Een wandeling als nuttige reset | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Ich kann nicht entscheiden, welche Version des Designs besser funktioniert.

   Ik kan niet beslissen welke versie van het ontwerp beter werkt.

   Ich kann

   ik kan

   nicht

   niet

   entscheiden

   beslissen

   welche

   welke

   Version

   versie

   Designs

   ontwerp

   besser

   beter

   funktioniert

   werkt

   Uitgebreide uitleg

   Ich kann betekent hier: “ik kan”. kann is de vorm van können voor de eerste persoon enkelvoud: ich kann. Met een modaal werkwoord staat het andere werkwoord in de infinitief: Ich kann entscheiden = “ik kan beslissen”. nicht ontkent hier de handeling entscheiden: de spreker kan niet beslissen. De plaats van nicht helpt dus om de ontkenning op deze handeling te betrekken. entscheiden is de infinitief van het werkwoord “beslissen”. In de hoofdzin staat die infinitief na het modale werkwoord: Ich kann nicht entscheiden. Een bruikbaar voorbeeld is Wir müssen warten. — “We moeten wachten.” welche betekent hier “welke” en hoort bij Version. Het is een vragend bepalend woord; de vorm past bij het vrouwelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord Version in deze zinsfunctie. In de woordgroep welche Version wordt gevraagd om een keuze tussen mogelijke versies. Version betekent “versie”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Version, meervoud die Versionen. Bijvoorbeeld: Welche Version ist neu? — “Welke versie is nieuw?” Designs betekent hier “van het ontwerp”. Dit is de genitief enkelvoud van das Design: des Designs. De uitgang -s markeert hier de genitief van het onzijdige zelfstandig naamwoord Design; des is het bijbehorende lidwoord. De groep die Version des Designs betekent dus “de versie van het ontwerp”. besser betekent “beter”. Het is de vergrotende trap van gut: gut — besser — am besten (“goed” — “beter” — “het best”). Hier vergelijkt besser hoe de ene versie werkt met hoe een andere versie werkt. In besser funktioniert beschrijft het de werking als vergelijkend bijwoordelijk element; het is hier niet als zelfstandig naamwoord gebruikt. Bijvoorbeeld: Diese Lösung funktioniert besser. — “Deze oplossing werkt beter.” funktioniert betekent hier “werkt” of “functioneert”. Het is de vorm van funktionieren voor de derde persoon enkelvoud: die Version funktioniert. De uitgang -t past bij het onderwerp Version, niet bij Designs. Bijvoorbeeld: Die Lösung funktioniert gut. — “De oplossing werkt goed.” Samen vormt Ich kann nicht entscheiden de hoofdzin “Ik kan niet beslissen”. Daarna volgt de ingesloten vraag welche Version des Designs besser funktioniert: “welke versie van het ontwerp beter werkt”. In zo’n indirecte vraag staat het vervoegde werkwoord funktioniert aan het einde. De volledige betekenis is: “Ik kan niet beslissen welke versie van het ontwerp beter werkt.”

2. Lass uns ein paar Minuten nach draußen gehen und das gemeinsam durchsprechen.

   Laten we een paar minuten naar buiten gaan en het samen doornemen.

