Een antiaanbakpan lenen en goed verzorgen | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Kann ich mir deine beschichtete Pfanne für das Gericht leihen, das ich gerade zubereite?

   Kan ik je koekenpan met antiaanbaklaag lenen voor iets dat ik aan het koken ben?

   Kann ich

   kan ik

   mir

   mezelf / mij

   deine

   jouw

   beschichtete

   met een coating bedekte

   Pfanne

   koekenpan

   das Gericht

   het gerecht

   leihen

   lenen

   gerade

   nu, op dit moment

   zubereite

   bereid

   Uitgebreide uitleg

   Kann ich is een veelgebruikt Duits patroon voor een beleefde vraag naar toestemming of mogelijkheid: Kann ich ...? = “Kan ik ...?” Het werkwoord können staat hier in de tegenwoordige tijd bij ich als kann; het zelfstandige werkwoord komt als infinitief aan het einde: Kann ich ... leihen?. mir is de datiefvorm van het persoonlijke voornaamwoord ich. In deze zin geeft het aan voor wie de handeling bedoeld is: de spreker wil de pan voor zichzelf lenen. Vergelijk: Ich leihe mir ein Buch. — “Ik leen een boek voor mezelf.” deine betekent hier “jouw” en hoort bij Pfanne. De bezittelijke vorm is gebaseerd op dein; de uitgang -e past zich hier aan de vrouwelijke accusatief enkelvoudsvorm van Pfanne aan. Het bezit betreft de aangesprokene, niet de spreker. beschichtete beschrijft dat de pan een coating heeft. Het is de verbogen vorm van beschichtet, hier bij het vrouwelijke zelfstandig naamwoord Pfanne in de accusatief enkelvoud: eine beschichtete Pfanne = “een pan met coating”. In de gegeven zin is de pan specifiek met deine aangeduid, maar de adjectiefuitgang blijft onderdeel van de naamwoordgroep. Pfanne betekent “pan”, in deze context een koekenpan. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Pfanne. Na leihen is het de geleende zaak en staat het in de accusatief: deine beschichtete Pfanne. für das Gericht geeft het doel aan: de pan is bedoeld voor het gerecht. Gericht betekent hier “gerecht” in de betekenis van bereid voedsel; het is een onzijdig zelfstandig naamwoord: das Gericht. Na für staat het bijbehorende naamwoord in de accusatief, die bij dit onzijdige lidwoord zichtbaar hetzelfde is als de nominatief: das Gericht. leihen is het infinitief “lenen”. In deze zin leent de spreker iets van de ander; Duits kan hetzelfde werkwoord ook gebruiken in de andere richting, wanneer iemand iets aan een ander uitleent. Het patroon hier is sich etwas leihen: iets voor zichzelf lenen. Voorbeeld: Ich leihe mir deinen Stift. — “Ik leen jouw pen.” gerade betekent hier “op dit moment” of “nu”. Het bepaalt de tijd van de bezigheid zubereite; het betekent hier niet “recht” of “precies” in een andere mogelijke betekenis. zubereite betekent hier “bereid” of “maak klaar”. De infinitief is zubereiten; bij ich in de tegenwoordige tijd is de vorm ich zubereite in deze bijzin. Zubereiten is een scheidbaar werkwoord: in een hoofdzin staat bijvoorbeeld Ich bereite das Gericht zu. In de relatieve bijzin blijft het voorvoegsel aan het einde: das ich gerade zubereite. das ich gerade zubereite specificeert welk gerecht bedoeld is: “dat ik op dit moment bereid”. das verwijst hier naar het onzijdige Gericht en heeft in de bijzin de accusatieffunctie, omdat het gerecht wordt bereid; ich is het onderwerp van zubereite. De bijzin staat na Gericht, en het vervoegde werkwoord staat aan het einde, zoals gebruikelijk in een Duitse bijzin. De hele vraag bouwt dus op uit Kann ich + mir + deine beschichtete Pfanne + für das Gericht + leihen, met de relatieve bijzin das ich gerade zubereite achter Gericht. De betekenis is: “Kan ik jouw pan met coating lenen voor het gerecht dat ik op dit moment bereid?”

