Medicijninstructies veilig verduidelijken | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Ich bin mir nicht sicher, ob ich dieses Medikamentenetikett verstehe.

   Ik weet niet zeker of ik dit medicijnetiket begrijp.

   bin

   ben

   mir

   mij

   sicher

   zeker

   ob

   of

   dieses

   dit

   Medikamentenetikett

   medicijnetiket

   verstehe

   begrijp

   Uitgebreide uitleg

   bin hoort bij het werkwoord sein (zijn). bin is de tegenwoordige tijd in de eerste persoon enkelvoud: ich bin = “ik ben”. In deze zin vormt het samen met mir en sicher de vaste constructie sich sicher sein: ergens zeker van zijn. mir is hier de datiefvorm van het wederkerend voornaamwoord bij ich. In ich bin mir sicher verwijst het naar dezelfde persoon als ich; samen betekent de constructie “ik ben er zeker van”. De datiefvorm is dus onderdeel van deze constructie, niet het onderwerp van de zin. Voorbeeld: Ich bin mir sicher. — “Ik ben er zeker van.” sicher is een bijvoeglijk naamwoord met de betekenis “zeker”. In nicht sicher wordt die zekerheid ontkend: “niet zeker”. Het bijvoeglijk naamwoord blijft hier onveranderd na sein; het beschrijft de toestand van de spreker. De tegenovergestelde betekenis is unsicher (“onzeker”), bijvoorbeeld: Ich bin unsicher. — “Ik ben onzeker.” ob leidt een indirecte ja-neevraag aan en betekent hier “of”. In zo’n bijzin staat de persoonsvorm achteraan: ob ich ... verstehe. Dit is een ander gebruik dan een voorwaardelijk “als”; hier gaat het om de vraag óf de spreker iets begrijpt. dieses is een aanwijzend woord met de betekenis “dit”. Het verwijst hier naar Medikamentenetikett, dat in het Duits onzijdig is (das Medikamentenetikett), en staat als lijdend voorwerp in de accusatief: dieses Medikamentenetikett. Het woord draagt dus de vorm die past bij onzijdig enkelvoud in deze naamval. Voorbeeld: Ich lese dieses Etikett. — “Ik lees dit etiket.” Medikamentenetikett is een samenstelling voor “medicijnetiket”. Het kernwoord is Etikett (“etiket”); Medikamenten- specificeert waarvan het etiket is. Het zelfstandig naamwoord is onzijdig: das Medikamentenetikett; het meervoud is die Medikamentenetiketten. In deze zin is het het directe object van verstehe. verstehe komt van verstehen (“begrijpen”) en is de tegenwoordige tijd in de eerste persoon enkelvoud: ich verstehe. Het staat aan het einde omdat het in de door ob ingeleide bijzin staat. Voorbeeld: Ich verstehe die Anleitung. — “Ik begrijp de handleiding.” De delen worden zo gecombineerd: Ich bin mir nicht sicher betekent “Ik weet niet zeker” of letterlijker “Ik ben er niet zeker van”. Daarna specificeert ob waar die onzekerheid over gaat: ob ich dieses Medikamentenetikett verstehe — “of ik dit medicijnetiket begrijp”. Samen betekent de volledige zin: “Ik weet niet zeker of ik dit medicijnetiket begrijp.”

2. Ruf den Apotheker an, bevor du die nächste Dosis einnimmst.

   Bel de apotheker voordat je de volgende dosis inneemt.

