Een printprobleem in de bibliotheek | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Mein Dokument hängt in der Druckerwarteschlange fest, und es kommt nichts heraus.

   Mijn document staat vast in de printerwachtrij en er komt niets uit.

   Mein

   mijn

   Dokument

   document

   hängt … fest

   zit vast

   Druckerwarteschlange

   printerwachtrij

   nichts

   niets

   kommt … heraus

   komt eruit

   Uitgebreide uitleg

   Mein is een bezittelijke bepaler: hier betekent het dat het document van de spreker is. Het verwijst niet naar een hoeveelheid. In deze vorm staat mein bij een onzijdig zelfstandig naamwoord in het enkelvoud; Dokument is hier het onderwerp in de nominatief. Vergelijk bijvoorbeeld meine Datei bij een vrouwelijk woord in het enkelvoud. Dokument betekent hier document. Het meervoud is Dokumente. Het woord staat in in der Druckerwarteschlange als onderdeel van de plaatsbepaling: het document bevindt zich vast in de wachtrij. hängt ... fest is de gesplitste vorm van het werkwoord festhängen, hier: vastzitten. hängt is de vorm voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd; fest staat in deze hoofdzin achteraan. Bij een scheidbaar werkwoord komt het voorvoegsel in een gewone hoofdzin vaak los te staan. Voorbeeld: Die Datei hängt fest. — Het bestand zit vast. Druckerwarteschlange is een samenstelling van Drucker (printer) en Warteschlange (wachtrij): printerwachtrij. In Duitse samenstellingen bepaalt het laatste deel het hoofdbegrip; een Warteschlange is dus een wachtrij, nader bepaald door Drucker. nichts betekent niets. In es kommt nichts heraus is nichts het inhoudelijke onderwerp: geen ding komt naar buiten. Het is niet hetzelfde als nicht: nichts verwijst naar geen enkel ding, terwijl nicht normaal een werkwoord, eigenschap of andere bepaling ontkent. kommt ... heraus is de gesplitste vorm van herauskommen, letterlijk naar buiten komen en hier: eruit komen. kommt is de derde persoon enkelvoud van kommen; heraus staat als los deel aan het einde van de hoofdzin. Voorbeeld: Das Papier kommt heraus. — Het papier komt eruit. De eerste hoofdzin bouwt als volgt op: Mein Dokument is het onderwerp, hängt ... fest zegt wat ermee aan de hand is, en in der Druckerwarteschlange geeft de plaats aan. und verbindt die mededeling met de tweede hoofdzin. In es kommt nichts heraus staat es vooraan als formeel of expletief onderwerp, terwijl nichts het inhoudelijke onderwerp is. Samen betekent de hele uiting: Mijn document staat vast in de printerwachtrij en er komt niets uit.

2. Schauen wir auf den Bildschirm, bevor wir den Auftrag noch einmal senden.

   Laten we het scherm controleren voordat we de opdracht opnieuw versturen.

