Wachten in de rij en op tijd blijven | Leer duits in het Nederlands

Over deze les

Met Wachten in de rij en op tijd blijven oefen je gespreksuitdrukkingen, uitspraak, woordenschat, grammatica en quizzen in het duits.

Dialoog

Ich bin wohl noch lange nicht an der Reihe.

ich bin vool nog lange niet an deer raai-je. Ik ben waarschijnlijk nog lang niet aan de beurt.

Ich muss bald woanders sein.

ich moes balt voonders zain. Ik moet binnenkort ergens anders zijn.

Lass mich dir erklären, wie die Schlange vorankommt, bevor du entscheidest, ob du bleibst.

las mich dier erklèren, vie die sjlange foorankomt, befoor doe entsjaidest, op doe blaibst. Laat me uitleggen hoe de rij vordert voordat je beslist of je blijft.

Geht die Schlange gleichmäßig voran?

geet die sjlange glaichmeessich fooran? Gaat de rij in een gelijkmatig tempo vooruit?

Das Tempo ist heute ungleichmäßig. Einige Anfragen dauern länger als erwartet.

das tempo ist hoite onglaichmeessich. Aainige anfraagen dauwen leng-er als ervartet. Het tempo is vandaag wisselend. Sommige aanvragen duren langer dan verwacht.

Wenn ich kurz weggehe, kann ich dann an denselben Platz zurückkommen?

ven ich koerts veggee, kan ich dan an deenzelben plats tseroekkommen? Als ik even wegga, kan ik dan op dezelfde plek terugkomen?

Du kannst deinen Platz nur behalten, wenn du in der Nähe der Schlange bleibst.

doe kanst dain-en plats noer behalten, ven doe in deer neeje der sjlange blaibst. Je kunt je plek alleen behouden als je dicht bij de rij blijft.

Dann muss ich entscheiden, ob das warten kann.

dan moes ich entsjaiden, op das wachten kan. Dan moet ik beslissen of dit kan wachten.

Wenn diese Dienstleistung heute wichtig ist, ist es die sicherere Wahl, in der Nähe der Schlange zu bleiben.

ven dieze dienstlaistung hoite vichtig ist, ist es die zicherere vaal, in deer neeje der sjlange toe blaiben. Als deze dienst vandaag belangrijk is, is dicht bij de rij blijven de veiligere keuze.

Ich kann der anderen Person eine Nachricht schreiben und die Verspätung erklären.

ich kan deer anderen persoon aine naachricht sjraiben oent die fersjpeetoeng erkleren. Ik kan de andere persoon een bericht sturen en de vertraging uitleggen.

Das sollte ihnen helfen zu verstehen, warum du zu spät kommst.

das zollte ienen helpen toe fersjteen, waarom doe toe sjpeet komt. Dat zou hen moeten helpen begrijpen waarom je te laat bent.

Woord voor woord

Ich ‘Ich’ betekent hier ‘ik’: de spreker verwijst naar zichzelf. Het staat als onderwerp in ‘Ich bin wohl noch lange nicht an der Reihe’ en ‘Ich muss bald woanders sein’.

bin ‘bin’ betekent hier ‘ben’ en geeft aan hoe de spreker zich ten opzichte van zijn beurt bevindt. Het is de vorm van ‘sein’ bij ‘Ich’; een bruikbaar patroon is ‘Ich bin …’.

wohl ‘wohl’ betekent hier ‘waarschijnlijk’ en maakt de uitspraak minder stellig. In ‘Ich bin wohl noch lange nicht an der Reihe’ drukt het een inschatting van de spreker uit.

noch ‘noch’ betekent hier ‘nog’ in de combinatie ‘noch lange nicht an der Reihe’: de beurt is op dit moment nog niet bereikt. Het benadrukt dat de situatie nog voortduurt.

lange ‘lange’ betekent hier ‘lang’ en verwijst naar de verwachte tijd tot de beurt. Samen met ‘noch’ en ‘nicht’ vormt het de uitdrukking ‘noch lange nicht an der Reihe’.

nicht ‘nicht’ ontkent hier dat de spreker al aan de beurt is. Het staat in ‘noch lange nicht an der Reihe’ en maakt van de uitdrukking een ontkenning.

an der Reihe ‘an der Reihe’ betekent hier ‘aan de beurt zijn’. In deze vaste uitdrukking geeft ‘an’ de relatie met de beurt aan, ‘der’ hoort bij ‘Reihe’ en ‘Reihe’ verwijst naar de rij of volgorde. Gebruik de hele uitdrukking voor degene die aan de beurt is; een nieuw voorbeeld is: ‘Du bist an der Reihe’.