   Ruf … an

   bel op

   Apotheker

   apotheker

   bevor

   voordat

   nächste

   volgende

   Dosis

   dosis

   einnimmst

   inneemt

   Uitgebreide uitleg

   Ruf ... an is hier een aansporing aan één persoon: “Bel ... op”. Het werkwoord is anrufen (“opbellen”), een scheidbaar werkwoord. In de gebiedende wijs voor du staat de werkwoordsstam vooraan als Ruf, terwijl het voorvoegsel an naar het einde gaat: Ruf den Apotheker an. In een gewone hoofdzin kan hetzelfde patroon verschijnen als Du rufst den Apotheker an. Apotheker betekent “apotheker”. Het is een zelfstandig naamwoord; in den Apotheker staat het in de vierde naamval (accusatief), omdat het de persoon is die gebeld wordt. Het lidwoord den laat hier onder meer zien dat het om een mannelijk zelfstandig naamwoord in de accusatief gaat. bevor leidt een bijzin in met de betekenis “voordat”. In zo’n Duitse bijzin staat het vervoegde werkwoord aan het einde. Het patroon is bijvoorbeeld: Bevor du gehst, ruf mich an. — “Bel me voordat je weggaat.” nächste betekent hier “volgende” en beschrijft Dosis. De basisvorm is nächst-; de uitgang verandert volgens de combinatie van naamval, geslacht en lidwoord. Na die heeft nächste in die nächste Dosis deze vorm. Een vergelijkbaar voorbeeld is die nächste Woche — “de volgende week”. Dosis betekent “dosis”. Het woord is vrouwelijk. In deze zin is die Dosis het lijdend voorwerp van einnimmst; bij dit vrouwelijke woord ziet de vorm van het lidwoord in de nominatief en accusatief hetzelfde uit: die. einnimmst betekent hier “inneemt”. Het hoort bij het scheidbare werkwoord einnehmen (“innemen”). De vorm is de tegenwoordige tijd voor du: du nimmst ... ein; in de bijzin staat het voorvoegsel weer bij het vervoegde werkwoord aan het einde, waardoor du ... einnimmst ontstaat. De stamwisseling nehm- naar nimm- hoort bij deze du-vorm. Bijvoorbeeld: Du nimmst die Tablette ein. — “Je neemt de tablet in.” De delen bouwen de zin als volgt op: Ruf den Apotheker an geeft de aansporing om de apotheker op te bellen; bevor du die nächste Dosis einnimmst geeft aan dat dit moet gebeuren vóór het innemen van de volgende dosis. Samen betekent de vaste zin: “Bel de apotheker voordat je de volgende dosis inneemt.”

3. Ich möchte auch fragen, ob ich bestimmte Lebensmittel vermeiden sollte.

   Ik wil ook vragen of ik bepaalde voedingsmiddelen moet vermijden.

   Ich möchte

   ik wil

   auch

   ook

   fragen

   vragen

   ob

   of

   bestimmte

   bepaalde

   Lebensmittel

   voedingsmiddelen

   vermeiden

   vermijden

   sollte

   zou moeten

   Uitgebreide uitleg

   Ich möchte bevat ich (“ik”) en möchte, de vorm van mögen die hier een wens of beleefde intentie uitdrukt. Met een infinitief volgt vaak een bruikbaar patroon: Ich möchte + infinitief = “Ik wil graag …”. Voorbeeld: Ich möchte lernen. = “Ik wil graag leren.” auch betekent hier “ook” en voegt deze vraag toe aan iets anders dat de spreker wil vragen of doen. De plaatsing direct na Ich möchte maakt duidelijk dat ook het vragen zelf wordt toegevoegd. fragen is het infinitief “vragen”. In Ich möchte fragen staat het na möchte: na möchten komt het andere werkwoord in de infinitief. Voorbeeld: Ich möchte etwas fragen. = “Ik wil iets vragen.” ob leidt een indirecte ja-neevraag in en betekent hier “of”. Het vraagt niet naar een keuze tussen twee genoemde mogelijkheden, maar opent de inhoud van wat de spreker wil vragen. In een ob-bijzin staat het vervoegde werkwoord aan het einde. bestimmte betekent hier “bepaalde” of “specifieke”. Het is de verbogen vorm van het bijvoeglijk naamwoord bestimmt en past zich hier aan Lebensmittel aan: meervoud, zonder voorafgaand lidwoord, met de uitgang -e. Voorbeeld: bestimmte Regeln = “bepaalde regels”. Lebensmittel betekent “voedingsmiddelen” of “levensmiddelen”. Het is het meervoud van das Lebensmittel; de vorm van het zelfstandig naamwoord blijft in het meervoud hetzelfde. In deze zin gaat het dus om bepaalde soorten voedsel, niet om één specifiek voedingsmiddel. vermeiden is de infinitief “vermijden”. Het kan rechtstreeks een zelfstandig naamwoord als object hebben: bestimmte Lebensmittel vermeiden = “bepaalde voedingsmiddelen vermijden”. Voorbeeld: Sie vermeidet Zucker. = “Zij vermijdt suiker.” sollte drukt hier uit wat volgens de spreker wenselijk of nodig zou zijn: “zou moeten”. Het hoort bij sollen; sollte is hier de vorm die in deze vraag een advies of te bepalen noodzaak uitdrukt. In de ob-bijzin staat het aan het einde: ob ich ... vermeiden sollte. De betekenis van de hele bijzin is in de vaste vertaling weergegeven als “of ik bepaalde voedingsmiddelen moet vermijden”. Samen vormen Ich möchte auch fragen en ob ich bestimmte Lebensmittel vermeiden sollte de structuur Ik wil ook vragen of .... Binnen de ob-bijzin is ich de persoon die mogelijk moet vermijden, bestimmte Lebensmittel is wat vermeden zou worden, en vermeiden sollte staat aan het einde volgens de Duitse woordvolgorde van deze bijzin. De volledige betekenis is: “Ik wil ook vragen of ik bepaalde voedingsmiddelen moet vermijden.”

