Buiten sporten bij slechte lucht | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Die Luft fühlt sich heute schwer an, und die Luftqualität könnte schlecht sein.

   De lucht voelt vandaag zwaar aan, en de luchtkwaliteit kan slecht zijn.

   Luft

   lucht

   fühlt sich … an

   voelt aan

   heute

   vandaag

   schwer

   zwaar

   Luftqualität

   luchtkwaliteit

   könnte

   zou kunnen

   schlecht

   slecht

   sein

   zijn

   Uitgebreide uitleg

   Luft betekent hier “lucht”. Het is een zelfstandig naamwoord en wordt in het Duits met een hoofdletter geschreven. In die Luft is het onderwerp van de eerste zin: de lucht is datgene wat als zwaar wordt ervaren. fühlt sich en an horen samen bij het scheidbare werkwoord sich anfühlen, “aanvoelen”. De vorm fühlt is de tegenwoordige tijd bij een derde persoon enkelvoud; het onderwerp is hier die Luft. Het wederkerende sich hoort bij dit werkwoord, en het voorvoegsel an staat in deze hoofdzin aan het einde. Een bruikbaar patroon is: Etwas fühlt sich ... an — “Iets voelt ... aan”. heute betekent “vandaag” en beperkt de uitspraak tot de huidige dag. Het zegt hier wanneer de lucht zwaar aanvoelt. schwer betekent in deze zin “zwaar”. Het beschrijft hoe de lucht aanvoelt, niet bijvoorbeeld dat iets moeilijk is. Als naamwoordelijk of predicatief gebruikt bij fühlt sich ... an, krijgt het hier geen uitgang: Die Luft fühlt sich schwer an. Luftqualität betekent “luchtkwaliteit”. Het is een samenstelling van Luft en Qualität; samen duiden ze de kwaliteit van de lucht aan. Het Duitse zelfstandig naamwoord is vrouwelijk, wat zichtbaar is in die Luftqualität. Samenstellingen worden als één woord geschreven en krijgen een hoofdletter. könnte is de vorm van können voor een voorzichtige mogelijkheid: “zou kunnen”. Het is de Konjunktiv-II-vorm en maakt de uitspraak minder stellig dan kann (“kan”). Hier gaat het om de mogelijkheid dat de luchtkwaliteit slecht is, niet om een vastgestelde conclusie. schlecht betekent “slecht” en beschrijft hier de luchtkwaliteit. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat na sein als predicatief bijvoeglijk naamwoord staat en daarom geen uitgang krijgt: Die Luftqualität könnte schlecht sein. sein betekent “zijn”. Na het modale werkwoord könnte staat het in de infinitief. Het patroon könnte + infinitief drukt een mogelijke situatie uit, bijvoorbeeld: Das Wetter könnte besser sein. — “Het weer zou beter kunnen zijn.” De twee delen zijn verbonden door und: eerst wordt gezegd dat de lucht vandaag zwaar aanvoelt; daarna dat de luchtkwaliteit slecht zou kunnen zijn. Samen betekent de hele uiting: “De lucht voelt vandaag zwaar aan, en de luchtkwaliteit kan slecht zijn.”

2. Sport im Freien ist dann vielleicht keine gute Idee.

   Buiten sporten is dan misschien geen goed idee.

