De juiste rij vinden | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Entschuldigung, ist das die Schlange für Hilfe bei einer komplizierten Anfrage?

   Pardon, is dit de rij voor hulp bij een ingewikkeld verzoek?

   Entschuldigung

   pardon; excuus

   ist das

   is dat

   Schlange

   rij

   Hilfe

   hulp

   komplizierten

   ingewikkelde

   Anfrage

   verzoek

   Uitgebreide uitleg

   Entschuldigung betekent hier “pardon” of “excuseer mij” en staat als beleefde opening vóór de vraag. Het is ook een zelfstandig naamwoord met de betekenis “verontschuldiging”, maar in deze zin functioneert het als een vaste aanspreekformule. ist das vormt het begin van een Duitse ja-neevraag. Het werkwoord ist is de vorm van sein voor de derde persoon enkelvoud: sein → ist. das betekent hier “dat” en verwijst naar de bedoelde rij; de precieze vorm van dit voornaamwoord hangt niet af van het dichtstbijzijnde zelfstandig naamwoord, maar van zijn grammaticale functie en referent. In een mededelende zin staat dezelfde volgorde niet als vraag: Das ist die Schlange. — “Dat is de rij.” Schlange betekent in deze context “rij”. Het woord is vrouwelijk: die Schlange, meervoud die Schlangen. Duits Schlange kan in een andere context ook “slang” betekenen, maar de vaste vertaling en de context maken hier de betekenis “rij” duidelijk. Het lidwoord die markeert hier het vrouwelijk enkelvoud; het is niet het meervoud, want het zelfstandig naamwoord heeft dan de vorm Schlangen. Hilfe betekent “hulp”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Hilfe. In Hilfe bei ... geeft bei aan waarbij of waarvoor de hulp nodig is. Na bei staat de datief; in deze woordgroep is dat bei einer komplizierten Anfrage. komplizierten betekent “ingewikkeld” en beschrijft Anfrage. De basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is kompliziert; hier staat de verbogen vorm komplizierten. De uitgang komt door de combinatie van het vrouwelijke zelfstandig naamwoord in de datief (Anfrage na bei) en het voorafgaande onbepaalde lidwoord einer: bei einer komplizierten Anfrage. Vergelijk: eine komplizierte Anfrage — “een ingewikkeld verzoek” in de nominatief of accusatief. Anfrage betekent “verzoek” of “aanvraag”, hier een verzoek waarover men hulp vraagt. Het is vrouwelijk: die Anfrage; het meervoud is die Anfragen. Het patroon eine Anfrage betekent “een verzoek”, terwijl einer Anfrage in deze woordgroep de datiefvorm is na bei. De volledige opbouw is: Entschuldigung als beleefde opening, daarna ist das als vraagvolgorde, die Schlange als datgene waarnaar gevraagd wordt, en für Hilfe bei einer komplizierten Anfrage als doelbepaling: de rij is bedoeld voor hulp bij een ingewikkeld verzoek. Samen betekent de zin: “Pardon, is dit de rij voor hulp bij een ingewikkeld verzoek?”

2. Diese Schlange ist für einfache Fragen, nicht für ausführliche Anfragen.

   Deze rij is voor eenvoudige vragen, niet voor gedetailleerde verzoeken.