4. Das sollte man überprüfen, besonders wenn auf dem Etikett etwas über Mahlzeiten steht.

   Dat is het controleren waard, vooral als het etiket maaltijden vermeldt.

   Das

   dat

   sollte man

   men zou moeten

   überprüfen

   controleren

   besonders

   vooral

   wenn

   als

   auf

   op

   Etikett

   etiket

   etwas

   iets

   über

   over

   Mahlzeiten

   maaltijden

   steht

   staat

   Uitgebreide uitleg

   Das betekent hier dat en verwijst naar eerder genoemde inhoud. Als aanwijzend voornaamwoord staat het zelfstandig. Voorbeeld: Das ist wichtig. — Dat is belangrijk. Sollte man geeft hier een aanbeveling aan: ongeveer men zou moeten of je doet er goed aan. Sollte hoort bij sollen; het volgende werkwoord staat als infinitief. Man is een onbepaald onderwerp en kan in algemene zinnen met men of je worden vertaald. Voorbeeld: Man soll warten. — Men moet wachten. Überprüfen betekent hier zorgvuldig controleren of nagaan. Het is de infinitief van überprüfen; na sollte staat die infinitief aan het einde van de hoofdzin. Voorbeeld: Bitte überprüfen Sie die Angaben. — Controleer de gegevens alstublieft. Besonders betekent hier vooral en legt nadruk op een specifiek geval. Voorbeeld: Besonders im Winter ist das wichtig. — Vooral in de winter is dat belangrijk. Wenn leidt hier een voorwaardelijke bijzin in: als. In zo’n Duitse bijzin staat het vervoegde werkwoord doorgaans achteraan, zoals in wenn es wichtig ist — als het belangrijk is. Auf betekent hier op en vormt met dem Etikett de plaatsaanduiding auf dem Etikett: op het etiket. Bij deze statische plaats staat auf met de datief. Bij beweging naar het oppervlak kan bijvoorbeeld auf das Etikett voorkomen: op het etiket, in de richting ernaartoe. Etikett is het zelfstandige naamwoord voor etiket. Het is onzijdig: das Etikett. Het meervoud is die Etiketten; in deze zin staat het enkelvoud na auf in de datief: dem Etikett. Etwas betekent hier iets: iets dat niet nader wordt gespecificeerd. Het benoemt hier niet welke concrete informatie er precies op het etiket staat. Voorbeeld: Ich habe etwas gelesen. — Ik heb iets gelezen. Über betekent hier over of betreffende. In etwas über Mahlzeiten noemt het het onderwerp van de informatie. Dat verschilt van auf in auf dem Etikett, dat de plaats noemt. Voorbeeld: Wir sprechen über das Essen. — We praten over het eten. Mahlzeiten is het meervoud van die Mahlzeit: maaltijd. De vorm verwijst hier naar maaltijden in meervoud, zonder één specifieke maaltijd te noemen. Voorbeeld in het enkelvoud: eine Mahlzeit — een maaltijd. Steht is de derde persoon enkelvoud van stehen, letterlijk staan. Bij tekst op een etiket betekent etwas steht auf dem Etikett idiomatisch dat iets erop geschreven of vermeld staat. Etwas is het onderwerp van steht; Mahlzeiten is het meervoudige zelfstandig naamwoord dat na het voorzetsel über staat en het onderwerp van de vermelding aanduidt. De tegenwoordige tijd beschrijft wat er op het etiket staat. Samen betekent wenn auf dem Etikett etwas über Mahlzeiten steht: als er op het etiket iets over maaltijden staat. Das sollte man überprüfen geeft weer dat het dan aanbevelenswaardig is dat men dat controleert. Het geheel betekent: Dat is het controleren waard, vooral als er op het etiket iets over maaltijden staat.

