Ich
Ich betekent hier ‘ik’ en verwijst naar de spreker die een privételefoontje wil plegen. In een Duitse hoofdzin staat deze vorm vaak vooraan als onderwerp, zoals in “Ich muss während der Pause privat telefonieren.”
muss
muss geeft hier aan dat de spreker tijdens de pauze moet telefoneren. Na muss volgt de andere werkwoordsvorm aan het einde van de zin; hier is dat telefonieren.
während
während betekent hier ‘tijdens’ en plaatst het telefoneren in de tijd van de pauze. Het wordt gebruikt vóór een tijdsperiode, zoals in “während der Pause”.
der
der is hier het bepaalde lidwoord in “während der Pause” en betekent daar ‘de’. In “Der erste Teil” staat dezelfde vorm aan het begin van een nieuwe zin bij Teil.
Pause
Pause betekent hier ‘pauze’, de periode waarin de spreker privé wil telefoneren. Het woord kan gebruikt worden voor een werk- of vergaderonderbreking, zoals in “während der Pause”.
privat
privat betekent hier ‘privé’ en beschrijft dat het telefoongesprek niet voor anderen bedoeld is. Het staat in “privat telefonieren” vóór de werkwoordelijke handeling en kan zo het doel of karakter ervan aangeven.
telefonieren
telefonieren betekent hier ‘telefoneren’ of ‘bellen’. Het is de vorm die na muss aan het einde van de zin staat; je gebruikt het voor contact via de telefoon.
Nimm
Nimm is hier een aansporing aan één persoon om de rustige gang te nemen. Het staat vooraan in de opdracht “Nimm den ruhigen Flur”; daarna volgt wat de persoon moet nemen.
den
den is hier het bepaalde lidwoord bij Flur in “den ruhigen Flur” en betekent ‘de’. Het hoort bij een direct object na de opdracht Nimm.
ruhigen
ruhigen betekent hier ‘rustige’ en beschrijft de gang waar iemand ongestoord kan bellen. De vorm staat vóór Flur in “den ruhigen Flur” en past bij die woordgroep.
Flur
Flur betekent hier ‘gang’, meer bepaald de rustige gang die als geschikte plek wordt voorgesteld. Het woord kan gebruikt worden voor een doorgangsruimte in een gebouw.
wenn
wenn betekent hier ‘als’ en leidt de voorwaarde in dat het onderwerp gevoelig is. In “wenn das Thema sensibel ist” staat het werkwoord ist aan het einde van de bijzin.
das
das is hier het bepaalde lidwoord bij Thema en betekent ‘het’ in “das Thema”. Het kan in deze vorm vóór een zelfstandig naamwoord staan om naar een specifiek onderwerp te verwijzen.
Thema
Thema betekent hier ‘onderwerp’, namelijk het onderwerp van het privégesprek. Het wordt gebruikt in de woordgroep “das Thema” voor iets waarover gesproken wordt.
sensibel
sensibel betekent hier ‘gevoelig’ en beschrijft het onderwerp van het gesprek. In “das Thema sensibel ist” staat het na Thema en geeft het een eigenschap van dat onderwerp aan.
ist
ist betekent hier ‘is’ en verbindt das Thema met de eigenschap sensibel. In de bijzin “wenn das Thema sensibel ist” staat deze vorm aan het einde.
möchte
möchte geeft hier een beleefde of zachtere wens aan: de spreker wil de nog werkende mensen niet storen. Na “Ich möchte” volgt wat de spreker wel of niet wil doen; hier staat nicht stören aan het einde.
die
die is hier het bepaalde lidwoord bij Leute en betekent ‘de’ in “die Leute”. Het introduceert de specifieke mensen die de spreker niet wil storen.
Leute
Leute betekent hier ‘mensen’, namelijk de personen die nog aan het werk zijn. Het staat in “die Leute, die noch arbeiten” en wordt zo nader bepaald door de volgende bijzin.
noch
noch betekent hier ‘nog’ en laat zien dat de mensen op dat moment nog aan het werk zijn. Het staat vóór arbeiten in “die noch arbeiten”.
arbeiten
arbeiten betekent hier ‘werken’ en beschrijft wat de mensen nog doen. In “die noch arbeiten” staat het aan het einde van de bijzin.
nicht
nicht maakt hier de handeling stören negatief: de spreker wil de mensen niet storen. Het staat vlak vóór stören in “nicht stören”.
stören
stören betekent hier ‘storen’ of iemand lastigvallen, in de context door diens werk te onderbreken. Na möchte staat deze vorm als de handeling die de spreker niet wil uitvoeren.
