Een groepsreis aanpassen als iemand ziek is | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Eine Freundin sagt, dass sie Fieber hat und morgen wahrscheinlich nicht reisen kann.

   Een vriendin zegt dat ze koorts heeft en morgen waarschijnlijk niet kan reizen.

   Freundin

   vriendin

   sagt

   zegt

   dass

   dat

   sie

   ze

   Fieber

   koorts

   hat

   heeft

   morgen

   morgen

   wahrscheinlich

   waarschijnlijk

   nicht

   niet

   reisen

   reizen

   kann

   kan

   Uitgebreide uitleg

   Freundin betekent hier “vriendin”. Het is het vrouwelijke zelfstandig naamwoord bij Freund (“vriend”); afhankelijk van de context kan Freundin ook een romantische partner aanduiden, maar dat volgt niet uit deze zin. De uitgang -in markeert hier een vrouwelijke persoon. Eine Freundin is een enkelvoudige vrouwelijke naamwoordgroep. De vorm eine is hier het onbepaalde lidwoord voor vrouwelijk enkelvoud; het lidwoord beweert niet letterlijk het getal één. Sagt komt van sagen (“zeggen”) en is de vorm voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: sie sagt. In Eine Freundin sagt is de vriendin dus het onderwerp. Dass leidt een bijzin in met de inhoud van wat zij zegt. In een Duitse dass-bijzin staat de vervoegde vorm doorgaans aan het einde. Dat zie je verderop bij hat en bij kann. Sie betekent hier “ze/zij” en verwijst, volgens de vertaling, naar de vriendin. Het is hier de derde persoon enkelvoud van het persoonlijke voornaamwoord in de onderwerpsfunctie. De hoofdletter Sie zou in een andere context ook de beleefde aanspreekvorm kunnen zijn, maar de kleine letter in deze zin en de vertaling geven hier “zij” aan. Fieber betekent “koorts”. De gebruikelijke Duitse combinatie is Fieber haben, letterlijk “koorts hebben”. Het zelfstandig naamwoord is onzijdig: das Fieber; in deze zin staat het zonder lidwoord in die vaste combinatie. Hat komt van haben (“hebben”) en is hier de vorm voor de derde persoon enkelvoud: sie hat. In de bijzin dass sie Fieber hat staat deze vervoegde vorm aan het einde, zoals gebruikelijk na dass. Morgen betekent “morgen” en verwijst naar de dag na vandaag. Het woord kan zelfstandig als tijdsbepaling staan, zonder voorzetsel: Morgen arbeite ich. — “Morgen werk ik.” Wahrscheinlich betekent “waarschijnlijk” en geeft aan dat de spreker iets waarschijnlijk acht, niet zeker stelt. Het is een bijwoord en verandert niet mee met een zelfstandig naamwoord. Nicht betekent hier “niet” en maakt samen met kann de mogelijkheid om te reizen negatief: nicht reisen kann betekent “niet kan reizen”. Het ontkent dus in deze zin dat zij kan reizen; het is niet nodig om nicht alleen als een ontkenning van het losse werkwoord reisen te behandelen. Reisen betekent “reizen”. Dit is de infinitief, de vorm die je ook in een woordenboek vindt. Na een modaal werkwoord zoals können blijft het andere werkwoord als infinitief staan: Ich kann reisen. — “Ik kan reizen.” Kann komt van können (“kunnen”) en is de vorm voor de eerste of derde persoon enkelvoud: ich kann, sie kann. In deze zin hoort hij bij sie. In een bijzin met een modaal werkwoord staat kann aan het einde, terwijl de infinitief reisen ervoor staat. Samen is Eine Freundin sagt “Een vriendin zegt”. De dass-bijzin geeft de inhoud daarvan: dass sie Fieber hat — “dat ze koorts heeft” — en und verbindt daarmee de tweede mededeling. In morgen wahrscheinlich nicht reisen kann staan achtereenvolgens de tijdsbepaling, de waarschijnlijkheidsaanduiding, de ontkenning, de infinitief en ten slotte het modale werkwoord. De hele zin betekent daarom: “Een vriendin zegt dat ze koorts heeft en morgen waarschijnlijk niet kan reizen.”