5. Ich hatte nach der Einnahme leichte Kopfschmerzen.

   Ik kreeg lichte hoofdpijn nadat ik het had ingenomen.

   Ich hatte

   ik had

   nach der Einnahme

   na het innemen

   leichte

   lichte

   Kopfschmerzen

   hoofdpijn

   Uitgebreide uitleg

   Ich hatte: Ich is the first-person singular subject, “ik”. hatte is the Präteritum (simple past) of haben: haben – hatte – gehabt. Here it states that the speaker experienced or had the headaches in the past. In everyday spoken German, Ich habe ... gehabt is also possible, while the simple past is especially common with haben in written or narrative language. Example: Ich hatte gestern Fieber. — “Ik had gisteren koorts.” nach der Einnahme: This is a time expression meaning “na het innemen”. nach takes the dative here, which is why the feminine noun phrase has der: die Einnahme becomes nach der Einnahme. Einnahme is a noun related to einnehmen and refers here to taking the medicine or other substance; the exact item is not named in this utterance. The construction nach + dative noun is reusable for a later time. Example: Nach der Einnahme trank sie Wasser. — “Na het innemen dronk ze water.” leichte: This adjective means “lichte” here, describing the intensity of the headaches. Its base form is leicht; in leichte Kopfschmerzen, it has the plural ending -e because it modifies the plural noun without an article before it. The adjective itself carries this ending, not the noun. Useful comparison: leicht – leichter – am leichtesten means “licht – lichter – het lichtst” when comparing intensity or weight, depending on context. For symptoms, leichte Schmerzen means mild pain, while starke Schmerzen means severe pain. Kopfschmerzen: This is the plural form meaning “hoofdpijn” or literally “hoofdpijnen”; German normally uses this plural form for the symptom. The singular is der Kopfschmerz, but the fixed utterance uses plural Kopfschmerzen. The noun is the object of hatte: these are the symptoms the speaker had. Example: Ich habe Kopfschmerzen. — “Ik heb hoofdpijn.” Together, Ich hatte leichte Kopfschmerzen says that the speaker had mild headaches. nach der Einnahme places that experience after taking something, understood from the fixed translation as taking it. The complete meaning is therefore: “Ik kreeg lichte hoofdpijn nadat ik het had ingenomen.”

6. Dann sollte ich das ansprechen.

   Dus ik moet dat ter sprake brengen.

