De taak met de grootste impact kiezen | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Ich habe vier Aufgaben, und sie scheinen alle wichtig zu sein.

   Ik heb vier taken en ze lijken allemaal belangrijk.

   Ich habe

   ik heb

   vier

   vier

   Aufgaben

   taken

   sie

   ze

   scheinen

   lijken

   alle

   allemaal

   wichtig

   belangrijk

   zu sein

   te zijn

   Uitgebreide uitleg

   Ich habe betekent hier “ik heb”. habe is de tegenwoordige tijd van haben bij ich; vergelijk ich habe, du hast, sie hat. Deze combinatie drukt bezit of het hebben van iets uit, zonder dat habe op zichzelf een aantal aangeeft. vier is het telwoord “vier”. Het staat vóór Aufgaben en geeft daar het aantal aan. Telwoorden veranderen in het Duits doorgaans niet mee met het zelfstandig naamwoord: vier Aufgaben betekent “vier taken”, terwijl vier Bücher “vier boeken” betekent. Aufgaben betekent hier “taken”. Het is het meervoud van die Aufgabe (“de taak”); de uitgang -n hoort bij deze meervoudsvorm. Een bruikbaar contrast is eine Aufgabe — “één taak” — tegenover vier Aufgaben — “vier taken”. und verbindt de twee hoofdgedachten: “en”. Na dit voegwoord volgt de mededeling over de taken. sie betekent hier “ze” en verwijst, volgens de vaste vertaling, naar de vier taken. De vorm is een persoonlijk voornaamwoord in het meervoud; het verwijst hier dus naar meerdere personen of zaken, niet naar één enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Voor een enkelvoudige vrouwelijke verwijzing staat bijvoorbeeld sie ist wichtig — “ze is belangrijk”; bij het meervoud staat sie sind wichtig — “ze zijn belangrijk”. scheinen betekent hier “lijken”. De vorm staat in de tegenwoordige tijd bij het meervoudige onderwerp sie. De infinitief is eveneens scheinen; in andere combinaties zie je bijvoorbeeld ich scheine en er scheint. Het werkwoord kan met zu en een infinitief een indruk of schijnbare toestand uitdrukken: Sie scheint müde zu sein — “Ze lijkt moe te zijn.” alle betekent “allemaal” en verwijst hier naar de volledige groep van vier taken. Het benadrukt dat de daaropvolgende beoordeling voor elk lid van die groep geldt. In alle Aufgaben staat alle vóór het zelfstandig naamwoord; hier staat het zelfstandig gebruikt bij sie en heeft het de betekenis “allemaal”. wichtig betekent “belangrijk”. Het is een onveranderlijk bijvoeglijk naamwoord in deze positie, na sein: Die Aufgabe ist wichtig — “De taak is belangrijk.” Een nuttig contrast is wichtig (“belangrijk”) tegenover unwichtig (“onbelangrijk”), wanneer die tegengestelde beoordeling bedoeld is. zu sein betekent “te zijn”. sein is de infinitief van “zijn”, en zu markeert hier de constructie met een infinitief. In combinatie met scheinen ontstaat het patroon scheinen + zu + infinitief: Sie scheinen bereit zu sein betekent “Ze lijken klaar te zijn.” Het meervoudige onderwerp staat vóór scheinen, terwijl zu sein aan het einde van deze constructie staat. Samen vormen Ich habe vier Aufgaben en sie scheinen alle wichtig zu sein de betekenis: “Ik heb vier taken en ze lijken allemaal belangrijk te zijn.” Het onderwerp van het tweede deel is sie, dat volgens de vaste vertaling naar de vier taken verwijst; alle maakt duidelijk dat de beoordeling de hele groep betreft. scheinen ... zu sein drukt niet uit dat hun belang als een vaststaand feit wordt gepresenteerd, maar dat ze zo lijken.