   Diese

   deze

   Schlange

   rij

   ist für

   is bestemd voor

   einfache

   eenvoudige

   Fragen

   vragen

   nicht für

   niet voor

   ausführliche

   gedetailleerde

   Anfragen

   verzoeken

   Uitgebreide uitleg

   Diese verwijst hier naar een vrouwelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud: die Schlange. Het is de vorm van dieser voor vrouwelijk nominatief enkelvoud. In het Duits veranderen aanwijzende woorden volgens onder meer naamval, geslacht en getal: dieser Mann, diese Frau, diese Leute. De concrete verwijzing wordt hier door de vertaling en context ondersteund als een rij, niet als een slang. Schlange betekent in deze zin ‘rij’ of ‘wachtrij’. Het zelfstandig naamwoord is vrouwelijk: die Schlange; het meervoud is Schlangen. Het woord kan ook ‘slang’ betekenen, maar die andere betekenis past hier niet bij de vaste vertaling en de context van wachten. Voorbeeld: Die Schlange ist lang. — ‘De rij is lang.’ ist für bestaat uit ist, de derde persoon enkelvoud van sein in de tegenwoordige tijd, plus für. Für leidt een bepaling in die aangeeft waarvoor iets bestemd is en staat met de accusatief. Voorbeeld: Der Raum ist für Kinder. — ‘De ruimte is voor kinderen.’ einfache komt van het bijvoeglijk naamwoord einfach en betekent hier ‘eenvoudig’. In einfache Fragen krijgt het bijvoeglijk naamwoord de uitgang -e: het beschrijft een meervoudig zelfstandig naamwoord zonder voorafgaand lidwoord in de accusatief na für. Voorbeeld: Ich stelle einfache Fragen. — ‘Ik stel eenvoudige vragen.’ Fragen is het meervoud van die Frage (‘vraag’). Het meervoud verwijst hier naar vragen als soort, zonder een bepaald aantal vast te leggen. In het enkelvoud staat bijvoorbeeld eine Frage; in het meervoud Fragen. nicht für maakt het contrast met het voorafgaande doel expliciet: deze rij is niet bestemd voor de soort die daarna wordt genoemd. Nicht ontkent hier dus niet ist, maar sluit een tweede gebruiksdoel uit. Voorbeeld: Der Eingang ist nicht für Besucher. — ‘De ingang is niet voor bezoekers.’ ausführliche komt van ausführlich en betekent hier ‘uitgebreid’ of ‘gedetailleerd’. Net als einfache krijgt het in ausführliche Anfragen de uitgang -e, omdat het een meervoudig zelfstandig naamwoord zonder voorafgaand lidwoord in de accusatief na für beschrijft. Voorbeeld: Wir bearbeiten ausführliche Anfragen später. — ‘We behandelen uitgebreide verzoeken later.’ Anfragen is het meervoud van die Anfrage, ‘verzoek’ of ‘aanvraag’. Het kan dus naar meerdere verzoeken verwijzen; het vaste Nederlandse verzoeken geeft die meervoudsvorm weer. Het enkelvoud is eine Anfrage of die Anfrage. Samen betekent Diese Schlange ist für einfache Fragen, nicht für ausführliche Anfragen.: ‘Deze rij is voor eenvoudige vragen, niet voor gedetailleerde verzoeken.’ Eerst wordt het doel van de rij genoemd met ist für; na de komma wordt met nicht für een ander doel uitgesloten. De structuur is herbruikbaar als Diese/Diese[r] ... ist für ..., nicht für ..., waarbij de vormen van het aanwijzende woord en de bijvoeglijke naamwoorden aan de Duitse grammaticale context worden aangepast.

3. Das Schild ist verwirrend, deshalb war ich mir nicht sicher, wo ich warten sollte.

   Het bord is verwarrend, dus ik wist niet zeker waar ik moest wachten.