   Dann

   dan

   sollte ich

   zou ik moeten

   das

   dat

   ansprechen

   ter sprake brengen; aankaarten

   Uitgebreide uitleg

   Dann betekent hier “dan” en leidt een volgende stap of conclusie in. Het kan vooraan in de zin staan zonder de kernbetekenis van de rest te veranderen. sollte ich bevat sollte, de vorm van sollen bij ich. Deze vorm valt samen voor de verleden tijd en de Konjunktiv II. In deze zin drukt de combinatie volgens de betekenis van de zin en de vertaling uit dat dit iets is wat de spreker vervolgens behoort of zou behoren te doen: ongeveer “zou ik moeten” of, in de vaste vertaling, “moet ik”. Uit deze ene vorm alleen volgt niet eenduidig welke van die twee grammaticale analyses bedoeld is. Het patroon Dann sollte ich ... is bruikbaar voor “Dan zou ik ... moeten.” das is hier een zelfstandig gebruikt aanwijzend voornaamwoord. Als object van ansprechen staat het in de accusatief; bij het onzijdige das is de vorm in nominatief en accusatief hetzelfde. Het betekent hier “dat” en verwijst naar een niet nader benoemd onderwerp of punt van gesprek. De zin en vertaling identificeren niet welk concreet zelfstandig naamwoord ermee wordt bedoeld. ansprechen betekent iets ter sprake brengen of aankaarten. Het is hier een infinitief die bij sollte staat. Zonder modaal werkwoord is het scheidbaar: Ich spreche das an — “Ik breng dat ter sprake.” Met sollte blijft de infinitief als geheel achteraan staan: Ich sollte das ansprechen. Samen vormt de zin het patroon Dann sollte ich + [iets] + infinitief: “Dan zou ik [iets] ter sprake moeten brengen.” De gegeven vertaling geeft dit weer als “Dus ik moet dat ter sprake brengen.” De zin presenteert dat als de volgende passende stap; das blijft daarbij het niet nader benoemde gespreksonderwerp.

7. Frag, ob das eine Nebenwirkung sein könnte und auf welche Warnzeichen du achten solltest.

   Vraag of het een bijwerking kan zijn en op welke waarschuwingssignalen je moet letten.

   Frag

   vraag

   Nebenwirkung

   bijwerking

   sein könnte

   zou kunnen zijn

   Warnzeichen

   waarschuwingssignalen

   auf … achten

   letten op

   solltest

   zou moeten

   Uitgebreide uitleg

   Frag is de gebiedende wijs van fragen voor du: “vraag”. Het onderwerp du staat hier niet apart, maar is in de vorm van het bevel begrepen. Voor een vraag naar ja/nee-informatie gebruikt Duits vaak frag, ob ...: ob leidt een indirecte vraag in en het vervoegde werkwoord staat dan aan het einde. Nebenwirkung betekent hier “bijwerking”. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud is Nebenwirkungen. Het samengestelde woord bestaat in het Duits uit Neben- (“bij-”, “neven-”) en Wirkung (“werking”), maar leer Nebenwirkung als de gebruikelijke medische term. sein könnte betekent hier “zou kunnen zijn”. sein is de infinitief van “zijn”. könnte is de vorm van können die mogelijkheid uitdrukt in deze constructie: etwas könnte ... sein = “iets zou ... kunnen zijn”. Het onderwerp van sein is das, dat in de vaste zin naar de bedoelde zaak verwijst; de zin specificeert die zaak zelf niet verder. Warnzeichen betekent “waarschuwingssignalen” of “alarmsignalen”. Het is het meervoud van Warnzeichen; de vorm blijft hier dus hetzelfde als in het enkelvoud. Het woord verwijst naar signalen waarop je moet letten, bijvoorbeeld in een medische context. auf ... achten is een vaste werkwoordelijke combinatie met de betekenis “letten op”. Het voorzetsel auf hoort bij dit gebruik van achten, en het voorzetsel staat vóór het zelfstandig naamwoord of de vraagwoordgroep: auf etwas achten. Voorbeeld: Achte auf die Farbe. — “Let op de kleur.” In de gegeven zin wordt de groep onderbroken door de ingebedde vraag: auf welche Warnzeichen ... achten. auf welche Warnzeichen du achten solltest is een indirecte vraag naar de signalen waarop iemand moet letten. welche Warnzeichen betekent “welke waarschuwingssignalen”; welche past bij het meervoud van Warnzeichen. du is het onderwerp van achten solltest. solltest is de vorm van sollen voor du en drukt hier advies of een aanbevolen handeling uit: “je zou moeten”. In de bijzin staan achten en solltest samen aan het einde, waarbij het modale werkwoord solltest als vervoegde vorm achteraan staat. De hele zin bouwt zo op: Frag (“Vraag”) + ob das eine Nebenwirkung sein könnte (“of dat een bijwerking zou kunnen zijn”) + und (“en”) + auf welche Warnzeichen du achten solltest (“op welke waarschuwingssignalen je moet letten”). Samen betekent hij: “Vraag of het een bijwerking kan zijn en op welke waarschuwingssignalen je moet letten.”

