Een te laat boek netjes bespreken | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Mir ist gerade aufgefallen, dass dieses Buch überfällig ist.

   Ik besef nu pas dat dit boek te laat is.

   Mir ist gerade aufgefallen

   ik heb net gemerkt

   dieses

   dit

   Buch

   boek

   überfällig

   te laat

   Uitgebreide uitleg

   Mir ist gerade aufgefallen betekent hier: ik heb net gemerkt / het is me net opgevallen. De persoon die iets opmerkt staat met mir in de datief; mir is de datiefvorm van ich. auffallen is het werkwoord in de betekenis ‘opvallen’ of ‘opgemerkt worden’. In deze voltooide vorm staat het als ist aufgefallen; het hulpwerkwoord sein hoort bij dit werkwoord. gerade betekent hier ‘net’, dus het gaat om een recente vaststelling. Voorbeeld: Mir ist ein Fehler aufgefallen. — Ik heb een fout opgemerkt. dieses betekent hier ‘dit’ en verwijst volgens de vaste vertaling naar het boek. De vorm is niet willekeurig: dieses is de vorm van het aanwijzend voornaamwoord bij een onzijdig zelfstandig naamwoord in deze zinspositie. Vergelijk in dezelfde functie: dieser Mann — deze man; diese Frau — deze vrouw. Het aanwijzende woord verandert dus mee met de grammaticale kenmerken van het zelfstandig naamwoord. Buch is het onzijdige zelfstandig naamwoord voor ‘boek’. Het meervoud is Bücher — boeken. In dieses Buch vormen het aanwijzend woord en het zelfstandig naamwoord samen de nominale groep ‘dit boek’. überfällig betekent hier ‘te laat’ in de zin van ‘over tijd’ of ‘niet meer op tijd teruggebracht’. Het is een bijvoeglijk naamwoord; als gezegde na ist krijgt het in deze zin geen uitgang: Das Buch ist überfällig. — Het boek is te laat. Het tegenovergestelde in een geschikte context is rechtzeitig — op tijd. Samen geeft de zin de structuur Mir ist aufgefallen, dass ...: ‘Ik heb gemerkt dat ...’. Na dass volgt de inhoud van wat is opgemerkt. dieses Buch is daar het onderwerp, en überfällig ist zegt dat dit boek over tijd is. De volledige betekenis is daarom: ‘Ik besef nu pas dat dit boek te laat is.’

2. Gib es heute zurück und frag dann an der Theke, ob sie den Verlängerungsverlauf prüfen können.

   Breng het vandaag terug en vraag daarna bij de balie of ze de verlengingsgeschiedenis kunnen bekijken.

   Gib … zurück

   breng terug

   es

   het

   heute

   vandaag

   frag

   vraag

   Theke

   balie

   Verlängerungsverlauf

   verlengingsgeschiedenis

   prüfen

   bekijken

   können

   kunnen

   Uitgebreide uitleg

   Gib … zurück is de gebiedende wijs van zurückgeben (“terugbrengen/teruggeven”). Het werkwoord heeft een scheidbaar voorvoegsel: in deze zin staat gib vooraan en zurück aan het einde van het eerste deel. Gib is de informele enkelvoudige vorm voor du; de stam verandert tegenover het gewone geben-paradigma: du gibst, maar als bevel Gib! Voorbeeld: Gib das Buch zurück. — Breng het boek terug. es is hier het onzijdige lijdend voorwerp en verwijst, binnen de gegeven context, naar het boek: das Buch wordt als voornaamwoord es. De vorm es markeert dus niet op zichzelf een persoon; het past hier bij het grammaticale geslacht en de functie van het bedoelde zelfstandig naamwoord. heute betekent “vandaag” en plaatst de handeling in de huidige dag. Het staat in Gib es heute zurück, tussen het voornaamwoordelijke object en het gescheiden deel zurück. frag is de gebiedende wijs van fragen (“vragen”). Net als Gib is dit een informeel enkelvoudig bevel aan du; de volledige vorm is frag(e), waarbij frag de gebruikelijke korte imperatief is. Voorbeeld: Frag die Lehrerin. — Vraag het aan de lerares. In an der Theke betekent Theke “balie”. an der is de combinatie van an met de datiefvorm van het vrouwelijke lidwoord die: an der Theke betekent hier “bij/aan de balie”, als plaatsaanduiding. Het woord Theke zelf is een zelfstandig naamwoord; het wordt niet vervangen door het voorzetsel. Verlängerungsverlauf is een samengesteld zelfstandig naamwoord voor de geschiedenis of het verloop van verlengingen. Het eerste deel specificeert dus welk verloop bedoeld wordt: verlengingen. In deze context gaat het om de geregistreerde verlengingsgeschiedenis van het boek of account, zonder dat de zin zegt hoeveel verlengingen er waren. prüfen betekent hier “controleren” of “nakijken”. Het is een zelfstandig werkwoord in de infinitief. Na het modale werkwoord können blijft het in de infinitief staan. Voorbeeld: Kannst du die Angaben prüfen? — Kun je de gegevens controleren? können betekent hier “kunnen” in de zin van mogelijkheid of bekwaamheid. Het staat in een bijzin met sie als meervoudig onderwerp; de vorm können maakt die meervoudige lezing zichtbaar. In een hoofdzin staat het vervoegde modale werkwoord op de tweede plaats, maar in deze ob-bijzin staat können aan het einde: ob sie … prüfen können. ob leidt een indirecte ja-neevraag in. Daarom komt het vervoegde werkwoord aan het einde van de bijzin. De structuur is ob + onderwerp + lijdend voorwerp + infinitief + modaal werkwoord: ob sie den Verlängerungsverlauf prüfen können. Samen vormt Gib es heute zurück het eerste bevel: breng het vandaag terug. und frag dann voegt een tweede bevel toe; dann betekent “daarna” en verbindt de handelingen in volgorde. an der Theke geeft aan waar de vraag gesteld moet worden. De indirecte vraag ob sie den Verlängerungsverlauf prüfen können vraagt vervolgens of zij de verlengingsgeschiedenis kunnen controleren. Het geheel betekent: “Breng het vandaag terug en vraag daarna bij de balie of ze de verlengingsgeschiedenis kunnen bekijken.”