2. Das kannst du, aber bitte benutze darin keine Metallutensilien.

   Dat mag, maar gebruik er alsjeblieft geen metalen keukengerei in.

   Das kannst du

   Dat mag je.

   aber

   maar

   bitte

   alsjeblieft

   benutze

   gebruik

   darin

   daarin

   keine

   geen

   Metallutensilien

   metalen keukengerei

   Uitgebreide uitleg

   Das kannst du is hier een korte toestemming: “Dat mag je.” Das is een aanwijzend voornaamwoord dat naar de voorgestelde handeling verwijst; het benoemt hier niet noodzakelijk een zelfstandig naamwoord. kannst is de vorm van können bij du: du kannst. In deze context drukt können uit dat iets toegestaan is, niet alleen dat het fysiek mogelijk is. Voorbeeld: Das kannst du machen. — “Dat mag je doen.” aber betekent “maar” en verbindt de toestemming met een beperking of aanvullende instructie. Voorbeeld: Du kannst kommen, aber nicht zu spät. — “Je mag komen, maar niet te laat.” bitte maakt de instructie beleefder: “alsjeblieft”. Het kan bij een verzoek of bevel staan, zonder zelf de handeling te benoemen. benutze is de gebiedende wijs voor du van benutzen (“gebruiken”): benutze! Het onderwerp du staat in deze bevelsvorm meestal niet in de zin. Voorbeeld: Benutze einen Holzlöffel. — “Gebruik een houten lepel.” darin betekent “daarin” of “erin”. Het is een Duits pronominaal bijwoord met da(r)- en in; hier verwijst het naar de eerder genoemde pan waarin iets wordt bereid. De verwijzing en de betekenis “erin” zitten in één bijwoord. Voorbeeld: Rühre darin um. — “Roer daarin.” keine is de ontkennende bepaler bij het meervoudige zelfstandig naamwoord Metallutensilien: “geen”. De vorm keine past hier bij een meervoudige nominale groep; ze drukt niet op zichzelf een bepaald aantal uit. Vergelijk: kein Metallutensil — “geen metalen gebruiksvoorwerp” (enkelvoud), tegenover keine Metallutensilien — “geen metalen gebruiksvoorwerpen” (meervoud). Metallutensilien is het meervoud van Metallutensil, een samenstelling voor gebruiksvoorwerpen van metaal. Het woord staat hier als lijdend voorwerp van benutze: wat men niet moet gebruiken, zijn metalen gebruiksvoorwerpen. De vorm Metallutensilien is meervoud; het eerste deel Metall- specificeert het soort utensil. Samen vormen de delen: eerst wordt de voorgestelde handeling toegestaan (Das kannst du), daarna begrenst aber bitte die toestemming met een beleefd verzoek. benutze darin keine Metallutensilien betekent “gebruik daarin geen metalen keukengerei”: gebruik in de genoemde pan geen metalen gebruiksvoorwerpen. De hele uiting betekent dus: “Dat mag je, maar gebruik er alsjeblieft geen metalen keukengerei in.”

3. Ich werde einen Holzlöffel benutzen, damit ich die Oberfläche nicht zerkratze.

   Ik zal een houten lepel gebruiken, zodat ik het oppervlak niet bekrast.