   Lass uns

   laten we

   ein paar

   een paar

   Minuten

   minuten

   nach draußen

   naar buiten

   gehen

   gaan

   das

   het

   gemeinsam

   samen

   durchsprechen

   doornemen

   Uitgebreide uitleg

   Lass uns is hier de vaste aansporingsconstructie “laten we …”. Lass is de informele gebiedende wijs van lassen, gericht aan één persoon. In deze constructie is uns de accusatiefvorm die bij lassen hoort; de personen die de voorgestelde handeling uitvoeren, zijn het begrepen onderwerp van de infinitieven. Tegen meerdere aangesproken personen gebruik je Lasst uns …; in een formele aanspreking Lassen Sie uns …. ein paar betekent hier “een paar” of “enkele” en geeft een kleine, niet exact bepaalde hoeveelheid aan. Het staat voor een meervoudig zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Ich brauche ein paar Minuten. — “Ik heb een paar minuten nodig.” Minuten is het meervoud van die Minute; het enkelvoud is Minute. Na ein paar staat het zelfstandig naamwoord in het meervoud: ein paar Minuten. nach draußen geeft beweging naar buiten aan: “naar buiten”. nach markeert hier de richting, terwijl draußen “buiten” betekent. Voorbeeld: Wir gehen nach draußen. — “We gaan naar buiten.” gehen is de infinitief “gaan”. Na Lass uns staat de infinitief van de voorgestelde handeling: Lass uns gehen — “laten we gaan”. Hier wordt die handeling uitgebreid met de duur ein paar Minuten en de richting nach draußen. das is hier een zelfstandig gebruikt onzijdig persoonlijk voornaamwoord in de accusatief en betekent “het”. Het concrete referent waarnaar het verwijst, wordt in de vaste zin niet benoemd; de vorm markeert wel een onzijdig enkelvoudig object. Het voornaamwoord is het lijdend voorwerp van durchsprechen. gemeinsam is een bijwoord en betekent “samen” of “gezamenlijk”. Het beschrijft hier hoe de betrokken personen de bespreking uitvoeren. Voorbeeld: Wir lernen gemeinsam. — “We leren samen.” durchsprechen is een scheidbaar werkwoord en betekent iets grondig bespreken of doornemen. In deze infinitief blijft het prefix eraan vast. In een hoofdzin kan het werkwoord splitsen: Wir sprechen das gemeinsam durch. — “We nemen het samen door.” De hele zin wordt opgebouwd als Lass uns + duur/hoeveelheid ein paar Minuten + richting nach draußen + eerste handeling gehen + und + voorwerp das + wijze gemeinsam + tweede handeling durchsprechen. Daarmee betekent de zin: “Laten we een paar minuten naar buiten gaan en het samen doornemen.”

3. Frische Luft könnte helfen, aber ich möchte nicht zu viel Zeit verlieren.

   Frisse lucht kan misschien helpen, maar ik wil niet te veel tijd verliezen.

   Frische

   frisse

   Luft

   lucht

   könnte

   zou kunnen

   helfen

   helpen

   aber

   maar

   ich möchte

   ik wil

   nicht

   niet

   zu viel

   te veel

   Zeit

   tijd

   verlieren

   verliezen

   Uitgebreide uitleg

   Frische betekent hier “frisse” en staat vóór het zelfstandig naamwoord Luft. De basisvorm is frisch; de vergrotende trap is frischer en de overtreffende trap is am frischsten of, vóór een zelfstandig naamwoord, die frischste. Omdat Frische Luft zonder lidwoord staat, draagt Frische hier de sterke vrouwelijke enkelvoudsvorm voor het onderwerp. Luft betekent “lucht”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Luft. In deze zin is het de zaak die mogelijk helpt; het gaat niet om een persoon die iemand anders helpt. könnte drukt hier een mogelijkheid uit: “zou kunnen”. Het is de vorm van können voor de eerste persoon enkelvoud of de derde persoon enkelvoud in de Konjunktiv II; in deze zin hoort hij bij het onderwerp Frische Luft, dus bij de derde persoon enkelvoud. Na een modaal werkwoord staat het andere werkwoord in de infinitief: Frische Luft könnte helfen — “Frisse lucht zou kunnen helpen.” helfen is de infinitief “helpen”. Het werkwoord heeft in de tegenwoordige tijd bijvoorbeeld ich helfe, du hilfst, er hilft; de klinkerwisseling zie je dus bij du en er, maar niet in de infinitief. Een ander veelgebruikt patroon is jemandem helfen (“iemand helpen”), waarbij de geholpen persoon in de datief staat. aber verbindt twee delen met een tegenstelling: “maar”. Na deze voegwoordelijke overgang volgt de tweede hoofdzin. De tegenstelling is hier tussen een mogelijke nuttige werking van frisse lucht en de wens om geen tijd te verliezen. ich möchte betekent hier “ik wil” of iets zachter “ik zou graag willen”. möchte is de vaste vorm voor de eerste persoon enkelvoud in dit gebruik en wordt gevolgd door een infinitief: Ich möchte gehen — “Ik wil gaan.” Het is niet de tegenwoordige vorm mag; möchte drukt hier een wens uit, niet simpelweg waardering of toestemming. nicht ontkent het daaropvolgende doel of de daaropvolgende handeling. In ich möchte nicht zu viel Zeit verlieren betekent het dat de spreker niet te veel tijd wil verliezen. Samen met möchte maakt nicht dus geen algemene ontkenning van willen, maar ontkent het wat de spreker wil doen. zu viel betekent “te veel”. viel wordt gebruikt bij een niet-afgebakende hoeveelheid, zoals tijd; bij een telbaar meervoud staat doorgaans zu viele, bijvoorbeeld zu viele Minuten — “te veel minuten”. zu viel Zeit zegt niet hoeveel tijd het precies is, alleen dat de hoeveelheid boven de gewenste grens ligt. Zeit betekent “tijd”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Zeit. In deze woordgroep staat het zonder lidwoord en vormt het samen met verlieren de betekenis “tijd verliezen”; in deze context betekent dat natuurlijk tijd verspillen of kwijtraken. verlieren is de infinitief “verliezen”. Belangrijke vormen zijn verliert in de derde persoon enkelvoud, verlor in de verleden tijd en hat verloren in het perfectum. In de vaste zin gaat het niet om een verloren voorwerp, maar om tijd die verloren gaat. Na möchte blijft het werkwoord als infinitief aan het einde van de hoofdzin staan. De hele zin bestaat uit twee hoofdzinnen: Frische Luft könnte helfen en ich möchte nicht zu viel Zeit verlieren, verbonden door aber. Het onderwerp van het eerste deel is Frische Luft; die zou mogelijk kunnen helpen. In het tweede deel is ich degene die een wens uitspreekt, namelijk geen buitensporige hoeveelheid tijd verliezen. Samen betekent de zin: “Frisse lucht zou misschien kunnen helpen, maar ik wil niet te veel tijd verliezen.”

