Ingrediënten controleren en walnoten vervangen | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Bevor wir mit dem Kochen anfangen, sollten wir die Zutaten und mögliche Ersatzprodukte prüfen.

   Voordat we beginnen met koken, laten we de ingrediënten en mogelijke vervangingen controleren.

   Bevor

   voordat

   Kochen

   koken

   anfangen

   beginnen

   sollten wir

   zouden we moeten

   Zutaten

   ingrediënten

   mögliche

   mogelijke

   Ersatzprodukte

   vervangingsproducten

   prüfen

   controleren

   Uitgebreide uitleg

   Bevor leidt een bijzin in met de betekenis ‘voordat’. Het werkwoord van zo’n Duitse bijzin staat doorgaans aan het einde. Een herbruikbaar patroon is: Bevor + onderwerp + ... + werkwoord, .... Kochen is hier een zelfstandig gebruikt werkwoord: ‘het koken’. Het begint met een hoofdletter omdat het als zelfstandig naamwoord wordt gebruikt. In mit dem Kochen staat het na mit, dat de datief vereist; dem hoort bij dit onzijdige gebruik. Vergelijk: Wir beginnen mit dem Lernen. — ‘We beginnen met leren.’ anfangen betekent ‘beginnen’ en is een scheidbaar werkwoord: anfangen → ich fange an. In de bijzin blijft het hier als infinitief bijeen aan het einde: mit dem Kochen anfangen. De constructie mit etwas anfangen betekent ‘met iets beginnen’. Bevor wir mit dem Kochen anfangen betekent als geheel ‘Voordat we beginnen met koken’. wir is hier het onderwerp van anfangen en verwijst, volgens de vertaling, naar de spreker samen met anderen. sollten wir drukt hier een aanbeveling of verstandig voorstel uit: ‘we zouden moeten’. sollten is de vorm van sollen voor wir in de Konjunktiv II. Het is niet hetzelfde als een vastgestelde verplichting met müssen; Wir sollten prüfen is een advies, terwijl Wir müssen prüfen een noodzaak uitdrukt. Na sollten staat het andere werkwoord als infinitief aan het einde: Wir sollten die Liste prüfen. — ‘We zouden de lijst moeten controleren.’ Zutaten betekent hier ‘ingrediënten’. Het is het meervoud van die Zutat; de vorm Zutaten kan ook een andere naamval hebben, maar hier is het het lijdend voorwerp van prüfen en dus accusatief meervoud. die Zutaten betekent ‘de ingrediënten’. mögliche betekent ‘mogelijke’. Het bijvoeglijk naamwoord is möglich; in mögliche Ersatzprodukte krijgt het in het meervoud zonder voorafgaand lidwoord de uitgang -e. De betekenis is dat de vervangingsproducten als opties in aanmerking komen, niet dat er daadwerkelijk een vervanging is gekozen. Ersatzprodukte betekent ‘vervangingsproducten’ of ‘alternatieve producten’. Het is het meervoud van das Ersatzprodukt. Het samengestelde zelfstandig naamwoord bestaat uit Ersatz (‘vervanging’) en Produkt (‘product’), maar de volledige vorm Ersatzprodukt is de relevante Duitse woordeenheid. Samen met mögliche vormt het de tweede groep die gecontroleerd moet worden. prüfen betekent ‘controleren’ of ‘nakijken’. Het is hier een infinitief na sollten; het onderwerp blijft wir, hoewel dat niet opnieuw bij prüfen staat. Een bruikbaar patroon is etwas prüfen: Wir prüfen den Plan. — ‘We controleren het plan.’ De volledige structuur is: Bevor ... , sollten wir ... prüfen. Eerst wordt de tijdsrelatie ‘voordat we beginnen met koken’ gegeven. Daarna volgt het voorstel sollten wir, met die Zutaten und mögliche Ersatzprodukte als twee door und verbonden lijdende voorwerpen van prüfen. De volledige betekenis is: ‘Voordat we beginnen met koken, zouden we de ingrediënten en mogelijke vervangingen moeten controleren.’