2. Dann sollten wir Rücksicht auf sie nehmen und besprechen, ob wir die Reise verschieben sollten.

   Dan moeten we rekening met haar houden en bespreken of we de reis moeten verzetten.

   Dann

   dan

   sollten wir

   zouden we moeten

   Rücksicht … auf sie nehmen

   rekening met haar houden

   besprechen

   bespreken

   ob

   of

   Reise

   reis

   verschieben

   verzetten

   Uitgebreide uitleg

   Dann betekent hier “dan” en verwijst naar de volgende stap in de situatie: na de mededeling dat de vriendin waarschijnlijk niet kan reizen, is dit het voorgestelde gevolg. Het kan ook een tijdsbetekenis hebben, maar hier gaat het om een gevolg of voorstel. sollten wir bevat sollen in de vorm sollten met wir. In deze zin klinkt dat als een voorstel: “zouden we moeten” of, volgens de vaste vertaling, “moeten we”. Het onderwerp is wir (“wij”); sollten draagt de vervoegde werkwoordsvorm. In een hoofdzin staat de vervoegde vorm op de tweede positie: Dann sollten wir .... Vergelijk: Wir sollten warten. — “We zouden moeten wachten.” Rücksicht nehmen is een vaste Duitse verbinding voor rekening houden met iemand of iets. Met auf krijgt de verbinding een aanvulling: Rücksicht auf jemanden/etwas nehmen. sie betekent hier, volgens de vaste vertaling en de context, “haar”; het is een persoonlijk voornaamwoord in de derde persoon enkelvoud. De vorm sie kan in andere contexten ook een andere grammaticale functie hebben, maar die alternatieve lezingen zijn hier niet bedoeld. nehmen is het werkwoord “nemen”; in deze vaste verbinding krijgt het niet de letterlijke betekenis van iets vastpakken. besprechen betekent “bespreken”. Het is een scheidbaar noch wederkerend werkwoord in deze zin en staat als infinitief na sollten: Wir sollten das besprechen. — “We zouden dat moeten bespreken.” Het lijdend voorwerp kan direct volgen: Wir besprechen den Plan. — “We bespreken het plan.” ob leidt een indirecte ja/nee-vraag in en betekent hier “of”. In een ob-bijzin staat de vervoegde werkwoordsvorm aan het einde. Het patroon is bijvoorbeeld Wir besprechen, ob ...: “We bespreken of ...”. Dat is iets anders dan een voorwaardelijk “als”; wenn wordt gebruikt voor een voorwaarde, zoals in de volgende contextzin. Reise is een zelfstandig naamwoord en betekent “reis”. Het basiswoord is die Reise; het vrouwelijke grammaticale geslacht blijkt hier uit het lidwoord die in die Reise. Het meervoud is die Reisen. In deze zin gaat het om de reis die de betrokken personen overwegen uit te stellen. verschieben is een werkwoord met de betekenis “uitstellen” of “verzetten”. Hier staat het als infinitief na het modale werkwoord in de indirecte vraag. Wir verschieben die Reise. — “We stellen de reis uit.” De betekenis is dus niet dat de reis fysiek wordt verplaatst, maar dat de geplande reis naar een later moment gaat. Het laatste sollten staat aan het einde van de ob-bijzin. Hetzelfde modale werkwoord verschijnt daardoor tweemaal met twee functies in de structuur: eerst vormt Dann sollten wir ... het voorstel, en daarna vormt ob wir die Reise verschieben sollten de indirecte vraag naar dat voorstel. De volledige opbouw is: Dann sollten wir + Rücksicht auf sie nehmen + und besprechen + ob wir die Reise verschieben sollten. In het Nederlands betekent dit: “Dan moeten we rekening met haar houden en bespreken of we de reis moeten verzetten.”

3. Es könnte schwierig werden, die Reise zu verschieben, wenn wir noch viel länger warten.

   Het kan moeilijk worden om de reis te verzetten als we nog veel langer wachten.