4. Wir können einfach einmal um den Block gehen und uns auf die wichtigste Entscheidung konzentrieren.

   We kunnen gewoon een rondje om het blok lopen en ons op de belangrijkste beslissing richten.

   Wir können

   wij kunnen

   einfach

   gewoon

   einmal

   even

   um den Block

   om het blok heen

   gehen

   gaan; lopen

   uns … konzentrieren

   ons concentreren

   wichtigste

   belangrijkste

   Entscheidung

   beslissing

   Uitgebreide uitleg

   Wir können betekent hier dat de spreker en minstens één andere persoon iets kunnen of voorstellen. können is de infinitief; bij wir staat de vorm können. Met een modaal werkwoord staat het andere werkwoord in een hoofdzin doorgaans als infinitief achteraan: Wir können gehen = “We kunnen gaan”. einfach betekent hier “gewoon” en maakt het voorstel eenvoudig of ongecompliceerd. Het is een bijwoord en verandert niet mee met een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Wir machen das einfach morgen. = “We doen dat gewoon morgen.” einmal betekent in deze combinatie niet noodzakelijk dat er precies één keer geteld wordt. Samen met einfach verzacht het de suggestie: “even” of “gewoon eens”. De combinatie einfach einmal is dus een bruikbaar patroon voor een laagdrempelig voorstel. um den Block betekent “om het blok heen”. Het voorzetsel um krijgt hier een zelfstandig naamwoord in de accusatief: der Block wordt den Block. Dit is een routeaanduiding; het zegt waarlangs men loopt, niet dat men het blok betreedt. gehen is de infinitief “gaan/lopen”. In deze zin vormt hij samen met können de verbale kern: Wir können ... gehen = “We kunnen ... gaan/lopen”. Voorbeeld: Wir können zusammen gehen. = “We kunnen samen gaan.” uns ... konzentrieren is een reflexieve constructie met sich konzentrieren auf + accusatief: zich richten op iets. Bij wir hoort het reflexieve voornaamwoord uns; de infinitief blijft konzentrieren. Het voorzetsel auf krijgt in deze betekenis een accusatief object: auf die Entscheidung. Voorbeeld: Wir konzentrieren uns auf die Aufgabe. = “We concentreren ons op de taak.” Omdat können het modale werkwoord is, staat konzentrieren hier als infinitief aan het einde van zijn deel van de zin. wichtigste is de overtreffende trap van wichtig: wichtig – wichtiger – am wichtigsten of, vóór een zelfstandig naamwoord, der/die/das wichtigste. Hier staat wichtigste vóór een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord in de accusatief: die wichtigste Entscheidung. De uitgang -e hoort bij deze naamwoordgroep; hij is niet de basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord. Entscheidung betekent “beslissing”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Entscheidung; na auf in deze betekenis staat het in de accusatief, maar bij het vrouwelijke enkelvoud blijft het lidwoord die: auf die Entscheidung. Het meervoud is Entscheidungen. Voorbeeld: Die Entscheidung ist wichtig. = “De beslissing is belangrijk.” Samen vormen de delen: Wir können + einfach einmal um den Block gehen + und uns auf die wichtigste Entscheidung konzentrieren. De spreker stelt dus voor om gewoon even een rondje om het blok te lopen en zich op de belangrijkste beslissing te concentreren. De twee infinitieven gehen en konzentrieren hangen samen met können; uns hoort specifiek bij konzentrieren. Consistentiecheck: uns is hier reflexief en verwijst grammaticaal terug naar wir; het drukt geen wederkerige handeling uit.