   Schauen wir

   laten we kijken

   Bildschirm

   scherm

   bevor

   voordat

   Auftrag

   opdracht

   noch einmal

   opnieuw; nog een keer

   senden

   versturen

   Uitgebreide uitleg

   Schauen wir is een aansporing in de eerste persoon meervoud: “laten we kijken”. Het werkwoord is schauen; in deze vorm staat het vooraan en volgt wir er direct op. Wir maakt duidelijk dat de spreker zichzelf samen met anderen insluit. Voorbeeld: Schauen wir später nach. — “Laten we later kijken.” Bildschirm betekent hier “scherm”. Het zelfstandig naamwoord heeft als basisvorm der Bildschirm en als meervoud die Bildschirme. In auf den Bildschirm schauen staat den Bildschirm in de accusatief: het voorzetsel auf krijgt hier de accusatief omdat de aandacht op een doel, namelijk het scherm, wordt gericht. Voorbeeld: Der Bildschirm ist schwarz. — “Het scherm is zwart.” bevor betekent “voordat” en leidt een bijzin in. De gebeurtenis in die bijzin vindt later plaats dan de gebeurtenis in de hoofdzin: eerst kijken we, daarna versturen we. In een Duitse bijzin met bevor staat het vervoegde werkwoord aan het einde. Het patroon is bevor wir ... senden — “voordat we ... versturen”. Auftrag betekent hier “opdracht”. De basisvorm is der Auftrag; als lijdend voorwerp staat het als den Auftrag in de accusatief. Afhankelijk van de context kan het ook een order of een toegewezen taak aanduiden, maar hier past “opdracht” bij de vaste vertaling. Voorbeeld: Wir bearbeiten den Auftrag. — “We behandelen de opdracht.” noch einmal betekent “opnieuw” of “nog een keer”. Het geeft aan dat het versturen nogmaals moet gebeuren; het is geen onderdeel van het werkwoord senden. Voorbeeld: Bitte versuchen Sie es noch einmal. — “Probeer het alstublieft nog een keer.” senden betekent “versturen”. De basisvorm is senden; bij wir is de tegenwoordige tijd wir senden, die dezelfde vorm heeft als de infinitief. In deze zin staat het aan het einde van de bevor-bijzin, zoals gebruikelijk voor een vervoegd werkwoord in zo’n Duitse bijzin. Voorbeeld: Wir senden die Datei heute. — “We versturen het bestand vandaag.” Samen vormt Schauen wir auf den Bildschirm de aansporing “Laten we naar het scherm kijken”. Daarna geeft bevor wir den Auftrag noch einmal senden aan dat het kijken eerst gebeurt en het opnieuw versturen daarna. De hele uiting betekent dus: “Laten we het scherm controleren voordat we de opdracht opnieuw versturen.”

3. Ich habe doppelseitiges Drucken ausgewählt, aber auf dem Display wird ein Fehler angezeigt.

   Ik heb dubbelzijdig afdrukken gekozen, maar op het display staat een foutmelding.

   Ich habe

   ik heb

   doppelseitiges

   dubbelzijdig

   Drucken

   afdrukken

   ausgewählt

   gekozen

   aber

   maar

   Display

   display

   wird

   wordt

   angezeigt

   weergegeven

   Fehler

   fout

   Uitgebreide uitleg

   Ich habe vormt hier samen met het voltooid deelwoord een voltooide tijd (Perfekt). habe is de vorm van haben bij ich; in deze constructie draagt het de persoons- en tijdsinformatie, terwijl het hoofdwerkwoord achteraan staat. Vergelijk: Ich habe gewählt = “ik heb gekozen”. doppelseitiges betekent hier “dubbelzijdig”. Het is de verbogen vorm van het bijvoeglijk naamwoord doppelseitig. Het zelfstandig gebruikte werkwoord Drucken is onzijdig (das Drucken) en staat hier als lijdend voorwerp; daarom heeft het bijvoeglijk naamwoord zonder lidwoord de uitgang -es: doppelseitiges Drucken. Een vergelijkbaar patroon is einseitiges Drucken = “enkelzijdig afdrukken”. Drucken is hier geen persoonsvorm maar een als zelfstandig naamwoord gebruikt infinitief: “afdrukken” als handeling. Duitse infinitieven die zo als zelfstandig naamwoord worden gebruikt, krijgen een hoofdletter en zijn onzijdig. Het is iets anders dan de persoonsvorm in bijvoorbeeld Ich drucke = “ik druk af”. ausgewählt is het voltooid deelwoord van auswählen (“selecteren, kiezen”). In het Perfekt staat het samen met habe: Ich habe ... ausgewählt = “ik heb ... geselecteerd”. Het voorvoegsel aus- hoort bij het werkwoord; de infinitief is auswählen, niet alleen wählen voor deze volledige betekenis. aber verbindt de twee mededelingen met een tegenstelling: eerst is de optie gekozen, daarna wordt een probleem gemeld. Het verandert zelf niet van vorm. Display betekent “display” of “scherm”. In auf dem Display staat het na auf met de datief, omdat het om een plaats gaat waar iets zichtbaar is. dem laat hier onder meer de datief zien; het zegt niet dat Display het handelende element is. wird is de derde persoon enkelvoud van werden. Hier is het geen toekomende tijd, maar het hulpwerkwoord van de lijdende vorm: wird ... angezeigt = “wordt ... weergegeven”. In een andere constructie kan werden wel toekomst betekenen, maar dat is hier niet de functie. angezeigt is het voltooid deelwoord van anzeigen (“weergeven, tonen”). In de lijdende vorm staat het samen met wird: iets wordt op een bepaalde plaats weergegeven. Een herbruikbaar patroon is Auf dem Bildschirm wird ein Hinweis angezeigt = “Op het scherm wordt een melding weergegeven.” Fehler betekent “fout”. In ein Fehler is het het onderwerp van de lijdende zin: letterlijk wordt “een fout” weergegeven; de vaste Nederlandse vertaling maakt dit natuurlijker als “er staat een foutmelding”. Het zelfstandig naamwoord is mannelijk: der Fehler, met ein in de nominatief: ein Fehler. Samen betekent Ich habe doppelseitiges Drucken ausgewählt dat de spreker de optie voor dubbelzijdig afdrukken heeft gekozen. aber zet daartegenover auf dem Display wird ein Fehler angezeigt: op het display wordt een foutmelding weergegeven. De volledige betekenis is dus: “Ik heb dubbelzijdig afdrukken gekozen, maar op het display staat een foutmelding.”