2. Das Rezept sieht Walnüsse vor, und ein Gast hat eine Nussallergie.

   In het recept zijn walnoten nodig, en een gast heeft een notenallergie.

   Rezept

   recept

   sieht … vor

   voorziet in; schrijft voor

   Walnüsse

   walnoten

   Gast

   gast

   hat

   heeft

   Nussallergie

   notenallergie

   Uitgebreide uitleg

   Rezept betekent hier “recept”. Het is een zelfstandig naamwoord: das Rezept (enkelvoud), die Rezepte (meervoud). In Das Rezept staat het in de vorm die het onderwerp van de zin markeert; das laat bovendien het onzijdige grammaticale geslacht zien. sieht ... vor is de gesplitste vorm van het werkwoord vorsehen. Bij er/sie/es is de tegenwoordige tijd sieht; in een gewone Duitse hoofdzin staat de persoonsvorm doorgaans op de tweede positie en het afgescheiden deel vor aan het einde: Das Rezept sieht ... vor. Hier betekent vorsehen dat het recept walnoten voorziet of als vereiste opneemt. Voorbeeld: Der Plan sieht eine Pause vor. — “Het plan voorziet in een pauze.” Walnüsse betekent “walnoten”. Dit is het meervoud van die Walnuss; het enkelvoud is Walnuss, het meervoud Walnüsse. In deze zin is Walnüsse het meervoudige lijdende voorwerp van sieht ... vor. Het meervoud heeft hier dezelfde vorm in de nominatief en accusatief. Gast betekent “gast”. ein Gast is hier het onderwerp van het tweede deel van de zin. Het meervoud is Gäste. Het onbepaalde lidwoord ein markeert hier een enkelvoudig mannelijk zelfstandig naamwoord, maar de zin gebruikt het niet als een losse teluitspraak. hat is de derde persoon enkelvoud van haben; de basisvorm is haben. In ein Gast hat ... drukt het werkwoord het hebben van, of het verkeren in de toestand van, een allergie uit. Vergelijk: Die Gäste haben Zeit. — “De gasten hebben tijd.” Nussallergie betekent “notenallergie”. Het is een vrouwelijk samengesteld zelfstandig naamwoord: die Nussallergie; Nuss specificeert het soort allergie. Na hat staat eine Nussallergie als lijdend voorwerp. Bij een vrouwelijk zelfstandig naamwoord hebben nominatief en accusatief van het onbepaalde lidwoord dezelfde vorm: eine. De eerste zinshelft combineert Das Rezept met sieht ... vor: het recept neemt walnoten als vereiste op. De tweede zinshelft zegt dat een gast een notenallergie heeft. und verbindt beide mededelingen. Samen betekent de volledige zin: “In het recept zijn walnoten nodig, en een gast heeft een notenallergie.”

3. Dann sollten wir die Walnüsse vollständig weglassen.

   Dan moeten we de walnoten helemaal weglaten.

   Dann

   dan

   sollten wir

   zouden we moeten

   Walnüsse

   walnoten

   vollständig

   volledig; helemaal

   weglassen

   weglaten

   Uitgebreide uitleg

   Dann betekent hier “dan” als gevolgtrekking: op basis van de genoemde notenallergie volgt het voorstel in de rest van de zin. Het kan in andere contexten ook naar een tijdstip verwijzen, maar dat is hier niet de bedoelde lezing. Sollten wir bestaat uit sollten, de vorm van sollen bij wir, plus het onderwerp wir (“we”). Hier drukt sollten een aanbeveling of voor de hand liggende handelwijze uit: “zouden we moeten”. Het is niet dezelfde vorm als de tegenwoordige tijd sollen: Wir sollen die Walnüsse weglassen klinkt directiever, terwijl Wir sollten die Walnüsse weglassen een advies of voorzichtige conclusie geeft. Voorbeeld: Wir sollten früher anfangen. — “We zouden eerder moeten beginnen.” Walnüsse betekent “walnoten”. Het is het meervoud van Walnuss; de umlaut en de meervoudsuitgang horen bij dit zelfstandig naamwoord. In de volledige zin staat ervoor die, het meervoudige bepaalde lidwoord. Het citaat bevat alleen Walnüsse, dus de betekenis van dat citaat zelf is “walnoten”. Vollständig betekent “volledig” of “helemaal”. Het versterkt hier het weglaten: er moet niets van de walnoten worden gebruikt. Het is een bijwoord en verandert niet mee met Walnüsse. Voorbeeld: Bitte lies den Text vollständig. — “Lees de tekst helemaal.” Weglassen betekent “weglaten” of “achterwege laten”. Het is het infinitief van het scheidbare werkwoord weglassen. In een hoofdzin met een vervoegde vorm staat het infinitief aan het einde, terwijl het voorvoegsel weg- van het vervoegde werkwoord wordt gescheiden: Wir lassen die Walnüsse weg. — “We laten de walnoten weg.” In het infinitief blijft het werkwoord weglassen aaneengeschreven. Samen vormen de delen: Dann (“dan”) + sollten wir (“zouden we moeten”) + die Walnüsse (“de walnoten”) + vollständig (“helemaal”) + weglassen (“weglaten”). De volledige betekenis is daarom: “Dan zouden we de walnoten helemaal moeten weglaten.”