   Sport

   sporten

   im Freien

   buiten, in de openlucht

   dann

   dan

   vielleicht

   misschien

   keine

   geen

   gute

   goede

   Idee

   idee

   Uitgebreide uitleg

   Sport betekent hier de activiteit “sporten”, niet een specifieke sport. Het is een zelfstandig naamwoord en wordt daarom in het Duits met een hoofdletter geschreven. Een bruikbaar verwant werkwoord is Sport treiben: Ich treibe Sport. — “Ik sport.” In deze zin vormt Sport samen met im Freien het onderwerp. im Freien betekent “buiten, in de openlucht”. im is de samentrekking van in dem; Freien is hier een zelfstandig gebruikt bijvoeglijk naamwoord en krijgt daarom een hoofdletter. De uitdrukking kan in andere zinnen dezelfde plaats- of omstandighedenbetekenis hebben: Wir essen im Freien. — “We eten buiten.” dann betekent hier “dan” in de betekenis “in dat geval”. Het legt een verband met de vooraf genoemde slechte mogelijke luchtkwaliteit: als die omstandigheid geldt, is buiten sporten misschien geen goed idee. Dat is iets anders dan een zuivere tijdsbetekenis, zoals in Zuerst arbeiten wir, dann essen wir. — “Eerst werken we, daarna eten we.” vielleicht betekent “misschien” en maakt de uitspraak onzeker. Het zegt niet dat buiten sporten zeker geen goed idee is, maar dat dit mogelijk zo is. Vielleicht regnet es. — “Misschien regent het.” keine is de ontkennende bepaler bij het vrouwelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord Idee. De basisvorm is kein; deze vorm wordt hier keine omdat Idee vrouwelijk enkelvoud is en de hele naamwoordgroep onderwerp is: keine gute Idee. kein ontkent een zelfstandig naamwoordgroep; het is dus niet hetzelfde als het zelfstandige ontkenningswoord nicht. gute betekent hier “goede”. Het bijvoeglijk naamwoord heeft als basisvorm gut. In keine gute Idee krijgt gut de vorm gute, omdat het vóór het vrouwelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord Idee staat in deze naamwoordgroep. Voor vergelijking zijn de vormen gut – besser – am besten: “goed – beter – het best”. Idee betekent “idee” en is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Idee. In deze zin staat het in het enkelvoud. De combinatie eine gute Idee betekent “een goed idee”; met ontkenning wordt dat keine gute Idee, “geen goed idee”. De volledige opbouw is: Sport im Freien (“buiten sporten”) + ist (“is”) + dann vielleicht (“dan misschien”) + keine gute Idee (“geen goed idee”). Samen betekent de zin: “Buiten sporten is dan misschien geen goed idee.” De formulering drukt een voorwaardelijke beoordeling uit, zonder die beoordeling als zekerheid te presenteren.

3. Ich hatte vor, im Park zu laufen.

   Ik was van plan om in het park te gaan hardlopen.

   Ich hatte vor

   ik was van plan

   Park

   park

   laufen

   hardlopen

   Uitgebreide uitleg

   Ich hatte vor drukt hier uit dat de spreker van plan was iets te doen. De uitdrukking komt van het scheidbare werkwoord vorhaben: ich habe vor (tegenwoordige tijd) en ich hatte vor (verleden tijd). Het onderwerp Ich is degene met het plan; het plan zelf volgt in de zu-infinitiefconstructie. Park betekent hier “park”. Het zelfstandig naamwoord is mannelijk: der Park. In im Park is im de samentrekking van in dem; na in staat hier de datief, omdat het om de plaats gaat waar de activiteit plaatsvindt. Bijvoorbeeld: Wir treffen uns im Park. — “We spreken af in het park.” laufen betekent hier “hardlopen” of “rennen”. De vorm is de infinitief; na vorhaben krijgt het volgende werkwoord de vorm zu laufen. Bijvoorbeeld: Sie hat vor, morgen zu laufen. — “Zij is van plan morgen te gaan hardlopen.” Samen bestaat de zin uit het plan (Ich hatte vor), de plaats (im Park) en de geplande activiteit (zu laufen): “Ik was van plan om in het park te gaan hardlopen.”

4. Wenn dich die Luftverschmutzung stört, wähle stattdessen ein Training drinnen.

   Als de luchtvervuiling je stoort, kies dan in plaats daarvan voor een training binnen.