   Es könnte

   het kan

   schwierig

   moeilijk

   werden

   worden

   Reise

   reis

   zu verschieben

   verzetten

   länger

   langer

   warten

   wachten

   Uitgebreide uitleg

   Es könnte geeft hier een mogelijkheid weer: “het zou kunnen”. könnte is de Konjunktiv II-vorm van können; in deze zin drukt die vorm geen vaststaand feit uit. Het onpersoonlijke es is hier een voorlopig onderwerp bij de beoordeling die volgt; het verwijst niet naar een specifiek zelfstandig naamwoord. schwierig betekent hier “moeilijk”. Het is een bijvoeglijk naamwoord en staat na werden zonder verbuiging, omdat het daar deel uitmaakt van de beschrijving. werden betekent in deze combinatie “worden”. Het is de infinitief van werden. Met een beschrijvend woord kan het een overgang aangeven: etwas wird schwierig = “iets wordt moeilijk”. In könnte ... werden staat de infinitief aan het einde van deze hoofdzinachtige constructie. Reise betekent “reis”. De vorm die Reise is hier het lijdend voorwerp van verschieben; bij een vrouwelijk zelfstandig naamwoord hebben nominatief en accusatief in het enkelvoud dezelfde vorm van het lidwoord: die. zu verschieben betekent “te verzetten”. Dit is de zu-infinitief van verschieben. De constructie es könnte schwierig werden, ... zu verschieben betekent letterlijk dat het moeilijk zou kunnen worden om iets te verzetten. verschieben kan, afhankelijk van de context, ook “uitstellen” betekenen; met die Reise is “de reis verzetten” de bedoelde betekenis. länger is de vergrotende trap van lang: lang – länger – am längsten. In noch viel länger versterken noch en viel de vergelijking: “nog veel langer”. Het vergelijkt de verdere wachttijd met een eerdere of verwachte wachttijd; de zin zegt niet precies hoe lang die is. warten betekent “wachten”. In wir warten staat de tegenwoordige tijd, eerste persoon meervoud: “wij wachten”. Het werkwoord staat aan het einde van de bijzin die met wenn begint: wenn wir noch viel länger warten = “als we nog veel langer wachten”. Samen vormt die Reise zu verschieben een infinitiefgroep die aangeeft wat mogelijk moeilijk wordt. wenn wir noch viel länger warten geeft de voorwaarde. De volledige betekenis is daarom: “Het kan moeilijk worden om de reis te verzetten als we nog veel langer wachten.”

4. Können wir die Buchung verschieben, statt sie ganz zu stornieren?

   Kunnen we de boeking verzetten in plaats van die helemaal te annuleren?

   Können wir

   kunnen we

   die Buchung

   de boeking

   verschieben

   verzetten

   statt

   in plaats van

   sie

   die

   ganz

   helemaal

   zu stornieren

   annuleren

   Uitgebreide uitleg

   Können wir vormt hier een ja-neevraag: können is de vervoegde vorm van können bij wir (eerste persoon meervoud), en wir is het onderwerp. In deze zin drukt het geheel een voorstel of vraag naar mogelijkheid uit: “kunnen we ...?” In een gewone mededelende hoofdzin staat het werkwoord meestal op de tweede plaats; in deze vraag staat het vervoegde werkwoord vooraan. Het andere werkwoord komt als infinitief later in de zin. die Buchung betekent hier een boeking of reservering. Buchung is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; die is hier de accusatief enkelvoud, omdat de boeking het lijdend voorwerp van verschieben is. Het meervoud is die Buchungen; het lidwoord alleen laat dus niet altijd enkelvoud zien, maar hier maakt de vorm van Buchung het enkelvoud duidelijk. verschieben betekent hier een boeking naar een ander moment verzetten of verplaatsen. Het is een werkwoord met de basisvorm verschieben; in deze zin blijft het een infinitief omdat können het vervoegde werkwoord is. Een bruikbaar voorbeeld is: Wir verschieben den Termin. — “We verzetten de afspraak.” In de vorige zin uit de context verschijnt hetzelfde werkwoord ook als infinitief na zu: zu verschieben. statt leidt hier een alternatief in: iets niet doen, maar in plaats daarvan iets anders doen. De herbruikbare constructie is statt ... zu + infinitief. Bijvoorbeeld: Sie verschiebt den Termin, statt ihn abzusagen. — “Ze verzet de afspraak in plaats van die af te zeggen.” sie is hier een persoonlijk voornaamwoord in de accusatief enkelvoud en verwijst, volgens de vaste vertaling, naar die Buchung. De vorm past bij een vrouwelijk enkelvoudig antecedent; de grammaticale vorm van het voornaamwoord en de concrete referentie zijn twee verschillende zaken. In een andere context kan sie ook een andere functie of referentie hebben. ganz is hier een bijwoord met de betekenis “helemaal” of “volledig”. Het versterkt stornieren: het gaat om volledig annuleren, niet slechts gedeeltelijk wijzigen. Bijvoorbeeld: Wir öffnen die Datei ganz. — “We openen het bestand helemaal.” zu stornieren bestaat uit de infinitief stornieren (“annuleren”) met zu. Bij statt ... zu maakt deze vorm het alternatief tot een infinitiefconstructie. Stornieren is een regelmatig werkwoord; zu stornieren betekent niet “aan het annuleren zijn”, maar eenvoudig “te annuleren” binnen deze constructie. Samen vraagt de zin of de gesprekspartners de boeking kunnen verzetten in plaats van haar volledig te annuleren. Können wir maakt er een vraag of voorstel van, die Buchung verschieben benoemt de gewenste handeling, en statt sie ganz zu stornieren geeft het alternatief aan dat men liever niet kiest.