4. Geröstete Samen würden dem Gericht trotzdem etwas Biss geben.

   Geroosterde zaden geven het gerecht toch wat knapperigheid.

   Geröstete

   geroosterde

   Samen

   zaden

   würden

   zouden

   Gericht

   gerecht

   trotzdem

   toch

   etwas

   wat, een beetje

   Biss

   knapperigheid

   geben

   geven

   Uitgebreide uitleg

   Geröstete betekent hier “geroosterde” en staat vóór Samen als beschrijvende vorm. Het komt van het werkwoord rösten (“roosteren”); geröstet is het voltooid deelwoord, dat hier als bijvoeglijk naamwoord wordt gebruikt. De uitgang -e past bij deze meervoudige naamwoordgroep in de nominatief: geröstete Samen. Voorbeeld: geröstete Nüsse = “geroosterde noten”. Samen betekent hier “zaden”. Dit is het meervoud van Same; het meervoud heeft de vorm Samen. In deze zin is Samen het onderwerp van geben: de zaden zouden iets geven. Voorbeeld: Samen sind nahrhaft. = “Zaden zijn voedzaam.” würden is de vorm voor de derde persoon meervoud van werden in de Konjunktiv II. Samen met het infinitief geben vormt het würden ... geben: “zouden ... geven”. Deze vorm presenteert het effect als een mogelijke of voorgestelde uitkomst, niet als een eenvoudige vaststelling in de tegenwoordige tijd. Voorbeeld: Die Kräuter würden den Geschmack verbessern. = “De kruiden zouden de smaak verbeteren.” dem Gericht bestaat uit dem en het zelfstandige naamwoord Gericht, “het gerecht”. Gericht is onzijdig; na het werkwoord geben staat de ontvanger of datgene waaraan iets wordt toegevoegd in de datief: dem Gericht. Het bepaalde lidwoord voor onzijdig enkelvoud is in de datief dem. Voorbeeld: Sie gibt dem Gericht Salz. = “Ze voegt zout aan het gerecht toe.” trotzdem betekent “toch” of “desondanks”. Het markeert dat het daaropvolgende effect blijft gelden ondanks een eerder genoemde omstandigheid. Als bijwoord verandert het niet van vorm. etwas betekent hier “wat” of “een beetje”: een niet nader bepaalde hoeveelheid. Het specificeert niet hoeveel precies. In etwas Biss verwijst het naar een zekere mate van de textuur die door Biss wordt genoemd. Voorbeeld: Das gibt der Soße etwas Farbe. = “Dat geeft de saus wat kleur.” Biss betekent hier “knapperigheid” of “bite”, dus een aangename stevigheid of weerstandsgevoel bij het eten. Het is het mannelijke zelfstandige naamwoord der Biss; in etwas Biss staat het zonder lidwoord als een niet-telbare eigenschap. De gewone betekenis kan ook een beet zijn, maar hier gaat het door de voedselcontext om textuur. geben is het infinitief “geven”. In deze constructie heeft het een ontvanger of doel in de datief en wat er wordt gegeven in de accusatief: jemandem etwas geben. Hier is dem Gericht het doel en etwas Biss wat eraan wordt gegeven. De vorm geben blijft na würden infinitief staan. Samen vormen de delen Geröstete Samen würden ... geben: “Geroosterde zaden zouden ... geven”. dem Gericht noemt waaraan het effect wordt toegevoegd, etwas Biss benoemt dat effect, en trotzdem voegt de betekenis “toch/desondanks” toe. De volledige uiting betekent dus: “Geroosterde zaden zouden het gerecht toch wat knapperigheid geven.”

