Een afspraak verzetten bij gladde wegen | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Die Straßen sind vereist, und die Sicht ist heute Morgen schlecht.

   De wegen zijn glad door het ijs en het zicht is vanochtend slecht.

   Straßen

   wegen

   sind vereist

   zijn beijzeld

   Sicht

   zicht

   heute Morgen

   vanochtend

   schlecht

   slecht

   Uitgebreide uitleg

   Straßen betekent hier “wegen” en is het meervoud van die Straße (“de weg/straat”). Het lidwoord in het meervoud is die: die Straße → die Straßen. Het woord verwijst in deze zin naar de wegen die door ijs glad zijn. sind vereist vormt samen het gezegde: sind is de tegenwoordige tijd van sein bij een meervoudig onderwerp (sie sind), en vereist beschrijft de toestand van de wegen: bedekt met ijs. Het bijvoeglijke woord vereist verandert hier niet omdat het na sein zelfstandig als predicatieve beschrijving staat. Vergelijk: Die Straße ist vereist. — “De weg is beijzeld.” Sicht betekent “zicht”, dus wat iemand kan zien of hoe goed het zicht is. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Sicht; het meervoud komt in gewone situaties minder vaak voor dan het enkelvoud. In deze zin wordt niet gezegd wie kijkt, alleen dat het zicht slecht is. Voorbeeld: Die Sicht ist klar. — “Het zicht is helder.” heute Morgen is een tijdsbepaling met de betekenis “vanochtend”. heute betekent “vandaag” en Morgen betekent hier “ochtend”; Morgen wordt als zelfstandig naamwoord met een hoofdletter geschreven. Voorbeeld: Heute Morgen war die Straße leer. — “Vanochtend was de weg leeg.” schlecht betekent hier “slecht” en beschrijft de kwaliteit van het zicht. Het is een bijvoeglijk naamwoord; na sein blijft deze vorm onveranderd: Das Wetter ist schlecht. — “Het weer is slecht.” Het tegenovergestelde is gut (“goed”); Die Sicht ist gut. betekent “Het zicht is goed.” De eerste hoofdzin zegt Die Straßen sind vereist: de wegen verkeren in een beijzelde toestand. Na de komma verbindt und een tweede hoofdzin: die Sicht ist heute Morgen schlecht, “het zicht is vanochtend slecht”. Samen betekent de volledige zin: “De wegen zijn glad door het ijs en het zicht is vanochtend slecht.”

2. Mit dem Auto zum Treffen zu fahren, klingt riskant.

   Naar de afspraak rijden klinkt riskant.

   Auto

   auto

   Treffen

   afspraak

   fahren

   rijden

   klingt

   klinkt

   riskant

   riskant

   Uitgebreide uitleg

   Auto betekent hier “auto”. Het is een onzijdig zelfstandig naamwoord: het basiswoord is das Auto; na mit staat het in de datief, dus mit dem Auto. Voorbeeld: Ich fahre mit dem Auto. — “Ik rijd met de auto.” Treffen betekent hier “afspraak” of “bijeenkomst”, in overeenstemming met de vertaling. Het is een zelfstandig naamwoord en wordt daarom met een hoofdletter geschreven. In zum Treffen is zum de samengevoegde vorm van zu dem: “naar de afspraak/bijeenkomst”. Het lidwoord dem hoort bij het onzijdige das Treffen en staat hier in de datief na zu. fahren betekent “rijden” of, afhankelijk van het vervoermiddel en de context, “reizen”. In zu fahren staat het als infinitief. De reeks mit dem Auto zum Treffen zu fahren is een infinitiefgroep: “met de auto naar de afspraak rijden”. Het eerste zu zit al in zum en hoort bij de bestemming; het tweede zu markeert de infinitiefgroep. klingt betekent hier “klinkt” of “lijkt”. De basisvorm is klingen; klingt is de tegenwoordige tijd voor de derde persoon enkelvoud. Het onderwerp is hier niet één zelfstandig naamwoord, maar de hele infinitiefgroep Mit dem Auto zum Treffen zu fahren. Voorbeeld: Das klingt gut. — “Dat klinkt goed.” riskant betekent “riskant”. Het is een onveranderlijk beschrijvend woord in deze zin: na klingt beschrijft het hoe de voorgestelde handeling overkomt. Een verwant maar niet identiek woord is gefährlich — “gevaarlijk”; riskant benadrukt vooral het aanwezige risico. Samen vormt Mit dem Auto zum Treffen zu fahren het onderwerp van klingt riskant: “Met de auto naar de afspraak rijden klinkt riskant.” De voorafgaande informatie over gladde wegen en slecht zicht ondersteunt deze betekenis, zonder dat de zin zelf een extra gevolg of een verbod uitspreekt.