3. Ich dachte, ich hätte es online verlängert, aber mein Konto wurde nie aktualisiert.

   Ik dacht dat ik het online had verlengd, maar mijn account werd nooit bijgewerkt.

   Ich dachte

   ik dacht

   ich hätte

   ik had (volgens de gedachte)

   online

   online

   verlängert

   verlengd

   aber

   maar

   Konto

   account

   wurde … aktualisiert

   werd bijgewerkt

   Uitgebreide uitleg

   Ich dachte is de verleden tijd (Präteritum) van denken: denken – dachte – gedacht. Hier betekent het dat de spreker eerder een bepaalde aanname had. Voorbeeld: Ich dachte, du kommst heute. — Ik dacht dat je vandaag kwam. ich hätte is de vorm van haben bij ich in de Konjunktiv II: haben – hätte. Samen met het voltooid deelwoord verlängert vormt het hier ich hätte ... verlängert. In deze gedachte wordt dat in het Nederlands natuurlijk weergegeven als ‘ik had ... verlengd’; de vorm kan de gedachte als niet-gecontroleerde of onzekere aanname markeren. Voorbeeld: Ich dachte, ich hätte die Frist verlängert. — Ik dacht dat ik de termijn had verlengd. online is een bijwoord en betekent dat de handeling via internet gebeurde. Het verandert hier niet van vorm. Voorbeeld: Sie hat das Formular online ausgefüllt. — Zij heeft het formulier online ingevuld. verlängert is hier het voltooid deelwoord van verlängern en betekent ‘verlengd’ of ‘langer geldig gemaakt’. Met haben vormt het een voltooide tijd: Ich habe die Frist verlängert. — Ik heb de termijn verlengd. In hätte ... verlängert staat hetzelfde deelwoord in een constructie met Konjunktiv II. aber verbindt twee delen met een tegenstelling: wat de spreker dacht staat tegenover wat er met het account gebeurde. Voorbeeld: Ich wollte kommen, aber ich war krank. — Ik wilde komen, maar ik was ziek. Konto betekent ‘account’ en is een onzijdig zelfstandig naamwoord: das Konto. In mein Konto geeft mein bezit aan; de vorm past hier bij een onzijdig zelfstandig naamwoord in het enkelvoud en bij deze naamvalspositie. Voorbeeld: Mein Konto ist gesperrt. — Mijn account is geblokkeerd. wurde ... aktualisiert is een passieve constructie. wurde is de verleden tijd van werden als hulpwerkwoord, en aktualisiert is het voltooid deelwoord van aktualisieren. Het onderwerp is mein Konto: dat is enkelvoud en staat hier als onderwerp in de nominatief, daarom staat het hulpwerkwoord op wurde; bij een meervoudig onderwerp staat bijvoorbeeld wurden. De uitvoerder wordt niet genoemd. Voorbeeld: Die Daten wurden aktualisiert. — De gegevens werden bijgewerkt. De hele zin volgt dit herbruikbare patroon: Ich dachte, ich hätte [iets] [handeling], aber [onderwerp] wurde nie [voltooid deelwoord]. Eerst geeft Ich dachte een eerdere gedachte aan. Daarna betekent ich hätte es online verlängert dat de spreker dacht het online te hebben verlengd. Aber leidt de tegenstelling in. Mein Konto wurde nie aktualisiert betekent dat het account nooit werd bijgewerkt. Samen: ‘Ik dacht dat ik het online had verlengd, maar mijn account werd nooit bijgewerkt.’