   Ich werde

   ik zal

   Holzlöffel

   houten lepel

   benutzen

   gebruiken

   damit

   zodat

   Oberfläche

   oppervlak

   nicht

   niet

   zerkratze

   bekras

   Uitgebreide uitleg

   Ich werde: Dit is een veelgebruikt toekomstpatroon: ich werde + infinitief betekent “ik zal …”. werde is de eerste persoon enkelvoud van werden; het onderwerp is hier dus ich. De infinitief van het hoofdwerkwoord staat verderop aan het einde van de hoofdzin. Holzlöffel: Dit is het zelfstandige naamwoord der Holzlöffel, “houten lepel”. Het is een samenstelling van Holz en Löffel; het laatste deel bepaalt het grammaticale geslacht. Na benutzen staat het in de accusatief: einen Holzlöffel. Het onbepaalde lidwoord geeft hier niet op zichzelf een getal aan; de zin introduceert een lepel als gebruiksvoorwerp. benutzen: De infinitief betekent “gebruiken”. In Ich werde ... benutzen blijft deze vorm onveranderd, omdat werden de persoonsvervoeging draagt en benutzen als infinitief aan het einde staat. Voorbeeld: Ich werde den Löffel benutzen. — “Ik zal de lepel gebruiken.” damit: Dit leidt een bijzin van doel in: “zodat” of “opdat”. In zo’n Duitse bijzin staat het vervoegde werkwoord doorgaans aan het einde. Patroon: ..., damit + onderwerp + ... + werkwoord. Oberfläche: Dit is die Oberfläche, “het oppervlak”. In de bijzin is het het lijdend voorwerp van zerkratzen; daarom staat het na die in de accusatief. Bij dit vrouwelijke woord zien nominatief en accusatief van het bepaalde lidwoord er hetzelfde uit: die Oberfläche. nicht: Dit ontkent hier de handeling zerkratze: het oppervlak wordt niet bekrast. De negatie hoort dus bij de betekenis van het tweede deel van de zin en niet bij damit. zerkratze: Dit is de eerste persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd van zerkratzen, “bekrassen” of “krassen op”. De vorm correspondeert met het onderwerp ich. In de damit-bijzin staat die vorm aan het einde. Voorbeeld: Ich zerkratze die Oberfläche nicht. — “Ik bekras het oppervlak niet.” Samen vormen de delen: Ich werde einen Holzlöffel benutzen = “Ik zal een houten lepel gebruiken”. damit ich die Oberfläche nicht zerkratze geeft het doel daarvan: “zodat ik het oppervlak niet bekras”. De volledige betekenis is dus: “Ik zal een houten lepel gebruiken, zodat ik het oppervlak niet bekras.”

4. Halte die Hitze auch auf mittlerer Stufe, denn hohe Hitze kann die Beschichtung beschädigen.

   Houd de temperatuur ook middelhoog, want een hoge temperatuur kan de antiaanbaklaag beschadigen.