5. Verwenden wir stattdessen Samen und lassen den Allergiehinweis beim Kochen sichtbar.

   Laten we in plaats daarvan zaden gebruiken en de allergienotitie zichtbaar houden terwijl we koken.

   Verwenden wir

   laten we gebruiken

   stattdessen

   in plaats daarvan

   Samen

   zaden

   lassen

   laten

   den Allergiehinweis

   de allergievermelding

   beim Kochen

   tijdens het koken

   sichtbar

   zichtbaar

   Uitgebreide uitleg

   Verwenden wir is de Duitse voorstelvorm met wir: “laten we gebruiken”. verwenden betekent “gebruiken”. De vorm is gelijk aan de tegenwoordige tijd van de eerste persoon meervoud, maar de woordvolgorde en context maken er hier een aansporing of voorstel van, geen gewone mededeling. Voorbeeld: Beginnen wir jetzt. — “Laten we nu beginnen.” stattdessen betekent “in plaats daarvan”. Het is een onveranderlijk bijwoord dat hier het gekozen alternatief markeert. Samen betekent hier “zaden”. Het enkelvoud is der Same, met als meervoud die Samen; in deze zin ondersteunt de vaste vertaling de meervoudslezing. Het woord staat zonder lidwoord. Voorbeeld: Wir verwenden Samen im Brot. — “We gebruiken zaden in het brood.” lassen betekent hier, samen met sichtbar, “laten” of “zichtbaar houden”: iets in een bepaalde toestand laten. In Verwenden wir ... und lassen ... is lassen de voorstelvorm met wir. De vorm is hier gelijk aan de tegenwoordige tijd van de eerste persoon meervoud; de constructie drukt echter een voorstel uit. In etwas sichtbar lassen betekent etwas “iets” en betekent sichtbar lassen “iets zichtbaar laten of houden”. Voorbeeld: Lass die Tür offen. — “Laat de deur open.” der Allergiehinweis is een samenstelling van Allergie en Hinweis, dus een vermelding of aanwijzing over allergieën. In den Allergiehinweis staat het mannelijke zelfstandig naamwoord in de accusatief, omdat het het lijdend voorwerp van lassen is. De zichtbare naamvalsvorm zit hier in het lidwoord den; het zelfstandig naamwoord zelf verandert niet. beim Kochen betekent “tijdens het koken”. beim is de samensmelting van bei dem. Kochen is het zelfstandig gebruikte infinitief van kochen en krijgt daarom een hoofdletter. Voorbeeld: Beim Kochen lese ich das Rezept. — “Tijdens het koken lees ik het recept.” sichtbar betekent “zichtbaar” en beschrijft de toestand waarin de allergievermelding moet blijven. Als predicatief bijvoeglijk naamwoord krijgt het geen uitgang: Der Hinweis ist sichtbar, maar ook Wir lassen den Hinweis sichtbar. Het wordt dus niet aangepast aan het mannelijke zelfstandig naamwoord Hinweis. De hele zin begint met een voorstel: Verwenden wir stattdessen Samen — “Laten we in plaats daarvan zaden gebruiken”. und verbindt daarmee het tweede voorstel, lassen den Allergiehinweis beim Kochen sichtbar: de allergievermelding moet tijdens het koken zichtbaar blijven. Samen betekent de zin: “Laten we in plaats daarvan zaden gebruiken en de allergienotitie zichtbaar houden terwijl we koken.”

6. Da das Gericht gebacken wird, sollten wir die Mengen trotzdem genau einhalten.

   Omdat dit een gebakken gerecht is, moeten we de hoeveelheden nog steeds nauwkeurig volgen.