4. Wenn das System die Verlängerung nicht gespeichert hat, können die Mitarbeitenden dein Konto vielleicht anpassen.

   Als het systeem het niet heeft geregistreerd, kan het personeel je account misschien aanpassen.

   die Verlängerung

   de verlenging

   gespeichert

   opgeslagen

   können

   kunnen

   Mitarbeitenden

   medewerkers

   Konto

   account

   vielleicht

   misschien

   anpassen

   aanpassen

   Uitgebreide uitleg

   die Verlängerung betekent hier de verlenging, dus het voortzetten van de geldigheid van iets. Het is een zelfstandig naamwoord met het werkwoord verlängern als verwant basiswoord. Het lidwoord die hoort bij het grammaticale vrouwelijk van dit zelfstandig naamwoord; dat zegt op zichzelf niets over het aantal. gespeichert komt van speichern en betekent hier dat de verlenging in het systeem is opgeslagen of geregistreerd. Het is het voltooid deelwoord. In nicht gespeichert hat vormt het samen met hat een voltooide handeling: het systeem heeft de handeling niet uitgevoerd of niet als opgeslagen vastgelegd. De ontkenning nicht hoort bij deze handeling, niet bij het woord Verlängerung als zelfstandig naamwoord. können is hier de vorm van können voor een meervoudig onderwerp: die Mitarbeitenden. Het drukt mogelijkheid of vermogen uit: zij zijn eventueel in staat om iets te doen. Met een modaal werkwoord staat het andere werkwoord als infinitief aan het einde: können ... anpassen. Vergelijk: Ich kann das Konto anpassen. — “Ik kan het account aanpassen.” die Mitarbeitenden betekent de medewerkers. Mitarbeitenden is een zelfstandig gebruikt deelwoord van mitarbeiten, maar in deze zin functioneert het als een zelfstandig naamwoord voor personen die ergens werken. De vorm is meervoud; het woord is bovendien genderinclusief en noemt geen specifiek gender. Dat meervoud verklaart de vorm können, niet een enkelvoudige vorm. dein Konto bevat Konto, dat hier “account” betekent. Konto is een onzijdig zelfstandig naamwoord; daarom staat het bezittelijk woord hier als dein, niet bijvoorbeeld als deine. dein verwijst naar de aangesprokene, zoals ook in de vaste vertaling “je account”. Een bruikbaar voorbeeld is: Ich prüfe dein Konto. — “Ik controleer je account.” vielleicht verzacht de zekerheid: de aanpassing is mogelijk, maar niet zeker. Het verandert niet wie de handeling uitvoert; het geeft alleen de onzekerheid van de spreker over de mogelijkheid aan. anpassen betekent hier aanpassen of wijzigen. Het is een scheidbaar samengesteld werkwoord met de infinitief anpassen; na können blijft het als volledige infinitief bij elkaar. Voorbeeld: Wir passen die Einstellungen an. — “Wij passen de instellingen aan.” De bijzin begint met Wenn: “als”. In Wenn das System die Verlängerung nicht gespeichert hat is das System de uitvoerder van gespeichert hat, en is die Verlängerung datgene wat niet is opgeslagen. Omdat dit een bijzin is, staat de vervoegde vorm hat aan het einde. Daarna volgt de hoofdzin können die Mitarbeitenden dein Konto vielleicht anpassen: de medewerkers kunnen dan misschien het account aanpassen. De hoofdzin heeft können op de tweede zinsplaats en anpassen aan het einde. Samen betekent de hele uiting: “Als het systeem de verlenging niet heeft opgeslagen, kunnen de medewerkers je account misschien aanpassen.”

5. Ich möchte nicht streiten.

   Ik wil geen ruzie maken.

