Een gemorste koffie op een laptop oplossen | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Ich habe Kaffee neben meinem Laptop verschüttet, und etwas Flüssigkeit ist unter die Tastatur gelaufen.

   Ik heb koffie bij mijn laptop gemorst, en er is wat vloeistof onder het toetsenbord gekomen.

   Ich habe

   ik heb

   Kaffee

   koffie

   neben

   naast

   meinem Laptop

   mijn laptop

   verschüttet

   gemorst

   etwas

   wat

   Flüssigkeit

   vloeistof

   unter

   onder

   Tastatur

   toetsenbord

   gelaufen

   gestroomd

   Uitgebreide uitleg

   Ich habe is hier de eerste persoon enkelvoud van haben: “ik heb”. Samen met het voltooid deelwoord aan het einde vormt het het Perfekt, een veelgebruikte manier om een afgeronde gebeurtenis in het verleden te vertellen. In een andere zin kan hetzelfde patroon bijvoorbeeld zijn: Ich habe gearbeitet. — “Ik heb gewerkt.” Kaffee betekent hier “koffie”. Het is een zelfstandig naamwoord; Duits schrijft zulke naamwoorden met een hoofdletter. In deze zin staat het zonder lidwoord, omdat het om niet nader bepaalde koffie gaat. neben betekent “naast”. Bij een plaats zonder beweging staat na neben de datief: neben meinem Laptop. Bij een beweging naar een positie naast iets staat de accusatief, bijvoorbeeld Ich stelle die Tasse neben den Laptop. — “Ik zet de kop naast de laptop.” meinem Laptop betekent “mijn laptop”. Laptop is in het Duits mannelijk: der Laptop. Omdat het na het plaatsaanduidende neben hier in de datief enkelvoud staat, wordt het bezittelijk woord mein de vorm meinem. De vorm van Laptop zelf verandert niet. verschüttet is het voltooid deelwoord van verschütten, “morsen” of “uitgieten”. Het past bij haben: Ich habe Kaffee verschüttet. Het onderwerp is hier ich, maar de vorm verschüttet verandert niet mee met de persoon; de persoon wordt door habe aangegeven. In deze zin gaat het specifiek om koffie die gemorst is. etwas betekent hier “wat” of “een beetje”, dus een onbepaalde hoeveelheid. Het verwijst in deze zin naar de hoeveelheid vloeistof, niet naar een afzonderlijk voorwerp. Een herbruikbaar voorbeeld is Ich brauche etwas Wasser. — “Ik heb wat water nodig.” Flüssigkeit betekent “vloeistof”. Het is vrouwelijk: die Flüssigkeit. In etwas Flüssigkeit staat het zonder lidwoord na de onbepaalde hoeveelheidsaanduiding etwas. unter betekent “onder”. Deze voorzetselvorm kan zowel een plaats als een richting uitdrukken. In unter die Tastatur gaat het om beweging naar een plaats onder het toetsenbord, daarom staat het volgende naamwoord in de accusatief. Bij een vaste plaats zou je zeggen: unter der Tastatur — “onder het toetsenbord”. Tastatur betekent “toetsenbord”. Het is vrouwelijk: die Tastatur. In de accusatief enkelvoud blijft het zelfstandig naamwoord zelf hetzelfde en blijft ook het lidwoord die gelijk aan de nominatiefvorm; de richting blijkt hier vooral uit de constructie met unter. gelaufen is het voltooid deelwoord van laufen, “lopen” of, voor vloeistof, “stromen”. Hier betekent het dat de vloeistof onder het toetsenbord is gestroomd. Het gebruikt sein: Die Flüssigkeit ist gelaufen. Voor een verplaatsing of verandering van plaats is sein in het Perfekt gebruikelijk; laufen kan bij personen ook letterlijk “lopen” betekenen. De hele zin wordt opgebouwd als Ich habe + Kaffee + plaatsbepaling neben meinem Laptop + verschüttet: “Ik heb koffie naast mijn laptop gemorst.” Daarna volgt und (“en”), met etwas Flüssigkeit als onderwerp. ist ... gelaufen zegt dat wat vloeistof onder het toetsenbord is gestroomd: unter die Tastatur geeft de bewegingsrichting aan. Samen betekent de zin: “Ik heb koffie bij mijn laptop gemorst, en er is wat vloeistof onder het toetsenbord gekomen.”