   Wenn

   als / wanneer

   dich

   je / jou

   die Luftverschmutzung

   de luchtvervuiling

   stört

   stoort

   wähle

   kies

   stattdessen

   in plaats daarvan

   ein Training

   een training

   drinnen

   binnen

   Uitgebreide uitleg

   Wenn leidt hier een voorwaardelijke bijzin in: “als”. In een Duitse bijzin met wenn staat het vervoegde werkwoord achteraan. Patroon: Wenn + ... + werkwoord, bijvoorbeeld: Wenn du Zeit hast, komm mit. — “Als je tijd hebt, kom dan mee.” dich is de vorm van het persoonlijke voornaamwoord voor de informele enkelvoudige aangesprokene du in de accusatief. Hier is die persoon degene die de hinder ondervindt: iets stoort jou. Vergelijk: du als onderwerp, dich als lijdend voorwerp. die Luftverschmutzung betekent hier luchtvervuiling. Het samengestelde zelfstandig naamwoord heeft het vrouwelijke grammaticale geslacht; daarom staat het hier met die. Het lidwoord verwijst niet naar een hoeveelheid, maar markeert deze bepaalde soort of situatie. stört is de tegenwoordige tijd van stören (“storen”) bij er/sie/es en ook bij een enkelvoudig zelfstandig naamwoord zoals die Luftverschmutzung. In deze bijzin staat het vervoegde werkwoord achteraan: Wenn dich die Luftverschmutzung stört. Let op dat die Luftverschmutzung grammaticaal het onderwerp is en dich het object. Voorbeeld: Der Lärm stört mich. — “Het lawaai stoort me.” wähle komt van wählen (“kiezen”). Hier is het de gebiedende wijs voor één persoon die informeel met du wordt aangesproken: “kies”. De vorm valt samen met de eerste persoon enkelvoud van de tegenwoordige tijd (ich wähle), maar in deze zin blijkt de gebiedende betekenis uit de directe aansporing en het weggelaten onderwerp du. Voorbeeld: Wähle einen anderen Weg. — “Kies een andere weg.” stattdessen is een bijwoord met de betekenis “in plaats daarvan”. Het verwijst hier naar de keuze voor een training binnen als alternatief voor de eerder genoemde activiteit buiten; het is geen onderdeel van het werkwoord wählen. ein Training is het zelfstandig naamwoord Training met het onbepaalde lidwoord ein. Training is onzijdig (das Training); in deze zin staat het als lijdend voorwerp na wähle, dus in de accusatief. Bij dit onzijdige zelfstandig naamwoord ziet het onbepaalde lidwoord in nominatief en accusatief hetzelfde uit: ein Training. Voorbeeld: Ich wähle ein Training. — “Ik kies een training.” drinnen is een bijwoord dat “binnen” betekent, dus op een plaats binnen een gebouw of andere afgesloten ruimte. Het beschrijft hier waar de training plaatsvindt; het is geen verbogen vorm van Training en verandert niet mee met het zelfstandig naamwoord. Samen vormt Wenn dich die Luftverschmutzung stört de voorwaarde: “Als de luchtvervuiling je stoort”. Daarna volgt de aansporing wähle stattdessen ein Training drinnen: “kies dan in plaats daarvan een training binnen”. Het geheel betekent dus: “Als de luchtvervuiling je stoort, kies dan in plaats daarvan voor een training binnen.”

5. Ich könnte ins Fitnessstudio gehen, obwohl es sich dort weniger entspannend anfühlt als im Park.

   Ik zou naar de sportschool kunnen gaan, hoewel het daar minder ontspannend voelt dan in het park.

   Ich könnte

   ik zou kunnen

   Fitnessstudio

   sportschool

   gehen

   gaan

   obwohl

   hoewel

   sich … anfühlt

   aanvoelen

   weniger entspannend

   minder ontspannend

   Park

   park

   Uitgebreide uitleg

   Ich könnte betekent hier dat de spreker een mogelijke optie noemt: “ik zou kunnen”. könnte is de vorm van können voor de Konjunktiv II. Die vorm kan een mogelijkheid of een voorwaardelijke optie uitdrukken; ze zegt niet dat de spreker daadwerkelijk gaat. Vergelijk: Ich kann gehen = “Ik kan gaan” (mogelijkheid of vermogen als feit) en Ich könnte gehen = “Ik zou kunnen gaan”. Fitnessstudio is een onzijdig zelfstandig naamwoord: das Fitnessstudio, meervoud die Fitnessstudios. In ins Fitnessstudio is ins de samentrekking van in das. Na in staat hier de accusatief, omdat gehen een beweging naar een bestemming uitdrukt. gehen betekent “gaan”. Het is de basisvorm na het modale werkwoord könnte: Ich könnte ... gehen. Na zulke modale werkwoorden blijft het andere werkwoord in de infinitief aan het einde van de werkwoordgroep. Voorbeeld: Ich könnte morgen arbeiten. — “Ik zou morgen kunnen werken.” obwohl leidt een bijzin in met een tegenstelling of onverwachte omstandigheid: “hoewel”. In de bijzin staat het vervoegde werkwoord doorgaans achteraan. Hier komt anfühlt daarom aan het einde van de bijzin: obwohl es sich dort weniger entspannend anfühlt. sich ... anfühlt hoort bij het werkwoord sich anfühlen, “aanvoelen” of “voelen”. Het is een scheidbaar samengesteld werkwoord: in deze bijzin staat het voorvoegsel an- niet los, maar verschijnt de volledige vorm als anfühlt aan het einde. fühlt is hier de derde persoon enkelvoud van fühlen, en sich is het wederkerend voornaamwoord dat bij es hoort. Voorbeeld: Der Raum fühlt sich ruhig an. — “De ruimte voelt rustig aan.” weniger entspannend betekent “minder ontspannend”. weniger maakt de vergelijking; entspannend is een beschrijvend woord dat zegt welk effect iets heeft. De vergelijking is hier niet gelijkheid, maar een lagere mate: de ervaring wordt als minder ontspannend voorgesteld dan de ervaring in het park. Voorbeeld: Dieser Ort ist weniger ruhig als der Garten. — “Deze plek is minder rustig dan de tuin.” Park betekent “park”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Park; na in staat hier im Park, de samentrekking van in dem Park. Deze vorm noemt het park als plaats waar de vergelijking mee wordt gemaakt; de zin zegt niet dat de spreker daar op dit moment is. De hele structuur is: Ich könnte + bestemming ins Fitnessstudio + infinitief gehen, gevolgd door de bijzin obwohl .... De hoofdzin zegt dus dat naar de sportschool gaan een mogelijke optie is. De bijzin voegt daar de tegenstelling aan toe: op die plek voelt het minder ontspannend aan dan in het park. Samen betekent de zin: “Ik zou naar de sportschool kunnen gaan, hoewel het daar minder ontspannend voelt dan in het park.”