   Ich möchte

   ik wil graag

   nicht

   niet

   streiten

   ruzie maken

   Uitgebreide uitleg

   Ich möchte: Ich is de eerste persoon enkelvoud: de spreker verwijst naar zichzelf. möchte drukt hier een wens uit: ‘zou willen’ of, volgens de vaste vertaling, ‘wil’. Het is de gebruikelijke beleefde wensvorm van mögen; in deze constructie staat er een infinitief bij. Patroon: Ich möchte + infinitief = ‘Ik wil graag …’ of ‘Ik zou graag …’. Voorbeeld: Ich möchte helfen. — ‘Ik wil graag helpen.’ nicht: dit ontkent hier de handeling die erop volgt. Samen met streiten betekent het dus ‘niet ruziemaken’. In deze Duitse constructie staat nicht vóór de infinitief om die handeling te ontkennen. Voorbeeld: Ich möchte nicht warten. — ‘Ik wil niet wachten.’ streiten: dit is de infinitief van streiten en betekent hier ‘ruzie maken’. De infinitief staat na möchte, omdat möchte de vervoegde vorm is en streiten de gewenste handeling benoemt. In andere contexten kan streiten ook ‘discussiëren’ of ‘twisten’ betekenen; hier past ‘ruzie maken’ bij de vaste vertaling. Voorbeeld: Sie streiten oft. — ‘Zij maken vaak ruzie.’ Samen vormen de delen Ich möchte nicht streiten de structuur onderwerp + möchte + nicht + infinitief: de spreker zegt dat hij of zij geen ruzie wil maken. De volledige betekenis is: ‘Ik wil geen ruzie maken.’

6. Aber ich möchte erklären, was passiert ist.

   Maar ik wil wel uitleggen wat er is gebeurd.

   Aber

   maar

   ich möchte

   ik wil graag

   erklären

   uitleggen

   was

   wat

   passiert

   gebeurd

   ist

   is

   Uitgebreide uitleg

   Aber betekent hier “maar” en zet deze mededeling in contrast met wat eraan voorafging. Als verbindingswoord staat het los van de rest van de zin; het voegt zelf geen handeling toe. ich möchte betekent hier “ik wil graag”. möchte is de vorm van mögen die hier bij ich hoort; in deze gebruiksvorm drukt het een wens uit en klinkt het vaak zachter of beleefder dan ich will. Vergelijk: Ich möchte helfen. — “Ik wil graag helpen.” erklären is het werkwoord “uitleggen” of “verklaren”. Na möchte blijft het tweede werkwoord in de infinitief: ich möchte erklären — “ik wil uitleggen”. Het onderwerp van erklären blijft ich, omdat dezelfde spreker de handeling wil uitvoeren. was betekent hier “wat” en leidt de inhoud aan van wat er uitgelegd moet worden. Het is hier geen vraag naar een keuze tussen genoemde dingen, maar leidt een ingebedde inhoudelijke bijzin in: erklären, was ... — “uitleggen wat ...”. passiert komt van passieren, “gebeuren”. In was passiert ist is passiert het voltooid deelwoord en betekent het hier “gebeurd”. Het deelwoord ziet er toevallig hetzelfde uit als de tegenwoordige vorm voor de derde persoon enkelvoud in Was passiert? — “Wat gebeurt er?” ist is hier de tegenwoordige vorm van sein bij de derde persoon enkelvoud en werkt als hulpwerkwoord. Samen met passiert vormt het perfectum: ist passiert — “is gebeurd”. Omdat dit geheel in de bijzin was passiert ist staat, komt het hulpwerkwoord achteraan. In een zelfstandige zin staat dezelfde combinatie anders: Es ist passiert. — “Het is gebeurd.” De volledige opbouw is Aber + ich möchte + erklären + de inhoudelijke bijzin was passiert ist. Daardoor betekent de zin: “Maar ik wil wel uitleggen wat er is gebeurd.” De Nederlandse vertaling maakt met wel een bevestigende of enigszins contrasterende nadruk expliciet; in het Duits wordt het contrast hier vooral door Aber gedragen.

7. Bring einen Screenshot oder eine E-Mail mit, aus denen hervorgeht, dass du versucht hast, es zu verlängern.

   Neem een schermafbeelding of e-mail mee waarop te zien is dat je hebt geprobeerd het te verlengen.