   Schild

   bord

   ist

   is

   verwirrend

   verwarrend

   deshalb

   daarom

   war

   was

   mir

   mij

   nicht

   niet

   sicher

   zeker

   wo

   waar

   warten

   wachten

   sollte

   moest

   Uitgebreide uitleg

   Schild betekent hier een bord of aanwijzingsbord. Het meervoud is Schilder. Voorbeeld: Das Schild ist klar. — “Het bord is duidelijk.” ist is de derde persoon enkelvoud van sein in de tegenwoordige tijd: sein → ist. Het onderwerp is Das Schild, dus de vorm past bij een enkelvoudig onderwerp. verwirrend beschrijft hier het bord als iets dat verwarring veroorzaakt: “verwarrend”. Vergelijk verwirrt (“in de war, verward”), dat de toestand van een persoon of ander wezen beschrijft. Voorbeeld: Die Anleitung ist verwirrend. — “De instructie is verwarrend.” deshalb is een bijwoord met de betekenis “daarom”. Het verbindt hier de verwarrende oorzaak met het gevolg voor de spreker. war is hier, met ich als onderwerp, de verleden tijd van sein: sein → ich bin (heden) → ich war (verleden). De vorm war kan bij meerdere enkelvoudige personen gelijk zijn; het zichtbare onderwerp bepaalt hier dat het om ich gaat. mir is de datiefvorm van ich. In de combinatie sich sicher sein staat de persoon die zekerheid heeft in de datief: Ich bin mir sicher — “Ik weet het zeker / Ik ben er zeker van.” Het gaat hier dus niet om een zelfstandig “mij” als object van wachten, maar om de persoon wiens zekerheid wordt beschreven. nicht maakt de zekerheid negatief. Ich bin mir sicher betekent “Ik weet het zeker”, terwijl Ich bin mir nicht sicher betekent “Ik weet het niet zeker”. sicher betekent hier “zeker” in de combinatie sich sicher sein. Het kan ook “veilig” betekenen, maar die betekenis past niet bij deze uitspraak over onzeker weten. Voorbeeld: Bist du dir sicher? — “Weet je het zeker?” wo is een vraagwoord voor een plaats: “waar”. In wo ich warten sollte leidt het een ingebedde vraag aan. De zin verwerkt dus de vraag Wo soll ich warten? in een groter geheel. warten is het infinitief “wachten”. Het wordt vaak gebruikt met auf plus datief wanneer men op een persoon of zaak wacht, bijvoorbeeld Ich warte auf den Bus. — “Ik wacht op de bus.” Hier staat het zonder genoemd object: het gaat om de plaats waar de spreker moest wachten. sollte is hier de vorm bij ich van sollen in de verleden tijd: ich soll → ich sollte. In wo ich warten sollte drukt sollen uit wat volgens de situatie de bedoeling of vereiste was: waar de spreker moest wachten. Omdat sollte in het enkelvoud bij verschillende personen dezelfde vorm kan hebben, wordt de persoon hier door ich aangegeven. Samen betekenen Das Schild ist verwirrend en deshalb war ich mir nicht sicher: “Het bord is verwarrend, dus ik wist niet zeker …”. De ingebedde vraag wo ich warten sollte specificeert waarover die onzekerheid ging. In de hoofdzin staat war op de tweede zinsplaats; in de met wo ingeleide bijzin staat het vervoegde werkwoord sollte aan het einde. De volledige betekenis is: “Het bord is verwarrend, dus ik wist niet zeker waar ik moest wachten.”

4. Für ausführliche Hilfe stellen Sie sich in die Schlange in der Nähe des Hauptschalters.

   Ga voor gedetailleerde hulp in de rij bij de hoofdbalie staan.