2. Zieh sofort den Stecker und schalte ihn aus, wenn er noch läuft.

   Haal de stekker er meteen uit en zet hem uit als hij nog aanstaat.

   Zieh

   trek

   sofort

   meteen

   den Stecker

   de stekker

   schalte ihn aus

   zet hem uit

   wenn er noch läuft

   als hij nog aanstaat

   Uitgebreide uitleg

   Zieh is de gebiedende wijs van ziehen (“trekken”) voor du. In deze zin is het een directe instructie. Vergelijk: Zieh die Tür zu. — “Trek de deur dicht.” De vorm zieh is dus niet de infinitief; die is ziehen. sofort betekent “meteen” en geeft aan dat de handeling zonder uitstel moet gebeuren. den Stecker betekent hier “de stekker”. Stecker is een mannelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat het na ziehen in de vierde naamval: der Stecker wordt den Stecker. Het vaste patroon is etwas ziehen: iets trekken. Hier gaat het concreet om de stekker uit de aansluiting halen. schalte ihn aus gebruikt de scheidbare werkwoordsvorm ausschalten, “uitzetten”. De gebiedende wijs voor du is schalte; het voornaamwoord ihn staat ertussen en verwijst hier naar het bedoelde mannelijke apparaat of voorwerp dat volgens de vertaling moet worden uitgezet. ihn is de mannelijke vorm in de vierde naamval; vergelijk Er läuft. — “Hij werkt/draait.” en Ich schalte ihn aus. — “Ik zet hem uit.” wenn er noch läuft betekent “als hij nog aanstaat”. wenn leidt een voorwaardelijke bijzin in. In zo’n bijzin staat het vervoegde werkwoord achteraan: er ... läuft. läuft is de derde persoon enkelvoud van laufen (“lopen”); bij een apparaat betekent laufen hier dat het nog werkt of aanstaat, niet dat het letterlijk loopt. noch betekent “nog” en geeft aan dat de toestand mogelijk nog voortduurt. Het voornaamwoord er is de mannelijke vorm in de eerste naamval en verwijst in deze context naar het bedoelde apparaat of voorwerp; het is niet automatisch hetzelfde naamvalstype als ihn. De delen worden zo gecombineerd: Zieh sofort den Stecker is het eerste bevel: haal de stekker meteen uit de aansluiting. und schalte ihn aus is een tweede bevel: zet het bedoelde apparaat of voorwerp uit. wenn er noch läuft beperkt dat tweede bevel met de voorwaarde “als het nog aanstaat”. De volledige betekenis is daarom: “Haal de stekker er meteen uit en zet hem uit als hij nog aanstaat.”

3. Soll ich versuchen, ihn mit einem Föhn zu trocknen?

   Moet ik proberen hem met een föhn te drogen?

   Soll ich

   zal ik

   versuchen

   proberen

   ihn

   hem

   Föhn

   föhn

   zu trocknen

   te drogen

   Uitgebreide uitleg

   Soll ich bevat sollen in de eerste persoon enkelvoud: ich soll. In een vraag als deze betekent het hier niet simpelweg “ik moet”, maar “zal ik …?” of “moet ik …?” als voorstel om een handeling uit te voeren. Een bruikbaar patroon is Soll ich + infinitief?, bijvoorbeeld: Soll ich warten? — “Zal ik wachten?” versuchen betekent hier “proberen”. Na versuchen volgt vaak een handeling met zu + infinitief: versuchen, etwas zu tun — “proberen iets te doen”. Het werkwoord blijft in deze constructie in de infinitief, omdat Soll ich al de persoonsvorm soll bevat. ihn is de mannelijke accusatiefvorm van er: er als onderwerp, ihn als lijdend voorwerp. In deze context verwijst ihn, volgens de vaste vertaling en de omliggende context, naar de laptop: “hem” is hier de zaak die gedroogd zou worden. De vorm ihn markeert dus de rol van dat voorwerp; hij is niet zelf het woord voor “laptop”. Föhn is een zelfstandig naamwoord voor een haardroger. Het basiswoord is der Föhn; in mit einem Föhn staat het na mit, dat hier de datief vereist. Daarom is einem de vorm die bij deze voorzetselgroep hoort. De hoofdletter in Föhn laat bovendien zien dat het in het Duits een zelfstandig naamwoord is. zu trocknen betekent “te drogen”. trocknen is de infinitief van “drogen”; met zu vormt het hier de infinitiefconstructie die afhankelijk is van versuchen. Het patroon is dus versuchen, ihn zu trocknen — “proberen hem te drogen”. Samen vormt de zin Soll ich versuchen, ihn mit einem Föhn zu trocknen?: “Moet ik proberen hem met een föhn te drogen?” De spreker vraagt of het een voorgestelde handeling is om de laptop met een haardroger te drogen. De vraagstructuur begint met de persoonsvorm Soll, daarna volgt het onderwerp ich; de eigenlijke handeling staat aan het einde in de constructie zu trocknen.