2. Unterscheide zwischen Dringlichkeit und Wirkung, bevor du die Reihenfolge festlegst.

   Maak onderscheid tussen urgentie en impact voordat je de volgorde kiest.

   Unterscheide

   maak onderscheid

   zwischen … und

   tussen … en …

   Dringlichkeit

   urgentie

   Wirkung

   impact

   bevor

   voordat

   Reihenfolge

   volgorde

   festlegst

   vastlegt

   Uitgebreide uitleg

   Unterscheide betekent hier dat je twee zaken van elkaar moet onderscheiden. Het is de gebiedende wijs voor du van unterscheiden: du unterscheidest, maar Unterscheide!. Een bruikbaar patroon is Unterscheide zwischen A und B — maak onderscheid tussen A en B. zwischen … und … verbindt de twee zaken waartussen je onderscheid maakt. Na zwischen staan hier Dringlichkeit en Wirkung in de datief. Bij deze vrouwelijke zelfstandige naamwoorden ziet de datief enkelvoud er hetzelfde uit als de nominatief. Het patroon is herbruikbaar met andere woorden, bijvoorbeeld zwischen Arbeit und Freizeit — tussen werk en vrije tijd. Dringlichkeit is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord en betekent hier de mate waarin iets dringend is: hoe snel aandacht of actie nodig is. Het woord hangt samen met het bijvoeglijk naamwoord dringlich — dringend. In de volgende context wordt bijvoorbeeld een e-mail als dringend beschreven; dat zegt iets over tijdsdruk, niet automatisch over de uiteindelijke gevolgen. Wirkung is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord en betekent hier het effect of de impact van iets. Het gaat om wat iets teweegbrengt, niet om hoe snel het moet gebeuren. Wirkung kan dus naast Dringlichkeit staan: iets kan weinig tijdsdruk hebben maar wel grote gevolgen. bevor leidt een bijzin in met de betekenis ‘voordat’. In die bijzin staat het vervoegde werkwoord aan het einde: bevor du ... festlegst. Dat is een belangrijk verschil met een hoofdzin, bijvoorbeeld Du legst die Reihenfolge fest — je legt de volgorde vast. Reihenfolge is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord voor de volgorde waarin zaken komen. Het meervoud is Reihenfolgen. In deze zin gaat het om het vastleggen van een volgorde; het woord kan ook voor andere reeksen worden gebruikt. festlegst komt van het scheidbare werkwoord festlegen, ‘bepalen’ of ‘vastleggen’. Met du is de tegenwoordige tijd in een hoofdzin du legst ... fest; in deze bevor-bijzin staat de vorm als één woord aan het einde: du ... festlegst. Het gaat hier om het bepalen van de volgorde. De zin bouwt dus zo op: Unterscheide zwischen Dringlichkeit und Wirkung vraagt om urgentie en impact afzonderlijk te beoordelen. bevor du die Reihenfolge festlegst geeft aan dat deze beoordeling moet gebeuren vóórdat je de volgorde bepaalt. Samen betekent de zin: ‘Maak onderscheid tussen urgentie en impact voordat je de volgorde kiest.’

3. Die E-Mail ist dringend, aber der Bericht wirkt sich auf das Kundentreffen morgen aus.

   De e-mail is dringend, maar het rapport heeft invloed op de klantvergadering van morgen.