   ausführliche

   gedetailleerde

   Hilfe

   hulp

   stellen Sie sich

   gaat u staan

   Schlange

   rij

   Nähe

   buurt

   Hauptschalters

   hoofdbalie

   Uitgebreide uitleg

   ausführliche betekent hier dat de hulp uitgebreid of gedetailleerd is. Het is de verbogen vorm van ausführlich en staat bij Hilfe, een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: ausführliche Hilfe. Vergelijk bijvoorbeeld ausführliche Informationen — “uitgebreide informatie”. Hilfe betekent “hulp”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Hilfe. In deze zin staat het na für, waardoor de hele woordgroep “voor gedetailleerde hulp” betekent. stellen Sie sich is de formele gebiedende wijs van sich stellen: letterlijk “plaatst u zich”, hier natuurlijk “gaat u staan”. Sie is de formele aanspreekvorm en krijgt bij deze gebiedende wijs de vorm stellen Sie; sich verwijst naar de aangesproken persoon. Het werkwoord stellen gebruikt hier een richting naar een plaats, daarom staat er verderop in die Schlange. Schlange betekent hier “rij”, niet het dier “slang”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Schlange. De woordgroep in die Schlange geeft de bestemming aan: iemand gaat de rij in. Bij een vaste plaats zou Duits bijvoorbeeld in der Schlange gebruiken: “in de rij”. Nähe betekent “buurt” of “nabijheid”. In in der Nähe vormt het een vaste uitdrukking voor “in de buurt”. der hoort hier bij de vrouwelijke vorm die Nähe in de datief na in, omdat het om een plaats gaat en niet om een beweging naar die plaats. Hauptschalters is de genitief enkelvoud van der Hauptschalter. Het betekent hier de hoofdbalie of hoofdservicebalie; de uitgang -s markeert de bezitsrelatie: in der Nähe des Hauptschalters = “bij/in de buurt van de hoofdbalie”. Het woord Hauptschalter is mannelijk; de vorm des Hauptschalters combineert het genitiefartikel des met de genitiefuitgang -s. Samen geeft Für ausführliche Hilfe het doel aan: “voor gedetailleerde hulp”. stellen Sie sich is de formele instructie om ergens te gaan staan. in die Schlange geeft de rij aan waarin de aangesproken persoon moet gaan staan, en in der Nähe des Hauptschalters bepaalt welke rij of welke locatie bedoeld wordt. De volledige betekenis is dus: “Ga voor gedetailleerde hulp in de rij bij de hoofdbalie staan.”

5. Soll ich an der Rezeption nachfragen, bevor ich die Schlange wechsle?

   Zal ik het eerst bij de receptie vragen voordat ik van rij verander?

   Soll ich

   zal ik

   an der Rezeption

   bij de receptie

   nachfragen

   navraag doen

   bevor

   voordat

   die Schlange

   de rij

   wechsle

   verander

   Uitgebreide uitleg

   Soll ich is een vraagpatroon met sollen: de spreker vraagt of het verstandig of gewenst is dat hij/zij iets doet. sollen staat hier in de tegenwoordige tijd, eerste persoon enkelvoud: ich soll; in de vraag staat het vervoegde werkwoord vooraan. Het volgende werkwoord blijft als infinitief staan: Soll ich nachfragen? = ‘Zal ik navraag doen?’ an der Rezeption betekent hier ‘bij de receptie’. an krijgt in deze plaatsbepaling de datief, en die Rezeption wordt daarom der Rezeption. De vorm der zegt hier niet dat het om een mannelijke referent gaat: Rezeption is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord, waarvan de datief enkelvoud der Rezeption is. nachfragen betekent gericht iets navragen of om nadere informatie vragen. Het is een scheidbaar werkwoord: in een hoofdzin staat het vervoegde deel op de tweede positie en komt nach achteraan, bijvoorbeeld Ich frage dort nach. Na Soll ich blijft de volledige infinitief nachfragen bij het modale werkwoord staan. bevor leidt een bijzin in met de betekenis ‘voordat’. In zo’n bijzin staat het vervoegde werkwoord achteraan. Het patroon is bijvoorbeeld bevor ich gehe = ‘voordat ik ga’. die Schlange betekent hier ‘de rij’. Schlange is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; die is in deze bijzin de accusatief enkelvoud, omdat de rij het lijdend voorwerp is van wechsle. In een andere context kan Schlange ook ‘slang’ betekenen, maar de vaste vertaling en de context van een receptie maken hier de betekenis ‘rij’ duidelijk. wechsle is de vorm van wechseln voor ich in de tegenwoordige tijd: ich wechsle. Hier betekent het dat de spreker van de ene rij naar een andere overstapt. Voorbeelden: Ich wechsle die Schlange. = ‘Ik wissel van rij.’ Wir wechseln den Platz. = ‘Wij wisselen van plaats.’ Samen vormen de delen: Soll ich an der Rezeption nachfragen (‘Zal ik bij de receptie navraag doen’) + bevor ich die Schlange wechsle (‘voordat ik van rij verander’). De volledige vraag is dus: ‘Zal ik het eerst bij de receptie vragen voordat ik van rij verander?’ De formulering is een gewone, beleefde vraag om advies over de volgorde van deze twee handelingen.