   Halte

   houd

   die Hitze

   de hitte

   auch

   ook

   auf mittlerer Stufe

   op een middelhoog niveau

   denn

   want

   hohe

   hoge

   kann

   kan

   die Beschichtung

   de antiaanbaklaag

   beschädigen

   beschadigen

   Uitgebreide uitleg

   Halte komt van halten en is hier de gebiedende wijs voor du: “houd …”. De imperatief gebruikt dus niet de infinitief halten. Voorbeeld: Halte die Tür offen. — “Houd de deur open.” die Hitze betekent hier “de hitte” of, in deze kookcontext, de temperatuurwarmte. Hitze is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; die blijft hier dezelfde vorm in de accusatief na halten, omdat vrouwelijk die in nominatief en accusatief gelijk is. auch voegt “ook” toe. Het verbindt deze aanwijzing met een andere relevante handeling of instelling, zonder op zichzelf te zeggen welke dat precies is. auf mittlerer Stufe geeft de instelling aan waarop iets gehouden moet worden: “op een middelhoog niveau” of natuurlijker in deze context “op een middelhoge stand”. Stufe is een vrouwelijke vorm. Na auf staat hier de datief, omdat het om een vaste positie of instelling gaat; daarom is het mittlerer, niet bijvoorbeeld mittlere. Het bijvoeglijk naamwoord mittel betekent “middel-” en vormt hier de verbogen vorm mittlerer. denn leidt een redengevende hoofdzin in: “want”. Anders dan bij een bijzin met weil blijft de gewone hoofdzinvolgorde behouden. Voorbeeld: Ich gehe, denn ich bin müde. — “Ik ga, want ik ben moe.” hohe betekent hier “hoge” en beschrijft Hitze. Het bijvoeglijk naamwoord heeft de basisvorm hoch; voor het vrouwelijke zelfstandig naamwoord Hitze krijgt het in deze naamwoordgroep de vorm hohe. In auf mittlerer Stufe is juist mittlerer de verbogen vorm van mittel; hohe is niet afgeleid van Hitze. kann is de derde persoon enkelvoud van het modale werkwoord können: “kan”. Het onderwerp is hohe Hitze, een enkelvoudige naamwoordgroep. Een modaal werkwoord staat samen met een infinitief; die infinitief staat hier aan het einde van de redengevende hoofdzin. die Beschichtung betekent “de coating” of hier, volgens de vaste vertaling, “de antiaanbaklaag”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord. die is hier accusatief, omdat de coating datgene is wat beschadigd kan worden; bij vrouwelijke zelfstandige naamwoorden ziet de accusatiefvorm van het lidwoord er hetzelfde uit als de nominatiefvorm. beschädigen betekent “beschadigen”. Dit is de infinitief die bij kann hoort. De persoons- en getalsinformatie zit in kann, niet in beschädigen. Voorbeeld: Hohe Hitze kann die Beschichtung beschädigen. — “Hoge temperatuur kan de antiaanbaklaag beschadigen.” Samen vormt Halte die Hitze auch auf mittlerer Stufe een instructie om de hitte eveneens op een middelhoge stand te houden. denn verbindt die instructie met de reden hohe Hitze kann die Beschichtung beschädigen: een hoge temperatuur kan de antiaanbaklaag beschadigen. De volledige betekenis is dus: “Houd de temperatuur ook middelhoog, want een hoge temperatuur kan de antiaanbaklaag beschadigen.”

5. Ich frage lieber jetzt, als zu raten und die Pfanne zu ruinieren.

   Ik vraag het liever nu dan dat ik gok en de pan verpest.

   frage

   vraag

   lieber

   liever

   jetzt

   nu

   als

   dan

   zu raten

   gokken

   die Pfanne

   de pan

   zu ruinieren

   verpesten

   Uitgebreide uitleg

   frage komt van fragen (“vragen”). Ich frage is de tegenwoordige tijd in de eerste persoon enkelvoud: “ik vraag”. In deze zin is het voorwerp van vragen niet afzonderlijk genoemd; de vertaling maakt duidelijk dat de spreker het nu wil vragen. lieber betekent hier “liever” en drukt een voorkeur uit. Een bruikbaar patroon is Ich mache lieber X, als Y zu machen — “Ik doe liever X dan Y te doen”. Het gaat hier om de keuze om te vragen in plaats van te gokken. jetzt betekent “nu”. Het is een bijwoord van tijd en bepaalt wanneer frage plaatsvindt. Ich frage jetzt betekent “ik vraag nu”. als verbindt hier de voorkeurskeuze met het alternatief: lieber X, als Y. In deze constructie betekent het “dan”, niet “als” in de voorwaardelijke betekenis. Bijvoorbeeld: Ich bleibe lieber hier, als zu warten. — “Ik blijf liever hier dan te wachten.” zu raten bestaat uit zu plus het infinitief raten. In deze context betekent raten “gokken” of “raden zonder het zeker te weten”; het kan in andere contexten ook “advies geven” betekenen. De vorm zu raten is de zu-infinitief, die hier het alternatief na als vormt. Voorbeeld: Es ist besser, nachzufragen, als zu raten. — “Het is beter om het na te vragen dan te gokken.” die Pfanne betekent “de pan”. Pfanne is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat hier het bepaalde lidwoord die bij deze naamwoordgroep. Het meervoud is die Pfannen. In deze zin gaat het, in overeenstemming met de vertaling, om één concrete pan. zu ruinieren bestaat uit zu plus het infinitief ruinieren, “verpesten” of “ruïneren”. Het is een tweede zu-infinitief die bij het alternatief hoort. Het voorwerp staat ervoor: die Pfanne zu ruinieren — “de pan verpesten”. De hele structuur is Ich frage lieber jetzt, als zu raten und die Pfanne zu ruinieren. Ich frage geeft de handeling van de spreker weer, lieber jetzt maakt duidelijk dat die handeling bij voorkeur nu gebeurt, en als zu raten und die Pfanne zu ruinieren noemt de twee handelingen die als alternatief worden genoemd. Samen betekent de zin: “Ik vraag het liever nu dan dat ik gok en de pan verpest.”