6. Drinnen zu trainieren ist gesünder, als schlechte Luft einzuatmen.

   Binnen trainen is gezonder dan vervuilde lucht inademen.

   Drinnen

   binnen

   zu trainieren

   te trainen

   gesünder

   gezonder

   schlechte

   slechte

   Luft

   lucht

   einzuatmen

   in te ademen

   Uitgebreide uitleg

   Drinnen betekent hier “binnen” en wordt als bijwoord gebruikt: het beschrijft waar de activiteit plaatsvindt. Het verwijst niet naar een specifiek genoemde ruimte. Het tegenovergestelde is vaak draußen (“buiten”); dat staat ook in de volgende context. zu trainieren is de infinitiefconstructie “te trainen”. Het werkwoord is trainieren; met zu kan deze hele activiteit als onderwerp van de zin fungeren. Voorbeeld: Zu lesen ist entspannend. — “Lezen is ontspannend.” gesünder is de vergrotende trap van gesund (“gezond”): gesund – gesünder – am gesündesten. Hier wordt de activiteit binnen trainen vergeleken met de activiteit die daarna wordt genoemd. De vorm gesünder hoort bij het bijvoeglijk naamwoord gesund, niet bij een zelfstandig naamwoord. schlechte betekent hier “slechte”. Het bijvoeglijk naamwoord is schlecht. In schlechte Luft staat het vóór het vrouwelijke zelfstandig naamwoord Luft in de accusatief; de uitgang -e is dus zichtbaar op het bijvoeglijk naamwoord. De vaste vertaling maakt de bedoelde betekenis hier concreter als “vervuilde lucht”. Luft betekent “lucht”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Luft. In deze zin is het het lijdend voorwerp van einzuatmen, daarom staat het zonder zichtbaar lidwoord in deze algemene formulering in de accusatief. Voorbeeld: Frische Luft tut gut. — “Frisse lucht doet goed.” einzuatmen betekent “in te ademen”. Het basiswerkwoord is einatmen (“inademen”); in een zu-infinitief wordt zu bij dit scheidbare werkwoord tussen het voorvoegsel en de werkwoordstam geplaatst: einzuatmen. Dat is niet hetzelfde als het zelfstandige werkwoord atmen (“ademen”). Voorbeeld: Es ist besser, langsam einzuatmen. — “Het is beter om langzaam in te ademen.” De zin bouwt eerst het onderwerp op: Drinnen zu trainieren — “binnen trainen”. ist gesünder zegt dat deze activiteit gezonder is. Met als volgt de vergelijking: als schlechte Luft einzuatmen — “dan vervuilde lucht inademen”. Samen betekent de uiting: “Binnen trainen is gezonder dan vervuilde lucht inademen.”

7. Soll ich eine Maske tragen, wenn ich draußen spazieren gehen muss?

   Moet ik een masker dragen als ik buiten moet wandelen?