6. Sagen Sie ihnen, was Sie brauchen.

   Vertel hun wat u nodig hebt.

   Sagen Sie

   vertel (formeel)

   ihnen

   hun / aan hen

   was

   wat

   Sie

   u (formeel)

   brauchen

   nodig hebben

   Uitgebreide uitleg

   Sagen Sie is de formele gebiedende wijs van sagen (“zeggen”). Bij de beleefde gebiedende wijs gebruikt het Duits de infinitief plus Sie: Sagen Sie ... = “Zegt u ...” of natuurlijker “Vertelt u ...”. Sie is hier het formele onderwerp; het werkwoord staat daarom in de vorm die ook bij formeel Sie hoort. Voorbeeld: Warten Sie hier. = “Wacht u hier.” Dit is een formele instructie. ihnen betekent hier “aan hen” of “hun”. Het is de datiefvorm van het persoonlijke voornaamwoord voor een meervoudige derde persoon. De kleine letter is belangrijk: ihnen betekent niet “aan u”; het formele “aan u” is Ihnen met een hoofdletter. In deze zin is ihnen de ontvanger van wat er gezegd moet worden. was betekent hier “wat” en leidt de inhoud in van wat u hun moet vertellen. In was Sie brauchen vormt het een ingebedde vraagzin: niet een zelfstandige vraag, maar “wat u nodig hebt”. Het werkwoord staat in zo’n Duitse bijzin achteraan. Sie betekent in Sie brauchen formeel “u”. Het is hier het onderwerp van de bijzin en verwijst volgens de vaste vertaling naar dezelfde aangesproken persoon als in u nodig hebt. De hoofdletter onderscheidt dit formele Sie van sie (“zij” of “ze”). brauchen betekent “nodig hebben”. Met formeel Sie heeft het werkwoord deze vorm: Sie brauchen. In deze zin is was datgene wat nodig is en dus het object van brauchen. Voorbeeld: Was brauchen Sie? = “Wat hebt u nodig?” In de ingebedde versie wordt dat ..., was Sie brauchen = “... wat u nodig hebt”. De volledige opbouw is Sagen Sie + ihnen + was Sie brauchen: “Vertel hun wat u nodig hebt.” De eerste woordgroep is de formele opdracht, ihnen noemt de ontvangers, en was Sie brauchen geeft precies de inhoud van het vertellen. De formulering is beleefd en direct bruikbaar wanneer u iemand formeel instrueert iets aan andere mensen mee te delen.

7. Sie können Ihnen zeigen, wo Sie hinmüssen.

   Ze kunnen u naar de juiste plek wijzen.

   Sie können

   zij kunnen

   Ihnen

   u (als ontvanger)

