Een koffer lenen en goede afspraken maken | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Könnte ich deinen mittelgroßen Koffer für meine Reise nächste Woche ausleihen?

   Mag ik jouw middelgrote koffer lenen voor mijn reis volgende week?

   Könnte ich

   zou ik mogen

   deinen

   jouw

   mittelgroßen

   middelgrote

   Koffer

   koffer

   für

   voor

   meine

   mijn

   Reise

   reis

   nächste

   volgende

   Woche

   week

   ausleihen

   lenen

   Uitgebreide uitleg

   Könnte ich betekent hier een beleefde vraag: “zou ik mogen…?”. könnte is de Konjunktiv-II-vorm van können; de vorm drukt hier geen verleden tijd uit, maar een voorzichtige mogelijkheid of toestemming. Het onderwerp ich staat direct bij de vraagvorm. Vergelijk: Könnte ich hereinkommen? = “Zou ik binnen mogen komen?” deinen betekent hier “jouw” en verwijst naar het bezit van de aangesprokene. De uitgang -en hoort bij dein in de accusatief mannelijk enkelvoud, omdat Koffer het lijdend voorwerp is: dein Koffer wordt deinen Koffer. Het bezittelijk woord draagt hier dus de naamvalsuitgang; het zegt niet op zichzelf iets over het aantal koffers. mittelgroßen betekent “middelgrote”. Het is de verbogen vorm van het bijvoeglijk naamwoord mittelgroß. In deinen mittelgroßen Koffer staat het adjectief vóór een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord in de accusatief, na een bezittelijk woord; daarom krijgt het de uitgang -en. Voorbeeld: Ich sehe deinen großen Koffer. = “Ik zie jouw grote koffer.” Koffer betekent “koffer”. Het woord is mannelijk: der Koffer. In deze zin is Koffer het directe object van ausleihen, dus staat het in de accusatief. De meervoudsvorm is ook Koffer: ein Koffer = “een koffer”, zwei Koffer = “twee koffers”. für betekent “voor” en wordt in het Duits met de accusatief gebruikt. Hier leidt het de bestemming of het doel van het lenen in: für meine Reise = “voor mijn reis”. Dit is niet dezelfde functie als een plaatsaanduiding; de betekenis komt hier uit het doel van de handeling. meine betekent hier “mijn” en hoort bij Reise. Reise is vrouwelijk (die Reise), en na für staat het in de accusatief; bij een vrouwelijk zelfstandig naamwoord blijven nominatief en accusatief van mein allebei meine. Vergelijk: meine Reise en Ich plane meine Reise. Reise betekent “reis”. Het is een zelfstandig naamwoord en wordt met een hoofdletter geschreven. Het kan een concrete verplaatsing of vakantie betekenen; hier is alleen een reis als doel van het lenen bedoeld. Voorbeeld: Die Reise beginnt morgen. = “De reis begint morgen.” nächste betekent hier “volgende” in de tijdsaanduiding nächste Woche. Het is de verbogen vorm van nächst; het staat vóór het vrouwelijke zelfstandig naamwoord Woche. Andere nuttige vormen zijn nächster bij een mannelijk woord en nächstes bij een onzijdig woord, bijvoorbeeld nächster Montag = “volgende maandag” en nächstes Jahr = “volgend jaar”. Woche betekent “week”. nächste Woche is een tijdsaanduiding en betekent “volgende week”; het geeft aan wanneer de reis plaatsvindt, niet hoeveel weken bedoeld worden. Voorbeeld: Wir treffen uns nächste Woche. = “We spreken elkaar volgende week.” ausleihen betekent hier “lenen” in de zin van iets van iemand meenemen en later teruggeven. Voor “iets lenen” gebruikt het Duits vaak de expliciete constructie sich etwas ausleihen, bijvoorbeeld Ich leihe mir ein Buch aus. = “Ik leen een boek.” De vorm ausleihen is een scheidbaar werkwoord: in een hoofdzin staat aus vaak los van leihen, maar na könnte blijft het hele infinitief ausleihen aan het einde staan. In deze vaste zin maakt de vertaling duidelijk dat ich de lener is; de constructie zelf kan in andere contexten ook met de betekenis “uitlenen” voorkomen. De zin bouwt zo op: Könnte ich maakt een beleefd verzoek, deinen mittelgroßen Koffer is wat de spreker wil lenen, für meine Reise noemt het doel, en nächste Woche noemt de tijd. Het slotinfinitief ausleihen voltooit de constructie met könnte: “Zou ik jouw middelgrote koffer mogen lenen voor mijn reis volgende week?”