   E-Mail

   e-mail

   dringend

   dringend

   Bericht

   rapport

   wirkt sich … aus

   invloed hebben op

   Kundentreffen

   klantvergadering

   morgen

   morgen

   Uitgebreide uitleg

   E-Mail betekent hier een e-mail. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die E-Mail, met als meervoud die E-Mails. dringend beschrijft de e-mail als urgent. Na ist staat het predicatief en krijgt het geen uitgang: Die E-Mail ist dringend. Voor een zelfstandig naamwoord kan het wel verbuigen, bijvoorbeeld in eine dringende E-Mail. Bericht betekent hier rapport. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Bericht; in deze zin staat het als onderwerp in de nominatief. Het meervoud is die Berichte. wirkt sich ... aus komt van sich auswirken auf en betekent invloed hebben op. Dit werkwoord is scheidbaar: in een hoofdzin staat wirkt vooraan in het werkwoordelijke deel en aus aan het einde. sich hoort bij het werkwoord en is hier geen zelfstandig genoemde persoon. Voorbeeld: Das Wetter wirkt sich auf den Verkehr aus. — Het weer heeft invloed op het verkeer. Kundentreffen betekent klantvergadering of bijeenkomst met klanten. Het is als geheel een onzijdig zelfstandig naamwoord: das Kundentreffen. Na auf staat het hier in de accusatief; bij een onzijdig woord blijft het bepaalde lidwoord das. morgen is een tijdsbepalend bijwoord en betekent morgen. Het verandert niet van vorm. Hier bepaalt het wanneer het klanttreffen plaatsvindt: das Kundentreffen morgen betekent het klanttreffen van morgen. Samen betekent Die E-Mail ist dringend dat de e-mail urgent is. aber verbindt dit met de tegengestelde mededeling der Bericht wirkt sich auf das Kundentreffen morgen aus: het rapport heeft invloed op het klanttreffen van morgen. De volledige betekenis is: de e-mail is dringend, maar het rapport heeft invloed op de klantvergadering van morgen.

4. Der Bericht hat größere Auswirkungen, besonders wenn andere davon abhängen.

   Het rapport heeft meer impact, vooral als anderen ervan afhankelijk zijn.

   Bericht

   rapport

   hat

   heeft

   größere

   grotere; meer

   Auswirkungen

   gevolgen; impact

   besonders

   vooral

   wenn

   als; wanneer

   andere

   anderen

   davon … abhängen

   ervan afhankelijk zijn

   Uitgebreide uitleg

   Bericht betekent hier “rapport”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Bericht in de nominatief, maar bijvoorbeeld den Bericht in de accusatief. Voorbeeld: Der Bericht ist kurz. — “Het rapport is kort.” hat is de derde persoon enkelvoud van haben in de tegenwoordige tijd: ich habe, du hast, er/sie/es hat. Hier vormt het samen met größere Auswirkungen de betekenis “heeft grotere gevolgen/impact”. größere is de vergrotende trap van groß (“groot”): groß → größer → am größten. De uitgang -e staat hier omdat het bijvoeglijk naamwoord vóór het meervoudige zelfstandig naamwoord Auswirkungen staat in deze naamval en constructie. De vorm betekent hier “grotere”, dus een vergelijking met iets anders dat niet expliciet wordt genoemd. Auswirkungen is het meervoud van die Auswirkung (“het gevolg”, “de uitwerking” of “de impact”). Het gaat hier om de gevolgen die het rapport heeft. Voorbeeld: Das hat große Auswirkungen. — “Dat heeft grote gevolgen.” besonders is een bijwoord met de betekenis “vooral” of “in het bijzonder”. Het beperkt hier de voorwaarde erna: de grotere impact geldt met name in de genoemde situatie. wenn leidt hier een voorwaardelijke bijzin in en betekent “als”. In een bijzin staat het vervoegde werkwoord achteraan. Voorbeeld: Wenn es regnet, bleiben wir zu Hause. — “Als het regent, blijven we thuis.” andere betekent hier “anderen”: andere personen dan de al bedoelde personen. Het is een zelfstandig gebruikt bijvoeglijk naamwoord in het meervoud; de vorm geeft hier geen specifiek geslacht aan. De zin zegt niet hoeveel anderen het zijn. davon betekent hier “ervan” of “daarvan”. Het vervangt een combinatie met von, bijvoorbeeld von dem Bericht → davon; het verwijst in deze zin naar datgene waarvan men afhankelijk is, zonder dit opnieuw te benoemen. abhängen is het werkwoord “afhankelijk zijn”. De gebruikelijke constructie is von etwas abhängen — “afhangen van iets”. In andere ... abhängen is het onderwerp meervoud, maar de tegenwoordige vorm bij de derde persoon meervoud is hier gelijk aan het infinitief: sie hängen ab in een hoofdzin, maar ..., dass sie abhängen in een bijzin. Met davon ontstaat de vaste combinatie davon abhängen: “ervan afhankelijk zijn”. Samen betekent Der Bericht hat größere Auswirkungen dat het rapport grotere gevolgen of meer impact heeft. besonders wenn andere davon abhängen voegt de voorwaarde toe: vooral wanneer andere personen daarvan afhankelijk zijn. De volledige betekenis is: “Het rapport heeft meer impact, vooral als anderen ervan afhankelijk zijn.”`