4. Hitze kann noch mehr Schaden verursachen. Lass einen Techniker den Laptop überprüfen.

   Warmte kan meer schade veroorzaken. Laat een technicus de laptop controleren.

   Hitze

   hitte

   kann

   kan

   noch

   nog

   mehr

   meer

   Schaden

   schade

   verursachen

   veroorzaken

   Lass

   laat

   Techniker

   technicus

   Laptop

   laptop

   überprüfen

   controleren

   Uitgebreide uitleg

   Hitze betekent hier warmte als oorzaak. Het is het zelfstandige naamwoord die Hitze; in deze zin is het onderwerp van de eerste mededeling. kann is de derde persoon enkelvoud van können in de tegenwoordige tijd. Het modale werkwoord drukt hier mogelijkheid of potentieel uit: hitte kan schade veroorzaken. Bij een ander onderwerp verandert de vorm, bijvoorbeeld Sie können helfen — “U/zij kunnen helpen.” noch betekent hier “nog” en versterkt samen met mehr de hoeveelheid: er kan nog meer schade ontstaan dan al bedoeld of verwacht. Het verwijst hier niet naar een extra handeling in de tijd. mehr is de vergrotende vorm bij hoeveelheid: viel — mehr — am meisten, “veel” — “meer” — “het meest”. In mehr Schaden gaat het om een grotere hoeveelheid schade, niet om een tweede soort schade. Schaden is hier het zelfstandige naamwoord der Schaden, “schade”. De vorm is enkelvoud; in deze betekenis wordt het woord vaak als een niet-telbare hoeveelheid gebruikt. Een bruikbaar contrast is ein Schaden — “één schadegeval” — tegenover mehr Schaden — “meer schade”. verursachen is het werkwoord “veroorzaken”. Het staat na het modale werkwoord in de infinitief. Bijvoorbeeld: Rauch kann Schäden verursachen — “Rook kan schade veroorzaken.” Lass is de gebiedende wijs voor één persoon van lassen, “laten”. Hier betekent de constructie niet simpelweg “laat iets achter”, maar “zorg ervoor dat iemand iets doet”. In het patroon Lass jemanden etwas überprüfen krijgt de persoon die de handeling uitvoert de accusatief, en staat de tweede handeling als infinitief aan het einde. Techniker betekent “technicus”. In einen Techniker staat het mannelijke zelfstandige naamwoord in de accusatief, omdat deze persoon degene is die de controle uitvoert. Het onbepaalde lidwoord is hier geen zelfstandige bewering over een aantal; het introduceert een niet nader bepaalde technicus. Laptop betekent “laptop”. den Laptop is het directe voorwerp van überprüfen; het bepaalde lidwoord en het zelfstandig naamwoord staan hier in de accusatief: der Laptop wordt den Laptop. überprüfen betekent “controleren” of “nakijken”. Het is hier de infinitief die aangeeft welke handeling de technicus moet uitvoeren. Bijvoorbeeld: Lass den Techniker das Gerät überprüfen — “Laat de technicus het apparaat controleren.” Samen betekent Hitze kann noch mehr Schaden verursachen: “Warmte kan nog meer schade veroorzaken.” Daarna geeft Lass einen Techniker den Laptop überprüfen een directe instructie: “Laat een technicus de laptop controleren.” Het patroon is dus: onderwerp + modaal werkwoord + infinitief, gevolgd door een gebiedende constructie met lassen + uitvoerder + te controleren voorwerp + infinitief.

5. Ich mache mir Sorgen, weil meine Projektdateien darauf gespeichert sind.

   Ik maak me zorgen omdat mijn projectbestanden erop staan.