   Soll ich

   Moet ik

   Maske

   masker

   tragen

   dragen

   wenn

   als

   draußen

   buiten

   spazieren gehen

   wandelen

   muss

   moet

   Uitgebreide uitleg

   Soll ich vormt een vraag met sollen en het onderwerp ich: “zal/moet ik …?” Hier vraagt de spreker om advies of toestemming over wat hij of zij moet doen. sollen heeft in de tegenwoordige tijd onder andere ich soll, du sollst en er/sie soll; Soll ich …? is de omgekeerde vraagvolgorde. Voorbeeld: Soll ich warten? — “Zal ik wachten?” Maske betekent hier “masker”. Het is een zelfstandig naamwoord met het lidwoord die: die Maske, meervoud die Masken. In eine Maske staat het onbepaalde lidwoord bij een enkelvoudig vrouwelijk zelfstandig naamwoord; dat lidwoord drukt op zichzelf niet noodzakelijk een geteld aantal uit. tragen betekent hier “dragen” in de specifieke betekenis “aanhebben/dragen”, dus een masker op hebben. Het is een infinitief. Na een modaal werkwoord zoals sollen blijft het hoofdwerkwoord in de infinitief: Ich soll eine Maske tragen — “Ik moet een masker dragen.” wenn leidt de voorwaardelijke of temporele bijzin in: “als/wanneer”. In zo’n bijzin staat het vervoegde werkwoord doorgaans achteraan. Voorbeeld: Wenn ich Zeit habe, komme ich. — “Als ik tijd heb, kom ik.” draußen is een bijwoord en betekent “buiten”. Het beschrijft hier waar het wandelen plaatsvindt. Het verwijst niet naar een zelfstandig naamwoord en krijgt daarom geen naamvals- of geslachtsuitgang. spazieren gehen is een vaste combinatie voor “wandelen” of “een wandeling maken”. gehen is het werkwoord “gaan”; samen geeft de combinatie de activiteit van rustig wandelen aan. Voorbeeld: Wir gehen am Abend spazieren. — “Wij gaan ’s avonds wandelen.” muss is de vorm van müssen bij ich en betekent hier “moet”. Het drukt noodzaak uit, niet alleen een mogelijkheid. müssen heeft bijvoorbeeld ich muss, du musst en sie müssen. In de bijzin staat muss achteraan; omdat het samenwerkt met spazieren gehen, staan de infinitieven ervoor: wenn ich draußen spazieren gehen muss — “als ik buiten moet wandelen”. Samen bestaat de hoofdzin uit de vraag Soll ich eine Maske tragen? en de bijzin wenn ich draußen spazieren gehen muss. De hoofdzin vraagt of de spreker een masker moet dragen; de bijzin specificeert de situatie waarin dat speelt: wanneer de spreker buiten moet wandelen. De volledige betekenis is daarom: “Moet ik een masker dragen als ik buiten moet wandelen?”

8. Eine Maske kann helfen, und lokale Gesundheitshinweise können zu zusätzlichen Vorsichtsmaßnahmen raten.

   Een masker kan helpen, en lokaal gezondheidsadvies kan extra voorzorgsmaatregelen aanraden.