2. Das kannst du, aber sei vorsichtig mit dem Griff, weil er etwas empfindlich ist.

   Dat kan, maar wees voorzichtig met het handvat, want het is een beetje kwetsbaar.

   Das

   dat

   kannst du

   kun je

   aber

   maar

   sei

   wees

   vorsichtig

   voorzichtig

   Griff

   handvat

   weil

   omdat

   er

   het

   etwas

   een beetje

   empfindlich

   kwetsbaar

   ist

   is

   Uitgebreide uitleg

   Das verwijst hier naar de handeling of mogelijkheid die wordt besproken en betekent in deze zin “dat”. Als zelfstandig aanwijzend voornaamwoord kan das naar een zaak, situatie of handeling verwijzen; het is hier niet het lidwoord bij een zelfstandig naamwoord. kannst du gebruikt het werkwoord können (“kunnen”) met du. kannst is de tegenwoordige tijd voor de tweede persoon enkelvoud; du kannst betekent “jij kunt”. In de hoofdzin staat het vervoegde werkwoord op de tweede plaats. In een vraag staat dezelfde combinatie bijvoorbeeld in Kannst du kommen? — “Kun je komen?” aber betekent “maar” en verbindt hier een toestemming of mogelijkheid met een waarschuwing. sei is de gebiedende wijs van sein (“zijn”) voor du: Sei vorsichtig! betekent “Wees voorzichtig!” Het is dus geen gewone tegenwoordige-tijdsvorm; vergelijk du bist (“jij bent”) met de aansporing sei (“wees”). vorsichtig betekent hier “voorzichtig”. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat na sein zelfstandig als gezegde staat en daarom in deze zin geen verbuigingsuitgang krijgt. Sei vorsichtig is een herbruikbaar patroon voor een waarschuwing of aansporing. Griff betekent “handvat” of “greep”. Het zelfstandig naamwoord is mannelijk: der Griff. Na het voorzetsel mit wordt de naamwoordgroep datief: mit dem Griff betekent “met het handvat”. De vorm dem draagt hier de naamvalsmarkering; Griff zelf verandert niet. Een voorbeeld is Der Griff ist locker. — “Het handvat zit los.” weil betekent “omdat” en leidt een bijzin met een reden in. In een Duitse weil-bijzin staat het vervoegde werkwoord doorgaans aan het einde. er verwijst volgens de vaste vertaling naar het handvat. Het is het persoonlijke voornaamwoord voor een mannelijk enkelvoudig antecedent; de vorm wordt hier bepaald door het grammaticale geslacht van Griff, niet door het feit dat het om een persoon gaat. etwas betekent hier “een beetje” en verzacht de daaropvolgende beschrijving. Het geeft een kleine mate aan, zonder een exact aantal te noemen. Bijvoorbeeld: Das ist etwas schwierig. — “Dat is een beetje moeilijk.” empfindlich betekent hier “kwetsbaar” of “gevoelig”. In deze zin beschrijft het een eigenschap van het handvat: het kan gemakkelijk beschadigd raken. Als bijvoeglijk naamwoord na sein blijft het onverbogen: er ist empfindlich (“het is kwetsbaar”). ist is de derde persoon enkelvoud van sein (“zijn”) in de tegenwoordige tijd. Het onderwerp is hier er: er ist betekent “het is” in de gegeven context. Samen betekent Das kannst du “Dat kan” of letterlijker “Dat kun je”. aber sei vorsichtig mit dem Griff voegt de aansporing toe om voorzichtig met het handvat om te gaan. weil er etwas empfindlich ist geeft de reden: het handvat is een beetje kwetsbaar. De volledige betekenis is daarom: “Dat kan, maar wees voorzichtig met het handvat, want het is een beetje kwetsbaar.”

