Een restaurant kiezen met een paar voorwaarden | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Ein Restaurant auszuwählen ist schwierig, weil wir einige Vorgaben haben.

   Een restaurant kiezen is lastig omdat we een paar voorwaarden hebben.

   Restaurant

   restaurant

   auszuwählen

   kiezen

   schwierig

   lastig

   weil

   omdat

   wir

   wij

   einige

   enkele

   Vorgaben

   voorwaarden

   haben

   hebben

   Uitgebreide uitleg

   Restaurant is een onzijdig zelfstandig naamwoord: das Restaurant, meervoud die Restaurants. In deze zin is het het lijdend voorwerp van auszuwählen; bij een onzijdig woord hebben nominatief en accusatief van ein dezelfde vorm: ein Restaurant. auszuwählen komt van het scheidbare werkwoord auswählen (iets kiezen). In een constructie met zu komt zu bij dit werkwoord tussen het voorvoegsel en de stam: auszuwählen. De hele infinitiefgroep ein Restaurant auszuwählen fungeert als onderwerp van de zin. Voorbeeld: Wir versuchen, ein Restaurant auszuwählen. — We proberen een restaurant te kiezen. schwierig is hier een predicatief bijvoeglijk naamwoord na ist; daarom krijgt het geen uitgang. Het beschrijft de infinitiefgroep als lastig. De vorm is niet de vergrotende trap: schwierig = lastig/moeilijk, schwieriger = lastiger/moeilijker. weil leidt een bijzin met een reden in. In een Duitse weil-bijzin staat het vervoegde werkwoord doorgaans achteraan. In dit geval staan wir einige Vorgaben vóór haben, en haben sluit de bijzin af. Voorbeeld: Ich bleibe zu Hause, weil ich müde bin. — Ik blijf thuis omdat ik moe ben. wir is de persoonlijke vorm voor de eerste persoon meervoud en is hier het onderwerp van de weil-bijzin. Het verwijst in de vaste vertaling naar de spreker samen met anderen, zonder dat het aantal verder wordt vastgesteld. einige staat bij een meervoudig zelfstandig naamwoord en betekent hier ‘enkele’ of ‘sommige’. Het geeft geen exact aantal aan; de vaste vertaling een paar is een passende contextuele weergave. Voorbeeld: Wir haben einige Fragen. — We hebben enkele vragen. Vorgaben is het meervoud van Vorgabe, een eis, richtlijn of voorwaarde waaraan men zich moet houden. Hier is de bedoelde betekenis voorwaarden. Het meervoud staat als lijdend voorwerp bij haben; het lidwoord of de bepaler einige maakt die meervoudsvorm zichtbaar. Voorbeeld: Die Vorgaben sind klar. — De voorwaarden zijn duidelijk. haben is de tegenwoordige tijd van haben, ‘hebben’. Bij wir is de vorm haben; die is toevallig gelijk aan de infinitief. In de bijzin vormt wir ... haben de betekenis ‘wij hebben’, met het werkwoord aan het einde door weil. De opbouw is: Ein Restaurant auszuwählen (een restaurant kiezen) + ist schwierig (is lastig) + weil (omdat) + wir einige Vorgaben haben (wij enkele voorwaarden hebben). Samen betekent de zin: ‘Een restaurant kiezen is lastig omdat we een paar voorwaarden hebben.’

2. Lass uns zuerst die Bedürfnisse auflisten: das Essen, den Lärmpegel, die Entfernung und den Komfort.

   Laten we eerst de behoeften op een rij zetten: het eten, het geluidsniveau, de afstand en het comfort.