muss ‘muss’ betekent hier ‘moet’ en drukt een noodzakelijke verplichting uit. Het is de vorm van ‘müssen’ bij ‘Ich’; in ‘Ich muss bald woanders sein’ volgt daarna wat noodzakelijk is.

bald ‘bald’ betekent hier ‘binnenkort’ en geeft aan dat iets op korte termijn nodig is. Het staat in ‘Ich muss bald woanders sein’ en kan een tijdstip vlak na het huidige moment aanduiden.

woanders ‘woanders’ betekent hier ‘ergens anders’ en verwijst naar een andere plaats dan waar de spreker nu is. Het staat vóór ‘sein’ in ‘bald woanders sein’.

sein ‘sein’ betekent hier ‘zijn’ en beschrijft de plaats waar de spreker binnenkort moet zijn. Het is de infinitief na ‘muss’, zoals in ‘Ich muss bald woanders sein’.

Lass ‘Lass’ betekent hier ‘laat’ in het verzoek ‘Lass mich dir erklären’. Het is de gebiedende vorm van ‘lassen’ voor ‘du’ en leidt hier een verzoek in om iets uit te leggen.

mich ‘mich’ betekent hier ‘mij’ en verwijst naar de persoon die de uitleg zal geven. In ‘Lass mich dir erklären’ is de spreker degene die iets mag uitleggen.

dir ‘dir’ betekent hier ‘jou’ en verwijst naar de persoon aan wie de uitleg wordt gegeven. Het hoort bij de constructie ‘Lass mich dir erklären’: laat mij het aan jou uitleggen.

erklären ‘erklären’ betekent hier ‘uitleggen’ en benoemt wat de spreker aan de ander wil vertellen. Het staat na ‘Lass mich dir’ in ‘Lass mich dir erklären’.

wie ‘wie’ betekent hier ‘hoe’ en opent de bijzin die uitlegt op welke manier de rij vordert. In ‘wie die Schlange vorankommt’ volgt daarna de beschreven situatie.

die ‘die’ betekent hier ‘de’ en hoort bij ‘Schlange’ in ‘die Schlange’. Het is het lidwoord dat het zelfstandig naamwoord in deze woordgroep bepaalt.

Schlange ‘Schlange’ betekent hier ‘rij’, niet een dier, omdat het over mensen die wachten gaat. In ‘die Schlange vorankommt’ is de rij degene die vooruitgaat.

vorankommt ‘vorankommt’ betekent hier ‘vooruitgaat’ of ‘vordert’ en beschrijft de beweging van de rij. Het is de vorm van ‘vorankommen’ in de bijzin ‘wie die Schlange vorankommt’; een nieuw patroon is ‘wie etwas vorankommt’.

bevor ‘bevor’ betekent hier ‘voordat’ en ordent twee handelingen in de tijd. In ‘bevor du entscheidest’ gebeurt de uitleg eerst en de beslissing daarna.

du ‘du’ betekent hier ‘je’ en verwijst naar de persoon die moet beslissen of blijven. In de dialoog staat ook ‘Du’ aan het begin van ‘Du kannst deinen Platz nur behalten’; de hoofdletter komt door de zinspositie.

entscheidest ‘entscheidest’ betekent hier ‘beslist’ en verwijst naar de beslissing om te blijven of niet. Het is de vorm van ‘entscheiden’ bij ‘du’ in ‘bevor du entscheidest’.

ob ‘ob’ betekent hier ‘of’ en opent een indirecte ja-neevraag. In ‘ob du bleibst’ gaat het om de vraag of de ander blijft.

bleibst ‘bleibst’ betekent hier ‘blijft’ en beschrijft dat iemand op dezelfde plaats blijft wachten. Het is de vorm van ‘bleiben’ bij ‘du’ in ‘ob du bleibst’.

Geht ‘Geht’ betekent hier ‘gaat’ in de vraag ‘Geht die Schlange gleichmäßig voran?’. Het vraagt of de rij vooruitgaat; het is de vorm van ‘gehen’ bij ‘die Schlange’.

gleichmäßig ‘gleichmäßig’ betekent hier ‘gelijkmatig’ en beschrijft een gelijk tempo zonder grote schommelingen. Het hoort bij ‘Geht die Schlange gleichmäßig voran?’.

voran ‘voran’ betekent hier ‘vooruit’ en geeft de richting of voortgang aan in ‘geht … voran’. Een nieuw patroon is ‘etwas geht voran’ voor iets dat vooruitgaat.