5. Das würde mir eine Pause geben, ohne das Problem ganz loszulassen.

   Dat zou me een pauze geven zonder het probleem helemaal los te laten.

   Das

   dat

   würde

   zou

   mir

   me

   Pause

   pauze

   geben

   geven

   ohne

   zonder

   Problem

   probleem

   ganz

   helemaal

   loszulassen

   los te laten

   Uitgebreide uitleg

   Das betekent hier “dat” en verwijst naar de voorgestelde handeling of mogelijkheid als geheel. Het is een zelfstandig gebruikt aanwijzend voornaamwoord; de vorm is dus niet hetzelfde als een bepaald lidwoord vóór een zelfstandig naamwoord. würde is de Konjunktiv-II-vorm van werden en geeft hier een hypothetisch of voorwaardelijk resultaat weer: “zou”. Samen met het infinitief geben vormt het een veelgebruikt patroon: würde + infinitief. Bijvoorbeeld: Das würde helfen. — “Dat zou helpen.” mir is de datiefvorm van het persoonlijke voornaamwoord ich: ich = “ik”, mir = “mij/me” als ontvanger of belanghebbende. Hier is de betekenis “voor mij” of “mij”. Pause betekent “pauze”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Pause; in eine Pause staat het met het onbepaalde lidwoord. Het woord zelf draagt hier geen zichtbare naamvalsuitgang; de naamval wordt vooral door het lidwoord zichtbaar. Bijvoorbeeld: Ich brauche eine Pause. — “Ik heb een pauze nodig.” geben betekent “geven”. In würde ... geben staat het als infinitief aan het einde van de verbale combinatie. Het patroon jemandem etwas geben gebruikt een datief voor de ontvanger (mir) en een lijdend voorwerp voor wat gegeven wordt (eine Pause). ohne betekent “zonder” en leidt hier een infinitiefgroep in: ohne ... zu .... Zo beschrijft de groep een omstandigheid die niet plaatsvindt naast de hoofdhandeling. Problem betekent “probleem”. Het is een onzijdig zelfstandig naamwoord: das Problem. In das Problem staat het bepaalde lidwoord in de vorm die bij dit zelfstandig naamwoord past. Bijvoorbeeld: Wir besprechen das Problem. — “We bespreken het probleem.” ganz betekent hier “helemaal” of “volledig”. Het versterkt loszulassen: het gaat niet om het probleem gedeeltelijk loslaten, maar om het volledig loslaten ervan. loszulassen is de infinitief met zu van het scheidbare werkwoord loslassen: loslassen = “loslaten”, loszulassen = “los te laten”. Bij een scheidbaar werkwoord komt zu in deze constructie tussen het eerste deel en de werkwoordstam: los + zu + lassen. Bijvoorbeeld: Sie versucht, die Sorge loszulassen. — “Ze probeert de zorg los te laten.” De hele structuur is Das würde mir eine Pause geben (“Dat zou me een pauze geven”), gevolgd door ohne das Problem ganz loszulassen (“zonder het probleem helemaal los te laten”). Samen betekent de zin: “Dat zou me een pauze geven zonder het probleem helemaal los te laten.”

6. Manchmal fühlt sich die Entscheidung leichter an, wenn man herumgeht.

   Soms voelt de beslissing makkelijker als je rondloopt.

