Verantwoordelijkheid nemen voor een beschadigde geleende zaag | Leer duits in het Nederla…

Uitleg van de zinnen

1. Ich muss ehrlich über die Säge sprechen, die ich ausgeliehen habe.

   Ik moet eerlijk zijn over de zaag die ik heb geleend.

   Ich muss

   ik moet

   ehrlich

   eerlijk

   über

   over

   Säge

   zaag

   sprechen

   spreken

   ausgeliehen

   geleend

   Uitgebreide uitleg

   Ich muss: Dit betekent hier dat de spreker iets moet doen. muss is de vorm van müssen voor ich in de tegenwoordige tijd; bij een modaal werkwoord staat het andere werkwoord als infinitief aan het einde van de hoofdzin: Ich muss sprechen = “Ik moet spreken”. ehrlich: Hier beschrijft dit bijvoeglijk naamwoord hoe de spreker spreekt: eerlijk. Duits gebruikt een bijvoeglijk naamwoord vaak onveranderd als bijwoord; daarom krijgt ehrlich hier geen uitgang. Voorbeeld: Sie spricht ehrlich. = “Zij spreekt eerlijk.” über: In über die Säge sprechen betekent über “over”. Voor het onderwerp van gesprek gebruikt Duits hier über met de accusatief. Het lidwoord die hoort bij Säge en heeft in het vrouwelijk enkelvoud in de nominatief en accusatief dezelfde vorm. Säge: die Säge betekent “de zaag”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; het meervoud is die Sägen. In deze zin is de zaag het onderwerp waarover de spreker moet spreken. sprechen: Dit is de infinitief “spreken”. Na muss blijft de infinitief onveranderd en staat hij aan het einde van de hoofdzin. Voorbeelden: Ich spreche ehrlich. = “Ik spreek eerlijk.”; Wir müssen sprechen. = “Wij moeten spreken.” ausgeliehen: Hier betekent dit “geleend”. Het hoort bij ausleihen, in deze constructie “lenen” of “lenen van iemand”. ausleihen is een scheidbaar werkwoord; het voltooid deelwoord is ausgeliehen en wordt in het perfectum met haben gebruikt: Ich habe die Säge ausgeliehen. = “Ik heb de zaag geleend.” In de relatieve bijzin staat het voltooid deelwoord aan het einde: die ich ausgeliehen habe = “die ik heb geleend”. Samen betekent über die Säge sprechen “over de zaag spreken”. De bijzin die ich ausgeliehen habe bepaalt over welke zaag het gaat: het is de zaag die de spreker heeft geleend. De hele zin betekent daarom: “Ik moet eerlijk zijn over de zaag die ik heb geleend.”

2. Kannst du erklären, was passiert ist?

   Kun je uitleggen wat er is gebeurd?

   Kannst du

   kun je

   erklären

   uitleggen

   was passiert ist

   wat er is gebeurd

   Uitgebreide uitleg

   Kannst du: Dit is een herbruikbaar vraagpatroon met können in de vorm kannst bij du. Können drukt hier uit dat de aangesprokene iets kan doen; in een verzoek kan de vraag daardoor natuurlijk als “kun je ...?” worden vertaald. In een gewone Duitse vraag staat het vervoegde werkwoord vooraan: Kannst du ...? — “Kun je ...?” Het andere werkwoord blijft als infinitief staan. erklären: Dit is de infinitief van erklären, “uitleggen”. Na een vervoegde vorm van een modaal werkwoord, zoals kannst, staat het andere werkwoord in de infinitief: Du kannst erklären — “Je kunt uitleggen.” Erklären betekent iets begrijpelijk maken; beschreiben betekent iets beschrijven. Die werkwoorden zijn dus niet automatisch uitwisselbaar. was passiert ist: Dit is een bijzin die aangeeft wat er uitgelegd moet worden: “wat er is gebeurd”. Was is hier het vraagwoord “wat” en leidt een indirecte vraag in. Passiert is het voltooid deelwoord (Partizip II) van passieren, “gebeuren”; het is dus niet de tegenwoordige werkwoordsvorm in deze constructie. Samen met ist vormt het het perfect. Ist is de derde persoon enkelvoud van sein en fungeert hier als hulpwerkwoord. In deze Duitse bijzin staan de werkwoordsvormen aan het einde: was passiert ist. Vergelijk Was ist passiert? — “Wat is er gebeurd?” als zelfstandige vraag, tegenover Ich weiß, was passiert ist. — “Ik weet wat er is gebeurd.” Samen ontstaat de vraag Kannst du erklären, was passiert ist?: “Kun je uitleggen wat er is gebeurd?” Kannst du vraagt of de aangesprokene iets kan doen, erklären benoemt die handeling en was passiert ist benoemt wat uitgelegd moet worden. De formulering is alledaags en gebruikt de informele aanspreekvorm du.