Das ‘Das’ betekent hier ‘het’ in ‘Das Tempo’ en verwijst naar het tempo dat vervolgens wordt beschreven. In ‘ob das warten kann’ staat dezelfde vorm als ‘das’, met de betekenis ‘dit’ of ‘het’ voor de kwestie die kan wachten; de hoofdletter in ‘Das’ komt door de zinspositie.

Tempo ‘Tempo’ betekent hier ‘tempo’ of ‘snelheid van voortgang’ en beschrijft hoe snel de rij beweegt. In ‘Das Tempo ist heute ungleichmäßig’ wordt dat tempo als wisselend gekenmerkt.

ist ‘ist’ betekent hier ‘is’ en koppelt ‘Das Tempo’ aan de beschrijving ‘ungleichmäßig’. Het is de vorm van ‘sein’ bij ‘das Tempo’.

heute ‘heute’ betekent hier ‘vandaag’ en beperkt de uitspraak tot de huidige dag. In ‘Das Tempo ist heute ungleichmäßig’ wordt het tempo van vandaag beschreven.

ungleichmäßig ‘ungleichmäßig’ betekent hier ‘ongelijkmatig’ of ‘wisselend’: de rij beweegt niet steeds met dezelfde snelheid. Het staat tegenover de vraag naar ‘gleichmäßig’ in de vorige regel.

Einige ‘Einige’ betekent hier ‘sommige’ en verwijst naar een deel van de aanvragen, niet naar alle aanvragen. In ‘Einige Anfragen dauern länger’ staat het direct vóór het meervoudige zelfstandig naamwoord.

Anfragen ‘Anfragen’ betekent hier ‘aanvragen’ of ‘verzoeken’ die worden behandeld. Het is de meervoudsvorm van ‘Anfrage’; in ‘Einige Anfragen dauern länger’ zijn deze aanvragen de dingen die meer tijd kosten.

dauern ‘dauern’ betekent hier ‘duren’ en beschrijft hoeveel tijd sommige aanvragen nodig hebben. Het staat in ‘Einige Anfragen dauern länger als erwartet’.

länger ‘länger’ betekent hier ‘langer’ en vergelijkt de duur van de aanvragen met wat verwacht was. Het staat in de vergelijkingsconstructie ‘länger als erwartet’.

als ‘als’ betekent hier ‘dan’ en leidt in ‘länger als erwartet’ het vergelijkingspunt in. De constructie vergelijkt de werkelijke duur met de verwachte duur.

erwartet ‘erwartet’ betekent hier ‘verwacht’ in ‘länger als erwartet’: de aanvragen duren langer dan men had verwacht. De vorm verwijst naar de vooraf ingeschatte duur.

Wenn ‘Wenn’ betekent hier ‘als’ en opent een voorwaarde in ‘Wenn ich kurz weggehe’. De hoofdletter komt doordat de bijzin aan het begin van de zin staat; verderop staat dezelfde vorm als ‘wenn’.

kurz ‘kurz’ betekent hier ‘even’ of ‘kort’ en beperkt de duur van het weggaan. In ‘Wenn ich kurz weggehe’ gaat de spreker maar korte tijd weg.

weggehe ‘weggehe’ betekent hier ‘wegga’ en beschrijft dat de spreker de rij tijdelijk verlaat. Het is de vorm van ‘weggehen’ bij ‘ich’ in ‘Wenn ich kurz weggehe’.

kann ‘kann’ betekent hier ‘kan’ en vraagt of iets mogelijk is. Het is de vorm van ‘können’ bij ‘ich’ in ‘kann ich dann an denselben Platz zurückkommen?’.

dann ‘dann’ betekent hier ‘dan’ en verwijst naar het gevolg of de situatie na het korte weggaan. In de vraag ‘kann ich dann … zurückkommen?’ betekent het: kan ik daarna terugkomen?

an ‘an’ staat hier in ‘an denselben Platz zurückkommen’ en richt de terugkeer op een bepaalde plaats. Het hoort bij de volledige uitdrukking voor terugkomen op die plek.

denselben ‘denselben’ betekent hier ‘dezelfde’ en benadrukt dat het om precies dezelfde plek gaat als eerder in de rij. Het staat direct vóór ‘Platz’ in ‘an denselben Platz’.