   Manchmal

   soms

   fühlt sich … an

   voelt ... aan

   Entscheidung

   beslissing

   leichter

   gemakkelijker

   herumgeht

   rondloopt

   Uitgebreide uitleg

   Manchmal betekent hier “soms”. Het geeft aan dat deze ervaring niet altijd optreedt. fühlt sich ... an komt van het scheidbare werkwoord sich anfühlen, “aanvoelen”. fühlt is hier de tegenwoordige tijd voor de derde persoon enkelvoud; sich hoort bij het wederkerende werkwoord. In een hoofdzin staat het voorvoegsel achteraan: Die Entscheidung fühlt sich leichter an. In een bijzin staat het werkwoord samengevoegd aan het einde: ..., wenn sich die Entscheidung leichter anfühlt. Entscheidung is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Entscheidung, “de beslissing”. Het meervoud is die Entscheidungen. Hier is de beslissing datgene wat als gemakkelijker wordt ervaren. leichter is de vergrotende trap van leicht: leicht → leichter → am leichtesten. Hier betekent het “gemakkelijker” en beschrijft het hoe de beslissing aanvoelt. De vergelijking noemt niet expliciet waarmee de beslissing wordt vergeleken. Voorbeeld: Der Weg fühlt sich leichter an. — “De weg voelt gemakkelijker aan.” wenn leidt hier een bijzin in met de betekenis “als”. Het werkwoord staat daardoor aan het einde van de bijzin. man is een onbepaald persoonlijk voornaamwoord voor een algemene persoon. Het wordt in het Nederlands vaak vertaald met “je” of “men”; het identificeert hier geen specifieke persoon. herumgeht komt van het scheidbare werkwoord herumgehen, “rondlopen”. Het is de tegenwoordige tijd voor de derde persoon enkelvoud, passend bij man. In deze wenn-bijzin staat het vervoegde werkwoord aan het einde en blijft het voorvoegsel vast aan de werkwoordsvorm: wenn man herumgeht. In een hoofdzin wordt dat Man geht herum. Samen betekent Manchmal fühlt sich die Entscheidung leichter an, wenn man herumgeht.: “Soms voelt de beslissing makkelijker als je rondloopt.” De hoofdzin beschrijft hoe de beslissing wordt ervaren; de wenn-bijzin geeft de omstandigheid aan waarin die ervaring optreedt.

7. Ich nehme mein Handy mit, falls wir den Entwurf überprüfen müssen.

   Ik neem mijn telefoon mee voor het geval we de schets moeten bekijken.