3. Das Sägeblatt wurde beschädigt, während ich dickes Holz gesägt habe.

   Het zaagblad raakte beschadigd terwijl ik dik hout zaagde.

   Sägeblatt

   zaagblad

   wurde beschädigt

   raakte beschadigd

   während

   terwijl

   dickes

   dik

   Holz

   hout

   gesägt

   gezaagd

   Uitgebreide uitleg

   Sägeblatt betekent hier “zaagblad”. Het is een samenstelling van Säge (“zaag”) en Blatt (“blad”); het hele woord is het zelfstandige naamwoord voor het snijdende blad van een zaag. Het is onzijdig: das Sägeblatt; het meervoud is die Sägeblätter. wurde beschädigt betekent hier “raakte beschadigd” of “werd beschadigd”. wurde is de verleden tijd van werden bij het onderwerp das Sägeblatt (derde persoon enkelvoud). Samen met het voltooid deelwoord beschädigt vormt dit het passief: het zaagblad ondergaat de beschadiging, terwijl de veroorzaker niet wordt genoemd. Vergelijk: Das Blatt wurde beschädigt. — “Het blad raakte beschadigd.” während betekent “terwijl” en leidt hier een bijzin in. In zo’n Duitse bijzin staat de persoonsvorm aan het einde; hier staat habe dus na gesägt. dickes betekent hier “dik” en beschrijft Holz. De vorm is de verbogen vorm van dick; de uitgang -es past bij een onzijdig enkelvoudig zelfstandig naamwoord zonder lidwoord in deze naamval. Vergelijk: dickes Papier — “dik papier”. De basisvorm is dick, met de vergrotende trap dicker (“dikker”) en am dicksten (“het dikst”). Holz betekent “hout”. Het is hier materiaal dat wordt gezaagd en wordt als stofnaam gebruikt; daarom staat het zonder meervoudsbetekenis in deze zin. Holz is onzijdig: das Holz. gesägt betekent hier “gezaagd”. Het is het voltooid deelwoord van sägen (“zagen”). In ich ... gesägt habe vormt het met habe de voltooide tijd: letterlijk “ik heb gezaagd”. In deze bijzin beschrijft dat de zaaghandeling tijdens de beschadiging. Voorbeeld: Ich habe das Holz gesägt. — “Ik heb het hout gezaagd.” Samen vormt während ich dickes Holz gesägt habe de bijzin “terwijl ik dik hout zaagde”. Het onderwerp van die bijzin is ich (“ik”); de handeling is dickes Holz zagen. De hoofdzin Das Sägeblatt wurde beschädigt staat in het passief: het zaagblad is datgene wat beschadigd raakte. De volledige betekenis is dus: “Het zaagblad raakte beschadigd terwijl ik dik hout zaagde.”

4. War das Holz zu dick für diese Säge?

   Was het hout te dik voor die zaag?

   War

   was

   Holz

   hout

   zu dick

   te dik

   für

   voor

   diese

   deze

   Säge

   zaag

   Uitgebreide uitleg

   War is de verleden tijd van sein (“zijn”), hier in een ja-neevraag. In een gewone hoofdzin staat het werkwoord vaak op de tweede plaats, maar in deze vraag staat het vervoegde werkwoord vooraan: War das Holz ...? Vergelijk: Das Holz war zu dick. = “Het hout was te dik.” Holz betekent hier “hout”. Het is een ontelbaar materiaalwoord en is grammaticaal onzijdig: das Holz. Het meervoud is Hölzer wanneer je afzonderlijke stukken of soorten hout bedoelt. Voorbeeld: Das Holz ist trocken. = “Het hout is droog.” zu dick beschrijft dat het hout een grotere dikte had dan voor deze zaag geschikt was. dick is het basiswoord (“dik”); zu ervoor betekent hier “te”, niet “naar”. De gewone vergelijking is dicker (“dikker”): Dieses Holz ist dicker. = “Dit hout is dikker.” für betekent “voor” en geeft hier het middel of de geschiktheid aan: geschikt voor welke zaag. Na für staat in het Duits de accusatief. Voorbeeld: Das ist gut für Holz. = “Dat is goed voor hout.” diese verwijst in deze zin naar één specifiek aangeduide zaag en heeft de vorm die past bij het vrouwelijke enkelvoud in de accusatief: diese Säge. Bij een mannelijk zelfstandig naamwoord zou je bijvoorbeeld diesen ... zien; bij een onzijdig enkelvoud blijft het in deze vorm dieses .... Säge betekent “zaag”. Het is vrouwelijk: die Säge; het meervoud is die Sägen. In diese Säge vormt het zelfstandig naamwoord samen met het aanwijzende woord één specifieke nominale groep. Samen betekent War das Holz zu dick für diese Säge? letterlijk ongeveer “Was het hout te dik voor deze zaag?” De vraag gebruikt war om naar een toestand in het verleden te vragen, zu dick om de ongeschikte mate van dikte uit te drukken, en für diese Säge om aan te geven voor welk gereedschap die beoordeling geldt. De Nederlandse vertaling “die zaag” geeft hier dezelfde specifieke verwijzing weer; het Duitse diese luidt grammaticaal “deze”.