3. Das werde ich beachten und ihn nicht zu voll packen.

   Dat zal ik onthouden en ik zal hem niet te vol pakken.

   Das

   dat

   werde ich

   zal ik

   beachten

   in gedachten houden

   ihn

   hem

   nicht

   niet

   zu voll

   te vol

   packen

   pakken

   Uitgebreide uitleg

   Das betekent hier “dat”. Het verwijst naar iets dat eerder is besproken; de precieze zaak wordt door het aanwijzende voornaamwoord zelf niet nader benoemd. Als Das vooraan staat, blijft de Duitse hoofdzin in de tweede-positie-regel: de persoonsvorm werde komt daarna en ich is het onderwerp. werde ich bevat werde, de vorm van werden bij ich. Met een infinitief drukt werden hier de toekomst uit: Ich werde es beachten. — “Ik zal er rekening mee houden.” beachten is de infinitief van beachten en betekent hier “in gedachten houden” of “er rekening mee houden”. Voorbeeld: Ich werde deine Warnung beachten. — “Ik zal je waarschuwing ter harte nemen.” ihn is de accusatiefvorm van het persoonlijke voornaamwoord voor een mannelijk enkelvoudig referent: er als onderwerp, ihn als lijdend voorwerp. In de meegeleverde context past dit bij het eerder genoemde mannelijke Griff (“handvat”): dat zal de spreker niet te vol pakken. De vorm ihn markeert dus de lijdendvoorwerpsrol. nicht ontkent hier de daaropvolgende infinitiefgroep ihn nicht zu voll packen: de spreker zal die handeling niet uitvoeren. zu voll betekent “te vol”. Hier is zu een graadwoord dat een overmaat aangeeft, niet de infinitiefmarkeerder in een constructie als zu packen. Vergelijk als leerpatroon: zu schwer = “te zwaar” en zu laut = “te luid”. packen is de infinitief van packen en betekent hier “pakken”. In combinatie met zu voll gaat het om iets op een te volle manier pakken of inpakken; de zin zegt dat de spreker dat met ihn niet zal doen. Voorbeeld: Ich packe den Koffer nicht zu voll. — “Ik pak de koffer niet te vol.” De zin bestaat inhoudelijk uit twee met und verbonden delen: Das werde ich beachten en ihn nicht zu voll packen. Samen betekent hij: “Dat zal ik onthouden en ik zal hem niet te vol pakken.”

4. An der Seite ist auch ein Kratzer.

   Er zit ook een kras aan de zijkant.

   An der Seite

   aan de zijkant

   ist

   is; bevindt zich

   auch

   ook

   Kratzer

   kras

   Uitgebreide uitleg

   An der Seite betekent hier dat iets zich aan de zijkant bevindt. Seite is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Seite. Na an staat hier de datief enkelvoud: an der Seite; der is dus de datiefvorm van het vrouwelijke lidwoord. Een bruikbaar patroon is an der Seite + een beschrijving van wat daar is. Voorbeeld: An der Seite ist ein Knopf. — Aan de zijkant zit een knop. ist is de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd van sein — zijn. Hier verbindt het de plaatsbepaling met wat zich daar bevindt. Voorbeeld: Der Knopf ist an der Seite. — De knop zit aan de zijkant. auch betekent hier ook: het voegt deze mededeling toe aan andere informatie. Voorbeeld: An der Seite ist auch ein Fleck. — Aan de zijkant zit ook een vlek. Kratzer betekent hier kras. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Kratzer. Het meervoud heeft dezelfde vorm: die Kratzer; het lidwoord maakt daar het verschil. Voorbeeld: Ich sehe einen Kratzer. — Ik zie een kras. In ein Kratzer staat Kratzer in het enkelvoud met een onbepaald lidwoord. Dat presenteert een niet nader bepaalde kras; ein moet hier niet automatisch als een uitdrukkelijke telwaarde ‘één’ worden opgevat. Het geslacht en de naamval zijn zichtbaar in het lidwoord: ein is hier nominatief enkelvoud mannelijk. Voorbeeld: Neben dem Knopf ist ein Fleck. — Naast de knop zit een vlek. Samen betekent An der Seite ist auch ein Kratzer: Er zit ook een kras aan de zijkant. De plaatsbepaling staat vooraan, ist geeft aan dat de kras zich daar bevindt, auch voegt deze vaststelling toe, en ein Kratzer benoemt wat daar zit. De formulering beschrijft een zichtbare kras op een neutrale manier.