Meeting
Meeting betekent hier ‘vergadering’ en verwijst naar de bijeenkomst die na de pauze verdergaat. Het woord staat als onderwerp in “Das Meeting geht bald weiter”.
geht
geht betekent hier ‘gaat’ in de uitdrukking “geht bald weiter”: de vergadering gaat binnenkort verder. Het is de werkwoordsvorm die bij Das Meeting hoort.
bald
bald betekent hier ‘binnenkort’ en geeft aan dat de vergadering snel opnieuw begint. Het staat vóór weiter in “geht bald weiter”.
weiter
weiter betekent hier ‘verder’ en maakt samen met geht duidelijk dat de vergadering wordt hervat. In “Das Meeting geht bald weiter” staat het aan het einde van de hoofdzin.
also
also betekent hier ‘dus’ en leidt de praktische conclusie in dat het telefoongesprek kort moet blijven. Het verbindt de informatie over de vergadering met de daaropvolgende instructie.
halte
halte is hier een aansporing om iets kort te houden. In “halte dich kurz” vormt het samen met dich en kurz de instructie om jezelf kort te houden, bijvoorbeeld door kort te spreken.
dich
dich verwijst hier naar de aangesprokene in de vaste combinatie “halte dich kurz”. Het hoort bij de wederkerige formulering van de instructie en kan niet worden weggelaten zonder de constructie te veranderen.
kurz
kurz betekent hier ‘kort’ en verwijst naar de duur van het telefoongesprek of het spreken. In “halte dich kurz” geeft het aan dat de aangesprokene zich moet beperken.
du
du betekent hier ‘jij’ en verwijst naar de persoon aan wie gevraagd wordt het gesprek kort te houden. Het staat in de bijzin “wenn du kannst” als onderwerp.
kannst
kannst betekent hier ‘kunt’ en drukt uit dat de aangesprokene de mogelijkheid heeft om het kort te houden. In “wenn du kannst” staat de werkwoordsvorm aan het einde van de voorwaardelijke bijzin.
genau
genau betekent hier ‘precies’ en benadrukt dat de spreker exact op tijd terug wil zijn. Het staat vóór pünktlich in “nicht genau pünktlich” en versterkt die tijdsaanduiding.
pünktlich
pünktlich betekent hier ‘op tijd’ of ‘stipt’, in verband met het terugkomen bij de vergadering. In “genau pünktlich zurück” beschrijft het hoe precies de spreker wil terugkomen.
zurück
zurück betekent hier ‘terug’ en geeft aan dat de spreker opnieuw naar de vergadering komt. Het staat in “zurück bin” en in “zurück sein” bij het idee van terugkomen.
bin
bin betekent hier ‘ben’ en vormt met zurück de uitdrukking “zurück bin”: terug zijn. In de bijzin “Wenn ich nicht genau pünktlich zurück bin” staat bin aan het einde.
könntest
könntest maakt hier een beleefd verzoek: de spreker vraagt of de ander gemiste informatie zou kunnen bijhouden. Het staat samen met festhalten in “könntest du dann festhalten”.
dann
dann betekent hier ‘dan’ en verwijst naar de situatie waarin de spreker niet precies op tijd terug is. Het staat in het verzoek vóór festhalten en markeert de voorgestelde reactie daarop.
festhalten
festhalten betekent hier ‘bijhouden’ of ‘vastleggen’, namelijk wat de spreker tijdens de afwezigheid mist. Na könntest staat deze vorm aan het einde van “könntest du dann festhalten”.
was
was betekent hier ‘wat’ en verwijst naar de informatie die tijdens de afwezigheid gemist kan worden. In “was ich verpasse” leidt het een bijzin in waarin verpasse aan het einde staat.
verpasse
verpasse betekent hier ‘mis’ in de betekenis van informatie of een deel van de vergadering niet meemaken. In “was ich verpasse” staat het aan het einde van de bijzin.
kann
kann betekent hier ‘kan’ en drukt uit dat de ander bereid en in staat is om te helpen. In “Das kann ich machen” staat kann vóór het onderwerp ich, omdat de zin met Das begint.
machen
machen betekent hier ‘doen’ in de reactie “Das kann ich machen”: dat kan ik doen. Na kann staat machen als de handeling die de spreker op zich neemt.
aber
aber betekent hier ‘maar’ en voegt een voorwaarde toe aan de toezegging om te helpen. Het verbindt “Das kann ich machen” met het verzoek om een bericht te sturen.
schreib
schreib is hier een aansporing om een bericht te sturen. In “schreib mir” volgt mir om aan te geven aan wie het bericht gestuurd moet worden.
mir
mir betekent hier ‘mij’ of ‘aan mij’ en geeft de ontvanger van het bericht aan. Het staat direct na schreib in “schreib mir”.