5. Wahrscheinlich, und ich hätte fragen sollen, bevor ich es versucht habe.

   Waarschijnlijk wel, en ik had het moeten vragen voordat ik het probeerde.

   Wahrscheinlich

   waarschijnlijk

   hätte fragen sollen

   had moeten vragen

   bevor

   voordat

   versucht

   geprobeerd

   Uitgebreide uitleg

   Wahrscheinlich betekent hier “waarschijnlijk”. Het woord drukt een inschatting uit, geen zekerheid. Het kan ook vóór een volledige mededeling staan, bijvoorbeeld: Wahrscheinlich kommt er morgen. — “Waarschijnlijk komt hij morgen.” hätte fragen sollen is een vaste combinatie voor iets dat in het verleden had moeten gebeuren maar niet gebeurde. hätte is de vorm van haben in de Konjunktiv II; samen met sollen en het infinitief fragen vormt dit de betekenis “had moeten vragen”. In een bijzin of in een andere tijd kan de woordvolgorde veranderen, maar deze combinatie is een zeer bruikbaar patroon: Ich hätte anrufen sollen. — “Ik had moeten bellen.” bevor leidt een bijzin in met de betekenis “voordat”. In die bijzin staat het vervoegde werkwoord achteraan: bevor ich es versucht habe. Het onderwerp ich is hier de eerste persoon enkelvoud; es is een niet nader gespecificeerd voornaamwoordelijk object. De vorm bevor zegt zelf niets over de precieze referent van es. versucht is het voltooid deelwoord van versuchen, “proberen”. Met habe vormt het hier het perfectum: ich habe es versucht betekent “ik heb het geprobeerd”. In de bevor-bijzin komt habe achteraan: bevor ich es versucht habe. Het deelwoord zelf verandert hier niet mee met de persoon; de vervoegde vorm habe draagt de persoonsinformatie. Samen betekent Wahrscheinlich, und ich hätte fragen sollen, bevor ich es versucht habe.: “Waarschijnlijk wel, en ik had het moeten vragen voordat ik het probeerde.” Wahrscheinlich geeft de inschatting, daarna noemt de spreker een niet-uitgevoerde verplichting uit het verleden, en bevor plaatst het proberen vóór het moment waarop die vraag gesteld had moeten worden.

6. Ich schätze es, dass du offen damit umgehst, statt es zu verheimlichen.

   Ik waardeer het dat je er open over bent in plaats van het te verbergen.

   schätze

   waardeer

   offen

   open; eerlijk

   damit umgehst

   ermee omgaat

   statt

   in plaats van

   zu verheimlichen

   te verbergen

   Uitgebreide uitleg

   schätze: Dit is de vorm bij ich van schätzen. In deze zin betekent Ich schätze es niet “ik schat het in”, maar “ik waardeer het”. In de vaste constructie Ich schätze es, dass ... verwijst es vooruit naar de daaropvolgende dass-bijzin. offen: Hier beschrijft offen de manier waarop iemand met iets omgaat: open en eerlijk, zonder het te verbergen. Het woord staat hier bij het werkwoordelijke patroon offen mit etwas umgehen; het is geen zelfstandig naamwoord. damit umgehst: umgehen betekent hier “omgaan met”, niet “rond iets heen gaan”. Het is een scheidbaar werkwoord: bij du wordt het du gehst ... um; in deze bijzin staat de samengevoegde vorm umgehst. damit betekent hier “ermee” en verwijst naar de kwestie waarover men open is. Een bruikbaar patroon is mit etwas umgehen: “met iets omgaan”. statt: Dit leidt het alternatief in: “in plaats van”. Het contrasteert de open omgang met de andere handeling in de volgende woordgroep. zu verheimlichen: Dit is de infinitief van verheimlichen met zu; de betekenis is “verbergen” of “geheimhouden”. es is hier het lijdend voorwerp en verwijst, volgens de vaste vertaling, naar dezelfde kwestie als damit. Na statt kan zo een zu-infinitief staan: statt etwas zu verheimlichen = “in plaats van iets te verbergen”. Samen: Ich schätze es betekent “Ik waardeer het”. De dass-bijzin specificeert wat gewaardeerd wordt: du offen damit umgehst — “dat je er open over bent”. statt es zu verheimlichen voegt het contrast toe: “in plaats van het te verbergen”. De volledige betekenis is dus: “Ik waardeer het dat je er open over bent in plaats van het te verbergen.”