   Maske

   masker

   kann

   kan

   helfen

   helpen

   lokale

   lokale

   Gesundheitshinweise

   gezondheidsadvies

   können

   kunnen

   zusätzlichen

   extra

   Vorsichtsmaßnahmen

   voorzorgsmaatregelen

   raten

   aanraden

   Uitgebreide uitleg

   Maske betekent hier ‘masker’. Het zelfstandig naamwoord is vrouwelijk: die Maske; het meervoud is die Masken. In Eine Maske staat eine bij een enkelvoudig, niet nader bepaald zelfstandig naamwoord. Dat geeft niet op zichzelf een concrete telling als leerpunt voor de betekenis van Maske. kann is de vorm van können voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd. Het drukt hier mogelijkheid uit. Het onderwerp Eine Maske is enkelvoud, daarom staat hier kann; bij het meervoudige onderwerp lokale Gesundheitshinweise staat later können. Een bruikbaar patroon is etwas kann helfen — iets kan helpen. helfen is het infinitief van helfen. Na het modale werkwoord können blijft het tweede werkwoord in het infinitief. In deze hoofdzin staat dat infinitief aan het einde: kann helfen. Helfen betekent iemand of iets nuttig ondersteunen; het kan ook met een datiefobject voorkomen, bijvoorbeeld Ich helfe dem Kind — Ik help het kind. lokale betekent lokaal of plaatselijk. Het hoort bij Gesundheitshinweise. De uitgang -e past hier bij een meervoudig zelfstandig naamwoord in de nominatief zonder voorafgaand lidwoord: lokale Hinweise. Het basiswoord is lokal; vergelijk lokaler Hinweis — een lokale aanwijzing — en lokale Hinweise — lokale aanwijzingen. In de vaste zin is lokale Gesundheitshinweise het onderwerp van het tweede deel. Gesundheitshinweise betekent hier gezondheidsadviezen of gezondheidsaanwijzingen. Het is het meervoud van der Gesundheitshinweis. In deze zin vormt het samen met lokale het meervoudige onderwerp van het tweede deel. können is hier de vorm van können voor een meervoudig onderwerp in de tegenwoordige tijd. Het geeft, net als kann, mogelijkheid aan. Omdat lokale Gesundheitshinweise meervoud is, staat können en niet kann. Na het modale werkwoord volgt het infinitief raten aan het einde van deze hoofdzin. zusätzlichen betekent extra of bijkomende. Het hoort bij Vorsichtsmaßnahmen en staat in de datief meervoud. Dat komt door het voorzetsel zu, dat hier de datief regeert. Het basiswoord is zusätzlich; bijvoorbeeld zusätzliche Informationen betekent extra informatie. De uitgang in zusätzlichen markeert hier de naamval en het meervoud binnen de woordgroep. Vorsichtsmaßnahmen betekent voorzorgsmaatregelen. Het is het meervoud van die Vorsichtsmaßnahme. In zu zusätzlichen Vorsichtsmaßnahmen staat het zelfstandig naamwoord in de datief meervoud: zu + datief. Een herbruikbaar voorbeeld is Wir raten zu Vorsichtsmaßnahmen — Wij raden voorzorgsmaatregelen aan. raten betekent hier aanraden of adviseren. Het is het infinitief na können. In de constructie zu etwas raten adviseer je een maatregel; zu zusätzlichen Vorsichtsmaßnahmen raten betekent extra voorzorgsmaatregelen aanraden. Het werkwoord kan in andere contexten ook een andere betekenis hebben, maar hier past ‘adviseren’ bij de vaste vertaling. De eerste hoofdzin combineert Eine Maske met kann helfen: een masker kan helpen. Und verbindt die zin met de tweede hoofdzin. Daar is lokale Gesundheitshinweise het meervoudige onderwerp; können ... raten zegt dat zulke lokale gezondheidsadviezen extra voorzorgsmaatregelen kunnen aanraden. Samen betekent de zin: een masker kan helpen, en lokaal gezondheidsadvies kan extra voorzorgsmaatregelen aanraden.

9. Es scheint sicherer, das Laufen zu verschieben, bis sich die Luftqualität verbessert.

   Het lijkt veiliger om het hardlopen uit te stellen totdat de luchtkwaliteit verbetert.