   Ich mache mir Sorgen

   ik maak me zorgen

   weil

   omdat

   meine

   mijn

   Projektdateien

   projectbestanden

   darauf

   daarop

   gespeichert sind

   opgeslagen zijn

   Uitgebreide uitleg

   Ich mache mir Sorgen: Dit is een vaste, veelgebruikte constructie voor “ik maak me zorgen”. Sorgen is hier het meervoud van Sorge; mir is de datiefvorm van ich in deze constructie. Het werkwoord machen staat hier in de tegenwoordige tijd: ich mache. Een bruikbaar patroon is sich Sorgen machen um + Akkusativ: Ich mache mir Sorgen um den Laptop. — Ik maak me zorgen om de laptop. weil: Dit betekent “omdat” en leidt een bijzin in. In een Duitse weil-bijzin staat het vervoegde werkwoord doorgaans achteraan. Daarom staat sind pas na gespeichert. meine: Dit is hier een bezittelijk woord met de betekenis “mijn”. De vorm hoort bij het zelfstandig naamwoord dat erop volgt: Projektdateien is meervoud, en daarom staat hier meine. Het woord meine zelf drukt geen afzonderlijk aantal uit; het meervoud blijkt uit Projektdateien. Vergelijk: mein Projekt — mijn project, maar meine Projekte — mijn projecten. Projektdateien: Dit betekent “projectbestanden”. Het is het meervoud van Projektdatei; het samengestelde woord bestaat uit Projekt + Datei. Datei is vrouwelijk in het enkelvoud, maar in deze zin is de vorm meervoud. Voorbeeld: Die Projektdatei ist gespeichert. — Het projectbestand is opgeslagen. darauf: Dit betekent hier “daarop” of “erop” en verwijst naar een niet-persoonlijk ding waarop iets opgeslagen kan zijn. De precieze referent wordt in deze zin niet met een zelfstandig naamwoord herhaald. Het woord behoort tot de Duitse da-voornaamwoordelijke bijwoorden, zoals darin “daarin” en davon “daarvan”. Voorbeeld: Die Dateien liegen darauf. — De bestanden staan daarop. gespeichert sind: gespeichert is het voltooid deelwoord van speichern (“opslaan”) en betekent hier “opgeslagen”. sind is de meervoudsvorm van sein (“zijn”) in de tegenwoordige tijd; die vorm past bij Projektdateien. Samen beschrijven ze een bestaande toestand: de bestanden zijn al opgeslagen. Dat verschilt van gespeichert werden, dat een opslagproces of passieve handeling benadrukt: Die Dateien werden gespeichert. — De bestanden worden opgeslagen. De hele zin bestaat uit Ich mache mir Sorgen + weil + meine Projektdateien darauf gespeichert sind. De hoofdzin zegt dat de spreker zich zorgen maakt; de weil-bijzin geeft de reden: de projectbestanden bevinden zich opgeslagen op dat eerder bedoelde niet-persoonlijke medium of apparaat. De natuurlijke vertaling is: “Ik maak me zorgen omdat mijn projectbestanden erop staan.”

6. Überprüfe dein Cloud-Backup von einem anderen Gerät aus, bevor du den Laptop wieder anfasst.

   Controleer je cloudback-up vanaf een ander apparaat voordat je de laptop weer aanraakt.