6. Das hilft. Sie sollte länger halten, wenn du vorsichtig mit ihr umgehst.

   Dat helpt. De pan zou langer mee moeten gaan als je er voorzichtig mee omgaat.

   Das

   dat / dit

   hilft

   helpt

   Sie sollte

   de pan zou moeten

   länger

   langer

   halten

   meegaan; standhouden

   wenn

   als / wanneer

   vorsichtig

   voorzichtig

   mit ihr umgehst

   ermee omgaat

   Uitgebreide uitleg

   Das verwijst hier naar de voorafgaande handeling of informatie als geheel: “dat”. Het is een aanwijzend voornaamwoord; de concrete verwijzing wordt door de context bepaald en is niet hetzelfde als het vrouwelijke voornaamwoord sie verderop. hilft is de vorm van helfen in de derde persoon enkelvoud van de tegenwoordige tijd: “helpt”. De klinkerwisseling is helfen → hilft; vergelijk Ich helfe (“ik help”) met Er hilft (“hij helpt”). In deze zin betekent het dat iets nuttig is. Sie sollte bevat het vrouwelijke persoonlijke voornaamwoord sie (“zij” of, volgens de vertaling en context, “de pan”) en sollte, de hier gebruikte vorm van sollen. In deze zin drukt sollte geen bevel uit, maar de verwachting uit dat de pan langer zal meegaan: “zou moeten”. Deze vorm is ook de vorm die in andere personen of tijden door de context kan worden onderscheiden, bijvoorbeeld du solltest; de vorm sollte zelf bewijst dus niet op zichzelf het geslacht van het onderwerp. länger is de vergrotende trap van lang: “langer”. Het beschrijft hier een langere gebruiksduur. De basisvorm is lang, de vergelijking is länger, bijvoorbeeld: Diese Pfanne hält länger. — “Deze pan gaat langer mee.” halten betekent hier “meegaan” of “standhouden”, niet “iets vasthouden”. Na het modale werkwoord sollte staat het hoofdwerkwoord in de infinitief: sollte ... halten. In deze betekenis kan bijvoorbeeld Der Akku hält lange. betekenen: “De batterij gaat lang mee.” wenn leidt een voorwaardelijke bijzin in: “als” of “wanneer”. Het maakt duidelijk onder welke voorwaarde de verwachte langere gebruiksduur geldt. In een Duitse bijzin met wenn staat het vervoegde werkwoord aan het einde; hier staat umgehst daarom achteraan in het tweede zinsdeel. vorsichtig betekent “voorzichtig”. Het is hier een bijwoord bij de manier waarop je met de pan omgaat. Het woord verandert in deze functie niet mee met het onderwerp. Een bruikbaar contrast is vorsichtig tegenover unvorsichtig: “voorzichtig” tegenover “onvoorzichtig”. mit ihr umgehst bevat mit ihr (“ermee”, letterlijk “met haar”) en umgehst, de vorm van het scheidbare werkwoord umgehen voor du: “je omgaat”. In deze betekenis vraagt umgehen het voorzetsel mit: mit etwas umgehen betekent “met iets omgaan”. ihr staat na mit in de datief en verwijst volgens de vaste vertaling naar de pan; sie en ihr zijn dus verschillende naamvalsvormen van hetzelfde vrouwelijke referent. In de bijzin staat de vervoegde vorm umgehst aan het einde. Bijvoorbeeld: Du gehst vorsichtig mit dem Glas um. — “Je gaat voorzichtig met het glas om.” Samen betekent Das hilft.: “Dat helpt.” Daarna geeft Sie sollte länger halten de verwachting: “De pan zou langer mee moeten gaan.” De bijzin wenn du vorsichtig mit ihr umgehst voegt de voorwaarde toe: “als je er voorzichtig mee omgaat.” De volledige betekenis is dus: “Dat helpt. De pan zou langer mee moeten gaan als je er voorzichtig mee omgaat.”