   nehme … mit

   meenemen

   Handy

   mobiele telefoon

   falls

   voor het geval dat

   wir

   wij

   Entwurf

   schets, ontwerp

   überprüfen

   controleren, nakijken

   müssen

   moeten

   Uitgebreide uitleg

   nehme ... mit hoort bij het scheidbare werkwoord mitnehmen en betekent hier “meenemen”. nehme is de tegenwoordige tijd in de eerste persoon enkelvoud bij ich; het voorvoegsel mit staat in de hoofdzin achteraan. Herbruikbaar patroon: Ich nehme X mit. — “Ik neem X mee.” In een bijzin blijven de delen bij elkaar: ..., weil ich X mitnehme. — “..., omdat ik X meeneem.” Handy betekent “mobiele telefoon”. Het is een onzijdig zelfstandig naamwoord: das Handy. In mein Handy staat het lijdend voorwerp in de accusatief na mitnehmen. Bij dit onzijdige enkelvoud heeft het bezittelijke woord mein dezelfde vorm als in de nominatief; de vorm hangt samen met de persoon en het getal van de bezitter én met geslacht, getal en naamval van het zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Ich nehme mein Buch mit. — “Ik neem mijn boek mee.” falls leidt een voorwaardelijke bijzin in en betekent hier “voor het geval dat”. Het beschrijft een mogelijke voorwaarde, zonder te beweren dat die situatie zeker zal plaatsvinden. In zo’n bijzin staat het vervoegde werkwoord achteraan. Voorbeeld: Ich rufe an, falls ich Hilfe brauche. — “Ik bel als ik hulp nodig heb.” wir is het persoonlijk voornaamwoord van de eerste persoon meervoud: “wij”. Het is hier het onderwerp van de falls-bijzin. Het onderwerp wir vereist daar een werkwoordsvorm in de eerste persoon meervoud. In deze zin draagt müssen die vervoegde vorm; überprüfen is na het modale werkwoord een infinitief. Entwurf betekent hier “schets” of “ontwerp”: een voorlopige versie van iets. Het is mannelijk: der Entwurf. Als lijdend voorwerp na überprüfen krijgt het de accusatiefvorm den Entwurf. Voorbeeld: Wir ändern den Entwurf. — “We veranderen het ontwerp.” überprüfen betekent “controleren” of “nakijken”. Hier is het een infinitief. Na een modaal werkwoord blijft het lexicale werkwoord in de infinitief staan: wir müssen den Entwurf überprüfen betekent “we moeten de schets controleren”. prüfen kan ook “onderzoeken” of “controleren” betekenen, maar is een ander werkwoord. müssen betekent “moeten”. In deze zin is müssen de vervoegde tegenwoordige tijd in de eerste persoon meervoud bij wir; de vorm valt hier toevallig samen met de infinitief müssen. Als modaal werkwoord drukt het noodzakelijkheid uit. Het staat aan het einde van de bijzin, terwijl überprüfen als infinitief ervoor staat. Voorbeeld: Wir müssen gehen. — “We moeten gaan.” Samen betekent Ich nehme mein Handy mit: “Ik neem mijn telefoon mee”. falls voegt de voorwaarde wir den Entwurf überprüfen müssen toe: “voor het geval dat we de schets moeten controleren”. De volledige betekenis is: “Ik neem mijn telefoon mee voor het geval we de schets moeten bekijken.”

8. Halt ein entspanntes Tempo, damit es nicht zu einer weiteren Aufgabe wird.

   Houd een rustig tempo aan, zodat het geen extra taak wordt.

   Halt

   houd!

   ein

   een

   entspanntes

   rustig

   Tempo

   tempo

   damit

   zodat

   es

   het

   nicht

   niet

   zu

   tot

   einer

   een

   weiteren

   extra

   Aufgabe

   taak

   wird

   wordt

   Uitgebreide uitleg

   Halt is de gebiedende wijs van halten voor één aangesproken persoon. Hier betekent halten in combinatie met een tempo: een tempo aanhouden. De vorm Halt is een korte, alledaagse imperatief; Halte is ook mogelijk. Dit is hier niet het scheidbare werkwoord einhalten: ein is het lidwoord vóór entspanntes Tempo. Een bruikbaar patroon is Halt ein [bijvoeglijk naamwoord] [zelfstandig naamwoord], bijvoorbeeld: Halt ein gleichmäßiges Tempo. — “Houd een gelijkmatig tempo aan.” ein is hier het onbepaalde lidwoord bij het onzijdige zelfstandig naamwoord Tempo. Het drukt op zichzelf geen vast aantal uit. In de woordgroep ein entspanntes Tempo staat de woordgroep in de accusatief, omdat halten hier een direct object heeft. entspanntes komt van het bijvoeglijk naamwoord entspannt en betekent hier “ontspannen” of “rustig”. De uitgang -es hoort bij de combinatie van een onzijdig zelfstandig naamwoord, de accusatief en het lidwoord ein: ein entspanntes Tempo. Vergelijk: ein entspannter Spaziergang en eine entspannte Pause. Tempo is een onzijdig zelfstandig naamwoord: das Tempo; mogelijke meervouden zijn die Tempi en die Tempos. Hier is het datgene wat de aangesproken persoon moet aanhouden. Voorbeeld: Wir halten ein gleichmäßiges Tempo. — “We houden een gelijkmatig tempo aan.” damit leidt een bijzin in die een doel of gewenste voorkoming aangeeft: “zodat”. In zo’n bijzin staat het vervoegde werkwoord doorgaans achteraan. Voorbeeld: Sprich langsam, damit ich dich verstehe. — “Spreek langzaam, zodat ik je begrijp.” es is hier het onzijdige onderwerp bij wird. De Nederlandse vertaling geeft dit weer met “het”, maar de vaste zin identificeert geen afzonderlijk concreet antecedent dat met zekerheid benoemd moet worden. De grammaticale vorm en de rol als onderwerp zijn hier dus belangrijker dan een verondersteld zelfstandig naamwoordelijk referent. nicht ontkent hier de verandering die in wird ... zu einer weiteren Aufgabe wordt uitgedrukt. Samen met de rest van de bijzin betekent dit dat het geen extra taak wordt. zu hoort hier bij de constructie zu etwas werden: “tot iets worden” of “iets worden”. In deze betekenis staat het volgende naamwoordelijk deel in de datief. Daarom staat het lidwoord als einer, niet als eine. einer is de vrouwelijke vorm van het onbepaalde lidwoord in de datief enkelvoud. Het betekent hier “een”, maar is geen zelfstandige numerieke aanduiding. De vorm volgt uit de datief na zu en het vrouwelijke geslacht van Aufgabe. weiteren is een verbogen vorm van weiter in de betekenis “extra” of “nog een”. In einer weiteren Aufgabe krijgt het bijvoeglijk naamwoord de uitgang -en, omdat het bij een vrouwelijk zelfstandig naamwoord in de datief na einer staat. weiter kan in andere contexten ook “verder” betekenen; hier gaat het om een bijkomende taak. Aufgabe is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Aufgabe, meervoud die Aufgaben. Het kan een taak, opdracht of oefening zijn; hier past “taak”. De combinatie zu einer Aufgabe werden beschrijft een verandering van toestand: iets wordt een extra taak. wird is de derde persoon enkelvoud van werden in de tegenwoordige tijd. In es wird zu einer Aufgabe betekent werden “worden”, niet “zullen”. Voorbeeld: Die Pause wird zu einer Gewohnheit. — “De pauze wordt een gewoonte.” De hele structuur is Halt ein entspanntes Tempo, damit es nicht zu einer weiteren Aufgabe wird. Eerst geeft de spreker de aansporing om een ontspannen tempo aan te houden. De damit-bijzin geeft het doel daarvan: zo wordt voorkomen dat het een extra taak wordt. De vaste vertaling is: “Houd een rustig tempo aan, zodat het geen extra taak wordt.”