   zeigen

   wijzen; laten zien

   wo

   waar

   Sie

   u

   hinmüssen

   heen moeten

   Uitgebreide uitleg

   Sie können: hier betekent Sie volgens de vaste vertaling “zij”. können is hier de tegenwoordige tijd van können voor de derde persoon meervoud (“kunnen”) en staat als modaal werkwoord bij het daaropvolgende werkwoord. Dezelfde vorm Sie kan in een andere context ook het formele “u” betekenen; hier bepaalt de vaste vertaling de lezing “zij”. Ihnen: dit is de datiefvorm van het formele voornaamwoord Sie en geeft de ontvanger aan: “aan u”, natuurlijk vertaald als “u”. Ihnen kan zowel naar één formeel aangesproken persoon als naar meerdere formeel aangesproken personen verwijzen; de vorm zelf maakt dat aantal niet duidelijk. zeigen: de infinitief van zeigen (“tonen”, “laten zien”), hier passend vertaald als “wijzen”. Na een modaal werkwoord zoals können blijft het hoofdwerkwoord in de infinitief. Voorbeeld: Kannst du mir den Weg zeigen? — “Kun je mij de weg wijzen?” wo: dit woord leidt hier een bijzin over een plaats in: “waar”. In deze bijzin staat het vervoegde werkwoord aan het einde. Voorbeeld: Ich weiß, wo der Bahnhof ist. — “Ik weet waar het station is.” Sie: deze tweede vorm betekent hier “u” en is het onderwerp van de wo-bijzin. Volgens de vaste vertaling is dit de persoon die naar een bepaalde plek moet gaan. De formele vorm Sie is grammaticaal gelijk voor één of meer aangesproken personen; de vorm zelf maakt het aantal niet duidelijk. hinmüssen: dit is hier een vervoegde vorm van hinmüssen, “heen moeten”. Het onderdeel hin geeft richting naar een bestemming aan. In wo Sie hinmüssen is müssen geen infinitief: het is de vervoegde vorm voor Sie in de tegenwoordige tijd, en het eindigt door de woordvolgorde van de bijzin. In deze schrijfwijze staan hin en müssen samen. Voorbeeld: Ich weiß nicht, wo ich hinmuss. — “Ik weet niet waar ik heen moet.” Samen vormen de delen: Sie können geeft de mogelijkheid aan, Ihnen is de persoon die de informatie ontvangt, zeigen betekent hier wijzen of laten zien, en wo Sie hinmüssen benoemt de bestemming waar u naartoe moet. De volledige betekenis is dus: “Zij kunnen u wijzen waar u heen moet”, natuurlijk weergegeven in de vaste vertaling als: “Ze kunnen u naar de juiste plek wijzen.”

8. Ich möchte nicht in der falschen Schlange warten.

   Ik wil niet in de verkeerde rij wachten.

   Ich möchte

   ik wil

   nicht

   niet

   in

   in

   falschen

   verkeerde

   Schlange

   rij

   warten

   wachten

   Uitgebreide uitleg

   Ich möchte: Dit is de eerste persoon enkelvoud van möchte, de gebruikelijke vorm om een wens of voorkeur uit te drukken: “ik zou graag willen / ik wil”. De vorm komt historisch van mögen, maar wordt hier niet gebruikt met de betekenis “leuk vinden”. Vergelijk: Ich möchte einen Kaffee. — “Ik wil graag een koffie.” Ich will klinkt doorgaans directer en stelliger. nicht: Dit ontkent hier de daaropvolgende gewenste handeling: de spreker wil niet wachten. De plaats van nicht helpt dus om de ontkenning aan warten en de hele situatie te koppelen. in: Hier betekent dit “in”, in de betekenis van zich binnen een bepaalde rij bevinden. Bij in kan het Duits een locatie of een richting uitdrukken: bij een vaste plaats staat vaak de datief, bij beweging naar een plaats vaak de accusatief. falschen: Dit is de verbogen vorm van het bijvoeglijk naamwoord falsch (“verkeerd”). Het beschrijft Schlange en staat hier in de datief enkelvoud vrouwelijk: in der falschen Schlange. De uitgang -en wordt veroorzaakt door deze naamwoordgroep en naamval, niet door Schlange zelf. Het tegenovergestelde is richtig (“juist”): die richtige Schlange. Schlange: Dit zelfstandig naamwoord betekent hier “rij” of “wachtrij”. Het is vrouwelijk: die Schlange; na in als plaatsbepaling wordt dat in der Schlange. In een andere context kan Schlange ook “slang” betekenen; de context van wachten maakt hier de betekenis “rij” duidelijk. warten: Dit is het werkwoord “wachten” in de infinitief. Na möchte blijft het hoofdwerkwoord in de infinitief en staat het aan het einde: Ich möchte warten — “Ik wil wachten.” Voor “op iemand of iets wachten” gebruikt het Duits vaak auf met de accusatief, bijvoorbeeld Ich warte auf den Bus. — “Ik wacht op de bus.” Hier gaat het echter om wachten in een rij. Samen vormen de delen Ich möchte nicht (“ik wil niet”), in der falschen Schlange (“in de verkeerde rij”) en warten (“wachten”). De volledige betekenis is daarom: “Ik wil niet in de verkeerde rij wachten.” De zin gebruikt een beleefde of minder stellige manier om een wens of voorkeur uit te drukken.