   Lass uns

   laten we

   zuerst

   eerst

   die Bedürfnisse

   de behoeften

   auflisten

   op een rij zetten

   das Essen

   het eten

   den Lärmpegel

   het geluidsniveau

   die Entfernung

   de afstand

   den Komfort

   het comfort

   Uitgebreide uitleg

   Lass uns is een vaste aansporing met de betekenis “laten we”. Lass is de gebiedende wijs van lassen voor du; uns is het voornaamwoord voor “ons” en is hier het voorwerp van lassen. Tegen meerdere aangesproken personen krijg je Lasst uns ...; in een beleefde aanspreekvorm is Lassen Sie uns ... gebruikelijk. Voorbeeld: Lass uns gehen. = “Laten we gaan.” zuerst betekent “eerst” of “als eerste”. Het bepaalt de volgorde van de handeling, niet noodzakelijk de volgorde waarin de genoemde behoeften later belangrijk zullen blijken. die Bedürfnisse betekent hier “de behoeften”. Het enkelvoud is das Bedürfnis, het meervoud die Bedürfnisse; de umlaut en de uitgang -e horen bij het meervoud. In deze zin is het meervoud het lijdend voorwerp van auflisten. auflisten is een scheidbaar werkwoord: auf- + listen, met de betekenis “opsommen” of “op een rij zetten”. In een hoofdzin kan de vervoegde vorm het voorvoegsel achteraan krijgen, bijvoorbeeld: Wir listen die Punkte auf. = “We sommen de punten op.” Na Lass uns blijft hier de infinitief auflisten bij elkaar en staat die aan het einde van de inleidende zin. das Essen betekent hier “het eten”, dus voedsel als een behoefte of criterium. Essen kan in andere contexten ook “eten” als handeling betekenen; het lidwoord en de context maken deze lezing hier concreet als iets dat men bij de keuze meeweegt. das laat zien dat dit zelfstandig naamwoord in deze vorm onzijdig is; als eerste genoemd lijdend voorwerp blijft het onzijdige accusatief-lidwoord das gelijk aan het nominatief-lidwoord. den Lärmpegel betekent “het geluidsniveau”. Het zelfstandig naamwoord Lärmpegel is mannelijk. Het bepaalde lidwoord verandert daarom in het accusatief van der naar den, omdat dit ook een opgesomd lijdend voorwerp van auflisten is. Voorbeeld: Wir prüfen den Lärmpegel. = “We controleren het geluidsniveau.” die Entfernung betekent “de afstand”. Entfernung is vrouwelijk; bij een vrouwelijk zelfstandig naamwoord ziet het bepaalde lidwoord er in nominatief en accusatief hetzelfde uit: die. Voorbeeld: Wir messen die Entfernung. = “We meten de afstand.” den Komfort betekent “het comfort”. Komfort is mannelijk, waardoor het accusatief-lidwoord den wordt. Dat het woord na de andere genoemde criteria komt, maakt het nog steeds een zelfstandig item in dezelfde opsomming. Voorbeeld: Der Komfort ist wichtig. = “Het comfort is belangrijk.” Als geheel betekent Lass uns zuerst die Bedürfnisse auflisten “Laten we eerst de behoeften op een rij zetten”. Daarna specificeert de dubbele punt welke zaken met die behoeften bedoeld zijn: das Essen, den Lärmpegel, die Entfernung en den Komfort. De vier naamwoordgroepen vormen samen de opgesomde lijdende voorwerpen van auflisten; de verschillende lidwoorden weerspiegelen onder meer het grammaticale geslacht en, bij de mannelijke woorden, de accusatief.

3. Eine Person braucht vegetarische Gerichte, und eine andere möchte irgendwo ruhig sitzen.

   De ene persoon heeft vegetarische opties nodig en de andere wil ergens rustig zitten.