3. Ich verschiebe das Treffen nicht gern, aber Sicherheit sollte an erster Stelle stehen.

   Ik stel de afspraak niet graag uit, maar veiligheid moet vooropstaan.

   verschiebe

   uitstel/verplaats

   das Treffen

   de afspraak

   nicht gern

   niet graag

   Sicherheit

   veiligheid

   sollte

   zou moeten

   an erster Stelle

   voorop, op de eerste plaats

   stehen

   staan

   Uitgebreide uitleg

   verschiebe is de ik-vorm in de tegenwoordige tijd van verschieben (“uitstellen” of “verplaatsen”). Hier betekent het, samen met das Treffen, dat de spreker de afspraak uitstelt. Voorbeelden: Ich verschiebe den Termin. — “Ik stel de afspraak uit.”; Wir verschieben das Treffen. — “We stellen de afspraak uit.” das Treffen betekent hier “de afspraak”. Treffen is een onzijdig zelfstandig naamwoord; het lidwoord das blijft in deze vorm gelijk voor het onzijdige onderwerp en lijdend voorwerp. Het woord kan ook een bijeenkomst of ontmoeting aanduiden; in deze zin ondersteunt de vaste vertaling de betekenis “afspraak”. nicht gern betekent “niet graag”. gern drukt uit dat iemand iets met plezier doet; met nicht wordt dat ontkend. De combinatie etwas nicht gern verschieben betekent dus “iets niet graag uitstellen”, niet simpelweg “iets niet uitstellen”. Voorbeeld: Ich fahre nicht gern im Regen. — “Ik rijd niet graag in de regen.” Sicherheit betekent “veiligheid”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord en staat hier als onderwerp van het tweede deel van de zin. Voorbeeld: Sicherheit ist wichtig. — “Veiligheid is belangrijk.” sollte is de vorm van sollen voor de derde persoon enkelvoud in de Konjunktiv II. In deze zin geeft die vorm een aanbeveling of wenselijke norm weer: veiligheid hoort voorrang te krijgen. Het is hier dus passend vertaald met “zou moeten”. Voorbeeld: Die Sicherheit sollte Vorrang haben. — “Veiligheid zou voorrang moeten hebben.” an erster Stelle is een vaste uitdrukking voor “op de eerste plaats” of “voorop”. erster hoort bij het vrouwelijke zelfstandig naamwoord Stelle; in deze uitdrukking staat Stelle na an in de datief: an erster Stelle. Voorbeeld: Die Qualität steht an erster Stelle. — “Kwaliteit staat op de eerste plaats.” stehen betekent letterlijk “staan”. In an erster Stelle stehen vormt het samen met de voorafgaande woordgroep de uitdrukking “vooropstaan” of “de hoogste prioriteit hebben”. Na sollte staat het lexicale werkwoord als infinitief aan het einde: Sicherheit sollte ... stehen. De infinitief is dus stehen, niet een verbogen vorm. De eerste helft Ich verschiebe das Treffen nicht gern betekent “Ik stel de afspraak niet graag uit”. aber verbindt dit met de tweede helft. Daarin is Sicherheit het onderwerp, sollte geeft de aanbeveling aan en an erster Stelle stehen zegt dat veiligheid de hoogste prioriteit hoort te hebben. Samen betekent de volledige uiting: “Ik stel de afspraak niet graag uit, maar veiligheid moet vooropstaan.”

4. Schreib ihnen jetzt eine Nachricht und erkläre die Straßenverhältnisse klar.

   Stuur hun nu een bericht en leg duidelijk uit hoe de wegen eraan toe zijn.