   Überprüfe

   controleer

   Cloud-Backup

   cloudback-up

   von … aus

   vanaf

   anderen

   ander

   Gerät

   apparaat

   bevor du

   voordat je

   Laptop

   laptop

   wieder

   weer

   anfasst

   aanraakt

   Uitgebreide uitleg

   Überprüfe is de gebiedende wijs voor du van überprüfen (“controleren, nakijken”). De vorm richt zich dus rechtstreeks tot één aangesproken persoon. Bijvoorbeeld: Überprüfe die Datei. = “Controleer het bestand.” Cloud-Backup is hier het lijdend voorwerp van Überprüfe: de back-up die in de cloud staat. Het zelfstandig naamwoord is onzijdig; daarom staat ervoor dein in de accusatief: dein Cloud-Backup. Een bezittelijk woord drukt bezit uit, niet een bepaald aantal. von ... aus is een vaste, gesplitste constructie voor een vertrekpunt of toegangspunt: “vanaf ...”. In von einem anderen Gerät aus betekent ze dat de controle wordt uitgevoerd met een ander apparaat als uitgangspunt. anderen hoort bij Gerät en staat in de datief na von. Het is de verbogen vorm van ander; de uitgang hangt hier samen met het onzijdige datief-zelfstandig naamwoord en het onbepaalde lidwoord einem. Vergelijk: mit einem anderen Gerät = “met een ander apparaat”. Gerät betekent “apparaat”. Het is onzijdig (das Gerät) en heeft in het meervoud Geräte. In deze zin staat het enkelvoud in de datief: einem anderen Gerät. bevor du leidt een bijzin in met de betekenis “voordat je”. bevor plaatst de beschreven handeling vóór de handeling in de bijzin; in die Duitse bijzin staat het vervoegde werkwoord aan het einde. Bijvoorbeeld: Warte, bevor du gehst. = “Wacht voordat je gaat.” Laptop is het zelfstandig naamwoord voor “laptop”. Hier is het de persoon of zaak waarop de handeling in de bijzin gericht is, dus het lijdend voorwerp: den Laptop. wieder betekent hier “weer” of “opnieuw”: de handeling van aanraken wordt opnieuw als volgende handeling genoemd. De precieze eerdere aanraking wordt niet verder gespecificeerd. anfasst komt van het scheidbare werkwoord anfassen (“aanraken, beetpakken”). In de hoofdzin zou de vorm voor du zijn: Du fasst den Laptop an. In deze bevor-bijzin blijft het werkwoord aan het einde en verschijnt het als één vorm: du ... anfasst. Hier past “aanraakt” bij de vaste vertaling. Samen betekent Überprüfe dein Cloud-Backup von einem anderen Gerät aus “Controleer je cloud-back-up vanaf een ander apparaat”. bevor du den Laptop wieder anfasst geeft aan dat dit moet gebeuren vóórdat je de laptop weer aanraakt. De volledige betekenis is daarom: “Controleer je cloud-back-up vanaf een ander apparaat voordat je de laptop weer aanraakt.”

7. Die meisten Dateien waren bereits synchronisiert.

   De meeste bestanden waren al gesynchroniseerd.

   Die meisten

   de meeste

   Dateien

   bestanden

   waren

   waren

   bereits

   al

   synchronisiert

   gesynchroniseerd

   Uitgebreide uitleg

   Die meisten betekent hier “de meeste”: het verwijst naar het grootste deel van een bepaalde groep, zonder zelf een exact aantal te noemen. De relevante vergelijkingsreeks is viel (“veel”) → mehr (“meer”) → am meisten (“het meest”). Vóór een zelfstandig naamwoord krijgt de overtreffende vorm een uitgang; in deze meervoudige groep staat die meisten. Dateien betekent “bestanden”. Het is het meervoud van Datei (“bestand”): die Datei → die Dateien. Dit meervoudige onderwerp past bij waren. waren is de verleden tijd van sein (“zijn”) bij een meervoudig onderwerp: ich war, sie waren. Hier koppelt het de bestanden aan een toestand; het betekent dus “waren”, niet “werden”. bereits betekent “al” of “reeds”. Het geeft aan dat de genoemde toestand op een eerder relevant moment al bestond. Voorbeeld: Er war bereits zu Hause. — “Hij was al thuis.” synchronisiert is het Partizip II van synchronisieren (“synchroniseren”). Werkwoorden op -ieren vormen dit deelwoord zonder ge-: synchronisieren → synchronisiert. Na waren beschrijft het hier de toestand van de bestanden: ze waren al gesynchroniseerd. Bij een gebeurtenis als proces staat bijvoorbeeld Die Dateien wurden synchronisiert. — “De bestanden werden gesynchroniseerd.” Samen vormen Die meisten Dateien het meervoudige onderwerp. waren bereits synchronisiert zegt dat dit grootste deel op het bedoelde moment al in de toestand van synchronisatie verkeerde. De hele zin betekent: “De meeste bestanden waren al gesynchroniseerd.”

8. Lass den Laptop ausgeschaltet und versuche nicht, ihn zu früh einzuschalten.

   Laat de laptop uit en probeer hem niet te vroeg weer aan te zetten.