7. Ich kann eine Reparatur organisieren oder das Sägeblatt ersetzen.

   Ik kan een reparatie regelen of het zaagblad vervangen.

   Ich kann

   ik kan

   Reparatur

   reparatie

   organisieren

   regelen

   Sägeblatt

   zaagblad

   ersetzen

   vervangen

   Uitgebreide uitleg

   Ich kann betekent hier dat de spreker iets kan doen, bijvoorbeeld omdat die persoon daartoe in staat is of omdat de mogelijkheid bestaat: “ik kan”. kann is de vorm van het modale werkwoord können bij ich; bij du wordt dat bijvoorbeeld kannst. Na können staat het andere werkwoord in de infinitief: Ich kann helfen = “Ik kan helpen”. Reparatur betekent hier “reparatie”. Het is een zelfstandig naamwoord: die Reparatur, meervoud die Reparaturen. In eine Reparatur staat het onbepaalde lidwoord bij een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; het drukt hier niet op zichzelf een expliciet aantal uit. De combinatie betekent dus “een reparatie”. organisieren betekent “regelen” of “organiseren”. Dit is de infinitief die na kann aan het einde van het eerste alternatief staat. De vorm in de tegenwoordige tijd zonder modaal werkwoord kan bijvoorbeeld Ich organisiere eine Reparatur zijn: “Ik regel een reparatie.” Sägeblatt betekent “zaagblad”. Het is een onzijdig zelfstandig naamwoord: das Sägeblatt. In het meervoud is het die Sägeblätter. In de contextzin des Sägeblatts draagt het zelfstandig naamwoord de genitiefuitgang -s; dat is een andere vorm dan het hier gebruikte das Sägeblatt. ersetzen betekent “vervangen”. Ook dit is een infinitief na kann. Een bruikbaar patroon is etwas ersetzen: “iets vervangen”. Bijvoorbeeld: Ich ersetze das Sägeblatt. = “Ik vervang het zaagblad.” De twee alternatieven worden verbonden door oder: eine Reparatur organisieren betekent “een reparatie regelen”, en das Sägeblatt ersetzen betekent “het zaagblad vervangen”. Het modale kann geldt voor beide werkwoorden: Ich kann [eine Reparatur organisieren] oder [das Sägeblatt ersetzen]. Samen betekent de hele zin: “Ik kan een reparatie regelen of het zaagblad vervangen.”

8. Das Ersetzen des Sägeblatts sollte ausreichen.

   Het vervangen van het zaagblad zou genoeg moeten zijn.

   Ersetzen

   het vervangen

   Sägeblatts

   zaagblad

   sollte

   zou moeten

   ausreichen

   genoeg zijn; volstaan

   Uitgebreide uitleg

   Ersetzen is hier een zelfstandig gebruikt infinitief: het betekent “het vervangen”. Zulke infinitieven krijgen in het Duits een hoofdletter. Het lidwoord Das maakt van de handeling het onderwerp: Das Ersetzen ... = “het vervangen ...”. Vergelijk: Das Warten dauert lange. — “Het wachten duurt lang.” Sägeblatts betekent hier “van het zaagblad”. Het basiswoord is das Sägeblatt (“het zaagblad”); in des Sägeblatts staat het in de genitief, omdat het aangeeft welk voorwerp vervangen wordt. Het onzijdige zelfstandig naamwoord krijgt hier de uitgang -s: des Sägeblatts. sollte is de vorm van sollen die hier een verwachting of inschatting uitdrukt: “zou moeten”. Het gaat in deze zin niet om een verleden verplichting, maar om de verwachting dat iets voldoende zal zijn. sollen kan ook een opdracht of verplichting weergeven; de betekenis hier wordt bepaald door de combinatie met ausreichen en door de vaste vertaling. ausreichen betekent “genoeg zijn” of “volstaan”. Het is een werkwoord met het scheidbare voorvoegsel aus-: in een gewone tegenwoordige hoofdzin verschijnt het bijvoorbeeld als Das reicht aus. — “Dat is genoeg.” Na een modaal werkwoord blijft het als infinitief bij elkaar: Das sollte ausreichen. Samen vormen Das Ersetzen des Sägeblatts en sollte ausreichen de betekenis: “Het vervangen van het zaagblad zou genoeg moeten zijn.” De nominale handeling is het onderwerp, en sollte ausreichen geeft de verwachting weer dat die handeling voldoende is.