   Schreib

   schrijf

   ihnen

   hun

   jetzt

   nu

   Nachricht

   bericht

   erkläre

   leg uit

   Straßenverhältnisse

   toestand van de wegen

   klar

   duidelijk

   Uitgebreide uitleg

   Schreib is hier de gebiedende wijs van schreiben (“schrijven”) voor één aangesproken persoon in de informele du-vorm. De vorm schreib! komt vaak voor; schreibe! is ook mogelijk, maar de vaste zin gebruikt Schreib. Voorbeeld: Schreib eine E-Mail! — Schrijf een e-mail! ihnen betekent hier “hun” of “aan hen”. Het is de datief meervoud van sie (“zij/hen”) en benoemt de ontvangers van de boodschap. Let op het verschil met het hoofdletterwoord Ihnen, dat de formele aanspreekvorm “u” is. Voorbeeld: Ich schreibe ihnen. — Ik schrijf hun. jetzt betekent “nu” en plaatst de handeling in het huidige moment. Voorbeeld: Komm jetzt! — Kom nu! Nachricht is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Nachricht, meervoud die Nachrichten. In eine Nachricht is het de zaak die geschreven moet worden; eine is hier het onbepaalde lidwoord, niet op zichzelf een expliciete telling. Voorbeeld: Ich lese eine Nachricht. — Ik lees een bericht. erkläre is opnieuw een gebiedende wijs voor du, van erklären (“uitleggen”). Het onderwerp “jij” staat niet afzonderlijk in de zin, maar zit in de werkwoordsvorm. Het werkwoord krijgt hier een ander object dan Schreib: wat volgt, is wat uitgelegd moet worden. Voorbeeld: Erkläre das Problem! — Leg het probleem uit! Straßenverhältnisse is het meervoud van Straßenverhältnis en betekent “wegomstandigheden” of “toestand van de wegen”. Het samengestelde woord bevat Straße (“straat/weg”) en Verhältnis (“verhouding/toestand”); in deze context gaat het geheel over de toestand van de wegen. Het meervoud past bij de algemene situatie van de wegen, niet noodzakelijk bij een genoemd aantal wegen. Voorbeeld: Die Straßenverhältnisse sind schwierig. — De toestand van de wegen is moeilijk. klar betekent hier “duidelijk” en beschrijft hoe de uitleg gegeven moet worden. De vorm ziet er hetzelfde uit als het bijvoeglijk naamwoord klar, maar hier functioneert het als bijwoord bij erkläre. Voorbeeld: Erklär das klar. — Leg dat duidelijk uit. De eerste opdracht is Schreib ihnen jetzt eine Nachricht: schrijf hun nu een bericht. Daarna volgt met und een tweede opdracht: erkläre die Straßenverhältnisse klar, dus leg duidelijk uit hoe de toestand van de wegen is. Beide werkwoorden zijn gebiedende wijzen voor dezelfde aangesproken persoon. Samen betekent de hele zin: “Stuur hun nu een bericht en leg duidelijk uit hoe de wegen eraan toe zijn.”

5. Soll ich vorschlagen, dass wir uns online treffen, statt ganz abzusagen?

   Zal ik voorstellen om online af te spreken in plaats van helemaal af te zeggen?

   Soll ich

   zal ik …?