4. Vielleicht gibt es einen Papierstau, lassen Sie die Bedienelemente deshalb vorerst in Ruhe.

   Er kan een papierstoring zijn, dus laat de knoppen voorlopig met rust.

   Vielleicht

   misschien

   gibt es

   er is / er zijn

   Papierstau

   papierstoring

   lassen Sie … in Ruhe

   met rust laten

   Bedienelemente

   bedieningselementen

   deshalb

   daarom

   vorerst

   voorlopig

   Uitgebreide uitleg

   Vielleicht betekent hier “misschien” en maakt de mededeling onzeker. Het zegt niet dat de papierstoring zeker bestaat. Een bruikbaar contrast is: Vielleicht ist der Drucker frei. — “Misschien is de printer vrij.” gibt es is de vaste existentiële constructie voor “er is/er zijn”. De vorm gibt is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud, van geben; es is hier het formele element van de constructie en verwijst niet naar een specifiek genoemd ding. In Vielleicht gibt es ... staat het werkwoord op de tweede zinsplaats, na het vooropgeplaatste bijwoord. Bijvoorbeeld: Es gibt ein Problem. — “Er is een probleem.” Papierstau is een zelfstandig naamwoord, samengesteld uit Papier en Stau, en betekent hier “papierstoring” of “papieropstopping”. Het onbepaalde lidwoord in einen Papierstau laat zien dat dit naamwoord mannelijk is en na gibt es in de accusatief staat: nominatief ein Papierstau, accusatief einen Papierstau. Het lidwoord drukt hier niet zelfstandig een specifiek aantal uit. lassen Sie is de formele gebiedende wijs gericht aan één of meer personen met Sie. lassen is het werkwoord “laten”; Sie is de formele aanspreekvorm en wordt altijd met een hoofdletter geschreven. In deze zin hoort lassen Sie bij het latere in Ruhe: de tussenliggende woorden zijn het lijdend voorwerp en bijwoorden. De combinatie jemanden/etwas in Ruhe lassen betekent idiomatisch “iemand/iets met rust laten”. Voorbeeld: Lassen Sie die Tür in Ruhe. — “Laat de deur met rust.” Bedienelemente betekent “bedieningselementen” of, in deze context, “knoppen”. Het is het meervoud van das Bedienelement; als meervoud heeft het in de accusatief dezelfde vorm als in de nominatief. Het woord is hier het lijdend voorwerp van lassen: wat men voorlopig met rust moet laten. Voorbeeld: Die Bedienelemente sind sichtbar. — “De bedieningselementen zijn zichtbaar.” deshalb betekent “daarom” en legt een gevolgrelatie met de voorafgaande mogelijke storing: om die reden volgt het verzoek dat de bediening met rust wordt gelaten. Als een bijwoord als deshalb vooraan staat, blijft het vervoegde werkwoord in een hoofdzin op de tweede zinsplaats; hier staat lassen dus direct erna. vorerst betekent “voorlopig” of “voor nu”. Het beperkt de duur van het verzoek: de bediening moet nu met rust worden gelaten, zonder dat de zin zegt hoe lang precies. Een vergelijkbaar gebruik staat in Warten Sie vorerst hier. — “Wacht voorlopig hier.” Samen betekent Vielleicht gibt es einen Papierstau dat er misschien een papierstoring is. Daarna geeft deshalb de reden voor het verzoek. In lassen Sie die Bedienelemente deshalb vorerst in Ruhe is de formele gebiedende wijs lassen Sie verbonden met in Ruhe, terwijl die Bedienelemente aangeeft wat met rust moet worden gelaten en vorerst “voorlopig” toevoegt. De volledige betekenis is: “Er kan een papierstoring zijn, dus laat de knoppen voorlopig met rust.”