   Person

   persoon

   braucht

   heeft nodig

   vegetarische

   vegetarische

   Gerichte

   gerechten

   eine andere

   de andere

   möchte

   wil graag

   irgendwo

   ergens

   ruhig

   rustig

   sitzen

   zitten

   Uitgebreide uitleg

   Person betekent hier ‘persoon’. Het is het zelfstandig naamwoord die Person; het meervoud is Personen. In Eine Person staat het in het enkelvoud als onderwerp. braucht is de vorm van brauchen voor de derde persoon enkelvoud: ich brauche, du brauchst, sie braucht. Hier betekent het ‘nodig hebben’. Het lijdend voorwerp volgt daarna: Jemand braucht Hilfe = ‘Iemand heeft hulp nodig.’ vegetarische beschrijft Gerichte en betekent dat de gerechten vegetarisch zijn. De basisvorm is vegetarisch. De uitgang -e hoort hier bij het meervoud zonder voorafgaand lidwoord: vegetarische Gerichte. Dit is iets anders dan bijvoorbeeld ein vegetarisches Gericht, waar het zelfstandig naamwoord enkelvoud is. Gerichte is het meervoud van Gericht, hier in de betekenis ‘gerecht’. In de vaste vertaling wordt dit opgevat als ‘opties’ om te eten. Gericht kan ook andere betekenissen hebben, maar die zijn hier niet bedoeld. Een bruikbaar voorbeeld is: Wir bestellen zwei Gerichte. — ‘We bestellen twee gerechten.’ eine andere betekent hier ‘de andere’, dus de andere persoon in tegenstelling tot eine Person. Het zelfstandig naamwoord na andere is weggelaten omdat het uit de zinssamenhang duidelijk is. andere is de verbogen vorm van ander; de vrouwelijke enkelvoudsvorm staat hier bij het begrepen woord Person. Het lidwoord eine drukt hier niet op zichzelf een exact aantal uit; de tegenstelling met de andere persoon geeft de verdeling in deze zin. möchte is de vorm voor de eerste of derde persoon enkelvoud van mögen in de Konjunktiv II; de meervoudsvorm is möchten. Deze vorm drukt hier een wens uit en wordt vaak als beleefde of afgezwakte formulering gebruikt: ‘wil graag’. Het infinitief staat aan het einde: Ich möchte sitzen. — ‘Ik wil graag zitten.’ Möchte is niet hetzelfde als mag: mag is de tegenwoordige vorm van mögen en heeft andere gebruiksmogelijkheden, zoals ‘mag’ of ‘vindt leuk’ afhankelijk van de context. irgendwo betekent ‘ergens’, zonder een specifieke plaats te noemen. Het is een bijwoord en verandert niet mee met persoon of getal. Wir können irgendwo warten. — ‘We kunnen ergens wachten.’ ruhig beschrijft hier de manier of de gewenste toestand van het zitten: rustig, zonder lawaai of onrust. Het woord kan ook als bijvoeglijk naamwoord voor een zelfstandig naamwoord staan, bijvoorbeeld ein ruhiger Raum — ‘een rustige ruimte’. In deze zin is het een bijwoord bij sitzen en krijgt het dus geen uitgang. sitzen is het infinitief en betekent ‘zitten’. Na möchte blijft het infinitief staan: Sie möchte sitzen, niet een vervoegde vorm. Het onderscheid met setzen is nuttig: sitzen beschrijft de toestand ‘zitten’, terwijl setzen doorgaans het gaan zitten of iets neerzetten beschrijft. Samen vormen Eine Person braucht vegetarische Gerichte en eine andere möchte irgendwo ruhig sitzen twee parallelle delen. Het eerste deel zegt dat één persoon vegetarische eetmogelijkheden nodig heeft; het tweede zegt dat de andere persoon ergens rustig wil zitten. De zin als geheel betekent daarom: ‘De ene persoon heeft vegetarische opties nodig en de andere wil ergens rustig zitten.’

4. Dann wäre ein lautes Burgerrestaurant kein guter Kompromiss.

   Dan zou een luidruchtige hamburgertent geen goed compromis zijn.