   Lass

   laat

   Laptop

   laptop

   ausgeschaltet

   uitgeschakeld

   versuche

   probeer

   ihn

   hem

   zu früh

   te vroeg

   einzuschalten

   aan te zetten

   Uitgebreide uitleg

   Lass is hier de gebiedende wijs van lassen voor du. In deze constructie betekent lassen niet simpelweg “toestaan”, maar “iets in een bepaalde toestand laten”. Vergelijk: Lass die Tür offen. — “Laat de deur open.” De vorm Lass heeft geen zichtbare uitgang zoals de infinitief lassen. Laptop is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Laptop. Na Lass staat het als lijdend voorwerp in de accusatief: den Laptop. Het woord wordt in het Duits normaal met hoofdletter geschreven, zoals zelfstandige naamwoorden. ausgeschaltet betekent hier dat de laptop uitgeschakeld blijft. Het is het voltooid deelwoord van ausschalten, “uitschakelen”, en beschrijft in den Laptop ausgeschaltet lassen de toestand waarin de laptop moet blijven. Ausschalten is een scheidbaar werkwoord: in een hoofdzin kan het bijvoorbeeld worden gesplitst in Ich schalte den Laptop aus. — “Ik schakel de laptop uit.” versuche is hier de gebiedende wijs van versuchen, “proberen”. Het patroon Versuch(e), ... zu ... betekent “probeer om ...”. In een andere context kan versuche ook de eerste persoon enkelvoud van de tegenwoordige tijd zijn (“ik probeer”), maar hier is het door de directe aansporing een bevel aan du. ihn is een persoonlijk voornaamwoord in de accusatief, mannelijk enkelvoud. In deze zin verwijst het volgens de vaste vertaling naar de laptop: “hem”. De accusatief past bij de handeling die je probeert uit te voeren: de laptop inschakelen. De bijbehorende nominatieve vorm is er, bijvoorbeeld: Er ist ausgeschaltet. — “Hij is uitgeschakeld.” zu früh betekent “te vroeg”. Früh betekent “vroeg”; met zu wordt een ongewenst overschreden tijdsgrens uitgedrukt. Vergelijk: Komm nicht zu früh. — “Kom niet te vroeg.” Hier bepaalt zu früh wanneer het inschakelen niet moet gebeuren. einzuschalten is de infinitief met zu van einschalten, “inschakelen”. Omdat einschalten scheidbaar is, staat zu binnen het werkwoord: einzuschalten, niet zu einschalten. Het patroon versuchen, etwas zu tun wordt dus hier versuchen, ihn einzuschalten: “proberen hem in te schakelen”. Samen geeft Lass den Laptop ausgeschaltet de opdracht om de laptop uitgeschakeld te laten. Daarna beperkt und versuche nicht de tweede handeling: probeer iets niet te doen. ihn zu früh einzuschalten specificeert die handeling en het tijdstip ervan. De volledige betekenis is daarom: “Laat de laptop uit en probeer hem niet te vroeg aan te zetten.”

9. Ich bringe ihn zu einem Techniker und frage, was der nächste Schritt ist.

   Ik breng hem naar een technicus en vraag wat de volgende stap is.

   bringe

   breng

   ihn

   hem

   zu einem

   naar een

   Techniker

   technicus

   frage

   vraag

   was … ist

   wat ... is

   nächste

   volgende

   Schritt

   stap

   Uitgebreide uitleg

   bringe komt van bringen en betekent hier “brengen”. De vorm ich bringe is de tegenwoordige tijd bij ich; het werkwoord heeft in andere belangrijke vormen een onregelmatige reeks: bringen – brachte – gebracht. Voorbeeld: Ich bringe das Buch. = “Ik breng het boek.” ihn is de mannelijke enkelvoudige vorm in de accusatief van het persoonlijke voornaamwoord: er (onderwerp), ihn (lijdend voorwerp), ihm (meewerkend voorwerp). In deze context verwijst ihn naar de laptop die eerder wordt genoemd. zu einem geeft de richting naar een persoon of plaats aan. zu staat bij de datief; einem is hier de datiefvorm van het onbepaalde lidwoord bij het mannelijke zelfstandig naamwoord Techniker. einem drukt op zichzelf geen bepaald aantal uit; het gaat grammaticaal om een onbepaalde referent. Techniker betekent “technicus”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Techniker; het meervoud is ook Techniker, met alleen een ander lidwoord, bijvoorbeeld die Techniker. frage komt van fragen en betekent “vragen”. ich frage is de tegenwoordige tijd bij ich. Voorbeeld: Ich frage den Techniker. = “Ik vraag het aan de technicus.” was ... ist vormt een indirecte vraag: “wat ... is”. In de bijzin staat het vervoegde werkwoord ist aan het einde. was vraagt naar een zaak, informatie of inhoud. Vergelijk: Ich frage, wo er ist. = “Ik vraag waar hij is.” nächste betekent hier “volgende”. Het hoort bij Schritt en krijgt de vorm nächste door de grammaticale combinatie der nächste Schritt: mannelijk, enkelvoudig en nominatief. Het woord nächst- is de superlatieve vorm van nah in deze vaste betekenis; in der nächste verwijst het naar wat in de volgorde direct daarna komt. Voorbeeld: Was ist der nächste Termin? = “Wat is de volgende afspraak?” Schritt betekent “stap”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Schritt; het meervoud is die Schritte. In der nächste Schritt is het de zaak waarnaar was vraagt en staat het als onderwerp bij ist. Samen betekent Ich bringe ihn zu einem Techniker dat de spreker hem naar een technicus brengt. Daarna voegt und frage een tweede handeling van dezelfde spreker toe: de spreker vraagt. De indirecte vraag was der nächste Schritt ist vraagt wat de volgende stap is. De volledige betekenis is dus: “Ik breng hem naar een technicus en vraag wat de volgende stap is.”