   Bring … mit

   neem mee

   einen Screenshot

   een schermafbeelding

   oder

   of

   eine E-Mail

   een e-mail

   aus denen hervorgeht

   waaruit blijkt

   dass

   dat

   du

   je

   versucht hast

   hebt geprobeerd

   es

   het

   zu verlängern

   te verlengen

   Uitgebreide uitleg

   Bring ... mit is de gebiedende wijs voor één persoon die met du wordt aangesproken. Het werkwoord is mitbringen (‘meenemen’), een scheidbaar werkwoord: in deze hoofdzin staat Bring vooraan en komt mit aan het einde. Voorbeeld: Bring den Schlüssel mit. — Neem de sleutel mee. einen Screenshot is hier het lijdend voorwerp van Bring ... mit. Screenshot is mannelijk; daarom staat het onbepaalde lidwoord in de accusatief als einen. De vrouwelijke vorm is bijvoorbeeld eine E-Mail; in de accusatief blijft die vorm eine. oder verbindt twee alternatieven: een schermafbeelding of een e-mail. eine E-Mail is het tweede zelfstandig naamwoord en staat naast het eerste alternatief. aus denen hervorgeht betekent hier ‘waaruit blijkt’. hervorgehen is een scheidbaar werkwoord. In de bijzin staat de vervoegde vorm aan het einde: hervorgeht. aus krijgt hier een datief; denen is de meervoudige datiefvorm van het betrekkelijk voornaamwoord. Het betrekkelijk voornaamwoord verwijst naar de twee genoemde mogelijke documenten samen, niet naar één specifiek document. Voorbeeld: Aus dem Bericht geht hervor, dass sie angekommen ist. — Uit het verslag blijkt dat ze is aangekomen. dass leidt een bijzin in met de inhoud van wat blijkt. In een Duitse dass-bijzin staat de vervoegde werkwoordsvorm doorgaans aan het einde. du is de informele tweede persoon enkelvoud: ‘je/jij’. De vorm maakt duidelijk dat de aangesprokene degene is die de poging heeft gedaan. versucht hast komt van versuchen (‘proberen’). versucht is het voltooid deelwoord en hast is de tegenwoordige vorm van haben voor du. Samen vormen ze hier het perfectum ‘hebt geprobeerd’. Omdat dit in een bijzin staat, staat hast aan het einde van die bijzin. Bij versuchen volgt vaak zu plus een infinitief: versuchen, etwas zu tun. es is hier het lijdend voorwerp van verlängern: ‘het’. Het vaste input en de vertaling geven niet aan waarnaar es precies verwijst; de grammaticale rol en het bedoelde Nederlandse voornaamwoord zijn wel duidelijk. zu verlängern betekent ‘te verlengen’. De basisvorm is verlängern; zu markeert hier de infinitief die afhankelijk is van versucht. Voorbeeld: Sie versucht, den Vertrag zu verlängern. — Ze probeert het contract te verlengen. Samen heeft de zin deze opbouw: Bring [een document] mit, aus denen hervorgeht, dass du versucht hast, es zu verlängern. De spreker vraagt dus om een schermafbeelding of e-mail mee te nemen waaruit blijkt dat de aangesprokene geprobeerd heeft het betreffende ding te verlengen. mit maakt van Bring de betekenis ‘meenemen’, en de dass-bijzin geeft aan wat uit de documenten moet blijken.

8. Ich habe nur die Erinnerungs-E-Mail, keine Bestätigung.

   Ik heb alleen de herinneringsmail, geen bevestiging.

   Ich

   ik

   habe

   heb

   nur

   alleen

   Erinnerungs-E-Mail

   herinneringsmail

   keine

   geen

   Bestätigung

   bevestiging

   Uitgebreide uitleg

   Ich betekent hier “ik” en is het persoonlijke voornaamwoord voor de eerste persoon enkelvoud. Het staat als onderwerp bij habe. Een bruikbaar contrast is du = “jij” en ich = “ik”; de vorm van het voornaamwoord verandert dus met de persoon die spreekt. habe is de vorm van haben voor ich: ich habe = “ik heb”. In deze zin drukt haben bezit of beschikbaarheid uit: de spreker beschikt over één bepaald document. Voorbeelden: Ich habe die E-Mail. = “Ik heb de e-mail.” Wir haben die Bestätigung. = “Wij hebben de bevestiging.” nur beperkt wat volgt: “alleen”. Hier zegt het dat de spreker de herinneringsmail wel heeft, maar niet ook de genoemde bevestiging. nur staat vóór het beperkte onderdeel; het maakt niet van Ich of habe een andere vorm. Erinnerungs-E-Mail is een samengesteld zelfstandig naamwoord voor “herinneringsmail”: E-Mail betekent “e-mail” en Erinnerungs- geeft het soort e-mail aan. In het Duits wordt het geslacht en de verbuiging van zo’n samenstelling doorgaans door het laatste deel bepaald. die Erinnerungs-E-Mail is daarom vrouwelijk; na habe is het een lijdend voorwerp. Het meervoud is Erinnerungs-E-Mails. keine betekent hier “geen” en hoort bij Bestätigung. Bestätigung is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: “bevestiging”. Omdat het na habe het lijdend voorwerp is, staat het in de accusatief; bij vrouwelijke zelfstandige naamwoorden heeft kein in nominatief en accusatief dezelfde vorm: keine. Vergelijk: Ich habe keine E-Mail. = “Ik heb geen e-mail.” Bestätigung verwijst in deze vaste zin naar de ontbrekende bevestiging. keine Bestätigung vormt na de komma een verkorte tegenstellende aanvulling: het volledige, herhaalde deel zou zijn ich habe keine Bestätigung. Het werkwoord hoeft daar niet opnieuw te staan, omdat de lezer het uit Ich habe begrijpt. Samen betekent Ich habe nur die Erinnerungs-E-Mail, keine Bestätigung.: “Ik heb alleen de herinneringsmail, geen bevestiging.” De eerste helft noemt wat de spreker heeft; nur beperkt dat bezit, en de tweede helft maakt expliciet welk document ontbreekt. De formulering is een directe, neutrale manier om de beschikbare documentatie tegenover ontbrekende documentatie te stellen.