   Dann

   dan

   wäre

   zou zijn

   ein

   een

   lautes

   luidruchtig

   Burgerrestaurant

   hamburgertent

   kein

   geen

   guter

   goed

   Kompromiss

   compromis

   Uitgebreide uitleg

   Dann betekent hier “dan”: het markeert de genoemde beoordeling als gevolgtrekking uit de voorafgaande situatie. Voorbeeld: Dann gehen wir nach Hause. — “Dan gaan we naar huis.” wäre is hier de Konjunktiv-II-vorm van sein bij een derde persoon enkelvoud. In deze zin geeft die vorm een hypothetische beoordeling weer: “zou zijn”, niet een vastgestelde bewering. Het onderwerp dat bij deze vorm hoort is ein lautes Burgerrestaurant. Voorbeeld: Das wäre besser. — “Dat zou beter zijn.” ein is hier het onbepaalde lidwoord bij Burgerrestaurant. Het zelfstandig naamwoord Burgerrestaurant is onzijdig; in de nominatief enkelvoud verschijnt daarom ein. Het lidwoord drukt hier niet op zichzelf een expliciet aantal uit. lautes betekent hier “luidruchtig”. Het bijvoeglijk naamwoord heeft als basisvorm laut. De uitgang -es past bij het onzijdige nominatief-enkelvoudige ein lautes Burgerrestaurant; die vorm wordt dus door laut gedragen, niet door het zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: ein lautes Kind — “een luidruchtig kind”. Burgerrestaurant betekent “hamburgertent” of “burgerrestaurant”. Het is een samengesteld zelfstandig naamwoord en is onzijdig: das Burgerrestaurant. In het meervoud staat die Burgerrestaurants. Voorbeeld: Das Burgerrestaurant ist geschlossen. — “Het burgerrestaurant is gesloten.” kein betekent hier “geen”. Het is de ontkennende bepaler bij het mannelijke zelfstandig naamwoord Kompromiss; in de nominatief enkelvoud heeft deze vorm kein, parallel aan het onbepaalde lidwoord ein. Voorbeeld: Das ist kein Problem. — “Dat is geen probleem.” guter betekent hier “goed”. De basisvorm is gut; relevante vergelijkingsvormen zijn besser (“beter”) en am besten (“het best”). De uitgang -er hoort bij gut in kein guter Kompromiss: Kompromiss is mannelijk en staat hier in de nominatief enkelvoud. Voorbeeld: ein guter Plan — “een goed plan”. Kompromiss betekent “compromis”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Kompromiss; het meervoud is die Kompromisse. Voorbeeld: Wir suchen einen Kompromiss. — “We zoeken een compromis.” In de vaste zin staat het in kein guter Kompromiss, als naamwoordelijk deel na wäre. Samen vormen ein lautes Burgerrestaurant en kein guter Kompromiss een hypothetische gelijkstelling: zo’n luidruchtig burgerrestaurant zou geen goede oplossing zijn voor de genoemde combinatie van behoeften. De volledige betekenis is daarom: “Dan zou een luidruchtige hamburgertent geen goed compromis zijn.”

5. Dieses Restaurant in der Nähe hat vegetarische Gerichte und einen ruhigeren Sitzbereich.

   Dit restaurant in de buurt heeft vegetarische gerechten en een rustigere zithoek.