   Da

   omdat

   Gericht

   gerecht

   gebacken wird

   gebakken wordt

   sollten wir

   zouden we

   Mengen

   hoeveelheden

   trotzdem

   toch; nog steeds

   genau

   nauwkeurig

   einhalten

   naleven; aanhouden

   Uitgebreide uitleg

   Da leidt hier een bijzin met een reden in: “omdat”. In het Duits staat het vervoegde werkwoord in zo’n bijzin aan het einde. In Da das Gericht gebacken wird staat wird daarom achteraan. Een veelgebruikt patroon is Da ..., ... = “Omdat ..., ...”. Gericht betekent hier “gerecht”, dus bereid voedsel. Het is een zelfstandig naamwoord met het lidwoord das: das Gericht. Het meervoud is die Gerichte. In deze zin is het gerecht het onderwerp van de passieve bijzin. gebacken wird betekent hier dat het gerecht gebakken wordt. gebacken is het voltooid deelwoord van backen (“bakken”); wird komt van werden en vormt hier de tegenwoordige passiefconstructie: etwas wird gebacken = “iets wordt gebakken”. Het gaat dus om een handeling die op het gerecht wordt uitgevoerd, niet om iemand die het gerecht bakt. sollten wir drukt hier een aanbeveling of praktische verplichting uit: “zouden we moeten”. sollten is de Konjunktiv-II-vorm van sollen bij wir; het onderwerp is dus eerste persoon meervoud. Vergelijk Wir sollen ... (“we moeten ...”, directer) met Wir sollten ... (“we zouden moeten ...”, als advies of voorzichtige aanbeveling). Na sollten volgt het andere werkwoord in de infinitief aan het einde van de hoofdzin. Mengen betekent “hoeveelheden”. Het is het meervoud van die Menge (“hoeveelheid”). In deze context verwijst het naar de hoeveelheden van de ingrediënten, maar de zin specificeert niet afzonderlijk welke ingrediënten dat zijn. Voorbeeld: Die Mengen sind wichtig. — “De hoeveelheden zijn belangrijk.” trotzdem betekent “toch” of “desondanks”. Het markeert een tegenstelling met de reden in de voorafgaande bijzin: ook al wordt het gerecht gebakken, de hoeveelheden moeten nauwkeurig worden gevolgd. Het woord verandert niet naar persoon of getal. genau betekent hier “nauwkeurig” of “precies”. Als bijwoord bepaalt het hoe de handeling wordt uitgevoerd: de hoeveelheden worden niet ongeveer, maar precies aangehouden. Het bijvoeglijk naamwoord genau kan ook rechtstreeks bij een zelfstandig naamwoord staan, bijvoorbeeld eine genaue Angabe — “een nauwkeurige opgave”. einhalten betekent “aanhouden”, “naleven” of “zich houden aan” iets dat als norm of grens geldt. Het is een scheidbaar werkwoord: Wir halten die Mengen ein betekent “Wij houden de hoeveelheden aan”. Na het modale werkwoord sollten blijft de infinitief einhalten echter als één vorm aan het einde staan. Het werkwoord einhalten heeft hier die Mengen als lijdend voorwerp. De volledige structuur is Da [reden], sollten wir [handeling]: “Omdat [reden], zouden we [handeling] moeten.” Da das Gericht gebacken wird geeft de reden. sollten wir die Mengen trotzdem genau einhalten zegt dat wij desondanks de hoeveelheden nauwkeurig moeten aanhouden. Samen betekent de zin: “Omdat dit een gebakken gerecht is, moeten we de hoeveelheden nog steeds nauwkeurig volgen.”

7. Haben wir genug Milch, oder soll ich mehr kaufen?

   Hebben we genoeg melk, of moet ik meer kopen?