5. Ich möchte den Auftrag nicht noch einmal senden und dadurch einen weiteren Auftrag zur Warteschlange hinzufügen.

   Ik wil het niet opnieuw versturen en zo nog een opdracht aan de wachtrij toevoegen.

   Ich möchte

   ik wil

   Auftrag

   opdracht

   nicht

   niet

   noch einmal

   opnieuw

   senden

   versturen

   dadurch

   zo

   weiteren

   nog een andere

   Warteschlange

   wachtrij

   hinzufügen

   toevoegen

   Uitgebreide uitleg

   Ich möchte bevat möchte, de vorm van mögen die hier “will” of “zou graag willen” uitdrukt. Het onderwerp Ich is de eerste persoon enkelvoud; möchte staat dus bij “ik”. Na möchte komt de infinitief: Ich möchte senden = “Ik wil versturen”. In andere contexten kan möchte ook een zachtere wens formuleren, maar hier geeft de vaste vertaling een duidelijke bedoeling aan. Auftrag betekent hier “opdracht” of “taak”, in deze context een te versturen opdracht. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Auftrag in de basisvorm, maar den Auftrag na de handeling senden, omdat het de direct betrokken zaak is. Dezelfde vorm komt later opnieuw voor in einen weiteren Auftrag; daar gaat het opnieuw om een opdracht. nicht maakt de bedoelde handeling negatief. In den Auftrag nicht ... senden wordt dus het opnieuw versturen van de opdracht afgewezen. nicht betekent niet automatisch “geen”; het ontkent hier de handeling, terwijl den Auftrag als concrete opdracht behouden blijft. noch einmal is een vaste combinatie voor “opnieuw” of letterlijk “nog één keer”. Ze geeft herhaling aan. Voor een eerste keer kan bijvoorbeeld zum ersten Mal (“voor de eerste keer”) worden gebruikt. Voorbeeld: Ich versuche es noch einmal. — “Ik probeer het opnieuw.” senden is de infinitief “versturen” of “zenden”. De vorm verandert hier niet voor persoon of getal, omdat hij na möchte staat. Een bruikbare tegenstelling is empfangen (“ontvangen”): senden gaat van de verzender weg, empfangen naar de ontvanger toe. Voorbeeld: Wir senden die Datei. — “Wij versturen het bestand.” dadurch betekent hier “daardoor” of “door dat te doen”. Het verwijst naar de voorafgaande handeling van de opdracht opnieuw versturen en verbindt die handeling met het gevolg dat daarna wordt genoemd. Het is dus geen zelfstandig nieuw object; het legt een middel-gevolgverband. weiteren betekent hier “nog een” of “extra”. De bijvoeglijke vorm hoort bij het tweede Auftrag in einen weiteren Auftrag. weiter- staat daar in de accusatief mannelijk enkelvoud na het onbepaalde lidwoord einen; daarom verschijnt de vorm weiteren. Vergelijk: ein weiterer Auftrag in de basisvorm en einen weiteren Auftrag wanneer die opdracht het directe object is. De betekenis “extra” komt hier uit de combinatie met de al genoemde opdracht, niet uit een numerieke teluitspraak van het lidwoord. Warteschlange betekent “wachtrij”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Warteschlange. In zur Warteschlange is zur de samentrekking van zu der; dit geeft de bestemming of het doel aan: aan of naar de wachtrij. Voorbeeld: Der Auftrag ist in der Warteschlange. — “De opdracht staat in de wachtrij.” hinzufügen betekent “toevoegen”. Het is een scheidbaar werkwoord: de delen zijn hinzu- en fügen, maar de infinitief blijft als één woord geschreven. In de constructie einen weiteren Auftrag zur Warteschlange hinzufügen is de extra opdracht wat wordt toegevoegd en is zur Warteschlange de bestemming van die toevoeging. Voorbeeld: Ich füge eine Datei hinzu. — “Ik voeg een bestand toe.” De eerste hoofdgedachte is Ich möchte den Auftrag nicht noch einmal senden: “Ik wil de opdracht niet opnieuw versturen.” Daarna geeft und dadurch de verbonden consequentie aan. einen weiteren Auftrag zur Warteschlange hinzufügen betekent “een extra opdracht aan de wachtrij toevoegen”. Samen ontstaat de betekenis: “Ik wil het niet opnieuw versturen en zo nog een opdracht aan de wachtrij toevoegen.”