   Dieses

   dit

   Restaurant

   restaurant

   in der Nähe

   in de buurt

   hat

   heeft

   vegetarische

   vegetarische

   Gerichte

   gerechten

   ruhigeren

   rustigere

   Sitzbereich

   zithoek

   Uitgebreide uitleg

   Dieses verwijst hier samen met Restaurant naar één restaurant. Het is de vorm van het aanwijzend woord voor een onzijdig zelfstandig naamwoord in het enkelvoud en de eerste naamval: dieser (mannelijk), diese (vrouwelijk/meervoud), dieses (onzijdig). Voorbeeld: Dieses Hotel ist klein. — Dit hotel is klein. Restaurant is een onzijdig zelfstandig naamwoord: das Restaurant, meervoud die Restaurants. In deze zin is het het onderwerp bij hat, dus staat het in de eerste naamval. in der Nähe is een vaste bepaling met de betekenis ‘in de buurt’. Nähe is vrouwelijk; na in wordt hier voor een plaatsbepaling de datief gebruikt: in der Nähe. Voorbeeld: Die Schule ist in der Nähe. — De school is in de buurt. hat is de derde persoon enkelvoud van haben in de tegenwoordige tijd. De basisreeks is haben — er/sie/es hat. Hier zegt de vorm dat het restaurant over de genoemde gerechten en ruimte beschikt. vegetarische beschrijft Gerichte. Het bijvoeglijk naamwoord vegetarisch krijgt hier de vorm vegetarische omdat Gerichte een meervoudig lijdend voorwerp is en er geen lidwoord vóór het zelfstandig naamwoord staat. De uitgang -e is hier de sterke adjectiefuitgang; in het meervoud zijn nominatief en accusatief aan deze vorm niet afzonderlijk te herkennen. Voorbeeld: Wir bestellen vegetarische Gerichte. — We bestellen vegetarische gerechten. Gerichte is het meervoud van Gericht en betekent hier gerechten, dus bereide maaltijden. Het enkelvoud is ein Gericht, het meervoud Gerichte. ruhigeren is de vergrotende trap van ruhig: ruhig — ruhiger — am ruhigsten. In einen ruhigeren Sitzbereich beschrijft het Sitzbereich; het betekent dat deze zithoek rustiger is dan een andere relevante zithoek of optie. De uitgang -en staat op het bijvoeglijk naamwoord, niet op het zelfstandig naamwoord. einen markeert hier een mannelijk lijdend voorwerp in de accusatief; na dit onbepaalde lidwoord krijgt het bijvoeglijk naamwoord de zwakke vorm ruhigeren. Sitzbereich is een mannelijk samengesteld zelfstandig naamwoord: der Sitzbereich. Het betekent een afgebakend gedeelte om te zitten. Na hat staat het samen met einen ruhigeren als lijdend voorwerp: einen ruhigeren Sitzbereich. De zin bouwt zo op: Dieses Restaurant in der Nähe is het onderwerp, hat is het werkwoord, en daarna volgen twee lijdende voorwerpen die met und verbonden zijn: vegetarische Gerichte en einen ruhigeren Sitzbereich. Samen betekent de volledige uiting: ‘Dit restaurant in de buurt heeft vegetarische gerechten en een rustigere zithoek.’

6. Würde die Speisekarte für die ganze Gruppe passen?

   Zou het menu geschikt zijn voor de hele groep?

   Würde

   zou

   Speisekarte

   menu

   für

   voor

   ganze

   hele

   Gruppe

   groep

   passen

   passen; geschikt zijn

   Uitgebreide uitleg

   Würde is de Konjunktiv-II-vorm van werden in de vaste combinatie würde ... passen. Hier geeft die combinatie een voorzichtige vraag weer: “zou ... passen?” Het is dus niet de gewone verleden tijd van werden. Bijvoorbeeld: Würde das funktionieren? — “Zou dat werken?” Speisekarte betekent hier “menu”, in de betekenis van de kaart met gerechten en dranken. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Speisekarte. Het samengestelde woord bestaat in het Duits uit Speise (“gerecht/maaltijd”) en Karte (“kaart”), maar je gebruikt het als één woord. Für betekent “voor” en geeft hier aan voor wie of welke groep iets geschikt moet zijn. Na für staat in het Duits de accusatief. Bijvoorbeeld: Das ist für meine Schwester. — “Dat is voor mijn zus.” Ganze hoort bij Gruppe en betekent hier “hele”. In die ganze Gruppe staat het bijvoeglijk naamwoord in de accusatief vrouwelijk enkelvoud, omdat für de accusatief vereist en Gruppe vrouwelijk enkelvoud is. De basisvorm is ganz; vergelijk ein ganzes Buch — “een heel boek”. Gruppe betekent “groep”. De vorm in de zin is enkelvoud: die Gruppe; het meervoud is die Gruppen. In deze zin verwijst het volgens de vaste vertaling naar de hele groep, zonder dat het aantal personen verder wordt gespecificeerd. Passen betekent hier “geschikt zijn” of “passen voor”. Het onderwerp is die Speisekarte, en würde ... passen vormt samen de voorzichtige vraag naar geschiktheid. In een andere constructie kan passen ook “passen” in de zin van goed aansluiten betekenen, bijvoorbeeld: Der Schlüssel passt ins Schloss. — “De sleutel past in het slot.” Samen vormt die Speisekarte het onderwerp. für die ganze Gruppe geeft aan voor wie het menu geschikt moet zijn, en würde ... passen maakt er een voorzichtige vraag van. De volledige betekenis is: “Zou het menu geschikt zijn voor de hele groep?”