7. Soll ich die Pfanne von Hand spülen, statt sie in die Spülmaschine zu stellen?

   Moet ik de pan met de hand afwassen in plaats van hem in de vaatwasser te doen?

   Soll ich

   zal ik…?

   Pfanne

   pan

   von Hand

   met de hand

   spülen

   afwassen

   statt

   in plaats van

   sie

   hem, de pan

   Spülmaschine

   vaatwasser

   stellen

   zetten

   Uitgebreide uitleg

   Soll ich is een vaste vraagvorm met sollen in de eerste persoon: de spreker vraagt of hij/zij iets moet of zal doen. sollen staat hier in de tegenwoordige tijd; ich soll wordt in een ja/nee-vraag Soll ich ...?. Het zelfstandige werkwoord komt aan het einde: Soll ich warten? = “Moet ik wachten?” Pfanne betekent hier “pan”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Pfanne. De vorm verandert in deze zin niet door de naamval, omdat het woord na die hier als lijdend voorwerp staat: die Pfanne. von Hand betekent “met de hand”, dus zonder de vaatwasser. Deze woordgroep kan ook bij andere handelingen staan, bijvoorbeeld: Ich wasche das Glas von Hand. = “Ik was het glas met de hand.” spülen is hier het Duitse werkwoord voor afwassen of spoelen. De infinitief spülen staat aan het einde van de hoofdzin omdat Soll ich het vervoegde werkwoord soll op de eerste plaats heeft gezet. In de volgende voorbeeldzin is de gebiedende vorm zichtbaar: Spül die Pfanne von Hand. = “Was de pan met de hand af.” statt leidt een alternatief in: iets doen in plaats van iets anders doen. In deze zin volgt een constructie met zu: statt ... zu stellen = “in plaats van ... te zetten”. Een ander voorbeeld is Sie geht zu Fuß, statt den Bus zu nehmen. = “Ze gaat te voet in plaats van de bus te nemen.” die Pfanne wordt later opnieuw aangeduid met sie. Dit is hier de vrouwelijke enkelvoudsvorm in de vierde naamval, omdat de pan het voorwerp is van stellen; sie betekent dus “hem” in de Nederlandse vertaling, omdat pan in het Nederlands een de-woord is. Het Duitse grammaticale geslacht en het Nederlandse woordgeslacht hoeven niet overeen te komen. Spülmaschine betekent “vaatwasser”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Spülmaschine. In in die Spülmaschine staat het na in in de vierde naamval, omdat er een beweging naar binnen wordt uitgedrukt. Bij een plaats zonder beweging staat vaak de derde naamval: Die Pfanne ist in der Spülmaschine. = “De pan staat in de vaatwasser.” stellen betekent hier “zetten” of “plaatsen”. Het beschrijft het plaatsen van de pan in de vaatwasser; de infinitief staat als zu stellen na statt. stellen contrasteert in veel gebruikssituaties met stehen: Ich stelle das Glas auf den Tisch. = “Ik zet het glas op tafel”; Das Glas steht auf dem Tisch. = “Het glas staat op tafel.” Geheel samengevoegd vraagt de spreker: Soll ich die Pfanne von Hand spülen — “Moet ik de pan met de hand afwassen” — statt sie in die Spülmaschine zu stellen — “in plaats van hem in de vaatwasser te doen?” De vraag vergelijkt dus twee mogelijke handelingen: de pan met de hand afwassen of de pan in de vaatwasser zetten.

8. Spül sie vorsichtig von Hand und trockne sie ab, bevor du sie zurückbringst.

   Was de pan voorzichtig met de hand af en droog hem voordat je hem terugbrengt.