8. Es fühlt sich riskant an, zu raten, besonders bei Medikamenten.

   Het voelt riskant om te gokken, vooral met medicijnen.

   Es fühlt sich … an

   het voelt ... aan

   riskant

   riskant

   zu raten

   om te gokken

   besonders

   vooral

   Medikamenten

   medicijnen

   Uitgebreide uitleg

   Es fühlt sich ... an is de gesplitste vorm van sich anfühlen = “aanvoelen”. Het voornaamwoord sich hoort bij dit wederkerende werkwoord; an staat hier aan het einde. Het neutrale es is het grammaticale onderwerp van de algemene beoordeling. In een andere zin kan het onderwerp anders zijn: Die Idee fühlt sich seltsam an. = “Het idee voelt vreemd aan.” riskant beschrijft hier hoe iets aanvoelt: het lijkt een risico in te houden. Het is een onveranderlijk bijvoeglijk naamwoord in deze positie; het krijgt hier geen uitgang. Een bruikbaar contrast is sicher = “veilig”: Das fühlt sich sicher an. = “Dat voelt veilig aan.” zu raten gebruikt het werkwoord raten in een constructie met zu na de onpersoonlijke beoordeling. Hier betekent raten “gokken” of “raden zonder voldoende zekerheid”; de vaste vertaling kiest “gokken”. De infinitief blijft raten, terwijl zu ervoor staat. Vergelijk: Es ist schwer, das zu wissen. = “Het is moeilijk om dat te weten.” besonders betekent hier “vooral” en beperkt de nadruk tot wat erop volgt. Het is een bijwoord en verandert niet van vorm. besonders wichtig betekent bijvoorbeeld “bijzonder belangrijk”, maar in deze zin is de relevante functie de nadruk “vooral”. Medikamenten is het meervoud van das Medikament = “het medicijn”. De uitgang -en hoort hier bij de datief meervoud na bei: bei Medikamenten = “met/bij medicijnen”. Het voorzetsel bei drukt hier de context uit waarin het gokken riskant aanvoelt; het stelt niet dat er één bepaald medicijn bedoeld is. Samen ontstaat de betekenis: Es fühlt sich riskant an geeft de algemene beoordeling “het voelt riskant aan”; zu raten benoemt wat riskant aanvoelt, namelijk gokken; en besonders bei Medikamenten beperkt die beoordeling vooral tot de context van medicijnen. De volledige zin betekent dus: “Het voelt riskant om te gokken, vooral met medicijnen.”

9. Eine Fachkraft kann die Risiken klarer erklären.

   Een professional kan de risico's duidelijker uitleggen.

   Fachkraft

   professional

   kann

   kan

   Risiken

   risico's

   klarer

   duidelijker

   erklären

   uitleggen

   Uitgebreide uitleg

   Fachkraft betekent hier een professional of vakkracht. Het is een zelfstandig naamwoord met vrouwelijk grammaticaal geslacht: die Fachkraft; dat geslacht zegt niet dat de bedoelde professional noodzakelijk een vrouw is. Het meervoud is Fachkräfte. Voor een mannelijke professional kan bijvoorbeeld der Fachmann worden gebruikt, maar dat is een ander woord. kann is de vorm van können voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: er/sie/es kann. Het drukt hier uit dat de professional iets kan of daartoe in staat is. Bij een andere persoon verandert de vorm, bijvoorbeeld ich kann en wir können. Met een tweede werkwoord staat dat hoofdwerkwoord in de infinitief aan het einde. Risiken is het meervoud van das Risiko: één Risiko, meerdere Risiken. In deze zin is het de meervoudige vorm die als lijdend voorwerp wordt gebruikt. Een bruikbaar contrast is: ein Risiko — één risico; mehrere Risiken — meerdere risico's. klarer is de vergelijkende vorm van klar, hier gebruikt als bijwoord met de betekenis ‘duidelijker’. Het geeft aan dat het uitleggen duidelijker gebeurt dan volgens een andere manier of een eerder niveau; de zin noemt niet precies waarmee de vergelijking wordt gemaakt. De reeks is klar — klarer — am klarsten. Hier beschrijft klarer de manier waarop erklären gebeurt, niet het zelfstandig naamwoord Risiken. erklären is de infinitief ‘uitleggen’. Omdat kann de vervoegde vorm is, blijft erklären als infinitief staan: kann ... erklären. Voorbeeld: Sie erklärt die Regel klar. — ‘Zij legt de regel duidelijk uit.’ Samen vormen de delen: Eine Fachkraft als onderwerp, kann voor de mogelijkheid of bekwaamheid, die Risiken als lijdend voorwerp, klarer voor de vergelijkende wijze, en erklären als infinitief aan het einde. De hele zin betekent daarom: ‘Een professional kan de risico's duidelijker uitleggen.’