9. Erkläre das dann klar.

   Leg dat dan duidelijk uit.

   Erkläre

   leg uit

   das

   dat

   dann

   dan

   klar

   duidelijk

   Uitgebreide uitleg

   Erkläre komt van erklären en is hier de gebiedende wijs voor du: “leg uit”. De vorm richt zich dus tot één aangesproken persoon. In een mededelende zin zie je bijvoorbeeld Du erklärst das klar — “Je legt dat duidelijk uit.” Bij een beleefde aanspreekvorm gebruikt Duits een andere constructie, zoals Erklären Sie das klar. das is hier een aanwijzend voornaamwoord met de betekenis “dat”. Het verwijst naar iets dat uit de context duidelijk is, zonder dat de zin zelf precies benoemt waarnaar. Het woord staat in deze zin als datgene wat uitgelegd moet worden. Vergelijk in een nieuw voorbeeld: Erkläre das bitte. — “Leg dat alsjeblieft uit.” dann betekent hier “dan” in de zin van “vervolgens” of “op dat moment”: eerst is er een voorafgaande stap, daarna moet de uitleg duidelijk worden gegeven. Het is dus geen deel van het werkwoord erkläre, maar een apart tijds- of volgordeadverb. Voorbeeld: Lies die E-Mail und antworte dann. — “Lees de e-mail en antwoord dan.” klar betekent hier “duidelijk”. Het beschrijft hoe de uitleg moet gebeuren. Duits gebruikt bij zo’n bijwoordelijke bepaling dezelfde vorm als bijvoeglijk naamwoord: klar krijgt hier geen extra uitgang. Als zelfstandig beschrijvend woord kan het bijvoorbeeld zijn: Die Erklärung ist klar. — “De uitleg is duidelijk.” Samen vormt de zin een directe instructie: Erkläre geeft de opdracht, das noemt wat uitgelegd moet worden, dann plaatst de handeling na een voorafgaande stap, en klar geeft de gewenste manier aan. De volledige betekenis is daarom: “Leg dat dan duidelijk uit.”

10. Frag, wie du dasselbe Problem beim nächsten Mal vermeiden kannst.

    Vraag hoe je hetzelfde probleem de volgende keer kunt voorkomen.