5. Das Design-Review blockiert auch einen anderen Teamkollegen.

   De designreview houdt ook een andere teamgenoot tegen.

   Design-Review

   designreview

   blockiert

   blokkeert

   auch

   ook

   anderen

   andere

   Teamkollegen

   teamgenoot

   Uitgebreide uitleg

   Design-Review is een samengesteld zelfstandig naamwoord voor een review van een ontwerp. In deze zin staat het in Das Design-Review; das laat zien dat dit onderwerp onzijdig en enkelvoudig is. Het woord Review wordt in het Duits vaak als onzijdig gebruikt. Voorbeeld: Das Design-Review beginnt. = “De designreview begint.” blockiert komt van blockieren en betekent hier “tegenhouden” of “blokkeren”. Het is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: het onderwerp Das Design-Review blokkeert iets. Voorbeeld: Die Prüfung blockiert den Prozess. = “De controle blokkeert het proces.” auch betekent “ook” en voegt deze bewering toe aan andere informatie. Het verandert de grammaticale vorm van de zelfstandige naamwoorden niet. anderen hoort bij Teamkollegen in einen anderen Teamkollegen. Het is de verbogen vorm van het bijvoeglijk naamwoord ander (“ander”), hier in de accusatief enkelvoud mannelijk na einen. De vorm past dus bij de naamwoordgroep als lijdend voorwerp. Vergelijk: ein anderer Teamkollege (onderwerp) en einen anderen Teamkollegen (lijdend voorwerp). Teamkollegen betekent “teamgenoot”. Dit is een mannelijk zwak zelfstandig naamwoord: naast het enkelvoudige basiswoord Teamkollege verschijnt in deze accusatiefvorm de uitgang -n: einen Teamkollegen. Voorbeeld: Ich sehe einen Teamkollegen. = “Ik zie een teamgenoot.” De volledige structuur is Das Design-Review als onderwerp + blockiert als persoonsvorm + auch + einen anderen Teamkollegen als lijdend voorwerp. Samen betekent de zin: “De designreview houdt ook een andere teamgenoot tegen.”

6. Dann erledige zuerst das Design-Review, das deinen Teamkollegen blockiert, wenn du es schnell abschließen kannst.

   Doe dan eerst de review die je teamgenoot blokkeert, als je die snel kunt afronden.