   Haben wir

   hebben we

   genug

   genoeg

   Milch

   melk

   oder

   of

   soll ich

   moet ik

   mehr

   meer

   kaufen

   kopen

   Uitgebreide uitleg

   Haben wir staat aan het begin en vormt zo een ja-neevraag: de persoonsvorm haben komt vóór het onderwerp wir. Hier is haben de tegenwoordige tijd, eerste persoon meervoud; deze vorm ziet er hetzelfde uit als de infinitief haben, maar is in deze zin geen infinitief. Vergelijk ich habe, du hast, wir haben. Voorbeeld: Haben wir Zeit? — Hebben we tijd? genug betekent hier dat de hoeveelheid voldoende is. Het kan vóór een zelfstandig naamwoord staan, zoals in genug Milch, of zelfstandig gebruikt worden: Das ist genug. — Dat is genoeg. Milch is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord en betekent melk. In deze zin wordt het als een stof- of hoeveelheidbegrip zonder lidwoord gebruikt. Het geslacht zie je bijvoorbeeld aan het lidwoord die Milch. oder verbindt twee mogelijkheden of vragen en betekent ‘of’. Hier verbindt het de vraag of er genoeg melk is met de vraag of de spreker meer moet kopen. Soll ich bevat de tegenwoordige vorm soll van het modale werkwoord sollen, plus het onderwerp ich. In deze vraag drukt soll ich ...? uit of de spreker iets moet of hoort te doen; de vaste vertaling geeft dat weer met ‘moet ik ...?’. Vergelijk ich soll, du sollst, wir sollen. Na een modaal werkwoord staat de andere werkwoordsvorm als infinitief. mehr betekent hier ‘een grotere hoeveelheid’ of ‘extra’. Het is de vergelijkende vorm van viel: viel Milch — veel melk; mehr Milch — meer melk. In mehr kaufen wordt de extra hoeveelheid volgens de vaste betekenis begrepen als extra melk. kaufen is de infinitief ‘kopen’. Na soll staat deze infinitief aan het einde van de vraag: Soll ich mehr kaufen? — Moet ik meer kopen. Zonder modaal werkwoord is de tegenwoordige vorm bij ich ich kaufe. Samen betekent Haben wir genug Milch, oder soll ich mehr kaufen?: ‘Hebben we genoeg melk, of moet ik meer kopen?’ Het eerste deel vraagt of de aanwezige hoeveelheid voldoende is. Het tweede deel vraagt of de spreker extra melk moet kopen. De structuur is bruikbaar als Haben wir genug X, oder soll ich mehr kaufen?, waarbij X door een ander zelfstandig naamwoord kan worden vervangen.

8. Wir haben genug, aber überprüfe das Datum, bevor du sie verwendest.

   We hebben genoeg, maar controleer de datum voordat je die gebruikt.

   haben

   hebben

   genug

   genoeg

   überprüfe

   controleer

   Datum

   datum

   bevor du

   voordat je …

   sie

   die/ze

   verwendest

   gebruikt

   Uitgebreide uitleg

   haben staat hier bij Wir en is de tegenwoordige tijd van haben: wir haben. De vorm voor ich is habe; haben komt ook voor bij sie/Sie en bij sie in het meervoud. Voorbeeld: Wir haben Zeit. — “We hebben tijd.” genug geeft aan dat de hoeveelheid toereikend is. Het kan zelfstandig staan, zoals hier na haben, of vóór een zelfstandig naamwoord: genug Wasser — “genoeg water”. De zin specificeert niet hoeveel “genoeg” is. überprüfe is de gebiedende wijs voor du van überprüfen (“controleren”). De instructie is rechtstreeks aan één aangesproken persoon gericht. Voorbeeld: Überprüfe die Liste. — “Controleer de lijst.” Datum betekent “datum”. In das Datum staat het als enkelvoudig zelfstandig naamwoord met het bepaalde lidwoord das. Het meervoud is Daten; dat kan, afhankelijk van de context, onder meer “data/gegevens” of “datums” betekenen. Voorbeeld: Die Daten stimmen. — “De gegevens kloppen.” bevor du leidt een bijzin in met de betekenis “voordat je …”. In deze zin maakt bevor de tijdsrelatie duidelijk: het controleren gebeurt vóór het gebruiken. In een Duitse bijzin staat de vervoegde werkwoordsvorm doorgaans aan het einde; daarom staat verwendest later in dezelfde bijzin. sie is hier het persoonlijke voornaamwoord in de vierde naamval voor een meervoudig referent. Het markeert in deze functie meervoud, niet het grammaticale geslacht van één enkelvoudig zelfstandig naamwoord. De gegeven context ondersteunt hier de verwijzing naar de ingrediënten. Het voornaamwoord zelf verandert niet van vorm om mannelijk of vrouwelijk meervoud aan te geven. verwendest is de tegenwoordige tijd van verwenden bij du: du verwendest — “je gebruikt”. In deze bijzin staat de vervoegde vorm achteraan. Voorbeeld: Du verwendest die Zutaten. — “Je gebruikt de ingrediënten.” Wir haben genug betekent “we hebben genoeg”. Daarna verbindt aber dit met de instructie überprüfe das Datum: ondanks dat er genoeg is, moet de aangesproken persoon de datum controleren. bevor du sie verwendest zegt dat die controle plaatsvindt vóór het gebruik van de ingrediënten. De volledige betekenis is: “We hebben genoeg, maar controleer de datum voordat je die gebruikt.”