   Spül

   was af

   sie

   hem; de pan

   vorsichtig

   voorzichtig

   von Hand

   met de hand

   trockne … ab

   droog ... af

   sie

   hem; de pan

   bevor

   voordat

   sie

   hem; de pan

   zurückbringst

   terugbrengt

   Uitgebreide uitleg

   Spül is hier de gebiedende wijs van spülen (“afwassen”): de spreker geeft één persoon een instructie. Vergelijk in een volledige zin: Du spülst die Pfanne. — “Je wast de pan af.” Het eerste sie verwijst hier, zoals de vertaling en de context bevestigen, naar die Pfanne (“de pan”). Het is een persoonlijk voornaamwoord in de vierde naamval (accusatief), omdat de pan het voorwerp van spül is. De vorm sie past hier bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord; in andere contexten kan dezelfde vorm een andere functie hebben. vorsichtig betekent “voorzichtig”. Het is hier een bijwoord: het beschrijft hoe het wassen moet gebeuren. Als bijvoeglijk naamwoord krijgt het in een andere constructie een uitgang, bijvoorbeeld in eine vorsichtige Person — “een voorzichtige persoon”. von Hand is een vaste uitdrukking voor “met de hand”. von regeert hier de datief, maar het zelfstandig naamwoord zelf ziet er in het enkelvoud hetzelfde uit als in de nominatief en accusatief: die Hand — der Hand. Een herbruikbaar voorbeeld is Das mache ich von Hand. — “Dat doe ik met de hand.” trockne ... ab hoort bij het scheidbare werkwoord abtrocknen (“afdrogen”). In de gebiedende wijs van du staat het werkwoord als trockne vooraan en komt het partikel ab aan het einde: Trockne die Pfanne ab. — “Droog de pan af.” Het tweede sie is opnieuw de pan en is het voorwerp van deze handeling. bevor leidt een bijzin in met de betekenis “voordat”. In zo’n Duitse bijzin staat het vervoegde werkwoord aan het einde. Het derde sie verwijst opnieuw naar de pan; de vertaling maakt die referentie expliciet met “hem”. zurückbringst is de vorm van zurückbringen voor du in de tegenwoordige tijd: “terugbrengt”. Het werkwoord betekent “terugbrengen”. In deze bevor-bijzin staat de vervoegde vorm als één woord aan het einde: bevor du sie zurückbringst. Vergelijk: Du bringst die Pfanne zurück. — “Je brengt de pan terug.” In de hoofdzin wordt zurück los geplaatst, maar in deze bijzin blijft zurückbringst samengevoegd. Samen betekent Spül sie vorsichtig von Hand “Was de pan voorzichtig met de hand af”, und trockne sie ab “en droog hem af”, en bevor du sie zurückbringst “voordat je hem terugbrengt”. De volledige betekenis is: “Was de pan voorzichtig met de hand af en droog hem voordat je hem terugbrengt.”

9. Ich bringe sie sauber zurück, nachdem ich mit dem Kochen fertig bin.

   Ik breng de pan schoon terug nadat ik klaar ben met koken.