   Dann

   dan

   erledige

   handel af

   zuerst

   eerst

   Design-Review

   designreview

   deinen Teamkollegen

   je teamgenoot

   blockiert

   blokkeert

   schnell

   snel

   abschließen

   afronden

   kannst

   kunt

   Uitgebreide uitleg

   Dann betekent hier “dan” en verwijst naar het volgende moment in de reeks. Het kan ook “toen” betekenen wanneer het over een moment in het verleden gaat; hier past de tijdsvolgorde van de opdracht bij “dan”. erledige is de gebiedende wijs voor du van erledigen (“afhandelen”, “voltooien”). Bij een gewone opdracht staat het onderwerp du meestal niet apart: Erledige den Bericht! = “Handel het rapport af!” De vorm erledige is dus het werkwoord van de opdracht, niet een vorm van Design-Review. zuerst betekent “eerst” en geeft de volgorde aan. Samen met de opdracht maakt het duidelijk dat deze taak vóór de andere genoemde taak moet gebeuren. Design-Review is een zelfstandig naamwoord voor een review van een ontwerp. Het Duitse samengestelde woord is hier onzijdig: das Design-Review. In het meervoud staat er bijvoorbeeld die Design-Reviews. deinen Teamkollegen betekent hier “je teamgenoot”. Teamkollegen is de accusatief enkelvoud van het mannelijke zelfstandig naamwoord der Teamkollege, omdat hij het directe object is van blockiert: de review blokkeert hem. Het bezittelijke woord deinen draagt hier de combinatie van jouw bezit, mannelijk enkelvoud en accusatief; vergelijk dein Teamkollege als onderwerp met deinen Teamkollegen als lijdend voorwerp. Dit zegt niet dat er maar één teamgenoot bestaat; de zin spreekt over deze bedoelde teamgenoot. blockiert is de derde persoon enkelvoud van blockieren (“blokkeren”, “tegenhouden”). Het onderwerp van deze vorm is das Design-Review: de review blokkeert de teamgenoot. Voor een meervoudig onderwerp zou je bijvoorbeeld Die Reviews blockieren ihn zeggen. wenn leidt hier een voorwaardelijke bijzin in: “als”. In zo’n Duitse bijzin staat het vervoegde werkwoord aan het einde. De voorwaarde is dus niet dat de review zeker snel wordt afgerond, maar dat de opdracht geldt onder de voorwaarde dat dat mogelijk is. du is de informele tweede persoon enkelvoud: “je/jij”. In kannst zit die persoon- en getalsinformatie. kannst is de tweede persoon enkelvoud van können (“kunnen”); het onregelmatige patroon is ich kann, du kannst, er/sie/es kann. Met een tweede werkwoord vormt können een modale constructie: du kannst es abschließen = “je kunt het afronden”. es verwijst hier volgens de vaste vertaling naar het eerder genoemde Design-Review. Als persoonlijk voornaamwoord is es onzijdig enkelvoud en als direct object staat het in deze vorm. Het is geen extra zelfstandig naamwoord; het neemt de plaats van het review over in de voorwaardelijke bijzin. schnell is een bijwoordelijke bepaling en betekent “snel”. Het beschrijft hier de manier of het tempo van abschließen, niet een eigenschap van de teamgenoot. abschließen is het infinitief van abschließen en betekent hier “afronden”. Na het modale werkwoord können blijft het tweede werkwoord in de infinitief: du kannst es abschließen. In de bijzin komen die vormen aan het einde te staan, met abschließen vóór kannst. De volledige opbouw is: Dann + de opdracht erledige ... zuerst + het object das Design-Review. De bijzin das deinen Teamkollegen blockiert specificeert welk review bedoeld is: het review dat je teamgenoot blokkeert. Daarna volgt de voorwaardelijke bijzin wenn du es schnell abschließen kannst: handel dat review eerst af als je het snel kunt afronden. Zo betekent de hele uiting: “Doe dan eerst de review die je teamgenoot blokkeert, als je die snel kunt afronden.”

7. Dan kann ich mich auf den Bericht konzentrieren, ohne jemanden zu unterbrechen.

   Daarna kan ik me op het rapport richten zonder iemand te onderbreken.