5. Möchtest du, dass ich ein Foto davon mache, bevor ich ihn benutze?

   Wil je dat ik er een foto van maak voordat ik hem gebruik?

   Möchtest du

   wil je

   ein Foto

   een foto

   davon

   daarvan / ervan

   mache

   maak

   bevor

   voordat

   ich

   ik

   ihn

   hem

   benutze

   gebruik

   Uitgebreide uitleg

   Möchtest du betekent hier “wil je?”. Het is de tweede persoon enkelvoud van möchten, een beleefde manier om naar iemands wens te vragen. Het onderwerp du staat in deze korte vraag direct bij de persoonsvorm. Voorbeeld: Möchtest du Tee? — “Wil je thee?” ein Foto is “een foto” en vormt het directe object van mache. ein is hier de onbepaalde bepaler bij het onzijdige zelfstandig naamwoord Foto; het drukt op zichzelf geen specifieke hoeveelheid uit. Voorbeeld: Ich mache ein Foto. — “Ik maak een foto.” davon betekent hier “ervan” of “daarvan”: het verwijst naar iets waarover de foto wordt gemaakt. Het is een pronominaal bijwoord met da- + von. De vaste vertaling ondersteunt hier de betekenis “ervan”; ze specificeert niet verder welk grammaticaal zelfstandig naamwoord door het voornaamwoord wordt vervangen. mache is de eerste persoon enkelvoud van machen in de tegenwoordige tijd: ich mache — “ik maak”. In deze dass-bijzin staat de persoonsvorm achteraan. Voorbeeld: ..., dass ich ein Bild mache. — “... dat ik een afbeelding maak.” bevor betekent “voordat” en leidt de tijdsbepalende bijzin in. In zo’n Duitse bijzin staat de persoonsvorm doorgaans aan het einde. Het geeft hier aan dat het maken van de foto eerder gebeurt dan het gebruiken. ich betekent “ik”. Het is hier het onderwerp van de bevor-bijzin en bepaalt daarom de eerste persoon enkelvoud in benutze. Voorbeeld: Bevor ich gehe, rufe ich an. — “Voordat ik ga, bel ik.” ihn betekent “hem”. Dit is de mannelijke accusatiefvorm van het persoonlijke voornaamwoord: er als onderwerp, ihn als lijdend voorwerp. Hier is ihn het object van benutze; de vaste Nederlandse vertaling geeft dezelfde verwijzing als “hem”. benutze is de eerste persoon enkelvoud van benutzen in de tegenwoordige tijd: ich benutze — “ik gebruik”. In de bevor-bijzin staat deze vorm aan het einde. Het werkwoord benutzen krijgt hier een accusatiefobject: ich benutze ihn — “ik gebruik hem”. De hoofdvraag Möchtest du wordt aangevuld met dass ich ein Foto davon mache: de spreker vraagt of de aangesprokene wil dat de spreker daarvan een foto maakt. Daarna volgt bevor ich ihn benutze, dus vóórdat de spreker hem gebruikt. Samen betekent de zin: “Wil je dat ik er een foto van maak voordat ik hem gebruik?”

6. Ein Foto würde den Zustand für uns beide deutlich machen.

   Een foto zou de staat ervan voor ons allebei duidelijk maken.