6. Ich kann den fehlgeschlagenen Auftrag abbrechen, bevor Sie es noch einmal versuchen.

   Ik kan de mislukte opdracht annuleren voordat u het opnieuw probeert.

   Ich kann

   ik kan

   fehlgeschlagenen

   mislukte

   Auftrag

   opdracht

   abbrechen

   annuleren

   bevor

   voordat

   Sie

   u

   es

   het

   noch einmal

   opnieuw

   versuchen

   proberen

   Uitgebreide uitleg

   Ich kann drukt uit dat de spreker iets kan of in staat is te doen. kann is de tegenwoordige tijd van können bij ich; bij een modaal werkwoord staat het andere werkwoord in de infinitief aan het einde van de hoofdzin. Bijvoorbeeld: Ich kann warten. = “Ik kan wachten.” fehlgeschlagenen betekent hier “mislukte” en beschrijft Auftrag. De basisvorm is fehlgeschlagen, het voltooid deelwoord van fehlschlagen (“mislukken”). In den fehlgeschlagenen Auftrag krijgt het bijvoeglijk gebruikte deelwoord de uitgang -en, omdat het bij een mannelijk zelfstandig naamwoord in de accusatief staat na het bepaalde lidwoord den. De vorm zegt hier dat de opdracht is mislukt; zij is niet hetzelfde als fehlenden (“ontbrekende”). Auftrag betekent hier “opdracht” of “taak”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Auftrag; als lijdend voorwerp staat het hier in de accusatief: den Auftrag. Bijvoorbeeld: Ich erledige den Auftrag. = “Ik voer de opdracht uit.” abbrechen betekent “annuleren” of “afbreken”. Het is de infinitief die bij kann hoort. In een hoofdzin met können blijft deze infinitief aan het einde: Ich kann den Auftrag abbrechen. = “Ik kan de opdracht annuleren.” bevor leidt een bijzin in met de betekenis “voordat”. Het werkwoord van die Duitse bijzin staat aan het einde. De bijzin geeft aan dat het annuleren eerder plaatsvindt dan de handeling die daarna wordt genoemd. Sie betekent hier “u”. De hoofdletter markeert de formele aanspreekvorm; dezelfde vorm kan zowel naar één persoon als naar meerdere personen verwijzen. Het getal is in deze zin niet afzonderlijk vastgesteld. In de bijzin is Sie het onderwerp van versuchen. es is hier het onzijdige voornaamwoord “het” en staat als voorwerp bij versuchen. De vaste vertaling ondersteunt “het opnieuw proberen”, maar identificeert niet zelfstandig welk concreet ding of welke volledige handeling met es wordt bedoeld. Het voornaamwoord verwijst dus naar datgene wat de aangesprokene opnieuw probeert. noch einmal betekent samen “nog een keer” of “opnieuw”. Deze uitdrukking geeft herhaling aan. Bijvoorbeeld: Bitte lesen Sie es noch einmal. = “Lees het alstublieft nog een keer.” versuchen betekent “proberen”. Hier staat het als infinitief aan het einde van de bevor-bijzin. Het onderwerp is Sie: bevor Sie es versuchen betekent “voordat u het probeert”. Samen betekent Ich kann den fehlgeschlagenen Auftrag abbrechen dat de spreker de mislukte opdracht kan annuleren. bevor Sie es noch einmal versuchen voegt de tijdsrelatie toe: dat kan gebeuren voordat de aangesprokene het opnieuw probeert. De volledige betekenis is daarom: “Ik kan de mislukte opdracht annuleren voordat u het opnieuw probeert.”