   vorschlagen

   voorstellen

   uns

   ons; elkaar

   online

   online

   treffen

   afspreken; ontmoeten

   statt

   in plaats van

   ganz

   helemaal

   abzusagen

   af te zeggen

   Uitgebreide uitleg

   Soll ich vormt hier een vraag met het modale werkwoord sollen: Soll is de vorm voor ich in de tegenwoordige tijd. Het betekent hier “zal ik …?” en vraagt of de spreker iets zal doen. Het onderwerp ich staat na de persoonsvorm; de andere werkwoordsvorm staat aan het einde van de hoofdzin. Voorbeeld: Soll ich warten? — “Zal ik wachten?” vorschlagen betekent “voorstellen”. Het is hier de infinitief die bij soll hoort. Het werkwoord heeft het scheidbare voorvoegsel vor-; in een gewone hoofdzin wordt dat gescheiden: Ich schlage das vor. — “Ik stel dat voor.” Na een modaal werkwoord blijft het als infinitief bijeen: Ich soll das vorschlagen. — “Ik moet dat voorstellen.” uns is de vorm van het persoonlijke voornaamwoord bij wir in de accusatief: wir betekent “wij” en uns betekent “ons”. In de wederkerende constructie wir uns treffen heeft het de betekenis “elkaar” en betekent de combinatie hier “elkaar ontmoeten” of “afspreken”. De vorm uns is de eerste persoon meervoud; de vorm wordt hier bepaald door persoon en getal, niet door een zelfstandig naamwoord. online is een onveranderd bijwoord dat aangeeft dat de afspraak via internet plaatsvindt. Het krijgt hier geen Duitse uitgang. Voorbeeld: Wir arbeiten online. — “Wij werken online.” treffen betekent “ontmoeten” of, in de wederkerende constructie sich treffen, “afspreken”. Hier staat het als vorm die zowel de infinitief na soll als de meervoudsvorm bij wir kan zijn; samen met uns vormt het uns treffen. Voorbeeld: Wir treffen uns morgen. — “We spreken morgen af.” statt leidt hier een alternatief in: “in plaats van”. In deze zin staat er een zu-infinitief achter. Het alternatief is niet helemaal afzeggen, maar online afspreken. Voorbeeld: Wir telefonieren, statt uns zu treffen. — “We bellen in plaats van af te spreken.” ganz betekent hier “helemaal” en versterkt de handeling die erop volgt. ganz abzusagen betekent dus dat het afzeggen volledig zou zijn. abzusagen betekent “af te zeggen”. Het basiswerkwoord is het scheidbare werkwoord absagen; bij een zu-infinitief komt zu tussen ab- en sagen: abzusagen. In een hoofdzin wordt het voorvoegsel gescheiden: Wir sagen das Treffen ab. — “We zeggen de afspraak af.” Samen vormen dass wir uns online treffen een bijzin met de betekenis “dat we online afspreken”. In een Duitse dass-bijzin staat de persoonsvorm aan het einde; wir is het onderwerp en uns treffen is de wederkerende constructie. statt ganz abzusagen geeft het alternatief “in plaats van helemaal af te zeggen”. De volledige vraag betekent daarom: “Zal ik voorstellen dat we online afspreken in plaats van helemaal af te zeggen?”

6. So kann die Arbeit weitergehen, ohne dass jemand reisen muss.

   Dan blijft het werk doorgaan zonder dat iemand hoeft te reizen.

   So

   zo; op die manier

   kann

   kan

   Arbeit

   werk

   weitergehen

   doorgaan

   ohne dass

   zonder dat

   jemand

   iemand

   reisen

   reizen

   muss

   moet

   Uitgebreide uitleg

   So betekent hier “op die manier” en verwijst naar de voorgestelde manier van doorgaan; het is geen zelfstandig antwoordwoord. Voorbeeld: So machen wir es. — “Zo doen we het.” kann is de vorm van können bij die Arbeit (derde persoon enkelvoud, tegenwoordige tijd). Met een volgend infinitief drukt können mogelijkheid of haalbaarheid uit: kann ... weitergehen betekent dat het kan doorgaan. Voorbeeld: Das kann funktionieren. — “Dat kan werken.” die Arbeit is het zelfstandig naamwoord Arbeit, vrouwelijk en hier enkelvoud. die markeert hier de bepaalde vorm bij dit zelfstandig naamwoord; het zegt niet op zichzelf hoeveel afzonderlijke taken of personen bedoeld zijn. Voorbeeld: Die Arbeit beginnt. — “Het werk begint.” weitergehen is het werkwoord weitergehen, letterlijk “verdergaan”, en betekent hier dat het werk voortduurt. Als het werkwoord in een hoofdzin vervoegd wordt, splitst het vaak: Die Arbeit geht weiter. In combinatie met kann blijft het als infinitief achteraan staan: kann ... weitergehen. ohne dass leidt een bijzin in met de betekenis “zonder dat”. De bijzin beschrijft de omstandigheid die uitblijft; het is hier een constructie, niet alleen het losse voorzetsel ohne. In een dass-bijzin staat het vervoegde werkwoord achteraan. jemand is het onbepaalde voornaamwoord “iemand”. Het duidt hier een niet nader genoemde persoon aan en is grammaticaal enkelvoudig. Voorbeeld: Jemand wartet draußen. — “Iemand wacht buiten.” reisen is het infinitief “reizen”. Hier staat het na muss in de bijzin: reisen muss. Voorbeeld: Sie will reisen. — “Zij wil reizen.” muss is de vorm van müssen bij het enkelvoudige onderwerp jemand. müssen drukt noodzaak uit; met reisen betekent reisen müssen “moeten reizen”. Het verschil tussen de letterlijke Duitse combinatie en de Nederlandse formulering wordt zichtbaar door de hele ohne dass-constructie: “zonder dat iemand moet reizen” komt natuurlijk overeen met “zonder dat iemand hoeft te reizen”. In een bijzin staat deze vervoegde modale vorm aan het einde: ohne dass jemand reisen muss. Samen heeft de zin de structuur So kann die Arbeit weitergehen, ohne dass jemand reisen muss: “Op die manier kan het werk doorgaan zonder dat iemand hoeft te reizen.” So geeft de manier aan, kann ... weitergehen zegt dat voortzetting mogelijk is, en ohne dass ... reisen muss voegt de omstandigheid toe dat daarvoor geen reis nodig is.