9. Die Zutaten wirken jetzt sicher und sind bereit.

   De ingrediënten zien er nu veilig uit en zijn klaar.

   Zutaten

   ingrediënten

   wirken

   lijken; overkomen

   jetzt

   nu

   sicher

   veilig

   sind

   zijn

   bereit

   klaar

   Uitgebreide uitleg

   Zutaten betekent hier “ingrediënten”. Het is het meervoud van die Zutat (“het ingrediënt”); het werkwoord sind verderop staat daarom in het meervoud. Voorbeeld: Die Zutaten sind frisch. — “De ingrediënten zijn vers.” wirken betekent hier dat iets een bepaalde indruk maakt: “lijken” of “overkomen”. Het is de tegenwoordige tijd van wirken; bij die Zutaten is de vorm wirken meervoud. In deze zin gaat het niet om het fysieke effect “werken”. Voorbeeld: Die Suppe wirkt heiß. — “De soep lijkt heet.” jetzt betekent “nu” en plaatst de beoordeling in het huidige moment. Het verandert niet mee met persoon of getal. sicher betekent hier “veilig”. In wirken sicher beschrijft het hoe de ingrediënten op dit moment overkomen. Het is dus niet hetzelfde als een zekerheid over een toekomstige handeling. Voorbeeld: Das Essen wirkt sicher. — “Het eten lijkt veilig.” sind is de meervoudsvorm van het werkwoord sein (“zijn”) in de tegenwoordige tijd. Het onderwerp is die Zutaten, dus de vorm is sind, niet de enkelvoudsvorm ist. Voorbeeld: Die Zutaten sind bereit. — “De ingrediënten zijn klaar.” bereit betekent “klaar” of “gereed”. Met sein vormt het een toestand: bereit sein — “klaar zijn”. In deze zin verwijst die toestand naar dezelfde ingrediënten als het onderwerp van sind. Samen betekent Die Zutaten wirken jetzt sicher dat de ingrediënten nu veilig lijken op basis van hun huidige indruk. und sind bereit voegt eraan toe dat ze klaar zijn. De volledige zin betekent daarom: “De ingrediënten zien er nu veilig uit en zijn klaar.”

10. Diese Kontrolle sollte uns helfen, Allergierisiken zu vermeiden und dafür zu sorgen, dass das Gericht weiterhin gut schmeckt.

    Deze controle zou ons moeten helpen allergierisico's te vermijden en ervoor te zorgen dat het gerecht goed blijft smaken.