7. Könnten Sie den Drucker überprüfen, bevor ich noch etwas sende?

   Kunt u de printer controleren voordat ik nog iets verstuur?

   Könnten Sie

   Kunt u

   Drucker

   printer

   überprüfen

   controleren

   bevor

   voordat

   ich

   ik

   noch etwas

   nog iets

   sende

   verstuur

   Uitgebreide uitleg

   Könnten Sie betekent hier een beleefd verzoek: “Kunt u …?” Het is de vorm van können voor Sie in de Konjunktiv II: können → könnten. In een vraag staat het werkwoord vóór het formele onderwerp: Könnten Sie ...? De vorm Sie is formeel “u” en wordt in deze betekenis met een hoofdletter geschreven. Voor een informele aanspreking gebruik je bijvoorbeeld Könntest du ...? den Drucker is het lijdend voorwerp: de printer die gecontroleerd moet worden. Drucker is een zelfstandig naamwoord; het bepaalde lidwoord is hier den omdat het mannelijke enkelvoud in de accusatief staat. De uitgang van het lidwoord, niet Drucker zelf, laat deze naamval hier zien. überprüfen betekent “controleren” of “nakijken”. De infinitief staat hier na het modale werkwoord könnten en blijft daarom aan het einde van deze hoofdzin staan. Een bruikbaar patroon is Könnten Sie ... überprüfen? — “Kunt u ... controleren?” bevor leidt een bijzin in met de betekenis “voordat”. In die bijzin staat het vervoegde werkwoord aan het einde. Het patroon is bijvoorbeeld Bevor ich gehe, rufe ich an. — “Voordat ik ga, bel ik.” ich betekent “ik” en is hier het onderwerp van de bijzin. Het verwijst in deze vaste zin naar de spreker, zoals ook uit de vertaling blijkt. Bij ich hoort in de tegenwoordige tijd de eerste persoon enkelvoud, bijvoorbeeld ich sende — “ik verstuur”. noch etwas betekent hier “nog iets”: noch geeft aan dat er bovendien of daarna nog iets is, en etwas betekent “iets”. Samen vormen ze het voorwerp van sende; de zin zegt niet precies wat dat extra item is. etwas blijft in deze betekenis onveranderd, ook wanneer het bedoelde ding niet nader wordt genoemd. sende is de vorm van senden voor ich in de tegenwoordige tijd: ich sende. Het betekent hier “ik verstuur”. Het werkwoord staat aan het einde omdat het in een door bevor ingeleide bijzin staat. Bijvoorbeeld: Ich sende die Datei. — “Ik verstuur het bestand.” De delen worden samen: Könnten Sie den Drucker überprüfen = “Kunt u de printer controleren”, en bevor ich noch etwas sende = “voordat ik nog iets verstuur”. De volledige vraag is dus: “Kunt u de printer controleren voordat ik nog iets verstuur?”

8. Ich sehe nach, aber öffnen Sie das Gerät bitte nicht selbst.

   Ik zal even kijken, maar open de machine alstublieft niet zelf.