   Dan

   daarna

   kann ich

   kan ik

   mich

   me

   Bericht

   rapport

   konzentrieren

   concentreren

   jemanden

   iemand

   zu unterbrechen

   te onderbreken

   Uitgebreide uitleg

   Dan betekent hier, in overeenstemming met de vaste vertaling, ‘daarna’. Het geeft de tijdsrelatie met de voorafgaande handeling aan. kann ich betekent ‘kan ik’. kann is de vorm van können voor de eerste persoon enkelvoud: ich kann. Omdat het tijdwoord vooraan staat, volgt het werkwoord vóór het onderwerp: Dan kann ich .... Als können een ander werkwoord modale betekenis geeft, staat dat andere werkwoord doorgaans als infinitief achteraan: Ich kann heute arbeiten — ‘Ik kan vandaag werken.’ mich is hier het wederkerende voornaamwoord dat bij ich hoort. Het verwijst dus naar dezelfde persoon als het onderwerp; de combinatie is sich konzentrieren, ‘zich concentreren’. De vorm hangt af van de persoon en de grammaticale rol: ich konzentriere mich, maar bijvoorbeeld du konzentrierst dich. Bericht betekent hier ‘rapport’. Het zelfstandig naamwoord is mannelijk: der Bericht. In de vaste constructie sich auf etwas konzentrieren staat het doel van de concentratie na auf met de accusatief; daarom verschijnt hier den Bericht (‘het rapport’), niet der Bericht. auf hoort bij deze constructie bij het voorzetselgedeelte; het maakt van Bericht geen plaatsaanduiding. konzentrieren is de infinitief van het werkwoord. Samen met sich en auf vormt het de herbruikbare structuur sich auf etwas konzentrieren — ‘zich op iets concentreren’. Na het modale werkwoord kann blijft deze infinitief staan: ich kann mich auf ... konzentrieren. jemanden betekent hier ‘iemand’ als rechtstreeks object. Het is de accusatiefvorm van jemand; de vorm voor een onderwerp is bijvoorbeeld jemand, en na een datiefvoorzetsel kan jemandem staan. Het onbepaalde voornaamwoord duidt hier geen specifiek genoemde persoon of vast aantal aan. zu unterbrechen betekent ‘te onderbreken’. Het werkwoord is unterbrechen; in de constructie ohne ... zu krijgt de infinitief het woord zu. jemanden zu unterbrechen betekent dus ‘iemand te onderbreken’, waarbij jemanden het object van unterbrechen is. Voorbeeld: Sie geht, ohne mich zu unterbrechen. — ‘Ze gaat weg zonder mij te onderbreken.’ De laatste combinatie ohne jemanden zu unterbrechen geeft aan wat niet gebeurt tijdens de beschreven handeling: de spreker kan zich op het rapport concentreren zonder iemand te onderbreken. Samen met Dan en kann ich ontstaat de betekenis: daarna is het voor de spreker mogelijk om zijn of haar aandacht op het rapport te richten, terwijl er niemand wordt onderbroken.

8. Abhängigkeiten können beeinflussen, welche Aufgabe zuerst erledigt werden sollte.

   Afhankelijkheden kunnen beïnvloeden welke taak als eerste moet worden gedaan.