9. Ich kümmere mich heute darum.

   Ik zorg daar vandaag voor.

   Ich

   ik

   kümmere mich … darum

   zorg daarvoor

   heute

   vandaag

   Uitgebreide uitleg

   Ich betekent hier “ik”. Het is het onderwerp in de eerste persoon enkelvoud. Bijvoorbeeld: Ich lerne — “Ik leer”. kümmere mich komt van sich kümmern en betekent hier “zorg”. In de combinatie sich um etwas kümmern betekent het “voor iets zorgen” of “zich om iets bekommeren”. Bij ich zijn de vormen ich kümmere mich; bij du wordt dat du kümmerst dich. Zowel het werkwoord als het wederkerende voornaamwoord verandert dus met de persoon. heute betekent “vandaag” en geeft aan wanneer de handeling plaatsvindt. Bijvoorbeeld: Heute kümmere ich mich darum — “Vandaag zorg ik daarvoor.” darum betekent hier “daarvoor”. Het is een pronominaal bijwoord, gevormd met da(r)- en um, en verwijst in deze context naar de besproken kwestie: het vervangen van het zaagblad. In Ich kümmere mich darum — “Ik zorg daarvoor” — vervangt darum de combinatie um met een zaak of aangelegenheid. In de volgorde van de zin vormen Ich + kümmere mich het onderwerp en de handeling, heute voegt het tijdstip toe en darum geeft aan waarvoor de spreker zorgt. De volledige betekenis is: “Ik zorg daar vandaag voor.”

10. Sag mir Bescheid, wenn es ersetzt ist, bevor du die Säge zurückbringst.

    Laat me weten wanneer het vervangen is voordat je de zaag terugbrengt.

    Sag mir Bescheid

    laat me weten

    wenn

    wanneer

    ersetzt

    vervangen

    bevor

    voordat

    Säge

    zaag

    zurückbringst

    terugbrengt

    Uitgebreide uitleg

    Sag mir Bescheid is een vaste Duitse constructie voor iemand informeren of laten weten. Sag is de gebiedende wijs voor du van sagen (zeg), mir is de datiefvorm van ich (aan mij), en Bescheid sagen betekent hier niet letterlijk alleen “bericht zeggen”, maar “laten weten”. Voorbeeld: Sag mir morgen Bescheid. — Laat het me morgen weten. wenn leidt hier een tijdsbepaling in: “wanneer” of “als”. In deze zin past de tijdsbetekenis “wanneer” bij de vaste vertaling. In andere contexten kan wenn ook een voorwaarde aangeven. De bijzin die ermee begint heeft ist aan het einde: wenn es ersetzt ist — wanneer het vervangen is. ersetzt komt van ersetzen (vervangen). In combinatie met ist beschrijft het hier de toestand dat iets vervangen is: es ist ersetzt — het is vervangen. De vorm ersetzt is het voltooid deelwoord dat ook in deze resultaatsconstructie wordt gebruikt; het is niet zelf de persoonsvorm. Het voornaamwoord es verwijst in de vaste vertaling naar het te vervangen ding, zonder dat de zin dat ding nader benoemt. bevor betekent “voordat” en leidt de tweede tijdsbepaling in. In de bijzin bevor du die Säge zurückbringst staat de vervoegde werkwoordsvorm aan het einde, zoals gebruikelijk in een Duitse bijzin met een onderschikkend voegwoord. Säge betekent “zaag”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Säge is hier de accusatief enkelvoud, omdat de zaag het voorwerp is van het terugbrengen. Voorbeeld: Ich sehe die Säge. — Ik zie de zaag. zurückbringst komt van het scheidbare werkwoord zurückbringen (terugbrengen). Het is de tegenwoordige tijd voor du: du bringst ... zurück in een hoofdzin, maar in deze bijzin verschijnt de volledige vorm zurückbringst aan het einde. De stam bring- draagt de persoonsuitgang in bringst, en zurück- geeft de richting van terugbrengen aan. Samen betekent de zin: “Laat me weten wanneer het vervangen is voordat je de zaag terugbrengt.” De eerste opdracht is Sag mir Bescheid; wenn es ersetzt ist geeft aan wanneer je dat moet laten weten, en bevor du die Säge zurückbringst plaatst dat moment vóór het terugbrengen van de zaag.