   Foto

   foto

   würde

   zou

   Zustand

   toestand

   für uns beide

   voor ons allebei

   deutlich

   duidelijk

   machen

   maken

   Uitgebreide uitleg

   Foto is een zelfstandig naamwoord. In deze zin is Ein Foto het onderwerp: “een foto”. Het onbepaalde lidwoord ein markeert hier geen expliciet aantal, maar introduceert een niet nader bepaald exemplaar. Foto is onzijdig: das Foto; het meervoud is die Fotos. würde is de vorm van werden voor de derde persoon enkelvoud in de Konjunktiv II. Samen met een infinitief vormt het een voorwaardelijke of hypothetische betekenis: würde ... machen = “zou ... maken”. De infinitief blijft machen; vergelijk bijvoorbeeld Er würde kommen — “Hij zou komen.” Hier drukt de vorm geen vastgestelde toekomstige handeling uit, maar een voorgestelde mogelijkheid. Zustand betekent hier “toestand” of “staat”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Zustand; het meervoud is die Zustände. In combinatie met den staat het in de vierde naamval: den Zustand. De vertaling specificeert de betekenis als “de toestand ervan”. für uns beide betekent “voor ons allebei”. für krijgt in het Duits de vierde naamval; uns is hier de vorm van het persoonlijke voornaamwoord voor “ons”. beide maakt expliciet dat het om de twee betrokken personen gaat. Het voornaamwoord uns draagt zelf niet de betekenis “twee”; die precisering komt van beide. deutlich betekent hier “duidelijk”. Het beschrijft het resultaat van het zichtbaar of begrijpelijk maken van de toestand. Als zelfstandig bijvoeglijk naamwoord kan het bijvoorbeeld ook vóór een zelfstandig naamwoord staan: ein deutlicher Unterschied — “een duidelijk verschil”. machen is de basisvorm van het werkwoord “maken”. In deutlich machen vormt het samen met deutlich een vaste, breed bruikbare verbinding met de betekenis “duidelijk maken” of “helder maken”. In de hoofdzin staat deze infinitief aan het einde, omdat hij afhankelijk is van würde: würde ... deutlich machen. Samen vormen de delen Ein Foto würde + den Zustand + für uns beide + deutlich machen de betekenis: “Een foto zou de toestand ervan voor ons allebei duidelijk maken.” De zin stelt dus een mogelijke werking van een foto voor: die foto zou de toestand begrijpelijk of helder maken voor de twee betrokken personen.

7. Ich bringe ihn am Tag nach meiner Rückkehr zurück.

   Ik breng hem terug op de dag nadat ik terugkom.

   bringe … zurück

   breng terug

   ihn

   hem

   Tag

   dag

   Rückkehr

   terugkeer

   nach meiner Rückkehr

   na mijn terugkeer

   Uitgebreide uitleg

   bringe … zurück is de eerste persoon enkelvoud van het scheidbare werkwoord zurückbringen: iets of iemand terugbrengen. In deze hoofdzin staat bringe op de tweede zinsplaats en staat het deel zurück aan het einde. De bruikbare vorm voor ich is dus ich bringe … zurück. Voorbeeld: Ich bringe das Buch zurück. — Ik breng het boek terug. ihn is het persoonlijk voornaamwoord voor een mannelijk enkelvoudig lijdend voorwerp in de accusatief: “hem”. De vorm maakt hem tot degene die wordt teruggebracht; de vaste gegevens bepalen niet precies wie hij is. ihm betekent “aan hem” of “voor hem” wanneer het voornaamwoord de datiefvorm is. Tag betekent “dag” en is hier het hoofdwoord van de tijdsbepaling am Tag …. am is de samensmelting van an dem; in deze constructie staat het mannelijke zelfstandig naamwoord Tag in de datief. Het gewone meervoud is Tage; Tagen is de datief meervoudsvorm, bijvoorbeeld na een voorzetsel dat de datief vereist. Voorbeeld: Am Tag danach arbeite ich wieder. — De dag erna werk ik weer. Rückkehr betekent “terugkeer” en is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Rückkehr. Het verwante werkwoord zurückkehren betekent “terugkeren”; dat is een andere woordvorm dan het waargenomen zelfstandig naamwoord. nach meiner Rückkehr betekent “na mijn terugkeer”. Het voorzetsel nach gebruikt hier de datief. Omdat Rückkehr vrouwelijk enkelvoud is, heeft het bezittelijk woord de datiefvorm meiner: meine Rückkehr in de nominatief, maar nach meiner Rückkehr na nach. Voorbeeld: Nach meiner Rückkehr rief ich meine Schwester an. — Na mijn terugkeer belde ik mijn zus. De tijdsbepaling am Tag nach meiner Rückkehr betekent “op de dag na mijn terugkeer”. nach meiner Rückkehr specificeert welke dag wordt bedoeld. Samen met Ich bringe ihn … zurück ontstaat de volledige betekenis: “Ik breng hem terug op de dag nadat ik terugkom.”