   Abhängigkeiten

   afhankelijkheden

   können

   kunnen

   beeinflussen

   beïnvloeden

   welche

   welke

   Aufgabe

   taak

   zuerst

   eerst

   erledigt werden sollte

   zou moeten worden gedaan

   Uitgebreide uitleg

   Abhängigkeiten betekent hier afhankelijkheden: omstandigheden of voorwaarden die bepalen wat eerst kan gebeuren. Het is het meervoud van Abhängigkeit; het enkelvoud is dus eine Abhängigkeit, het meervoud Abhängigkeiten. Het meervoud herken je hier aan de uitgang -en. können is de vorm van können voor het meervoud in de tegenwoordige tijd. Samen met Abhängigkeiten betekent het dat afhankelijkheden iets mogelijk maken of kunnen veroorzaken. Bij een zelfstandig naamwoord in het enkelvoud staat bijvoorbeeld Eine Abhängigkeit kann den Ablauf beeinflussen — Een afhankelijkheid kan het verloop beïnvloeden. Na een modaal werkwoord staat het andere werkwoord in de infinitief. beeinflussen betekent beïnvloeden en is hier de infinitief na können. De zin zegt dus niet dat de afhankelijkheden de taak zelf uitvoeren, maar dat ze invloed hebben op de keuze of volgorde. Voorbeeld: Zeitdruck kann die Entscheidung beeinflussen — Tijdsdruk kan de beslissing beïnvloeden. welche betekent hier welke en opent een ingebedde vraag: de afhankelijkheden kunnen beïnvloeden welke taak aan de beurt is. De vorm welche hoort bij een vrouwelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud, zoals welche Aufgabe. In andere grammaticale omstandigheden kan de vraagvorm veranderen, bijvoorbeeld welcher Bericht — welk rapport. Aufgabe is taak. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Aufgabe; het meervoud is die Aufgaben. In welche Aufgabe vraagt de spreker naar één taak, maar welche betekent op zichzelf niet “de eerste taak”; dat idee komt van zuerst. zuerst betekent eerst of als eerste. Het geeft de volgorde aan. Voorbeeld: Zuerst lese ich den Bericht. — Eerst lees ik het rapport. Het is iets anders dan zuerst als een beschrijving van een taak: het bepaalt hier wanneer de taak wordt uitgevoerd. erledigt werden sollte vormt samen een passieve constructie met de betekenis zou moeten worden gedaan of afgehandeld. erledigt is het voltooid deelwoord van erledigen (doen, afhandelen). werden maakt hier de lijdende vorm: de taak ondergaat de handeling, terwijl de uitvoerder niet wordt genoemd. sollte is de vorm van sollen die in deze vaste vertaling de aanbeveling of vereiste “zou moeten” uitdrukt. In een bijzin staan deze werkwoordsvormen aan het einde; sollte staat als vervoegd werkwoord achteraan. Voorbeeld: Die Aufgabe sollte heute erledigt werden. — De taak zou vandaag moeten worden gedaan. De passieve vorm richt de aandacht op die Aufgabe, niet op de persoon die haar uitvoert. Samen betekent welche Aufgabe zuerst erledigt werden sollte: welke taak als eerste zou moeten worden gedaan. De hele zin is: afhankelijkheden kunnen beïnvloeden welke taak als eerste moet worden gedaan. De bijzin specificeert wát ze kunnen beïnvloeden, en zuerst plus de passieve constructie maakt de volgorde en de vereiste duidelijk.

9. Die dringende E-Mail kann bis nach dem Berichtsentwurf warten.

   De dringende e-mail kan wachten tot na het concept van het rapport.

   dringende

   dringende

   E-Mail

   e-mail

   kann

   kan

   bis nach

   tot na

   Berichtsentwurf

   concept van het rapport

   warten

   wachten

   Uitgebreide uitleg

   dringende betekent hier dat de e-mail dringend is. De basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is dringend. In Die dringende E-Mail staat het bijvoeglijk naamwoord vóór een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord met het bepaalde lidwoord die; daarom krijgt het hier de uitgang -e. De vorm wordt dus niet bepaald door E-Mail als basisvorm, maar door de combinatie van lidwoord, naamval, getal en grammaticaal geslacht. E-Mail is het zelfstandig naamwoord voor een e-mail. Het is vrouwelijk: die E-Mail; het meervoud is E-Mails. In deze zin verwijst het naar de e-mail die als dringend wordt beschreven. kann is de derde persoon enkelvoud van het modale werkwoord können in de tegenwoordige tijd. Hier drukt het uit dat de e-mail kan wachten: het uitstel is volgens de zin mogelijk. Bij een modaal werkwoord staat het andere werkwoord als infinitief aan het einde, bijvoorbeeld: Die Antwort kann warten. — “Het antwoord kan wachten.” bis nach geeft een temporele grens aan: “tot na”. Het kondigt aan dat het wachten doorgaat tot een moment na iets. In dit patroon staat bijvoorbeeld bis nach dem Essen; nach krijgt daar de datief. Berichtsentwurf betekent “concept van het rapport”. Het is een samenstelling van Bericht (“rapport” of “verslag”) en Entwurf (“ontwerp” of “concept”). Bij Duitse samenstellingen bepaalt het laatste deel meestal het grammaticale geslacht en de kernbetekenis; Entwurf is mannelijk, vandaar der Berichtsentwurf en in deze zin de datiefvorm dem Berichtsentwurf na nach. warten is de infinitief van het werkwoord “wachten”. Het blijft hier in de infinitief omdat kann het modale werkwoord is: kann ... warten. Zonder modaal werkwoord krijgt het in de tegenwoordige tijd bijvoorbeeld de vorm Die E-Mail wartet. — “De e-mail wacht.” Samen vormen de delen Die dringende E-Mail (het onderwerp), kann ... warten (de mogelijkheid van uitstel) en bis nach dem Berichtsentwurf (de tijdsgrens). De volledige betekenis is: de dringende e-mail hoeft niet vóór het concept van het rapport te worden afgehandeld; wachten tot na dat concept is mogelijk.