7. Ich kann fragen, ob es für sie funktionieren würde, per Video teilzunehmen.

   Ik kan vragen of het voor hen zou werken om via video mee te doen.

   Ich kann

   ik kan

   fragen

   vragen

   für sie

   voor hen

   funktionieren

   werken; functioneren

   würde

   zou

   per Video

   via video

   teilzunehmen

   mee te doen; deel te nemen

   Uitgebreide uitleg

   Ich kann betekent hier dat de spreker in staat is of bereid is iets te doen: “ik kan”. kann is de tegenwoordige tijd van können bij ich; de andere persoonsvormen zijn bijvoorbeeld du kannst en sie können. Na een modaal werkwoord staat het andere werkwoord in de infinitief: Ich kann helfen = “Ik kan helpen”. fragen is de infinitief “vragen”. Na kann blijft deze vorm onvervoegd en staat hij aan het einde van de hoofdzin. De combinatie Ich kann fragen is dus een herbruikbaar patroon voor “Ik kan vragen …”. für sie betekent hier “voor hen”, volgens de vaste vertaling. für krijgt een naamwoordgroep in de accusatief; sie is hier de meervoudige vorm “hen”, niet de beleefde aanspreekvorm. Het voornaamwoord zelf geeft niet aan wie deze personen precies zijn. funktionieren betekent in deze context “werken” of “functioneren”: iets is praktisch haalbaar of geschikt. Een bruikbaar patroon is etwas funktioniert für jemanden — “iets werkt voor iemand”. In deze zin is es het grammaticale onderwerp van die constructie, terwijl de activiteit die beoordeeld wordt later volgt: Es funktioniert, online teilzunehmen = “Het werkt om online deel te nemen.” würde is de vorm van werden die hier de Konjunktiv II uitdrukt. In combinatie met een infinitief geeft würde funktionieren een voorwaardelijke of hypothetische betekenis: “zou werken”. Vergelijk es funktioniert = “het werkt” met es würde funktionieren = “het zou werken”. De vorm würde hoort bij het onderwerp es; het lexicalere werkwoord blijft als infinitief funktionieren. per Video betekent “via video”. Video is een zelfstandig naamwoord en wordt in het Duits daarom met een hoofdletter geschreven. per geeft hier het middel of kanaal aan, zoals in per Telefon = “via de telefoon”. teilzunehmen betekent “deel te nemen” of hier natuurlijker “mee te doen”. Het is de infinitief met zu van het scheidbare werkwoord teilnehmen: teilnehmen → teilzunehmen. Bij een niet-scheidbaar werkwoord staat zu anders, bijvoorbeeld zu besuchen = “te bezoeken”. Een voorbeeld: Es ist einfach, online teilzunehmen. — “Het is eenvoudig om online mee te doen.” Samen vormt ob es für sie funktionieren würde, per Video teilzunehmen een indirecte ja/nee-vraag: “of het voor hen zou werken om via video mee te doen”. ob leidt zo’n indirecte vraag in; in die bijzin staat de vervoegde vorm würde aan het einde. De hele uiting betekent daarom: “Ik kan vragen of het voor hen zou werken om via video mee te doen.”

8. Biete auch an, sich persönlich zu treffen, sobald die Straßen sicherer sind.

   Bied ook aan om elkaar persoonlijk te ontmoeten zodra de wegen veiliger zijn.