   sehe … nach

   nakijken

   aber

   maar

   öffnen

   openen

   Sie

   u

   das

   het

   Gerät

   apparaat

   bitte

   alstublieft

   nicht

   niet

   selbst

   zelf

   Uitgebreide uitleg

   sehe ... nach: Dit komt van het scheidbare werkwoord nachsehen — iets controleren of ernaar kijken. In deze zin is sehe de vorm voor de eerste persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd; nach staat los aan het einde van de hoofdzin. Het onderwerp Ich maakt duidelijk dat de spreker zelf zal nakijken. Voorbeeld: Ich sehe später nach. — Ik kijk het later na. aber: Dit verbindt twee delen met een tegenstelling: de spreker gaat zelf kijken, maar geeft tegelijk een verbod of verzoek aan de aangesprokene. öffnen: Dit is de infinitief van öffnen, “openen”. In öffnen Sie vormt de infinitief met het formele Sie een beleefde gebiedende wijs. Voorbeeld: Öffnen Sie die Tür bitte. — Open de deur alstublieft. Sie: Dit is hier het formele aanspreekpronomen “u”. De hoofdletter hoort bij dit formele pronomen; sie met kleine letter kan in andere zinnen een andere grammaticale functie hebben. De vorm Sie blijft bij formele aanspreking gelijk voor enkelvoud en meervoud. das Gerät: Gerät is een onzijdig zelfstandig naamwoord voor een apparaat of toestel. das is hier het bijbehorende lidwoord; bij een onzijdig zelfstandig naamwoord zijn nominatief en accusatief gelijk zichtbaar als das Gerät. Het zelfstandig naamwoord heeft als meervoud Geräte. Voorbeeld: Das Gerät funktioniert. — Het apparaat werkt. bitte: Dit maakt het verzoek beleefd: “alstublieft”. Het verandert niet wie de handeling uitvoert; dat blijft de aangesprokene in öffnen Sie. nicht: Dit ontkent de handeling öffnen: de aangesprokene moet het apparaat niet openen. De ontkenning hoort dus bij de instructie, niet bij het eerdere sehe nach. selbst: Dit benadrukt dat de aangesprokene het niet eigenhandig moet doen — “zelf”. Het voegt nadruk toe aan de uitvoerder van öffnen; het is niet hetzelfde als een apart reflexief pronomen. Samen betekent Ich sehe nach, aber öffnen Sie das Gerät bitte nicht selbst.: “Ik zal even kijken, maar open het apparaat alstublieft niet zelf.” Eerst zegt de spreker dat die zelf zal controleren; daarna volgt met öffnen Sie ... nicht een beleefd formeel verbod, waarbij bitte het verzoek verzacht en selbst benadrukt dat de aangesprokene het openen niet zelf moet uitvoeren.

9. Ich warte hier, während Sie den Drucker überprüfen.

   Ik wacht hier terwijl u de printer controleert.

   warte

   wacht

   hier

   hier

   während Sie

   terwijl u

   Drucker

   printer

   überprüfen

   controleren

   Uitgebreide uitleg

   warte komt van warten en is de tegenwoordige tijd voor de eerste persoon enkelvoud: ich warte = “ik wacht”. Vergelijk: ich warte — “ik wacht”; wir warten — “wij wachten”. Het onderwerp ich bepaalt hier de vorm. hier is een bijwoord van plaats en betekent in deze zin dat de spreker op deze plek blijft wachten. Voorbeeld: Ich arbeite hier. — “Ik werk hier.” während Sie leidt hier een bijzin in met de tijdelijke betekenis “terwijl u”. Sie is de beleefde vorm voor “u”; deze vorm kan zowel één persoon als meerdere aangesproken personen aanduiden. De vaste vertaling ondersteunt hier de aanspreekvorm “u”, maar bepaalt geen aantal. Als voegwoord zet während de bijzin in relatie tot de hoofdzin. In een Duitse bijzin staat het vervoegde werkwoord doorgaans aan het einde; daarom staat überprüfen achter het lijdend voorwerp. Drucker betekent “printer”. Het zelfstandig naamwoord heeft als woordenboekvorm Drucker; in den Drucker staat het in de accusatief, omdat het rechtstreeks wordt gecontroleerd. Het lidwoord verandert hier van der naar den; de vorm van het zelfstandig naamwoord zelf blijft Drucker. überprüfen betekent hier “controleren” of “nakijken”. Na het formele onderwerp Sie heeft het in de tegenwoordige tijd dezelfde zichtbare vorm als het infinitief: Sie überprüfen = “u controleert”. Bij formele aanspreking blijft die Nederlandse vertaling ook hetzelfde wanneer Sie meerdere personen aanduidt. In deze bijzin staat het werkwoord aan het einde: während Sie den Drucker überprüfen. De hoofdzin Ich warte hier betekent “Ik wacht hier”. De bijzin während Sie den Drucker überprüfen betekent “terwijl u de printer controleert”. Samen vormen ze: “Ik wacht hier terwijl u de printer controleert.”

