inhoud. De precieze referent wordt in deze zin niet benoemd. De vorm is onzijdig enkelvoud; die grammaticale vorm zegt op zichzelf niet welke zaak bedoeld wordt. gibt is de vorm van geben in de derde persoon enkelvoud van de tegenwoordige tijd. In deze constructie krijgt iemand iets: jemandem etwas geben = iets aan iemand geven. Het patroon is dus Das gibt ... → Dat geeft .... Voorbeeld: Das gibt mir Zeit. = Dat geeft mij tijd. Kunden betekent hier klant. Het volledige zelfstandig naamwoord is der Kunde. Na dem staat het in de datief enkelvoud: dem Kunden. Bij deze zwakke mannelijke zelfstandige naamwoorden krijgt het zelfstandig naamwoord in verschillende naamvalsposities een uitgang, bijvoorbeeld der Kunde, dem Kunden, den Kunden. realistischen betekent hier realistische. Het bijvoeglijk naamwoord is realistisch; de uitgang -en komt doordat het bijvoeglijk naamwoord bij einen Zeitplan staat: mannelijk, enkelvoud, accusatief. Vergelijk: ein realistischer Zeitplan als onderwerp, maar einen realistischen Zeitplan als gegeven zaak. Zeitplan betekent planning of tijdschema. Het is een samenstelling van Zeit en Plan; het grammaticale geslacht is mannelijk: der Zeitplan. Voorbeeld: Wir haben einen Zeitplan. = We hebben een tijdschema. klare betekent hier duidelijke. Het bijvoeglijk naamwoord is klar. De uitgang -e hoort bij eine Wahl: vrouwelijk, enkelvoud, accusatief. De vorm verandert dus door de combinatie van het bijvoeglijk naamwoord met het lidwoord en de naamval, niet doordat klar zelf een andere basisvorm heeft. Wahl betekent keuze. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Wahl; na eine staat hier eine Wahl. Voorbeeld: Sie hat eine klare Wahl. = Zij heeft een duidelijke keuze. Samen vormt Das gibt dem Kunden einen realistischen Zeitplan und eine klare Wahl het patroon iets geeft iemand iets en iets: Das is wat iets geeft, dem Kunden is de ontvanger, en einen realistischen Zeitplan und eine klare Wahl zijn de twee gegeven zaken. De vaste betekenis is: Dat geeft de klant een realistische planning en een duidelijke keuze.

9. Ich schicke die Nachricht bald, damit der Kunde Zeit zum Antworten hat.

   Ik stuur het bericht binnenkort, zodat de klant tijd heeft om te reageren.