7. Die Speisekarte sieht einfach genug aus, und die Sitzplätze wirken bequem.

   Het ziet er eenvoudig genoeg uit en de zitplaatsen lijken comfortabel.

   Die Speisekarte

   het menu

   sieht … aus

   ziet eruit

   einfach

   eenvoudig

   genug

   genoeg

   die Sitzplätze

   de zitplaatsen

   wirken

   lijken

   bequem

   comfortabel

   Uitgebreide uitleg

   Die Speisekarte is hier het onderwerp: “het menu”. Speisekarte is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; die markeert hier onder meer vrouwelijk, enkelvoud en nominatief. De meervoudsvorm is die Speisekarten. sieht ... aus komt van het scheidbare werkwoord aussehen (“eruitzien”). In de derde persoon enkelvoud wordt dat sieht ... aus: het vervoegde deel staat vroeg in de hoofdzin en aus aan het einde. Het beschrijft hier een visuele indruk. Voorbeeld: Das Zimmer sieht hell aus. — “De kamer ziet er licht uit.” einfach betekent hier “eenvoudig” of “simpel”. Het beschrijft hoe het menu eruitziet; het betekent in deze zin niet noodzakelijk dat het menu gemakkelijk te gebruiken is. Als predicatief bij aussehen krijgt het geen naamvalsuitgang. genug betekent “genoeg” en staat hier na het bijvoeglijk naamwoord: einfach genug = “eenvoudig genoeg”. Het geeft aan dat aan een bepaalde, niet nader genoemde maatstaf wordt voldaan. Voorbeeld: Der Raum ist groß genug. — “De ruimte is groot genoeg.” die Sitzplätze betekent “de zitplaatsen”. Dit is het meervoud van der Sitzplatz; het meervoud wordt gevormd met -plätze en de klinkerwisseling a → ä. In deze zin is het meervoud het onderwerp van de tweede deelzin. wirken betekent hier “lijken” of “overkomen als”. Het is de tegenwoordige tijd, derde persoon meervoud, passend bij die Sitzplätze; het enkelvoud is wirkt. Vergeleken met aussehen legt wirken hier meer nadruk op de algemene indruk dan specifiek op het uiterlijk. Voorbeeld: Die Plätze wirken ruhig. — “De plaatsen lijken rustig.” bequem betekent “comfortabel” of “gemakkelijk om op te zitten”. Na wirken staat het als predicatief bijvoeglijk naamwoord en krijgt het geen uitgang: Die Sitzplätze wirken bequem. — “De zitplaatsen lijken comfortabel.” De twee delen worden verbonden door und. Eerst zegt Die Speisekarte sieht einfach genug aus: het menu ziet er eenvoudig genoeg uit. Daarna zegt die Sitzplätze wirken bequem: de zitplaatsen lijken comfortabel. Samen ontstaat de vaste betekenis: “Het menu ziet er eenvoudig genoeg uit en de zitplaatsen lijken comfortabel.”

8. Dann erkläre, warum dieses Restaurant zur Gruppe passt, bevor du es bestätigst.

   Leg dan uit waarom dit restaurant bij de groep past voordat je het bevestigt.