5. Lass mich anrufen und fragen, welche Möglichkeiten es gibt.

   Laat me bellen en vragen welke mogelijkheden er zijn.

   Lass mich

   Laat me ...

   anrufen

   bellen

   fragen

   vragen

   welche

   welke

   Möglichkeiten

   mogelijkheden

   es gibt

   er zijn

   Uitgebreide uitleg

   Lass mich betekent hier: “Laat mij ...”. Lass is de gebiedende wijs van lassen bij du; mich is de accusatiefvorm van ich. De constructie Lass mich + infinitief geeft toestemming of het voorstel dat de spreker iets zal doen. Voorbeeld: Lass mich helfen. — “Laat me helpen.” anrufen betekent “bellen”, in het bijzonder iemand telefonisch contacteren. Het is een scheidbaar werkwoord: in een gewone hoofdzin staat an vaak los van rufen, maar na een ander werkwoord dat een infinitief vraagt, blijft het als anrufen bijeen. Voorbeeld: Ich will dich anrufen. — “Ik wil je bellen.” fragen betekent “vragen”. Het kan zelfstandig gebruikt worden, zoals hier, of met een vraag of persoon als aanvulling. Voorbeeld: Ich frage ihn. — “Ik vraag het hem.” In deze zin zijn anrufen en fragen twee handelingen die onder Lass mich vallen: laat me bellen en vragen. welche betekent hier “welke” en leidt de inhoud van de vraag in. De vorm staat bij het meervoudige zelfstandig naamwoord Möglichkeiten; welche is dus hier de meervoudsvorm die daarbij past. Het verschil met was is dat welche een keuze of soort binnen bekende of denkbare mogelijkheden aanwijst, terwijl was algemener “wat” betekent. Voorbeeld: Welche Option ist besser? — “Welke optie is beter?” Möglichkeiten betekent “mogelijkheden”. Het is het meervoud van die Möglichkeit (“de mogelijkheid”); de uitgang -en hoort hier bij het meervoud. Voorbeeld: Wir haben mehrere Möglichkeiten. — “We hebben meerdere mogelijkheden.” es gibt is de vaste constructie voor “er is” of “er zijn”. In deze zin gaat het om meerdere mogelijkheden, daarom vertalen we het als “er zijn”. Het es is hier een onpersoonlijk onderwerp en verwijst niet naar een eerder genoemd concreet zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Es gibt eine Lösung. — “Er is een oplossing.” Samen vormt Lass mich anrufen und fragen de betekenis “Laat me bellen en vragen”. Daarna specificeert welche Möglichkeiten es gibt waarnaar gevraagd wordt: welke mogelijkheden er zijn. De volledige zin betekent dus: “Laat me bellen en vragen welke mogelijkheden er zijn.”