Platz ‘Platz’ betekent hier ‘plek’ of ‘plaats’ en verwijst naar de positie van de spreker in de rij. In ‘an denselben Platz zurückkommen’ gaat het om terugkeren naar die positie.

zurückkommen ‘zurückkommen’ betekent hier ‘terugkomen’ en beschrijft een terugkeer naar de eerdere plek. Het is de infinitief na ‘kann’ in ‘kann ich dann an denselben Platz zurückkommen?’.

kannst ‘kannst’ betekent hier ‘kunt’ of ‘kan’ en drukt uit dat de ander zijn plek mag behouden onder een bepaalde voorwaarde. Het is de vorm van ‘können’ bij ‘du’ in ‘Du kannst deinen Platz nur behalten’.

deinen ‘deinen’ betekent hier ‘jouw’ en verwijst naar de plek die bij de aangesproken persoon hoort. Het staat vóór ‘Platz’ in ‘deinen Platz’.

nur ‘nur’ betekent hier ‘alleen’ en beperkt de mogelijkheid om de plek te behouden tot de genoemde voorwaarde. In ‘nur behalten, wenn …’ volgt die voorwaarde na ‘wenn’.

behalten ‘behalten’ betekent hier ‘behouden’ of ‘houden’ en verwijst naar het niet verliezen van de plek in de rij. Het staat na ‘kannst’ in ‘Du kannst deinen Platz nur behalten’.

in ‘in’ betekent hier ‘in’ en maakt deel uit van ‘in der Nähe der Schlange’. Het beschrijft dat iemand zich binnen de nabijheid van de rij bevindt.

der ‘der’ is de lidwoordvorm in de woordgroepen ‘an der Reihe’, ‘in der Nähe’ en ‘der anderen Person’. De betekenis wordt telkens bepaald door het zelfstandig naamwoord dat erbij hoort.

Nähe ‘Nähe’ betekent hier ‘nabijheid’ of ‘buurt’ in ‘in der Nähe der Schlange’. Het geeft aan dat iemand dicht genoeg bij de rij blijft om zijn plek te behouden.

entscheiden ‘entscheiden’ betekent hier ‘beslissen’ over de vraag of de situatie kan wachten. Het is de infinitief na ‘muss’ in ‘Dann muss ich entscheiden’.

warten ‘warten’ betekent hier ‘wachten’ in ‘ob das warten kann’. Niet de spreker, maar de kwestie of dienst kan volgens de context wachten. Het is de infinitief na ‘kann’.

diese ‘diese’ betekent hier ‘deze’ en wijst naar de dienst die op dat moment wordt besproken. Het staat direct vóór ‘Dienstleistung’ in ‘diese Dienstleistung’.

Dienstleistung ‘Dienstleistung’ betekent hier ‘dienstverlening’ of ‘dienst’ waarvoor mensen in de rij wachten. In ‘Wenn diese Dienstleistung heute wichtig ist’ wordt het belang van die dienst beoordeeld.

wichtig ‘wichtig’ betekent hier ‘belangrijk’ en geeft aan hoeveel prioriteit de dienst vandaag heeft. Het staat in ‘diese Dienstleistung heute wichtig ist’.

es ‘es’ verwijst hier naar de voorgestelde keuze of situatie in ‘ist es die sicherere Wahl, in der Nähe der Schlange zu bleiben’. Het helpt de keuze te formuleren zonder die meteen opnieuw te benoemen.

sicherere ‘sicherere’ betekent hier ‘veiligere’ of ‘zekerere’ en vergelijkt deze keuze met een andere mogelijke keuze. Het beschrijft ‘Wahl’ in ‘die sicherere Wahl’.

Wahl ‘Wahl’ betekent hier ‘keuze’ en verwijst naar de beslissing om dicht bij de rij te blijven. In ‘die sicherere Wahl’ wordt die beslissing als de minder risicovolle optie beschreven.

zu ‘zu’ betekent hier ‘te’ en maakt deel uit van de infinitiefconstructie ‘zu bleiben’. De constructie benoemt de handeling die als keuze wordt beoordeeld.

bleiben ‘bleiben’ betekent hier ‘blijven’ en beschrijft het niet verlaten van de omgeving van de rij. Het staat in ‘in der Nähe der Schlange zu bleiben’.

anderen ‘anderen’ betekent hier ‘andere’ en onderscheidt de bedoelde persoon van de spreker. Het staat vóór ‘Person’ in ‘der anderen Person’.

Person ‘Person’ betekent hier ‘persoon’ en verwijst naar degene aan wie de spreker een bericht wil schrijven. In ‘der anderen Person’ gaat het om iemand buiten de rij.

eine ‘eine’ betekent hier ‘een’ en bepaalt ‘Nachricht’ in ‘eine Nachricht schreiben’. Het introduceert één bericht dat naar de andere persoon wordt gestuurd.