9. Nach einem kurzen Spaziergang können wir zurückkommen und eine Richtung auswählen.

   Na een korte wandeling kunnen we terugkomen en één richting kiezen.

   Nach

   na

   kurzen

   korte

   Spaziergang

   wandeling

   können wir

   kunnen we

   zurückkommen

   terugkomen

   Richtung

   richting

   auswählen

   kiezen

   Uitgebreide uitleg

   Nach geeft hier een tijdsrelatie aan: iets gebeurt na een gebeurtenis of periode. In deze betekenis staat nach bij een datiefgroep. Voorbeelden: Nach dem Essen gehe ich spazieren. — Na het eten ga ik wandelen. Vor is het nuttige tegenstellende woord: vóór. kurzen betekent hier “korte” en is de verbogen vorm van het bijvoeglijk naamwoord kurz. De vorm krijgt de uitgang -en omdat kurz bij Spaziergang staat in een datiefgroep met einem. De vergelijking is kurz — kürzer — am kürzesten: kort — korter — het kortst. Voorbeeld: Wir machen einen kurzen Halt. — We houden een korte pauze. Spaziergang betekent “wandeling”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Spaziergang; na nach staat hier de datiefvorm einem Spaziergang. Het meervoud is Spaziergänge. Voorbeeld: Der Spaziergang war angenehm. — De wandeling was aangenaam. können wir bestaat uit de vorm können van het modale werkwoord können en het onderwerp wir. In deze zin betekent het dat de betrokken personen de mogelijkheid hebben om iets te doen: “we kunnen”. De volledige vervoeging in de tegenwoordige tijd begint met ich kann, du kannst, er/sie/es kann, wir können. Bij een modaal werkwoord staat het andere werkwoord in een hoofdzin doorgaans als infinitief aan het einde van de werkwoordelijke structuur. Voorbeeld: Wir können morgen starten. — We kunnen morgen beginnen. zurückkommen betekent “terugkomen” of “terugkeren”. Het is een scheidbaar samengesteld werkwoord met de basisvorm zurückkommen; in een hoofdzin zonder modaal werkwoord kan het voorvoegsel los komen: Wir kommen zurück. — We komen terug. Na können blijft de infinitief samen: Wir können zurückkommen. Richtung betekent “richting”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Richtung. In de uitdrukking eine Richtung verwijst het onbepaalde lidwoord naar één niet nader bepaalde richting; het is hier geen noodzakelijke teluitleg maar onderdeel van de naamwoordgroep. Voorbeeld: Welche Richtung nehmen wir? — Welke richting nemen we? auswählen betekent “selecteren” of “kiezen”. Dit is eveneens een scheidbaar werkwoord; de infinitief blijft na können als één vorm staan: Wir können eine Richtung auswählen. — We kunnen een richting kiezen. In een gewone hoofdzin zonder modaal werkwoord luidt het bijvoorbeeld: Wir wählen eine Richtung aus. — We kiezen een richting. Samen vormt Nach einem kurzen Spaziergang de tijdsbepaling “na een korte wandeling”. Daarna geeft können wir aan dat de mogelijkheid bij “we” ligt. De twee handelingen zijn zurückkommen en eine Richtung auswählen, verbonden door und. De volledige betekenis is dus: “Na een korte wandeling kunnen we terugkomen en één richting kiezen.”