6. Frag auch, ob es für sie in Ordnung wäre, wenn wir ohne sie fahren.

   Vraag ook of ze het goed zou vinden als we zonder haar gaan.

   Frag

   vraag

   auch

   ook

   ob

   of

   für sie

   voor haar

   in Ordnung

   in orde

   wäre

   zou zijn

   wenn wir

   als wij

   ohne sie

   zonder haar

   fahren

   gaan

   Uitgebreide uitleg

   Frag is de gebiedende wijs van fragen (“vragen”): je geeft iemand de opdracht om iets te vragen. De stamvorm is fragen; de gebiedende wijs voor du is hier Frag, zonder uitgesproken onderwerp. auch betekent hier “ook” en voegt deze opdracht toe aan een andere vraag of handeling. Samen vormen Frag auch dus “Vraag ook”. ob leidt een indirecte ja/nee-vraag in. Het betekent hier “of”, niet “ofwel” bij een keuze tussen twee genoemde mogelijkheden. In een bijzin met ob staat het vervoegde werkwoord doorgaans achteraan, zoals in ob sie ... wäre. für sie betekent hier “voor haar”. sie is hier een persoonlijk voornaamwoord in de accusatief na het voorzetsel für; de vaste vertaling identificeert deze persoon als vrouwelijk enkelvoud. De vorm sie ziet er in deze betekenis hetzelfde uit als in sommige andere naamvalfuncties. in Ordnung is een vaste uitdrukking voor “in orde” of “acceptabel”. Het is bruikbaar in patronen als Das ist in Ordnung (“Dat is in orde”) en Ist das für dich in Ordnung? (“Vind je dat goed?”). In deze zin gaat het om de vraag of iets voor haar aanvaardbaar zou zijn. wäre is de Konjunktiv II-vorm van sein (“zijn”), bij het onderwerp es. De vorm drukt hier een niet-feitelijke of voorwaardelijke mogelijkheid uit: “zou zijn”. Vergelijk: ist = “is” en war = “was”; wäre past bij een hypothetische beoordeling in de indirecte vraag. wenn wir begint de voorwaardelijke bijzin: wenn betekent “als” en wir betekent “wij”. wir is de eerste persoon meervoud. Het vervoegde werkwoord van deze bijzin staat verderop, aan het einde: wenn wir ... fahren. ohne sie betekent “zonder haar”. ohne neemt in het Duits de accusatief; sie is hier opnieuw de vrouwelijke enkelvoudsvorm die volgens de vaste vertaling naar dezelfde vrouw verwijst. Het patroon ohne + persoon is direct herbruikbaar, bijvoorbeeld: Wir gehen ohne ihn. — “Wij gaan zonder hem.” fahren betekent hier “gaan/reizen”, met een vervoermiddel of als verplaatsing. De vorm is de infinitief. In wenn wir ... fahren hoort fahren bij het onderwerp wir; het staat achteraan omdat het deel uitmaakt van een bijzin. Een eenvoudig voorbeeld is Wenn wir morgen fahren, kommen wir früh an. — “Als we morgen gaan, komen we vroeg aan.” De hele structuur is: Frag auch, ob ... wäre, wenn ... fahren. Eerst geeft de spreker de opdracht om ook iets te vragen. ob es für sie in Ordnung wäre betekent “of zij het goed zou vinden”; daarna specificeert wenn wir ohne sie fahren de voorwaarde of situatie: “als wij zonder haar gaan”. Samen betekent de zin: “Vraag ook of ze het goed zou vinden als we zonder haar gaan.”

7. Ich würde es lieber verschieben, weil es als Gruppenreise geplant war.

   Ik stel het liever uit, omdat het als groepsreis gepland was.