   schicke

   stuur

   die Nachricht

   het bericht

   bald

   binnenkort

   damit

   zodat

   der Kunde

   de klant

   Zeit

   tijd

   zum Antworten

   om te reageren

   hat

   heeft

   Uitgebreide uitleg

   schicke betekent hier “stuur”. Het is de ik-vorm van schicken in de tegenwoordige tijd: ich schicke. Dezelfde vorm kan ook in een andere context “ik verzend” betekenen. Voorbeeld: Ich schicke die Datei. — Ik stuur het bestand. die Nachricht betekent “het bericht”. Het zelfstandig naamwoord is Nachricht; die markeert hier de bepaalde vorm in de accusatief, omdat het bericht het voorwerp van schicke is. Het meervoud is die Nachrichten. Voorbeeld: Die Nachricht ist kurz. — Het bericht is kort. bald betekent “binnenkort”. Het is een bijwoord en verandert niet mee met een zelfstandig naamwoord. Het geeft aan dat het sturen in de nabije toekomst gebeurt, zonder een exact tijdstip te noemen. Voorbeeld: Wir kommen bald. — We komen binnenkort. damit betekent hier “zodat”. Het leidt een bijzin in die het beoogde resultaat of doel van de hoofdzin uitdrukt. In zo’n Duitse damit-bijzin staat het vervoegde werkwoord doorgaans achteraan. Voorbeeld: Ich spreche langsam, damit du mich verstehst. — Ik spreek langzaam, zodat je me begrijpt. der Kunde betekent “de klant”. Kunde is het zelfstandig naamwoord; der is hier de bepaalde vorm voor het mannelijke enkelvoud in de nominatief, omdat deze woordgroep het onderwerp van de bijzin is. De vrouwelijke vorm is die Kundin; het meervoud is die Kunden. Voorbeeld: Der Kunde wartet. — De klant wacht. Zeit betekent “tijd”. In Zeit haben vormt het een vaste, zeer bruikbare combinatie met haben: tijd hebben of beschikbaar zijn. Hier is Zeit het lijdend voorwerp van hat; het gaat niet om een bepaald tijdstip. Voorbeeld: Ich habe heute Zeit. — Ik heb vandaag tijd. zum Antworten betekent “om te reageren”. zum is de samentrekking van zu dem. Antworten is hier een zelfstandig gebruikt infinitief van antworten, daarom krijgt het een hoofdletter. De constructie Zeit zum Antworten haben betekent letterlijk tijd hebben om te antwoorden of te reageren. Een andere correcte mogelijkheid is Zeit zu antworten haben, zonder zelfstandige naamwoordsvorm. Voorbeeld: Sie hat Zeit zum Lesen. — Zij heeft tijd om te lezen. hat betekent hier “heeft”. Het is de derde persoon enkelvoud van haben: ich habe, du hast, er/sie/es hat. Het onderwerp is der Kunde, daarom staat de vorm voor de derde persoon enkelvoud. In de damit-bijzin staat hat aan het einde, zoals gebruikelijk bij een vervoegd werkwoord in deze soort bijzin. De hoofdzin is Ich schicke die Nachricht bald: “Ik stuur het bericht binnenkort.” Daarna geeft damit het doel aan. In der Kunde Zeit zum Antworten hat is der Kunde het onderwerp, Zeit zum Antworten wat de klant heeft, en hat het vervoegde werkwoord aan het einde. Samen betekent de zin: “Ik stuur het bericht binnenkort, zodat de klant tijd heeft om te reageren.”

10. So ist die Änderung des Zeitplans noch vor morgen klar.

    Zo is de wijziging van de planning vóór morgen duidelijk.

    So ist

    Zo is

    Änderung

    wijziging

    Zeitplans

    planning

    vor morgen

    vóór morgen

    klar

    duidelijk

    Uitgebreide uitleg

    So ist betekent hier: “zo is het” of “op die manier is het”. so verwijst in deze zin naar de manier waarop de situatie wordt voorgesteld; het is niet hetzelfde als also, dat vaak “dus” of “daarom” betekent. Aan het begin van de zin staat het vervoegde werkwoord ist vóór het onderwerp: So ist die Änderung .... Dat is de Duitse inversie na een eerste zinsdeel. Voorbeeld: Heute ist der Plan klar. — “Vandaag is het plan duidelijk.” Änderung is hier het zelfstandig naamwoord “wijziging”. De basisvorm is die Änderung; het meervoud is die Änderungen. Het woord hangt samen met ändern (“veranderen”), maar Änderung benoemt de verandering zelf. Voorbeeld: Die Änderung hilft uns. — “De wijziging helpt ons.” Zeitplans betekent hier “van de planning”. Het is de genitief enkelvoud van het mannelijke zelfstandig naamwoord der Zeitplan (“de planning” of “het tijdschema”): der Zeitplan → des Zeitplans. De uitgang -s hoort dus bij Zeitplans, terwijl des het genitiefverband markeert. Voorbeeld: Das Ende des Zeitplans ist nah. — “Het einde van de planning is nabij.” vor morgen is een tijdsbepaling: “vóór morgen”. De voorzetselcombinatie vor met een tijdsaanduiding plaatst iets vóór een bepaald moment. In noch vor morgen versterkt noch de tijdsgrens: het is nog vóór morgen. noch is dus niet onderdeel van de betekenis van alleen vor morgen, maar bepaalt samen met die tijdsbepaling de precieze nuance. klar is een bijvoeglijk naamwoord en betekent hier “duidelijk”. Het staat na ist als naamwoordelijk deel van het gezegde en krijgt daardoor geen uitgang: Die Änderung ist klar. Het tegengestelde is vaak unklar (“onduidelijk”). Voorbeeld: Die Regel ist klar. — “De regel is duidelijk.” Samen vormen de delen: So + ist + die Änderung des Zeitplans + noch vor morgen + klar. Die Änderung des Zeitplans is het onderwerp: “de wijziging van de planning”. De zin zegt dat die wijziging vóór morgen duidelijk is, met noch als extra tijdsn nuance: “Zo is de wijziging van de planning vóór morgen duidelijk.”