10. Beim Setzen von Prioritäten geht es um Konsequenzen, nicht nur um Druck.

    Bij het stellen van prioriteiten gaat het om gevolgen, niet alleen om druk.

    Setzen

    stellen

    Prioritäten

    prioriteiten

    geht es um

    het gaat om

    Konsequenzen

    gevolgen

    nicht nur

    niet alleen

    Druck

    druk

    Uitgebreide uitleg

    Setzen is hier de zelfstandige infinitief van setzen (“stellen”): als zelfstandig naamwoord wordt hij in het Duits met een hoofdletter geschreven. Na beim staat deze vorm in de vaste constructie beim + zelfstandig gemaakte infinitief; beim is de verkorte vorm van bei dem. setzen kan in andere contexten ook “plaatsen” betekenen, maar hier gaat het om het uitvoeren van de handeling “stellen”. Prioritäten is het meervoud van die Priorität. Het betekent hier “prioriteiten”: zaken of doelen in een volgorde van belang plaatsen. Het patroon Prioritäten setzen is een veelgebruikte combinatie. Voorbeeld: Wir müssen Prioritäten setzen. — “We moeten prioriteiten stellen.” geht es um hoort bij de vaste constructie es geht um + Akkusativ, die aangeeft wat het onderwerp of de kern is: “het gaat om”. In deze zin is geht de derde persoon enkelvoud van gehen; het formele es verwijst hier niet naar een afzonderlijk benoemd ding. Vergelijk: Es geht um den Plan. — “Het gaat om het plan.” Konsequenzen is het meervoud van die Konsequenz en betekent hier “gevolgen”. Het woord benoemt uitwerkingen of resultaten van een handeling of beslissing. Voorbeeld: Jede Entscheidung hat Konsequenzen. — “Elke beslissing heeft gevolgen.” nicht nur betekent “niet alleen” en opent een tegenstelling of aanvulling: het eerste genoemde aspect is niet het enige relevante aspect. Vaak volgt sondern auch (“maar ook”), maar in deze zin wordt die aanvulling niet uitgesproken. Het hier genoemde contrast is dus tussen Konsequenzen en Druck. Druck is een zelfstandig naamwoord met het lidwoord der en betekent hier “druk”, bijvoorbeeld druk om snel of op een bepaalde manier te handelen. Het is in deze zin geen meervoudsvorm; de vorm Druck kan ook zonder zichtbare uitgang als massanaamwoord worden gebruikt. Voorbeeld: Sie arbeitet unter Druck. — “Zij werkt onder druk.” Samen vormt Beim Setzen von Prioritäten een bepaling met de betekenis “bij het stellen van prioriteiten”. geht es um Konsequenzen zegt wat daarbij centraal staat: “gaat het om gevolgen”. nicht nur um Druck begrenst dat vervolgens: het gaat niet uitsluitend om druk. De volledige betekenis is daarom: “Bij het stellen van prioriteiten gaat het om gevolgen, niet alleen om druk.”