   Ich würde

   ik zou

   es

   het

   lieber

   liever

   verschieben

   uitstellen

   weil

   omdat

   Gruppenreise

   groepsreis

   geplant war

   gepland was

   Uitgebreide uitleg

   Ich würde vormt hier samen met het daaropvolgende infinitief verschieben een voorzichtige voorkeur of voorstel: “ik zou …”. würde is de Konjunktiv-II-vorm van werden; in dit gebruik staat hij als hulpvorm bij een infinitief. Het onderwerp Ich bepaalt de persoonsvorm. Vergelijk bijvoorbeeld: Ich würde warten. — “Ik zou wachten.” es is hier het Duitse persoonlijke voornaamwoord in de onzijdige vorm en betekent in deze zin “het”, overeenkomstig de vaste vertaling. De concrete zaak waarnaar het verwijst wordt in deze ene zin niet nader benoemd; de vorm zelf laat vooral de grammaticale rol zien: es is het lijdend voorwerp van verschieben. lieber drukt voorkeur uit: “liever”. Het is de vergelijkende vorm van gern in de betekenis “graag”: gern — “graag”, lieber — “liever”, am liebsten — “het liefst”. Voorbeeld: Ich bleibe lieber zu Hause. — “Ik blijf liever thuis.” verschieben is het infinitief “uitstellen” of “verzetten”. In de constructie würde + infinitief blijft het infinitief onveranderd en staat het aan het einde van de hoofdzin: Ich würde den Termin verschieben. — “Ik zou de afspraak verzetten.” Welke Nederlandse vertaling het best past, hangt af van wat er wordt verplaatst; hier geeft de vaste vertaling “uitstellen”. weil betekent “omdat” en leidt een redengevende bijzin in. In zo’n Duitse bijzin staat de vervoegde vorm doorgaans achteraan. Daarom staat war na geplant, hoewel de hoofdzin eerder würde verschieben gebruikt. Gruppenreise is het zelfstandig naamwoord “groepsreis”. Het is een samenstelling van Gruppe (“groep”) en Reise (“reis”), maar als geheel benoemt het één soort reis. Het staat na als in de betekenis “als groepsreis”, dus als de geplande vorm of rol van de reis. geplant war betekent hier “gepland was”. geplant is het voltooid deelwoord van planen (“plannen”), en war is de verleden tijd van sein (“zijn”). Samen beschrijven ze een toestand in het verleden: iets was als groepsreis gepland. Dit is niet hetzelfde als wurde geplant, dat een gebeurtenis van plannen in de passieve vorm benadrukt. Voorbeeld: Die Reise war als Überraschung geplant. — “De reis was als verrassing gepland.” Samen betekent Ich würde es lieber verschieben “Ik stel het liever uit” in de vaste vertaling. De bijzin weil es als Gruppenreise geplant war geeft de reden: “omdat het als groepsreis gepland was”. De volledige uitspraak is dus: “Ik stel het liever uit, omdat het als groepsreis gepland was.”

8. Das klingt sinnvoll, besonders wenn sie nur ein paar Tage braucht, um sich zu erholen.

   Dat klinkt logisch, vooral als ze maar een paar dagen nodig heeft om te herstellen.