    Frag

    vraag

    wie du

    hoe je

    dasselbe

    hetzelfde

    Problem

    probleem

    beim

    bij het

    nächsten

    volgende

    Mal

    keer

    vermeiden

    vermijden

    kannst

    kunt

    Uitgebreide uitleg

    Frag is de gebiedende wijs van fragen voor du: “vraag”. Het onderwerp du staat niet apart in de gebiedende wijs. Bijvoorbeeld: Frag ihn. — “Vraag het hem.” wie du leidt hier een indirecte vraag in en betekent “hoe je”. wie vraagt naar de manier; du is het onderwerp van de bijzin. In een directe vraag staat bijvoorbeeld Wie kannst du das vermeiden? — “Hoe kun je dat vermijden?” dasselbe betekent hier “hetzelfde”, met de nadruk op precies hetzelfde exemplaar of probleem als eerder bedoeld. Het is de vorm van derselbe bij een onzijdig zelfstandig naamwoord in het vierde naamvalstype: dasselbe Problem. De vorm past dus bij Problem, niet bij een verborgen zelfstandig naamwoord. das gleiche kan in veel contexten ongeveer hetzelfde betekenen, maar dasselbe benadrukt sterker identiteit. Problem is een onzijdig zelfstandig naamwoord: das Problem. In deze zin staat het als lijdend voorwerp bij vermeiden: je wilt een probleem vermijden. Meervoud: die Probleme. beim is de vaste samentrekking van bei dem. bei vraagt hier de datief; daarom staat het daarop volgende geheel in de datief. Bijvoorbeeld: beim Arzt — “bij de dokter”. nächsten is de verbogen vorm van nächst- in beim nächsten Mal. Samen betekent dit “de volgende keer”. Door het lidwoord in dem en de datief krijgt het bijvoeglijk naamwoord hier de uitgang -en; de uitgang hoort bij nächsten, niet bij Mal. Mal betekent hier “keer” in de tijdsaanduiding das nächste Mal / beim nächsten Mal. Het is onzijdig: das Mal; in beim nächsten Mal staat het na dem in de datief. Een ander voorbeeld: Beim ersten Mal war es schwierig. — “De eerste keer was het moeilijk.” vermeiden is de infinitief “vermijden”. Het is een sterk werkwoord met de vorm vermeiden – vermied – hat vermieden; in deze zin blijft het de infinitief omdat het samen met kannst een modale constructie vormt. Bijvoorbeeld: Wir wollen Fehler vermeiden. — “We willen fouten vermijden.” kannst is de tweede persoon enkelvoud van können: du kannst. Hier betekent het “kunt” en drukt het mogelijkheid of vermogen uit. Met een ander werkwoord staat de infinitief erbij: Du kannst das Problem vermeiden. — “Je kunt het probleem vermijden.” In de bijzin staat het vervoegde modale werkwoord achteraan: wie du ... vermeiden kannst. Samen heeft Frag de hoofdzinfunctie “Vraag”, waarna wie du dasselbe Problem beim nächsten Mal vermeiden kannst de inhoud van die vraag geeft: “hoe je hetzelfde probleem de volgende keer kunt voorkomen”. De ondergeschikte vraag gebruikt Duitse woordvolgorde: het inhoudswoord vermeiden staat vóór het vervoegde kannst aan het einde. De hele uiting is dus een opdracht om te vragen naar een manier waarop precies dat probleem een volgende keer kan worden vermeden.

11. Auch wenn mein Konto das Buch immer noch als überfällig anzeigt, möchte ich den Verlängerungsprozess verstehen.

    Ook als mijn account het boek nog steeds als te laat toont, wil ik het verlengingsproces begrijpen.

    Auch wenn

    ook als

    Konto

    account

    Buch

    boek

    immer noch

    nog steeds

    überfällig

    te laat

    anzeigt

    toont

    möchte ich

    ik wil graag

    Verlängerungsprozess

    verlengingsproces

    verstehen

    begrijpen

    Uitgebreide uitleg

    Auch wenn leidt een bijzin in met een voorwaarde of omstandigheid die niet verhindert wat daarna gebeurt: “ook als”. In een Duitse bijzin met auch wenn staat het vervoegde werkwoord doorgaans aan het einde. Voorbeeld: Auch wenn es regnet, gehe ich spazieren. — Ook als het regent, ga ik wandelen. Konto betekent hier “account” of “rekening”. Het zelfstandig naamwoord is onzijdig: das Konto; daarom staat hier het bezittelijke woord mein in de vorm die bij een onzijdig zelfstandig naamwoord past. Voorbeeld: Mein Konto ist gesperrt. — Mijn account is geblokkeerd. Buch betekent “boek”. Het is onzijdig: das Buch. In mein Konto ... das Buch ... is das Buch het lijdend voorwerp van anzeigen; bij een onzijdig zelfstandig naamwoord ziet de bepaalde vorm er in de nominatief en accusatief hetzelfde uit. Voorbeeld: Ich lese das Buch. — Ik lees het boek. immer noch betekent “nog steeds”: een toestand duurt voort tot het genoemde moment. Immer betekent op zichzelf vaak “altijd”, maar immer noch drukt hier voortduring uit. Voorbeeld: Sie wartet immer noch. — Ze wacht nog steeds. überfällig betekent hier dat iets te laat is, bijvoorbeeld omdat een uitleen- of betalingstermijn verstreken is. Het is een beschrijvend bijvoeglijk naamwoord. Voor een zelfstandig naamwoord krijgt het een uitgang, bijvoorbeeld ein überfälliges Buch — een boek dat te laat is. anzeigt komt van anzeigen en betekent hier “tonen” of “weergeven”. De vorm anzeigt is tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: het onderwerp is mein Konto. Anzeigen is een scheidbaar werkwoord: in een hoofdzin kan het voorvoegsel loskomen (Das Konto zeigt ... an), maar in deze bijzin blijft het als anzeigt aan het einde staan. Voorbeeld: Die App zeigt den Status an. — De app toont de status. möchte ich drukt een wens of beleefde intentie uit: “ik wil graag”. Möchte is de vorm die bij een wens van mögen wordt gebruikt; ich is het onderwerp. Omdat de bijzin vóór de hoofdzin staat, volgt in de hoofdzin eerst het vervoegde werkwoord möchte en daarna het onderwerp ich. De infinitief die bij deze constructie hoort, staat verderop aan het einde: Ich möchte helfen. — Ik wil graag helpen. Verlängerungsprozess betekent “verlengingsproces”. Het is een samengesteld zelfstandig naamwoord: Verlängerung verwijst naar verlenging en Prozess naar een proces. Het grammaticale geslacht van het samengestelde woord wordt bepaald door het laatste deel: der Prozess, dus der Verlängerungsprozess. Hier staat de accusatiefvorm den Verlängerungsprozess na verstehen. verstehen betekent “begrijpen”. Dit is de infinitief; na möchte blijft de infinitief onveranderd en staat hij aan het einde van de hoofdzin. Voorbeeld: Ich möchte die Regel verstehen. — Ik wil de regel begrijpen. Samen betekent de zin: “Ook als mijn account het boek nog steeds als te laat toont, wil ik het verlengingsproces begrijpen.” De bijzin Auch wenn mein Konto das Buch immer noch als überfällig anzeigt geeft de omstandigheid; möchte ich den Verlängerungsprozess verstehen geeft de wens van de spreker. Het patroon is: Auch wenn ... , möchte ich ... verstehen.