   Ich

   ik

   bringe … zurück

   terugbrengen

   sie

   de pan

   sauber

   schoon

   nachdem

   nadat

   mit dem Kochen

   met koken

   fertig bin

   klaar ben

   Uitgebreide uitleg

   Ich betekent hier “ik”. Dit is de eerste persoon enkelvoud van het persoonlijke voornaamwoord. De vorm verandert volgens de grammaticale naamval, bijvoorbeeld ich als onderwerp tegenover mich als lijdend voorwerp: Ich sehe mich im Spiegel. — “Ik zie mezelf in de spiegel.” bringe ... zurück komt van zurückbringen en betekent hier “terugbrengen”. Het is een scheidbaar werkwoord: in een hoofdzin staat bringe op de werkwoordplaats en staat zurück aan het einde van de hoofdzin. De vorm bringe is de eerste persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd; bij ich hoort dus ich bringe. Voorbeeld: Ich bringe das Buch morgen zurück. — “Ik breng het boek morgen terug.” sie is hier het lijdend voorwerp van zurückbringen en verwijst, volgens de vaste vertaling en de context, naar de pan. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het persoonlijke voornaamwoord in de accusatief. Dezelfde vorm kan in andere contexten ook een andere grammaticale functie hebben; het concrete referent wordt hier door de gegeven vertaling ondersteund. sauber betekent hier “schoon”. Het beschrijft de toestand waarin de pan wordt teruggebracht en staat hier als bijwoord bij de handeling, niet als verbogen bijvoeglijk naamwoord vóór een zelfstandig naamwoord. Als bijvoeglijk naamwoord vóór een zelfstandig naamwoord kan de vorm wel verbuigen, bijvoorbeeld eine saubere Pfanne — “een schone pan”. nachdem leidt een bijzin in met de betekenis “nadat”. In zo’n bijzin staat het vervoegde werkwoord doorgaans achteraan. De volgorde is hier dus nachdem ... fertig bin, terwijl de hoofdzin Ich bringe ... zurück bevat. Voorbeeld: Nachdem ich gegessen habe, gehe ich spazieren. — “Nadat ik heb gegeten, ga ik wandelen.” mit dem Kochen betekent “met koken”. Kochen is hier een van het werkwoord afgeleid zelfstandig gebruikt infinitief en wordt daarom met een hoofdletter geschreven. Na mit staat de datief: dem Kochen. Het patroon mit dem Kochen fertig sein betekent “klaar zijn met koken”; het betekent niet dat mit hier het middel “met behulp van” aanduidt. fertig bin betekent hier “klaar ben”. fertig is het beschrijvende woord en bin is de eerste persoon enkelvoud van sein (“zijn”). Samen vormen ze fertig sein mit + datief: Ich bin mit dem Kochen fertig. — “Ik ben klaar met koken.” Omdat dit in een nachdem-bijzin staat, komt bin aan het einde: nachdem ich mit dem Kochen fertig bin. Geheel samengevoegd: Ich bringe sie sauber zurück betekent “Ik breng de pan schoon terug”. Daarna specificeert nachdem ich mit dem Kochen fertig bin wanneer dat gebeurt: “nadat ik klaar ben met koken”. De volledige zin betekent dus: “Ik breng de pan schoon terug nadat ik klaar ben met koken.”

10. Lass mich wissen, wie das Gericht wird.

    Laat me weten hoe het gerecht wordt.

    Lass mich wissen

    laat me weten

    wie

    hoe

    Gericht

    gerecht

    wird

    wordt

    Uitgebreide uitleg

    Lass mich wissen is een vaste, herbruikbare manier om iemand te vragen iets te vertellen: letterlijk ongeveer “laat mij weten”. Lass is de gebiedende wijs van lassen bij du; mich is de accusatiefvorm van het persoonlijk voornaamwoord ich en verwijst hier naar de persoon die de informatie moet ontvangen; wissen betekent “weten”. Het patroon is Lass mich wissen, ... + de informatie die je wilt krijgen. Voorbeeld: Lass mich wissen, wann du ankommst. — “Laat me weten wanneer je aankomt.” wie betekent hier “hoe” en leidt de indirecte vraag in die beschrijft wat je wilt weten. In zo’n bijzin staat het vervoegde werkwoord in het Duits aan het einde. Gericht betekent hier “gerecht”, dus bereid voedsel. Het is een zelfstandig naamwoord: das Gericht; het meervoud is die Gerichte. Het woord kan in andere contexten ook “rechtbank” of “gerechtelijke zaak” betekenen, maar de vertaling en de kookcontext ondersteunen hier de betekenis “gerecht”. wird is hier de vorm van werden voor er, sie of es in de tegenwoordige tijd. In combinatie met wie betekent wie das Gericht wird “hoe het gerecht wordt”, met de nadruk op het resultaat of de uiteindelijke toestand. Andere vormen zijn bijvoorbeeld ich werde en du wirst. In deze bijzin staat wird achteraan, na het onderwerp das Gericht. Samen betekent Lass mich wissen, wie das Gericht wird.: “Laat me weten hoe het gerecht wordt.” De eerste woordgroep is het verzoek; de daaropvolgende indirecte vraag benoemt precies welke informatie de spreker wil ontvangen.