   Biete … an

   bied aan

   persönlich

   persoonlijk

   treffen

   ontmoeten

   sobald

   zodra

   Straßen

   wegen

   sicherer

   veiliger

   sind

   zijn

   Uitgebreide uitleg

   Biete ... an is de gebiedende wijs van het scheidbare werkwoord anbieten (“aanbieden”). In deze zin is de aangesprokene de grammaticale persoon van het bevel; het onderwerp hoeft in een Duitse gebiedende wijs niet apart te staan. Het voorvoegsel an staat hier aan het einde: Biete ... an. In een gewone hoofdzin kan hetzelfde werkwoord bijvoorbeeld verschijnen als Ich biete ... an. persönlich betekent hier dat de ontmoeting in persoon plaatsvindt, niet via video of een andere tussenweg. Het is een bijvoeglijk naamwoord/adverbiale bepaling die de manier van ontmoeten beschrijft. Voorbeeld: Wir sprechen persönlich. — “We spreken elkaar persoonlijk.” treffen betekent “ontmoeten”. In de uitdrukking sich treffen betekent het “elkaar ontmoeten” of “afspreken”; het wederkerende element sich staat niet in de geselecteerde quote, maar maakt samen met treffen de volledige constructie. Het werkwoord heeft als basisvorm treffen; wir treffen uns betekent bijvoorbeeld “we ontmoeten elkaar”. sobald leidt een bijzin in en betekent “zodra”. Het beschrijft dat de handeling in de hoofdzin plaatsvindt op het moment dat de voorwaarde of gebeurtenis in de bijzin intreedt. In zo’n Duitse bijzin staat de persoonsvorm achteraan: sobald die Straßen sicherer sind. Straßen is het meervoud van Straße, “weg” of “straat”. Hier ondersteunt de vaste vertaling de betekenis “wegen”. Het meervoud is zichtbaar aan de vorm Straßen; het zelfstandig naamwoord staat als onderwerp van de bijzin. sicherer is de vergrotende trap van sicher (“veilig”). De basis- en vergelijkingsreeks is sicher — sicherer — am sichersten: veilig — veiliger — het veiligst. Hier wordt niet noodzakelijk een concrete tweede weg genoemd; de vorm geeft aan dat de wegen veiliger zijn dan tevoren of dan onder de huidige omstandigheden. sind is de tegenwoordige tijd van sein bij een meervoudig onderwerp: die Straßen sind. Vergelijk die Straße ist voor enkelvoud en die Straßen sind voor meervoud. De vorm sind draagt dus de persoons- en getalsinformatie van sein in deze bijzin. Samen betekent Biete auch an, sich persönlich zu treffen, sobald die Straßen sicherer sind.: “Bied ook aan om elkaar persoonlijk te ontmoeten zodra de wegen veiliger zijn.” auch hoort bij de volledige mededeling en betekent “ook”; het staat niet in een afzonderlijke phrase-entry. De hoofdzin bevat het aanbod in de gebiedende wijs, gevolgd door sich persönlich zu treffen als datgene wat aangeboden moet worden. De sobald-bijzin geeft aan wanneer die persoonlijke ontmoeting passend wordt.

9. Wenn sie lieber warten möchten, passt morgen für mich auch.

   Als zij liever wachten, komt morgen voor mij ook goed uit.