8. Bitte wisch die Räder ab, bevor du ihn hineinbringst.

   Veeg de wielen af voordat je hem naar binnen brengt.

   Bitte

   alsjeblieft

   wisch … ab

   veeg ... af

   Räder

   wielen

   bevor

   voordat

   ihn

   hem

   hineinbringst

   naar binnen brengt

   Uitgebreide uitleg

   Bitte maakt de opdracht beleefd: “alsjeblieft”. Het verandert de handeling niet in een vraag. Voorbeeld: Bitte warte. — “Wacht alsjeblieft.” wisch ... ab komt van het scheidbare werkwoord abwischen, “afvegen”. In deze opdracht aan één persoon (du) is wisch de gebiedende wijs; ab staat los aan het einde van de hoofdzin. Voorbeeld: Wisch den Tisch ab. — “Veeg de tafel af.” Räder betekent hier “wielen”. Het is het meervoud van das Rad; in het meervoud ziet de vorm er in de nominatief en accusatief hetzelfde uit. In deze zin is Räder het lijdend voorwerp van abwischen: de wielen worden afgeveegd. bevor leidt een bijzin in met de betekenis “voordat”. In zo’n Duitse bijzin staat het vervoegde werkwoord aan het einde. Voorbeeld: Bevor du gehst, ruf mich an. — “Bel me voordat je weggaat.” ihn is een persoonlijk voornaamwoord in de accusatief, mannelijk enkelvoud: “hem”. De vaste vertaling en de context ondersteunen hier die lezing als het voorwerp dat naar binnen wordt gebracht. De vorm verschilt van het nominatief er (“hij”): Ich sehe ihn. — “Ik zie hem.” hineinbringst komt van hineinbringen, “naar binnen brengen”. De vorm is de tegenwoordige tijd bij du: du bringst ... hinein; in deze bijzin staat het vervoegde deel aan het einde en is hinein ermee verbonden als onderdeel van het werkwoord. hinein- geeft beweging naar binnen aan. Voorbeeld: Du bringst den Stuhl hinein. — “Je brengt de stoel naar binnen.” Samen betekent Bitte wisch die Räder ab “Veeg de wielen alsjeblieft af”. bevor du ihn hineinbringst betekent “voordat je hem naar binnen brengt”. De hele zin is dus een beleefde opdracht om eerst de wielen af te vegen en hem daarna naar binnen te brengen.

9. Das mache ich draußen, bevor ich ihn zurückbringe.

   Dat doe ik buiten voordat ik hem terugbreng.