9. Das passiert oft, weil das Schild nicht besonders klar ist.

   Dat gebeurt vaak omdat het bord niet erg duidelijk is.

   Das

   dat

   passiert

   gebeurt

   oft

   vaak

   weil

   omdat

   das Schild

   het bord

   nicht besonders

   niet erg

   klar

   duidelijk

   Uitgebreide uitleg

   Das betekent hier “dat”. Het is een zelfstandig gebruikt aanwijzend voornaamwoord in het onzijdige enkelvoud. De precieze referent van “dat” wordt in de vaste zin niet zelfstandig benoemd; de Nederlandse vertaling ondersteunt wel deze aanwijzende betekenis. passiert komt van passieren en is de vorm voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: “gebeurt”. Het beschrijft hier iets dat plaatsvindt. Voorbeeld: Was passiert? — “Wat gebeurt er?” oft betekent “vaak”. Dit bijwoord geeft aan dat iets herhaaldelijk gebeurt en verandert niet mee met het onderwerp. Voorbeeld: Das passiert oft. — “Dat gebeurt vaak.” weil leidt een redengevende bijzin in: “omdat”. In een Duitse bijzin met weil staat het vervoegde werkwoord doorgaans achteraan. Daarom staat ist in weil das Schild nicht besonders klar ist aan het einde. das Schild betekent hier “het bord”. Schild is in deze betekenis een onzijdig zelfstandig naamwoord; daarom staat het bepaalde lidwoord das ervoor. Het meervoud is die Schilder. Voorbeeld: Das Schild ist neu. — “Het bord is nieuw.” nicht besonders maakt de eigenschap minder sterk: “niet erg” of “niet bijzonder”. Samen met klar betekent het hier dat iets niet erg duidelijk is; het zegt niet dat het volledig onduidelijk is. klar betekent hier “duidelijk”. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat na het koppelwerkwoord ist als naamwoordelijk deel staat en daarom geen uitgang krijgt. Voorbeeld: Die Regel ist klar. — “De regel is duidelijk.” De hoofdzin Das passiert oft betekent “Dat gebeurt vaak”. De bijzin weil das Schild nicht besonders klar ist geeft de reden: “omdat het bord niet erg duidelijk is”. Samen betekent de zin dus: “Dat gebeurt vaak omdat het bord niet erg duidelijk is.”

10. Lassen Sie mich zuerst fragen und mich dann in die richtige Schlange stellen.

    Laat me eerst vragen en daarna in de juiste rij gaan staan.