10. Ein kurzer Reset könnte verhindern, dass wir noch eine Stunde weitergrübeln.

    Een korte reset kan voorkomen dat we nog een uur blijven piekeren.

    kurzer

    kort

    Reset

    reset

    könnte

    zou kunnen

    verhindern

    voorkomen

    Stunde

    uur

    weitergrübeln

    blijven piekeren

    Uitgebreide uitleg

    kurzer hoort bij Reset en betekent hier dat de reset weinig tijd kost. Het is de verbogen vorm van kurz; vóór een mannelijk zelfstandig naamwoord in de nominatief krijgt het bijvoeglijk naamwoord hier de uitgang -er: ein kurzer Reset. Ter vergelijking: eine kurze Pause en ein kurzes Gespräch. Reset is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Reset, meervoud die Resets. Het woord wordt in het Duits ook voor een herstart of een terugzetactie gebruikt. In dit zinsverband gaat het om een korte reset, niet om een algemene verandering van onderwerp. könnte is de vorm van können voor ich, er, sie en es in de Konjunktiv II. Hier drukt die vorm een mogelijkheid uit: iets zou een bepaald effect kunnen hebben. De gewone tegenwoordige vorm is kann; Ein kurzer Reset kann verhindern ... klinkt stelliger dan Ein kurzer Reset könnte verhindern .... Voor een beleefde vraag kan dezelfde vorm bijvoorbeeld ook voorkomen in Könnten Sie warten? — “Zou u kunnen wachten?” verhindern betekent dat je voorkomt dat iets gebeurt. Het is een regelmatig werkwoord: verhindern – verhinderte – hat verhindert. Met dass volgt hier een bijzin: verhindern, dass .... In die bijzin staat de persoonsvorm achteraan. Voorbeeld: Das Schloss verhindert, dass die Tür aufgeht. — “Het slot voorkomt dat de deur opengaat.” Stunde betekent “uur” als tijdsduur en is vrouwelijk: die Stunde, meervoud die Stunden. In eine Stunde wordt de duur concreet op één uur gesteld; noch eine Stunde betekent hier “nog een uur”. Een andere veelgebruikte tijdsduur is eine halbe Stunde — “een halfuur”. weitergrübeln betekent doorgaan met piekeren of blijven tobben over iets. Het is opgebouwd uit grübeln (“piekeren”) met weiter- (“verder/doorgaan”). In een hoofdzin kan het werkwoord gesplitst verschijnen: Wir grübeln weiter. In deze dass-bijzin staat de hele infinitief aan het einde: dass wir ... weitergrübeln. Het voorvoegsel geeft dus het voortzetten aan; grübeln alleen benoemt het piekeren. De combinatie dass wir noch eine Stunde weitergrübeln betekent dat wij nog een uur blijven piekeren. wir is het onderwerp van deze bijzin, en noch geeft aan dat die activiteit vanaf het bedoelde moment verder zou duren. De hoofdzin Ein kurzer Reset könnte verhindern zegt vervolgens dat de korte reset dit mogelijk kan voorkomen. Samen betekent de uiting: “Een korte reset zou kunnen voorkomen dat we nog een uur blijven piekeren.”