Nachricht ‘Nachricht’ betekent hier ‘bericht’. In ‘eine Nachricht schreiben’ gaat het om schriftelijk contact opnemen om de vertraging uit te leggen.

schreiben ‘schreiben’ betekent hier ‘schrijven’ en benoemt de handeling waarmee de spreker de andere persoon informeert. Het staat na ‘kann’ in ‘Ich kann der anderen Person eine Nachricht schreiben’.

und ‘und’ betekent hier ‘en’ en verbindt twee handelingen van de spreker: een bericht schrijven en de vertraging uitleggen. Beide handelingen horen bij dezelfde oplossing.

Verspätung ‘Verspätung’ betekent hier ‘vertraging’ en benoemt de reden waarom de spreker later komt. In ‘die Verspätung erklären’ wordt die vertraging aan iemand anders uitgelegd.

sollte ‘sollte’ betekent hier ‘zou moeten’ en drukt een verwachting uit, geen absolute garantie. In ‘Das sollte ihnen helfen’ verwacht de spreker dat de uitleg hen zal helpen.

ihnen ‘ihnen’ betekent hier ‘hun’ of ‘hen’ en verwijst naar de mensen die de uitleg zullen ontvangen en begrijpen. Het staat bij ‘helfen’ in ‘Das sollte ihnen helfen’.

helfen ‘helfen’ betekent hier ‘helpen’ en beschrijft het effect van het bericht op de ontvangers. In ‘ihnen helfen zu verstehen’ wordt daarna uitgelegd wat zij dankzij het bericht kunnen begrijpen.

verstehen ‘verstehen’ betekent hier ‘begrijpen’ en verwijst naar het inzicht in de reden van het te laat komen. Het staat na ‘zu’ in ‘ihnen helfen zu verstehen’.

warum ‘warum’ betekent hier ‘waarom’ en opent de uitleg van de reden. In ‘warum du zu spät kommst’ wordt gevraagd of verklaard om welke reden iemand te laat komt.

spät ‘spät’ betekent hier ‘laat’ in de vaste combinatie ‘zu spät kommen’. Het beschrijft dat iemand later komt dan passend of verwacht was.

kommst ‘kommst’ betekent hier ‘komt’ in ‘zu spät kommst’: je komt te laat. Het is de vorm van ‘kommen’ bij ‘du’ in de bijzin ‘warum du zu spät kommst’.

Grammatica

bevor + bijzin: het werkwoord staat achteraan

Bevor du entscheidest, bleibst du in der Nähe.

Befoor doe entsjaidest, blaibst doe in deer neeje.

Voordat je beslist, blijf je in de buurt.

Na „bevor” staat het vervoegde werkwoord aan het einde van de bijzin.

helfen + zu + infinitief

Es hilft, die Nachricht zu verstehen.

Es hilft, die naachricht tsoe fersjteen.

Het helpt om het bericht te begrijpen.

Na „helfen” kan een handeling worden uitgedrukt met „zu” + infinitief.

Duits woordenschat

an der Reihe sein uitdrukking

an deer raai-je zain aan de beurt zijn an der Reihe

Ich bin wohl noch lange nicht an der Reihe.

bald bijwoord

balt binnenkort

Ich muss bald woanders sein.

bevor voegwoord

befoor voordat

bevor du entscheidest

bleiben werkwoord

blaiben blijven bleibst

ob du bleibst

entscheiden werkwoord

entsjaiden beslissen entscheidest

bevor du entscheidest, ob du bleibst

erklären werkwoord

erkleeren uitleggen

Lass mich dir erklären, wie die Schlange vorankommt.

gleichmäßig bijvoeglijk naamwoord

glaichmeessich gelijkmatig

Geht die Schlange gleichmäßig voran?

lange bijwoord

lange lang

Ich bin wohl noch lange nicht an der Reihe.

Schlange zelfstandig naamwoord

sjlange rij

wie die Schlange vorankommt

vorankommen werkwoord

foorankomen vooruitgaan, vorderen vorankommt

wie die Schlange vorankommt

woanders bijwoord

voonders ergens anders

Ich muss bald woanders sein.

wohl bijwoord

vool waarschijnlijk

Ich bin wohl noch lange nicht an der Reihe.

Quiz

Woordvolgorde

Zet de woorden in de juiste volgorde.

Ik moet binnenkort ergens anders zijn.

Antwoord tonen

Ich muss bald woanders sein.

Gaat de rij in een gelijkmatig tempo vooruit?

Antwoord tonen

Geht die Schlange gleichmäßig voran?

Spelling

Tik op de letters om het woord te spellen.

rij

Antwoord tonen

Schlange

lang

Antwoord tonen

lange

uitleggen

Antwoord tonen

erklären

binnenkort

Antwoord tonen

bald