   Das

   dat

   klingt

   klinkt

   sinnvoll

   logisch

   besonders wenn

   vooral als

   ein paar

   een paar

   Tage

   dagen

   braucht

   nodig heeft

   sich zu erholen

   om te herstellen

   Uitgebreide uitleg

   Das verwijst hier naar een eerder genoemde situatie of beoordeling als geheel. Als zelfstandig aanwijzend voornaamwoord staat het in de derde persoon enkelvoud, onzijdig; de vorm zegt op zichzelf niet precies waarnaar wordt verwezen. klingt is de derde persoon enkelvoud van klingen en betekent hier “klinkt” in de zin van “komt over als”. De tegenwoordige tijd kan ook een huidige beoordeling uitdrukken. Voorbeeld: Das klingt gut. — “Dat klinkt goed.” sinnvoll is een bijvoeglijk naamwoord met de betekenis “zinvol” of “logisch”. Het staat hier na klingt en beschrijft hoe de situatie overkomt. Het is niet de vergelijkende vorm; die is sinnvoller — “zinvoller”. besonders wenn leidt een voorwaardelijke bijzin in: “vooral als”. wenn zet de voorwaarde in, terwijl besonders die voorwaarde benadrukt. In een Duitse bijzin staat het vervoegde werkwoord doorgaans achteraan: wenn sie Zeit hat — “als ze tijd heeft”. ein paar betekent “een paar” of “enkele”. Het geeft een kleine, niet nader bepaalde hoeveelheid aan; het stelt hier niet noodzakelijk precies twee dagen vast. Het zelfstandig naamwoord daarna staat in het meervoud. Tage is het meervoud van Tag — “dag”. Het meervoud hoort bij ein paar: ein paar Tage betekent “een paar dagen”. Voorbeeld: Wir bleiben drei Tage. — “We blijven drie dagen.” braucht is de derde persoon enkelvoud van brauchen, “nodig hebben”. In sie ... braucht is sie het onderwerp; de vertaling ondersteunt hier “ze”, maar de aangeleverde zin bepaalt niet wie die persoon precies is. brauchen kan ook met een zelfstandig naamwoord worden gebruikt, bijvoorbeeld Ich brauche Hilfe. — “Ik heb hulp nodig.” um sich zu erholen is een constructie met um ... zu die hier het doel uitdrukt: “om te herstellen”. erholen is de infinitief; sich zu erholen is de reflexieve zu-infinitief. sich verwijst in deze zin naar hetzelfde onderwerp als sie, dus naar degene die de dagen nodig heeft om te herstellen. Voorbeeld: Sie fährt ans Meer, um sich zu erholen. — “Ze gaat naar de kust om te herstellen.” Samen betekent Das klingt sinnvoll: “Dat klinkt logisch.” De bijzin besonders wenn sie nur ein paar Tage braucht, um sich zu erholen beperkt die beoordeling tot de voorwaarde dat ze slechts een paar dagen nodig heeft om te herstellen. De volledige betekenis is daarom: “Dat klinkt logisch, vooral als ze maar een paar dagen nodig heeft om te herstellen.”

9. Ich schicke allen eine Nachricht mit den Möglichkeiten und einem klaren Überblick.

   Ik stuur iedereen een bericht met de mogelijkheden en een duidelijk overzicht.

   schicke

   stuur

   allen

   iedereen

   Nachricht

   bericht

   Möglichkeiten

   mogelijkheden

   klaren

   duidelijk

   Überblick

   overzicht

   Uitgebreide uitleg

   schicke komt van schicken en betekent hier “stuur”. Ich schicke is de tegenwoordige tijd in de eerste persoon enkelvoud: “ik stuur”. Voorbeeld: Ich schicke dir eine Nachricht. — “Ik stuur je een bericht.” Bij een ander onderwerp verandert de persoonsvorm, bijvoorbeeld Wir schicken dir eine Nachricht. — “Wij sturen je een bericht.” allen betekent hier “iedereen” en is de datief meervoudsvorm van alle. Het duidt de ontvangers bij schicke aan. Vergelijk alle in Alle kommen. — “Iedereen komt” — met Ich helfe allen. — “Ik help iedereen.” Nachricht betekent “bericht”. In eine Nachricht is het een vrouwelijk zelfstandig naamwoord en vormt het de zaak die wordt gestuurd. Het meervoud is Nachrichten: Ich schicke zwei Nachrichten. — “Ik stuur twee berichten.” Eine markeert hier een onbepaalde enkelvoudige woordgroep; het stelt op zichzelf geen exact numeriek aantal als lespunt vast. Möglichkeiten betekent “mogelijkheden” en is het meervoud van Möglichkeit. In mit den Möglichkeiten staat de woordgroep na mit, dat hier de datief vereist. Den markeert die datief-meervoudsvorm, terwijl Möglichkeiten zelf dezelfde vorm heeft als in andere meervoudsnaamvallen. Voorbeeld: Wir sprechen über verschiedene Möglichkeiten. — “We praten over verschillende mogelijkheden.” klaren betekent “duidelijk” en beschrijft Überblick. Het is de verbogen vorm van het bijvoeglijk naamwoord klar; de uitgang -en past hier bij de mannelijke datiefwoordgroep mit einem klaren Überblick. Vergelijk ein klarer Überblick — “een duidelijk overzicht” — waar de woordgroep een andere grammaticale vorm heeft. Überblick betekent “overzicht”. In einem klaren Überblick staat het na mit, dus in een datiefwoordgroep. Einem en klaren dragen daar de zichtbare datiefmarkering; Überblick zelf krijgt in het enkelvoud geen aparte datiefuitgang. Het meervoud is Überblicke: Die Berichte geben klare Überblicke. — “De rapporten geven duidelijke overzichten.” De zin bouwt op uit Ich schicke = “ik stuur”, allen = “iedereen” als ontvangers en eine Nachricht = “een bericht” als wat wordt gestuurd. De woordgroep mit den Möglichkeiten und einem klaren Überblick voegt toe waarmee het bericht verband houdt: “met de mogelijkheden en een duidelijk overzicht”. Samen betekent de volledige zin: “Ik stuur iedereen een bericht met de mogelijkheden en een duidelijk overzicht.”