    Diese

    deze

    Kontrolle

    controle

    sollte

    zou moeten

    uns

    ons

    helfen

    helpen

    Allergierisiken

    allergierisico’s

    zu vermeiden

    te vermijden

    dafür zu sorgen

    ervoor zorgen

    das

    het

    Gericht

    gerecht

    weiterhin

    nog steeds; verder

    gut

    goed

    schmeckt

    smaakt

    Uitgebreide uitleg

    Diese hoort hier bij Kontrolle. Het is de vorm voor vrouwelijk enkelvoud in de nominatief: diese Kontrolle = “deze controle”. De vorm van het aanwijzende bepalingswoord verandert volgens het grammaticale geslacht, getal en de naamval van het zelfstandig naamwoord; vergelijk bijvoorbeeld dieser bij een mannelijk zelfstandig naamwoord en dieses bij een onzijdig zelfstandig naamwoord. Kontrolle is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord en betekent hier “controle” of “controlemaatregel”. Het meervoud is Kontrollen. Samen met diese vormt het de nominale onderwerpgroep van de zin. sollte komt van sollen en is hier de Konjunktiv-II-vorm van het modale werkwoord: sollte = “zou moeten”. De vorm drukt hier uit wat de controle volgens het bedoelde doel zou moeten bereiken; hij is dus niet hetzelfde als het directere soll (“moet”). Bij een modaal werkwoord staat het andere werkwoord in de infinitief: sollte ... helfen. uns betekent “ons”. Het is de datiefvorm van het persoonlijke voornaamwoord voor de eerste persoon meervoud. helfen neemt in deze betekenis een datief aan: uns helfen = “ons helpen”. helfen betekent “helpen”. De basisvorm is helfen; de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd is hilft, maar na sollte blijft het werkwoord in de infinitief: sollte uns helfen. Daarna volgen twee verbonden infinitiefconstructies die aangeven waarin de hulp bestaat. Allergierisiken is het meervoud van Allergierisiko en betekent “allergierisico’s”. Het samengestelde woord bestaat uit Allergie en Risiko; het meervoud wordt door -en gemarkeerd. Het gaat hier om risico’s die men wil vermijden, niet om allergieën zelf. zu vermeiden is de infinitief van vermeiden, “vermijden”. zu markeert hier de infinitiefconstructie: Allergierisiken zu vermeiden = “allergierisico’s te vermijden”. vermeiden is een sterk werkwoord; bijvoorbeeld ich vermeide is de eerste persoon enkelvoud en vermieden het voltooid deelwoord. dafür zu sorgen is de vaste constructie dafür sorgen, “ervoor zorgen”. dafür verwijst hier naar de inhoud die daarna met dass wordt uitgelegd; zu sorgen is de infinitief met zu. Dit verschilt van sich sorgen in de betekenis “zich zorgen maken”: dafür sorgen, dass ... betekent “ervoor zorgen dat ...”. das is hier het bepaald lidwoord bij Gericht: das Gericht. Het markeert onzijdig enkelvoud in de nominatief; het is hier geen los aanwijzend woord met een apart aangewezen referent. Hetzelfde lidwoord verschijnt bijvoorbeeld in das Essen, maar het grammaticale geslacht moet per zelfstandig naamwoord worden geleerd. Gericht betekent hier “gerecht”, dus een bereide maaltijd. Het is een onzijdig zelfstandig naamwoord: das Gericht; het meervoud is die Gerichte. In deze bijzin is das Gericht het onderwerp van schmeckt. weiterhin betekent “nog steeds” of “verder”. Het geeft aan dat het goede smaken voortduurt. In weiterhin gut schmecken beschrijft het dus de voortzetting van de toestand, niet een afzonderlijke handeling van het gerecht. gut betekent hier “goed” en beschrijft bij schmecken de kwaliteit van de smaak. In gut schmecken betekent het natuurlijk “goed smaken”; het staat hier niet bij een zelfstandig naamwoord. schmeckt is de derde persoon enkelvoud van schmecken, “smaken”. De uitgang -t past bij het onderwerp das Gericht. De combinatie gut schmecken betekent “goed smaken”; Das Gericht schmeckt gut betekent bijvoorbeeld “Het gerecht smaakt goed.” Samen geeft sollte uns helfen weer dat de controle ons zou moeten helpen. De twee met und verbonden doelen zijn Allergierisiken zu vermeiden en dafür zu sorgen, dass das Gericht weiterhin gut schmeckt: allergierisico’s vermijden en ervoor zorgen dat het gerecht goed blijft smaken. De volledige betekenis is daarom: “Deze controle zou ons moeten helpen allergierisico’s te vermijden en ervoor te zorgen dat het gerecht goed blijft smaken.”