Anruf
Anruf betekent hier ‘telefoontje’ of ‘oproep’ en verwijst naar het privégesprek. In “wenn der Anruf länger dauert” is het de gebeurtenis waarvan de duur kan veranderen.
länger
länger betekent hier ‘langer’ en geeft aan dat het telefoontje meer tijd in beslag neemt dan voorzien. Het staat vóór dauert in “länger dauert”.
dauert
dauert betekent hier ‘duurt’ en beschrijft de tijdsduur van de oproep. In “wenn der Anruf länger dauert” hoort deze vorm bij der Anruf en staat ze aan het einde van de bijzin.
mache
mache betekent hier ‘doe’ in “Das mache ich”: dat zal ik doen. De vorm bevestigt dat de spreker de eerdere afspraak of instructie zal uitvoeren.
sollte
sollte betekent hier ‘zou moeten’ en geeft een verwachting of voorzichtige inschatting dat de spreker op tijd terug zal zijn. Het staat samen met zurück sein in “Ich sollte vor dem nächsten Tagesordnungspunkt zurück sein”.
vor
vor betekent hier ‘voor’ in de tijd en geeft aan dat de spreker terug moet zijn vóór het volgende agendapunt. Het staat vóór de woordgroep “dem nächsten Tagesordnungspunkt”.
dem
dem is hier het bepaalde lidwoord in “vor dem nächsten Tagesordnungspunkt” en betekent ‘het’. Het staat na vor bij de tijdsaanduiding voor het agendapunt.
nächsten
nächsten betekent hier ‘volgende’ en bepaalt welk agendapunt bedoeld wordt. Het staat vóór Tagesordnungspunkt in “dem nächsten Tagesordnungspunkt”.
Tagesordnungspunkt
Tagesordnungspunkt betekent hier ‘agendapunt’, dus een afzonderlijk onderdeel van de vergaderagenda. In “vor dem nächsten Tagesordnungspunkt” is het de tijdsgrens waarvóór de spreker terug wil zijn.
sein
sein betekent hier ‘zijn’ in “zurück sein”: terug zijn. Na sollte staat sein aan het einde van de zin.
erste
erste betekent hier ‘eerste’ en bepaalt welk deel van de vergadering na de pauze bedoeld wordt. Het staat vóór Teil in “Der erste Teil”.
Teil
Teil betekent hier ‘deel’, namelijk het eerste onderdeel van de vergadering na de pauze. Het woord staat als onderwerp in “Der erste Teil nach der Pause”.
nach
nach betekent hier ‘na’ en plaatst het eerste deel in de tijd na de pauze. Het staat vóór de woordgroep “der Pause”.
nur
nur betekent hier ‘alleen’ of ‘slechts’ en beperkt de inhoud van het eerste deel tot een korte update. Het staat vóór “ein kurzes Update”.
ein
ein betekent hier ‘een’ en introduceert één korte update. In “ein kurzes Update” staat het vóór het bijvoeglijke woord en het zelfstandig naamwoord.
kurzes
kurzes betekent hier ‘korte’ en beschrijft de update als beperkt van omvang of duur. Het staat vóór Update in “ein kurzes Update”.
Update
Update betekent hier ‘update’ of een korte stand-van-zakenmededeling. Het vormt samen met “ein kurzes” de informatie die na de pauze eerst wordt gegeven.
hilft
hilft betekent hier ‘helpt’ en verwijst naar de geruststellende informatie over de korte update. In “Das hilft” staat het bij Das en drukt het uit dat die informatie nuttig is voor de spreker.
gehe
gehe betekent hier ‘ga’ en maakt bekend dat de spreker nu naar buiten gaat. In “Ich gehe jetzt nach draußen” staat het bij Ich en vóór de richtingsaanduiding.
jetzt
jetzt betekent hier ‘nu’ en geeft aan dat de spreker onmiddellijk naar buiten gaat. Het staat in “Ich gehe jetzt nach draußen” tussen het werkwoord en de richtingsaanduiding.
draußen
draußen betekent hier ‘buiten’ en geeft de plaats aan waar de spreker heen gaat. In “nach draußen” verwijst het naar de buitenruimte buiten het gebouw.
dir
dir betekent hier ‘jou’ of ‘voor jou’ en verwijst naar de aangesprokene die de tijd mag nemen. In “Nimm dir die Zeit” hoort het bij de uitdrukking dat iemand tijd voor zichzelf neemt.
Zeit
Zeit betekent hier ‘tijd’, namelijk de hoeveelheid tijd die de spreker voor het telefoongesprek nodig heeft. In “Nimm dir die Zeit, die du brauchst” wordt het nader bepaald door die du brauchst.
brauchst
brauchst betekent hier ‘nodig hebt’ en verwijst naar de tijd die de aangesprokene nodig heeft. In “die du brauchst” staat de vorm aan het einde van de bijzin.
behalte
behalte is hier een aansporing om de klok in het oog te houden. In “behalte die Uhr im Auge” vormt het samen met die Uhr im Auge de vaste uitdrukking voor iets blijven controleren.
Uhr
Uhr betekent hier ‘klok’ en verwijst naar de tijd waarop de vergadering verdergaat. In “die Uhr im Auge behalten” maakt het deel uit van de uitdrukking voor de tijd in de gaten houden.
im
im is hier de verkorte vorm van in dem in de uitdrukking “im Auge”. Samen met Auge vormt het een vaste woordgroep die betekent dat je iets in de gaten houdt.
Auge
Auge betekent hier letterlijk ‘oog’ en staat in de uitdrukking “die Uhr im Auge behalten”. De volledige uitdrukking betekent dat je de klok of de tijd goed in de gaten houdt.