   Wenn

   als

   sie

   zij

   lieber

   liever

   warten

   wachten

   möchten

   willen

   passt

   komt goed uit

   morgen

   morgen

   für mich

   voor mij

   auch

   ook

   Uitgebreide uitleg

   Wenn leidt hier een voorwaardelijke bijzin in en betekent als. In zo’n bijzin staat het vervoegde werkwoord in het Duits vaak achteraan. Een bruikbaar patroon is Wenn ..., ... = Als ..., .... sie betekent hier, in overeenstemming met de vaste vertaling, zij. In deze zin is het het onderwerp van möchten en verwijst het naar de bedoelde persoon of personen. De vorm geeft hier niet zelfstandig aan om hoeveel personen het gaat. lieber drukt een voorkeur uit: liever. Het hoort bij de keuze om te wachten. Een bruikbaar patroon is lieber ... als ... = liever ... dan ...; bijvoorbeeld: Ich bleibe lieber hier. = Ik blijf liever hier. warten is de infinitief wachten. Na möchten blijft het andere werkwoord infinitief: Wenn sie lieber warten möchten = Als zij liever willen wachten. warten wordt hier dus niet naar het onderwerp vervoegd. möchten betekent hier willen of graag willen en formuleert een wens op een milde manier. Leer deze vorm in hedendaags Duits als de gebruikelijke vorm voor willen/graag willen; hij hangt historisch samen met mögen, maar is in deze betekenis niet simpelweg de gewone tegenwoordige vervoeging van mögen. Bijvoorbeeld: Sie möchten warten. = Zij willen wachten. passt komt van passen en is de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd. Hier betekent het goed uitkomen voor een moment of afspraak, niet letterlijk ergens in passen. Morgen passt ... kan bijvoorbeeld betekenen: Morgen komt ... goed uit. morgen betekent morgen, de dag na vandaag. Hier is het het moment waarover wordt gezegd dat het goed uitkomt. In de feitelijke woordvolgorde staat morgen na passt en vóór für mich; het staat dus niet vooraan in dit tweede zinsdeel. für mich betekent voor mij en maakt duidelijk voor wie morgen geschikt is. mich is de vorm van het persoonlijke voornaamwoord na für. Ter vergelijking: für dich = voor jou. auch betekent ook en voegt eraan toe dat morgen eveneens goed uitkomt. Het drukt hier geen hoeveelheid uit. De eerste woorden vormen samen de voorwaardelijke bijzin: Wenn sie lieber warten möchten = Als zij liever willen wachten. Daarna volgt de hoofdzin passt morgen für mich auch: letterlijk wordt daarin gezegd dat morgen voor de spreker ook goed uitkomt. Omdat de bijzin vooropstaat, begint de daaropvolgende hoofdzin met het vervoegde werkwoord passt. De volledige betekenis is: Als zij liever wachten, komt morgen voor mij ook goed uit. De formulering is geschikt om beschikbaarheid of een alternatief moment te bespreken.

10. Klare Optionen sollten es leichter machen, die Änderung zu akzeptieren.

    Duidelijke opties zouden het makkelijker moeten maken om de verandering te accepteren.

    Klare

    duidelijk

    Optionen

    opties

    sollten

    zouden moeten

    leichter

    makkelijker

    machen

    maken

    Änderung

    verandering

    akzeptieren

    accepteren

    Uitgebreide uitleg

    Klare betekent hier “duidelijke”. Het is de verbogen vorm van klar vóór het meervoudige zelfstandig naamwoord Optionen. In deze naamwoordgroep staat geen lidwoord; bij het meervoudige onderwerp in de nominatief krijgt het adjectief daarom de uitgang -e: klare Optionen. Vergelijk: eine klare Option (enkelvoud) en klare Optionen (meervoud). Optionen is het meervoud van die Option, “de optie”. Het is hier het onderwerp van de zin. Een bruikbaar patroon is: klare Optionen = “duidelijke opties”. sollten is hier de vorm van sollen bij de derde persoon meervoud in de Konjunktiv II. Samen met de infinitief machen geeft dit de betekenis “zouden moeten”. Deze vorm valt qua uiterlijk samen met de meervoudsvorm van het Präteritum; hier past de bedoelde afgezwakte verwachting bij de vertaling. Omdat Optionen meervoud is, staat de meervoudsvorm. machen blijft als infinitief in de werkwoordgroep staan. Voorbeeld: Die Änderungen sollten helfen. = “De veranderingen zouden moeten helpen.” leichter is de vergrotende trap van het adjectief leicht (“makkelijk”). De reeks is leicht – leichter – am leichtesten: makkelijk – makkelijker – het makkelijkst. In es leichter machen betekent het dat iets een handeling makkelijker maakt. machen betekent hier “maken”. Het staat als infinitief na sollten. De constructie etwas macht es leichter, etwas zu tun betekent: “iets maakt het makkelijker om iets te doen”. es is hier een vooruitwijzend element; de daaropvolgende zu-infinitief benoemt de handeling die makkelijker wordt. die Änderung betekent “de verandering”. Änderung is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; de woordgroep die Änderung is hier het lijdend voorwerp van akzeptieren binnen de zu-infinitiefgroep. Het meervoud is die Änderungen, met -en aan het zelfstandig naamwoord. akzeptieren betekent “accepteren”. Het is hier een infinitief met zu: zu akzeptieren, “te accepteren”. Na zu gebruikt het Duits de infinitief, zonder persoonsuitgang. De combinatie die Änderung zu akzeptieren betekent “de verandering te accepteren”. Samen vormen de delen: Klare Optionen is het onderwerp, sollten ... machen geeft aan wat die opties zouden moeten doen, en es leichter machen, die Änderung zu akzeptieren zegt welke handeling daardoor eenvoudiger wordt. De volledige betekenis is: “Duidelijke opties zouden het makkelijker moeten maken om de verandering te accepteren.”