   Dann

   dan

   erkläre

   leg uit

   warum

   waarom

   dieses

   dit

   Restaurant

   restaurant

   zur

   naar de

   Gruppe

   groep

   passt

   past

   bevor

   voordat

   bestätigst

   bevestigt

   Uitgebreide uitleg

   Dann geeft hier de volgorde aan: “dan”. Het kan in andere contexten ook “toen” betekenen, maar hier leidt het de volgende stap in een instructie in. erkläre komt van erklären (“uitleggen”). Dit is de gebiedende wijs voor één aangesproken persoon: “leg uit”. Het onderwerp du staat er niet bij, maar wordt door deze vorm begrepen. De vorm erkläre is dus niet de infinitief; de infinitief is erklären. warum betekent “waarom” en opent hier een bijzin die de inhoud van het uitleggen aangeeft. In een Duitse warum-bijzin staat het vervoegde werkwoord achteraan: warum ... passt. dieses hoort bij Restaurant. Het is de vorm voor onzijdig enkelvoud in de naamval die hier door de onderwerp-functie wordt bepaald; Restaurant is hier het onderwerp van passt. Het aanwijzende woord maakt het restaurant specifiek: “dit restaurant”. Restaurant is een zelfstandig naamwoord voor een eetgelegenheid. Duitse zelfstandige naamwoorden worden met een hoofdletter geschreven. In een eenvoudig voorbeeld: Dieses Restaurant ist klein. — “Dit restaurant is klein.” zur is de samensmelting van zu der. In zur Gruppe staat Gruppe na zu in de datief; Gruppe is vrouwelijk enkelvoud. Samen betekent dit hier “bij de groep”. Gruppe betekent “groep”. Het woord kan voor mensen of voor andere als een eenheid beschouwde zaken worden gebruikt. Voorbeeld: Die Gruppe wartet. — “De groep wacht.” passt komt van passen (“passen, geschikt zijn”). Dit is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: das Restaurant passt. In deze zin betekent het dat het restaurant bij de groep past, niet dat het fysiek ergens in past. Voorbeeld: Der Plan passt zur Gruppe. — “Het plan past bij de groep.” bevor betekent “voordat” en leidt een tijdsbepalende bijzin in. Ook hier staat het vervoegde werkwoord achteraan: bevor du es bestätigst. bestätigst komt van bestätigen (“bevestigen”). Het is de tegenwoordige tijd, tweede persoon enkelvoud bij du: du bestätigst. Voorbeeld: Du bestätigst den Termin. — “Je bevestigt de afspraak.” es is hier het onzijdige lijdend voorwerp en verwijst, in de bedoelde lezing van de vaste vertaling, naar dieses Restaurant: “het”. Het Duitse voornaamwoord volgt dus het grammaticale geslacht van Restaurant, niet noodzakelijk het natuurlijke geslacht van een persoon. De opbouw is: Dann + de gebiedende wijs erkläre + de warum-bijzin warum dieses Restaurant zur Gruppe passt + de tijdsbepaling bevor du es bestätigst. Het geheel betekent: “Leg dan uit waarom dit restaurant bij de groep past voordat je het bevestigt.” De zin geeft de aangesproken persoon de instructie om de uitleg vóór een eventuele bevestiging te geven; hij formuleert niet afzonderlijk een bevel om het restaurant te bevestigen.

9. Ich werde den Grund nennen und fragen, ob jemand Bedenken hat.

   Ik zal de reden delen en vragen of iemand bezwaar heeft.