10. Die Leute kommen besser mit der Änderung zurecht, wenn sie den Grund und den Zeitpunkt kennen.

    Mensen kunnen beter met de verandering omgaan als ze de reden en het tijdstip kennen.

    Leute

    mensen

    kommen … zurecht

    kunnen omgaan

    besser

    beter

    Änderung

    verandering

    wenn

    als

    Grund

    reden

    Zeitpunkt

    tijdstip

    kennen

    kennen

    Uitgebreide uitleg

    Leute betekent hier “mensen”. Het is een meervoudig zelfstandig naamwoord; het bijbehorende werkwoord staat daarom in het meervoud: Die Leute kommen .... Voor één persoon gebruik je bijvoorbeeld eine Person, niet een enkelvoudsvorm van Leute. kommen ... zurecht vormt samen het werkwoord zurechtkommen: kunnen omgaan met iets of een situatie aankunnen. In een hoofdzin staat het vervoegde deel op de tweede plaats en komt het scheidbare deel aan het einde: Die Leute kommen damit zurecht. = “De mensen kunnen daarmee omgaan.” In de gegeven zin staat mit der Änderung; mit krijgt hier de datief, daarom der Änderung. besser is de vergrotende trap van gut: gut – besser – am besten. Het vergelijkt de manier waarop de mensen met de verandering omgaan; het betekent hier “beter”, niet “best”. Voorbeeld: Heute geht es mir besser. = “Vandaag gaat het beter met me.” Änderung betekent “verandering”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Änderung; na mit verschijnt de datiefvorm der Änderung. Het meervoud is Änderungen. Het woord hoort bij het werkwoord ändern (“veranderen”), maar de waargenomen vorm is hier een zelfstandig naamwoord. wenn leidt hier een voorwaardelijke bijzin in: “als”. In zo’n Duitse bijzin staat het vervoegde werkwoord aan het einde. Voorbeeld: Ich helfe, wenn du mich brauchst. = “Ik help als je me nodig hebt.” Grund betekent hier “reden”. In den Grund staat het zelfstandig naamwoord in de accusatief, omdat het samen met kennen een direct object vormt. De vormen zijn der Grund en in het meervoud die Gründe. Voorbeeld: Sie erklärt den Grund. = “Zij legt de reden uit.” Zeitpunkt betekent “tijdstip”: een specifiek moment waarop iets gebeurt. Het is mannelijk: der Zeitpunkt; in den Zeitpunkt staat het in de accusatief. Het meervoud is Zeitpunkte. Dat verschilt van Zeit, dat algemener “tijd” betekent. kennen betekent hier “kennen” in de zin van vertrouwd zijn met of informatie over iets hebben, hier over de reden en het tijdstip. Het onderscheid met wissen is vaak nuttig: kennen wordt gebruikt voor personen, plaatsen of zaken waarmee men vertrouwd is; wissen voor een feit of antwoord. De vervoeging in de derde persoon meervoud is ook kennen: Sie kennen den Grund. = “Zij kennen de reden.” De zin bestaat uit Die Leute kommen ... besser zurecht (“De mensen kunnen ... beter omgaan”) en de voorwaardelijke bijzin wenn sie den Grund und den Zeitpunkt kennen (“als ze de reden en het tijdstip kennen”). sie verwijst in deze zin volgens de vertaling naar de mensen; kennen staat in het meervoud en sluit daarbij aan. Samen betekent de uiting: “Mensen kunnen beter met de verandering omgaan als ze de reden en het tijdstip kennen.”