12. Mit diesem Vorgehen bleibt das Gespräch auf die Lösung des Problems konzentriert.

    Met die aanpak blijft het gesprek gericht op het oplossen van het probleem.

    diesem

    deze (in deze vorm)

    Vorgehen

    aanpak

    bleibt

    blijft

    Gespräch

    gesprek

    Lösung

    oplossing

    Problems

    probleem

    konzentriert

    gericht; geconcentreerd

    Uitgebreide uitleg

    diesem hoort bij Vorgehen. Het aanwijzende woord dies- staat hier in de datief enkelvoud; bij het onzijdige Vorgehen verschijnt daarom de vorm diesem. Het voorzetsel mit vereist hier de datief: mit diesem Vorgehen betekent “met deze aanpak”. Voorbeeld: Mit diesem Plan beginnen wir. — “Met dit plan beginnen we.” Vorgehen betekent hier “aanpak” of “werkwijze”. Het is een onzijdig zelfstandig naamwoord. Het verwante werkwoord is vorgehen, “te werk gaan”. Voorbeeld: Wir brauchen ein klares Vorgehen. — “We hebben een duidelijke aanpak nodig.” bleibt is de derde persoon enkelvoud van bleiben in de tegenwoordige tijd: ich bleibe, du bleibst, er/sie/es bleibt. Hier drukt het uit dat een toestand voortduurt. Das Gespräch is het onderwerp, dus de enkelvoudsvorm bleibt is passend. Voorbeeld: Die Tür bleibt offen. — “De deur blijft open.” Gespräch is een onzijdig zelfstandig naamwoord: “gesprek”. Het meervoud is Gespräche. In deze zin is das Gespräch het onderwerp van bleibt. Voorbeeld: Das Gespräch dauert lange. — “Het gesprek duurt lang.” Lösung betekent “oplossing” en is vrouwelijk: die Lösung. In de vaste combinatie auf etwas konzentriert sein staat het object na auf in de accusatief: auf die Lösung. Hier gaat het om datgene waarop de aandacht gericht is, niet om een fysieke verplaatsing. Voorbeeld: Wir konzentrieren uns auf die Lösung. — “Wij concentreren ons op de oplossing.” Problems is de genitief enkelvoud van het onzijdige zelfstandig naamwoord Problem. De uitgang -s drukt hier de relatie “van het probleem” uit: die Lösung des Problems betekent “de oplossing van het probleem”. Het meervoud is Probleme, dus niet Problems. Voorbeeld: Die Ursache des Problems ist unklar. — “De oorzaak van het probleem is onduidelijk.” konzentriert betekent hier “gericht” of “geconcentreerd”. Het is de als toestandsbeschrijving gebruikte vorm van konzentrieren in de constructie auf etwas konzentriert sein/bleiben. Met bleiben betekent auf die Lösung des Problems konzentriert bleiben dat die gerichtheid voortduurt. Voorbeeld: Sie bleibt auf ihre Aufgabe konzentriert. — “Zij blijft op haar taak gericht.” Samen vormen Mit diesem Vorgehen, bleibt das Gespräch en auf die Lösung des Problems konzentriert de volledige betekenis: “Met die aanpak blijft het gesprek gericht op het oplossen van het probleem.” des Problems maakt daarbij de relatie “van het probleem” binnen die Lösung des Problems duidelijk.