10. Ein Techniker kann ihn überprüfen, ohne den Schaden noch größer zu machen.

    Een technicus kan hem controleren zonder de schade erger te maken.

    Techniker

    technicus

    kann

    kan

    ihn

    hem

    überprüfen

    controleren

    ohne

    zonder

    Schaden

    schade

    größer

    groter

    machen

    maken

    Uitgebreide uitleg

    Techniker betekent hier een technicus: iemand die iets technisch kan controleren. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord; het meervoud is ook Techniker, terwijl Technikerin de vrouwelijke vorm is. Voorbeeld: Der Techniker kommt morgen. — De technicus komt morgen. kann is de vorm van können voor de derde persoon enkelvoud. Het drukt hier mogelijkheid of bekwaamheid uit: hij is in staat om iets te doen. Bij een modaal werkwoord staat de andere werkwoordsvorm in de infinitief, hier überprüfen, aan het einde van de hoofdzin. Voorbeeld: Sie kann das Problem lösen. — Zij kan het probleem oplossen. ihn is een persoonlijk voornaamwoord in de accusatief, de vorm voor het mannelijke enkelvoud als lijdend voorwerp. In deze context verwijst het, in overeenstemming met de vaste vertaling en de vorige zin, naar dezelfde mannelijke persoon die naar een technicus wordt gebracht. De nominatiefvorm is er: Er kann ihn überprüfen. — Hij kan hem controleren. überprüfen betekent iets zorgvuldig controleren of nakijken. Het is hier een infinitief na kann; het onderwerp van beide werkwoorden blijft dezelfde technicus. Voorbeeld: Der Techniker überprüft das Gerät. — De technicus controleert het apparaat. ohne leidt hier een constructie in voor iets wat niet gebeurt: ohne ... zu + infinitief, hier verspreid over ohne den Schaden noch größer zu machen. Na ohne staat in deze constructie een zelfstandig naamwoord in de accusatief, en zu machen vormt de infinitiefgroep. Voorbeeld: Sie ging, ohne sich zu verabschieden. — Zij ging weg zonder afscheid te nemen. Schaden betekent schade of beschadiging. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord; in den Schaden staat het in de accusatief, omdat het het voorwerp is van größer zu machen. Het lidwoord den laat hier samen met de zinsfunctie het mannelijk accusatief zien. größer is de vergrotende trap van groß: groß — größer — am größten (groot — groter — het grootst). Hier beschrijft het de toestand van den Schaden: de schade groter maken betekent de schade erger maken. Voorbeeld: Das macht den Fehler größer. — Dat maakt de fout groter. machen betekent maken of veroorzaken. In den Schaden größer machen betekent het niet simpelweg iets vervaardigen, maar een verandering veroorzaken: ervoor zorgen dat de schade groter wordt. Het staat als infinitief met zu in de ohne ... zu-constructie: ohne den Schaden noch größer zu machen. Samen vormt de zin: Ein Techniker kann ihn überprüfen — een technicus kan hem controleren — gevolgd door ohne den Schaden noch größer zu machen — zonder de schade nog erger te maken. noch größer geeft aan dat de schade door die handeling niet verder moet toenemen. De volledige betekenis is dus: een technicus kan hem controleren zonder de schade erger te maken.