   Das

   dat

   mache

   doe

   ich

   ik

   draußen

   buiten

   bevor ich

   voordat ik

   ihn

   hem

   zurückbringe

   terugbreng

   Uitgebreide uitleg

   Das betekent hier “dat” en verwijst naar iets dat al bekend is, zonder dat de zin zelf precies benoemt wat het is. Als zelfstandig aanwijzend voornaamwoord is het niet hetzelfde als het lidwoord in bijvoorbeeld das Rad. mache is de vorm van machen bij ich in de tegenwoordige tijd: ich mache. In deze zin betekent machen “doen”, niet “maken”. De combinatie Das mache ich ... is een herbruikbaar patroon voor “Dat doe ik ...”. Voorbeeld: Das mache ich morgen. — “Dat doe ik morgen.” ich is het persoonlijke voornaamwoord voor de spreker en is hier het onderwerp van mache. Het staat ook als onderwerp in de bijzin, in bevor ich ihn zurückbringe; de Nederlandse vertaling heeft daar eveneens “ik”. draußen is een bijwoord en betekent “buiten”. Het beschrijft hier de plaats waar de handeling wordt uitgevoerd. bevor ich begint een bijzin met de betekenis “voordat ik”. Bevor leidt een tijdsbijzin in. In zo’n Duitse bijzin staat de persoonsvorm aan het einde: bevor ich ihn zurückbringe. Het onderwerp ich bepaalt de persoonsvorm, terwijl bevor alleen de tijdsrelatie aangeeft. ihn is de accusatiefvorm van het persoonlijke voornaamwoord er (“hij”/“hem”). Hier is het het persoonlijke voornaamwoord voor degene of datgene dat wordt teruggebracht; de vaste vertaling bevestigt “hem”, maar benoemt niet nader naar wie of wat het verwijst. Vergelijk de vormwisseling: er als onderwerp, ihn als lijdend voorwerp. Voorbeeld: Ich sehe ihn. — “Ik zie hem.” zurückbringe komt van het scheidbare werkwoord zurückbringen, “terugbrengen”. In de hoofdzin wordt de persoonsvorm bij ich gesplitst: Ich bringe ihn zurück. In deze bijzin blijft het werkwoord aan het einde samen: bevor ich ihn zurückbringe. Het voorvoegsel zurück- geeft hier het terugbrengen aan. Het eerdere hineinbringst bevat een ander scheidbaar werkwoord, hineinbringen (“naar binnen brengen”); zurückbringen betekent daarentegen “terugbrengen”. Samen vormt Das mache ich draußen de hoofdzin: “Dat doe ik buiten.” De bijzin bevor ich ihn zurückbringe voegt toe wanneer dat gebeurt: “voordat ik hem terugbreng.” De volledige betekenis is dus: “Dat doe ik buiten voordat ik hem terugbreng.”

10. Sag mir Bescheid, wenn der Griff dir während der Reise Probleme macht.

    Laat het me weten als het handvat je tijdens de reis problemen geeft.

    Sag mir Bescheid

    laat het me weten

    wenn

    als

    der Griff

    het handvat

    dir

    jou

    während

    tijdens

    der Reise

    de reis

    Probleme

    problemen

    macht

    maakt

    Uitgebreide uitleg

    Sag mir Bescheid is een vaste, herbruikbare manier om iemand te vragen iets te laten weten. Sag is de gebiedende wijs van sagen voor du; het onderwerp du staat er niet bij. mir is de datiefvorm van ich en betekent hier ‘aan mij’. In een formele aanspreking gebruikt het Duits bijvoorbeeld Sagen Sie mir Bescheid. wenn leidt hier een voorwaardelijke bijzin in: als iets gebeurt of het geval is. In zo’n bijzin staat het vervoegde werkwoord aan het einde. Een herbruikbaar patroon is: wenn ... , ... — als ..., ... . der Griff betekent hier ‘het handvat’. Het zelfstandig naamwoord Griff is mannelijk; daarom staat het in deze onderwerpsfunctie met het lidwoord der. Het meervoud is die Griffe. In andere contexten kan Griff ook een greep of een handeling van vastpakken aanduiden, maar hier betekent het ‘handvat’. dir is de datiefvorm van du: ‘aan jou’ of ‘voor jou’. Het verwijst hier naar de aangesprokene, zonder dat het Duits daarbij het geslacht van die persoon uitdrukt. Voorbeeld: Ich helfe dir — Ik help je. während der Reise betekent ‘tijdens de reis’. während geeft een periode aan waarin iets plaatsvindt. Reise is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; na während staat hier de genitief der Reise. De basisvorm met het bepaald lidwoord is die Reise. Probleme is het meervoud van das Problem: ‘problemen’. Hier is het de vorm die de veroorzaakte moeilijkheden benoemt bij Probleme machen. Het enkelvoud is ein Problem of das Problem. macht komt van machen en is de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: der Griff macht. De vorm volgt dus bij het onderwerp der Griff, niet bij het meervoudige Probleme. In de combinatie Probleme machen krijgt machen de betekenis ‘problemen veroorzaken’ of ‘problemen geven’; los daarvan betekent machen vaak gewoon ‘maken’. De bijzin wordt opgebouwd als wenn der Griff dir während der Reise Probleme macht: ‘als het handvat jou tijdens de reis problemen geeft’. Omdat dit een wenn-bijzin is, staat macht aan het einde. Samen met de gebiedende wijs Sag mir Bescheid betekent de hele zin: ‘Laat het me weten als het handvat je tijdens de reis problemen geeft.’