    Lassen Sie mich

    laat me

    zuerst

    eerst

    fragen

    vragen

    dann

    daarna

    richtige

    juiste

    Schlange

    rij

    stellen

    zetten of plaatsen

    Uitgebreide uitleg

    Lassen Sie mich is een beleefde aansporing met de betekenis “laat mij …”. lassen betekent hier “toestaan” of “laten”; Sie is de beleefde aanspreekvorm en mich is de eerste persoon als object. Het patroon is Lassen Sie mich + infinitief: “Laat me …”. Bijvoorbeeld: Lassen Sie mich prüfen. — “Laat me het controleren.” zuerst betekent “eerst” en geeft de volgorde aan. Het vormt hier een contrast met dann, “daarna”. Samen kun je het patroon zuerst …, dann … hergebruiken: Zuerst lesen wir, dann antworten wir. — “Eerst lezen we, daarna antwoorden we.” fragen is de infinitief van fragen, “vragen”. Na Lassen Sie mich blijft het werkwoord in de infinitief: Lassen Sie mich fragen — “Laat me vragen.” De zin specificeert niet wie of wat gevraagd wordt. dann markeert de tweede stap: “daarna”. Het verwijst hier naar wat volgt nadat de eerste handeling is uitgevoerd. richtige is de verbogen vorm van het bijvoeglijk naamwoord richtig, “juist” of “correct”. In die richtige Schlange staat het bijvoeglijk naamwoord bij het vrouwelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord Schlange; na het bepaalde lidwoord die krijgt het hier de uitgang -e. richtig kan ook andere vormen hebben, bijvoorbeeld der richtige Weg — “de juiste weg”. Schlange betekent hier “rij”, niet “slang” als dier. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Schlange. In de context van wachten verwijst het naar een rij waarin mensen staan. Bijvoorbeeld: Die Schlange ist lang. — “De rij is lang.” stellen betekent als zelfstandig werkwoord “zetten” of “plaatsen”. In de wederkerende constructie sich in eine Schlange stellen betekent het “zich in een rij opstellen” of “in een rij gaan staan”. In deze zin staat mich als de wederkerende vorm bij de eerste persoon: mich in die richtige Schlange stellen. Het patroon is dus sich in eine Reihe/Schlange stellen; de vorm van het voornaamwoord verandert met de persoon, bijvoorbeeld Ich stelle mich … — “Ik ga … staan.” De twee infinitieven fragen en stellen horen bij Lassen Sie mich. De eerste handeling is zuerst fragen; de tweede is mich dann in die richtige Schlange stellen. in die richtige Schlange gebruikt in met de accusatief, omdat het om een beweging of verandering van plaats gaat: iemand gaat de juiste rij in. De volledige betekenis is daarom: “Laat me eerst vragen en daarna in de juiste rij gaan staan.”

11. Das sollte Ihnen helfen, zusätzliches Warten zu vermeiden.

    Dat zou u moeten helpen om extra wachttijd te vermijden.

    Das sollte

    dat zou moeten

    Ihnen

    u

    helfen

    helpen

    zusätzliches

    extra

    Warten

    wachten; wachttijd

    vermeiden

    vermijden

    Uitgebreide uitleg

    Das sollte: Das is a demonstrative pronoun here and means “dat”; the specific thing it refers to is not identified in the supplied sentence. sollte is the form of sollen used with the third-person singular subject Das. In this sentence it gives the expectation or intended result “zou moeten”. Compare the reusable pattern Das sollte funktionieren. — “Dat zou moeten werken.” Ihnen: this is the formal second-person pronoun in the dative case, meaning “u”. It is the person helped by helfen; helfen takes a dative complement. The same form is also used for formal “you” in other dative contexts, for example Ich gebe Ihnen das Buch. — “Ik geef u het boek.” helfen: the base form is helfen; it is an infinitive after the modal verb sollte. Its meaning here is “helpen”. With a person, use the dative: Das hilft mir. — “Dat helpt mij.” The form hilft is the third-person singular present form, while helfen is the infinitive. zusätzliches: this is the adjective zusätzlich (“extra; bijkomend”) with the neuter ending -es. It describes Warten, not vermeiden. In this sentence the adjective agrees with the neuter noun phrase zusätzliches Warten, which functions as the object of vermeiden. An adjective can also be used adverbially without this noun ending, as in zusätzlich bezahlen — “extra betalen”. Warten: Warten is a nominalized infinitive from warten and is therefore capitalized. Here it means “wachten” or, in the whole phrase, “wachttijd”. As a verb, warten means “wachten”: Wir warten. — “Wij wachten.” The capitalized form das Warten names the activity itself. vermeiden: the base form is vermeiden, meaning “vermijden”. It is an infinitive because it follows helfen in the construction jemandem helfen, etwas zu vermeiden — “iemand helpen om iets te vermijden”. The zu belongs to the infinitive construction: Sie hilft mir, Fehler zu vermeiden. — “Zij helpt mij om fouten te vermijden.” Together, Das sollte Ihnen helfen means “Dat zou u moeten helpen”. The infinitive group zusätzliches Warten zu vermeiden states what this help is for: “om extra wachttijd te vermijden”. Thus the complete utterance means: “Dat zou u moeten helpen om extra wachttijd te vermijden.”