10. Das hilft uns, das Problem zu beheben, ohne weitere Druckaufträge hinzuzufügen.

    Dat helpt ons het probleem op te lossen zonder meer printopdrachten toe te voegen.

    Das

    dat

    hilft

    helpt

    uns

    ons

    Problem

    probleem

    zu beheben

    op te lossen

    ohne

    zonder

    weitere

    meer; extra

    Druckaufträge

    printopdrachten

    hinzuzufügen

    toe te voegen

    Uitgebreide uitleg

    Das betekent hier dat en verwijst naar de eerder bedoelde situatie of handeling; de vertaling ondersteunt die lezing. Het is hier een zelfstandig gebruikt aanwijzend voornaamwoord, niet het lidwoord bij Problem. Voorbeeld: Das ist wichtig. = Dat is belangrijk. hilft is de vorm van helfen in de tegenwoordige tijd voor de derde persoon enkelvoud: helfen – hilft. Het onderwerp is Das; helfen gebruikt voor de geholpen persoon de datief. Voorbeeld: Die Erklärung hilft mir. = De uitleg helpt mij. uns is hier de datiefvorm van wir en betekent ons: degenen die geholpen worden. Wir is de onderwerpsvorm, terwijl uns als datief- of accusatiefvorm voorkomt: Wir helfen ihm. = Wij helpen hem; Er hilft uns. = Hij helpt ons. Problem is een onzijdig zelfstandig naamwoord: das Problem, meervoud die Probleme. In deze zin is das Problem het accusatiefobject van beheben: het is wat wordt opgelost of verholpen. Voorbeeld: Wir lösen das Problem. = Wij lossen het probleem op. zu beheben komt van beheben en betekent hier op te lossen of te verhelpen. Het is een infinitiefconstructie met zu; beheben is het werkwoord en zu markeert deze infinitief. Beheben wordt vooral gebruikt voor een probleem, fout of storing: Sie versucht, den Fehler zu beheben. = Zij probeert de fout te verhelpen. ohne betekent zonder en leidt hier de infinitiefconstructie ohne ... hinzuzufügen in: zonder ... toe te voegen. Bij een zelfstandig naamwoord gebruikt ohne in het Duits de accusatief, bijvoorbeeld ohne einen Plan = zonder een plan. weitere betekent hier meer of extra. Het hoort bij het meervoudige zelfstandig naamwoord Druckaufträge en staat hier in de accusatief na ohne. De basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is weiter; weitere is de verbogen vorm. Voorbeeld: Wir brauchen weitere Informationen. = Wij hebben meer informatie nodig. Druckaufträge is het meervoud van Druckauftrag: een printopdracht of drukopdracht. Druckauftrag is als geheel het relevante samengestelde zelfstandig naamwoord. Na ohne staat het hier in de accusatief; bij dit meervoud is de vorm gelijk aan de nominatief: weitere Druckaufträge. hinzuzufügen is de infinitief van het scheidbare werkwoord hinzufügen: toevoegen. Bij een infinitief met zu komt zu in dit werkwoord tussen het voorvoegsel hin en de rest van het werkwoord: hinzuzufügen. Voorbeeld: Sie versucht, einen Namen hinzuzufügen. = Zij probeert een naam toe te voegen. Samen vormt Das hilft uns de kern: Dat helpt ons. das Problem zu beheben geeft aan waarbij die hulp helpt: het probleem op te lossen. De slotconstructie ohne weitere Druckaufträge hinzuzufügen voegt de voorwaarde toe dat er geen extra printopdrachten worden toegevoegd. De volledige betekenis is: Dat helpt ons het probleem op te lossen zonder meer printopdrachten toe te voegen.