   Es scheint

   het lijkt

   sicherer

   veiliger

   das Laufen

   het hardlopen

   zu verschieben

   uit te stellen

   die Luftqualität

   de luchtkwaliteit

   verbessert

   verbetert

   Uitgebreide uitleg

   Es scheint is een onpersoonlijke manier om een indruk of beoordeling uit te drukken: “het lijkt”. In deze zin verwijst es niet naar een met naam genoemd zelfstandig naamwoord. Een bruikbaar patroon is Es scheint + bijvoeglijk naamwoord, bijvoorbeeld: Es scheint schwierig. — “Het lijkt moeilijk.” sicherer betekent hier “veiliger”. Het is de vergrotende trap van sicher (“veilig”): sicher – sicherer – am sichersten (“veilig – veiliger – het veiligst”). De vergelijking is in deze zin niet volledig uitgesproken; de handeling wordt als veiliger beoordeeld dan een andere mogelijke keuze. sicherer beschrijft de hele daaropvolgende handeling, niet Laufen als zelfstandig naamwoord. das Laufen is een zelfstandig gebruikt infinitief van laufen. Door de hoofdletter en het lidwoord functioneert het als een zelfstandig naamwoord; hier betekent het volgens de vaste vertaling “het hardlopen”. Het patroon das + infinitief kan een activiteit benoemen, bijvoorbeeld: Das Lesen macht Spaß. — “Lezen is leuk.” Het lidwoord geeft hier geen expliciete numerieke hoeveelheid aan. zu verschieben betekent “uit te stellen”. verschieben is het basiswerkwoord; in deze vorm staat het als zu-infinitief. Na een beoordeling zoals Es scheint sicherer, ... benoemt deze infinitief de handeling die als veiliger wordt ingeschat. Voorbeeld: Es ist besser, die Reise zu verschieben. — “Het is beter om de reis uit te stellen.” die Luftqualität betekent “de luchtkwaliteit”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Luftqualität. In het deel bis sich die Luftqualität verbessert is dit de grammaticale onderwerpseenheid van verbessert; de zin zegt niet wie of wat de luchtkwaliteit precies veroorzaakt. verbessert betekent hier “verbetert”. Het komt van sich verbessern (“verbeteren”) en is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud, passend bij die Luftqualität. Het voornaamwoord sich hoort bij dit wederkerige werkwoord. Vergelijk: Die Luftqualität verbessert sich. — “De luchtkwaliteit verbetert.” Zonder sich zou verbessern normaal een lijdend voorwerp hebben, zoals in Die Maßnahmen verbessern die Luftqualität. — “De maatregelen verbeteren de luchtkwaliteit.” bis leidt een tijdsbepalende bijzin in: “totdat”. In zo’n Duitse bijzin staat het vervoegde werkwoord aan het einde: bis sich die Luftqualität verbessert. Samen drukken zu verschieben, bis ... en de voorafgaande beoordeling uit dat het hardlopen wordt uitgesteld totdat de luchtkwaliteit verbetert. Als geheel betekent de uiting: “Het lijkt veiliger om het hardlopen uit te stellen totdat de luchtkwaliteit verbetert.”

10. So wird Sport nicht zu einem weiteren Gesundheitsproblem.

    Zo voorkom je dat sporten een extra gezondheidsprobleem wordt.

    So

    zo; op die manier

    wird

    wordt

    Sport

    sporten

    nicht

    niet

    zu einem

    tot een

    weiteren

    extra; bijkomend

    Gesundheitsproblem

    gezondheidsprobleem

    Uitgebreide uitleg

    So betekent hier ‘zo’ of ‘op die manier’. Het verwijst naar de manier waarop iets wordt voorkomen; samen met de rest krijgt het de betekenis ‘zo voorkom je dat …’. Voorbeeld: So lernst du schneller. — ‘Zo leer je sneller.’ wird is de tegenwoordige tijd van werden bij het enkelvoudige onderwerp Sport: Sport wird. In deze zin betekent werden ‘worden’, dus een verandering in toestand, niet alleen ‘zullen’. Voorbeeld: Das wird ein Problem. — ‘Dat wordt een probleem.’ Sport is een mannelijk zelfstandig naamwoord en staat hier in het enkelvoud. Het verwijst in deze zin naar sporten als activiteit. Het is het onderwerp van wird, daarom staat de werkwoordsvorm in het enkelvoud. nicht ontkent het gedeelte zu einem weiteren Gesundheitsproblem werden: het gaat er dus om dat sport niet in die toestand terechtkomt. De plaats van nicht helpt hier om de hele daaropvolgende uitkomst te ontkennen. zu einem is de combinatie van zu met het onbepaalde lidwoord ein. In deze betekenis neemt zu de datief: het onzijdige ein wordt einem. Het patroon zu + datief werden betekent ‘worden tot …’ of natuurlijker ‘… worden’. Voorbeeld: Sie wird zu einer guten Trainerin. — ‘Zij wordt een goede trainster.’ weiteren is de verbogen vorm van weiter en betekent hier ‘extra’ of ‘bijkomend’. De uitgang -en past bij het datief en het onzijdige zelfstandig naamwoord na einem: zu einem weiteren .... In deze zin betekent het niet simpelweg ‘verder’ in een ruimtelijke betekenis. Gesundheitsproblem is een onzijdig zelfstandig naamwoord: das Gesundheitsproblem. Het betekent ‘gezondheidsprobleem’. In zu einem weiteren Gesundheitsproblem staat het in de datief na zu; het lidwoord en het bijvoeglijk naamwoord laten die naamval zien, terwijl de vorm van het zelfstandig naamwoord zelf hier niet verandert. De delen worden samen: So (‘op die manier’) + wird Sport (‘wordt sport’) + nicht zu einem weiteren Gesundheitsproblem (‘geen extra gezondheidsprobleem’). De volledige betekenis is daarom: ‘Zo voorkom je dat sporten een extra gezondheidsprobleem wordt.’