   Ich werde

   ik zal

   Grund

   reden

   nennen

   noemen; vermelden

   fragen

   vragen

   jemand

   iemand

   Bedenken

   bezwaar; bedenkingen

   hat

   heeft

   Uitgebreide uitleg

   Ich werde: werden staat hier in de eerste persoon enkelvoud en vormt samen met het daaropvolgende infinitief nennen de toekomst: “ik zal noemen/vermelden”. Het onderwerp is Ich (“ik”); werde hoort dus bij de eerste persoon enkelvoud. In een andere context kan werden ook een verandering betekenen, maar hier is het een hulpwerkwoord voor de toekomst. den Grund: Grund is een mannelijk zelfstandig naamwoord met de basisvorm der Grund. In deze zin staat het als lijdend voorwerp, daarom wordt der → den: den Grund. Het betekent hier “de reden”. Een meervoud is die Gründe, zoals in klare Gründe (“duidelijke redenen”). nennen: de infinitief betekent “noemen” of “vermelden”. Na werde blijft het werkwoord in de infinitief en staat het aan het einde van zijn werkwoordgroep: Ich werde den Grund nennen. Het zegt hier dat de spreker de reden zal noemen, in overeenstemming met de vaste vertaling “de reden delen”. Voorbeeld: Ich nenne meinen Namen. — “Ik noem mijn naam.” fragen: dit werkwoord betekent “vragen”. Het staat hier in de infinitief na werde: werde ... fragen. Daarna volgt met ob een indirecte ja-neevraag: fragen, ob ... betekent “vragen of ...”. Voorbeeld: Ich frage, ob sie kommt. — “Ik vraag of ze komt.” jemand: dit onbepaalde voornaamwoord betekent hier “iemand”. Het verwijst naar een niet nader genoemde persoon; de zin identificeert geen specifieke persoon. In de bijzin wordt het grammaticaal als enkelvoud behandeld, wat zichtbaar is aan hat. Bedenken: dit meervoudige zelfstandig naamwoord betekent hier “bezwaren” of “bedenkingen”. De enkelvoudsvorm is das Bedenken; het meervoud is die Bedenken. In deze zin staat het als datgene wat iemand kan hebben: Bedenken haben — “bezwaren hebben”. Voorbeeld: Sie hat Bedenken. — “Zij heeft bezwaren.” hat: dit is de derde persoon enkelvoud van haben (“hebben”). Het onderwerp is jemand, dat in het Duits grammaticaal enkelvoudig is: jemand hat, niet jemand haben. In de bijzin staat het vervoegde werkwoord aan het einde, zoals in ob jemand Bedenken hat. Samen vormt Ich werde den Grund nennen und fragen, ob jemand Bedenken hat twee handelingen in de toekomst: de spreker zal de reden noemen en vervolgens vragen of iemand bezwaren heeft. und verbindt de twee werkwoordgroepen; ob iemand ... heeft is de indirecte vraag die van fragen afhangt. De volledige betekenis is: “Ik zal de reden delen en vragen of iemand bezwaar heeft.”

10. Klare Gründe machen die Sache später weniger unangenehm.

    Duidelijke redenen maken het later minder ongemakkelijk.

    Klare

    duidelijke

    Gründe

    redenen

    machen

    maken

    Sache

    zaak of kwestie

    später

    later

    weniger

    minder

    unangenehm

    ongemakkelijk

    Uitgebreide uitleg

    Klare betekent hier “duidelijke” en beschrijft Gründe. De basisvorm is klar. Omdat het bijvoeglijk naamwoord vóór een meervoudig zelfstandig naamwoord staat, zonder voorafgaand lidwoord of ander bepalend woord, krijgt het hier de sterke uitgang -e: klare Gründe. Voorbeeld: klare Antworten = “duidelijke antwoorden”. Gründe betekent hier “redenen”. Het is het meervoud van Grund; daarbij verandert de klinker: der Grund → die Gründe. Voorbeeld: ein Grund = “een reden”. machen is de tegenwoordige tijd van machen (“maken”), hier in de derde persoon meervoud, passend bij het onderwerp Klare Gründe. De constructie etwas weniger ... machen betekent dat iets een lagere graad van een eigenschap krijgt. Voorbeeld: Die Erklärung macht die Aufgabe leichter. = “De uitleg maakt de taak gemakkelijker.” Sache betekent hier “zaak” of “kwestie”. Het zelfstandig naamwoord is vrouwelijk: die Sache; het meervoud is die Sachen. In deze zin is die Sache het lijdend voorwerp van machen. später betekent “later”. Het is een bijwoord en verandert niet mee met een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Wir sprechen später. = “We praten later.” weniger betekent hier “minder” en verlaagt de graad van unangenehm. Het zegt dus dat de zaak minder ongemakkelijk wordt; het beweert niet op zichzelf dat de zaak prettig wordt. weniger kan ook vóór een zelfstandig naamwoord staan: weniger Zeit = “minder tijd”. unangenehm betekent hier “ongemakkelijk”. In weniger unangenehm staat het als een onverbogen predicatieve beschrijving na machen; daarom krijgt het geen adjectiefuitgang. De combinatie betekent “minder ongemakkelijk”. Samen vormen Klare Gründe het meervoudige onderwerp en die Sache het lijdend voorwerp. machen verbindt het voorwerp met de resultaatbeschrijving weniger unangenehm, terwijl später het tijdstip aangeeft. De volledige betekenis is: “Duidelijke redenen maken de zaak later minder ongemakkelijk.”