10. Ich kann die Fragen aufschreiben, bevor ich anrufe.

    Ik kan de vragen opschrijven voordat ik bel.

    Ich kann

    ik kan

    Fragen

    vragen

    aufschreiben

    opschrijven

    bevor

    voordat

    anrufe

    bel

    Uitgebreide uitleg

    Ich kann betekent hier dat de spreker iets kan of in staat is te doen. kann is de tegenwoordige tijd van können bij ich; als modaal werkwoord staat het andere werkwoord in de infinitief aan het einde van de hoofdzin: Ich kann ... aufschreiben — “Ik kan ... opschrijven”. Fragen betekent hier “vragen”. Het is het meervoud van Frage (“vraag”): eine Frage → Fragen. Het lidwoord die in de zin hoort bij dit meervoud. aufschreiben betekent “opschrijven”. Dit is een scheidbaar werkwoord: de basisvorm is aufschreiben, maar in een gewone hoofdzin wordt het bijvoorbeeld Ich schreibe die Fragen auf — “Ik schrijf de vragen op”. Na het modale werkwoord kann blijft de infinitief aufschreiben bijeen aan het einde van de hoofdzin. bevor leidt een bijzin in en betekent “voordat”. In zo’n Duitse bijzin staat de persoonsvorm achteraan. Vergelijk: Ich lese es, bevor ich gehe — “Ik lees het voordat ik ga.” anrufe is de vorm bij ich van het scheidbare werkwoord anrufen (“bellen”). In een hoofdzin wordt dat Ich rufe an; na bevor blijft het in de bijzin aaneengeschreven en staat het achteraan: bevor ich anrufe — “voordat ik bel”. De hoofdzin Ich kann die Fragen aufschreiben zegt dat de spreker de vragen kan opschrijven. De bijzin bevor ich anrufe geeft aan dat dit vóór het bellen gebeurt. Samen betekent de zin: “Ik kan de vragen opschrijven voordat ik bel.”

11. Das sollte es leichter machen, dem Gespräch zu folgen.

    Dat zou het telefoongesprek makkelijker te volgen moeten maken.

    Das

    dat

    sollte es

    zou het moeten

    leichter

    makkelijker

    machen

    maken

    Gespräch

    gesprek

    zu folgen

    te volgen

    Uitgebreide uitleg

    Das betekent hier “dat” en staat als onderwerp voor iets dat in de context al is genoemd of bedoeld. Het Duitse aanwijzende voornaamwoord heeft hier de vorm Das; die vorm geeft op zichzelf niet aan welk concreet ding het is. sollte es bevat sollte, de vorm van sollen die in deze zin de Konjunktiv II uitdrukt, plus het formele es. Sollte heeft hier dezelfde vorm als de verleden tijd, maar betekent door de context “zou ... moeten” en drukt een verwacht of beoogd gevolg uit. Es is hier geen zelfstandig genoemd persoon of voorwerp, maar een formeel voorwerp in de constructie es leichter machen, ... zu .... Vergelijk: Das sollte helfen. — “Dat zou moeten helpen.” leichter is de vergrotende trap van leicht (“gemakkelijk”). De reeks is leicht — leichter — am leichtesten: gemakkelijk — gemakkelijker — het gemakkelijkst. Hier beschrijft leichter dat een volgende handeling minder moeilijk wordt; het betekent niet noodzakelijk “licht” in gewicht. machen betekent “maken” en staat hier na sollte in de infinitief. De bruikbare constructie is etwas macht es leichter, etwas zu tun: “iets maakt het gemakkelijker om iets te doen”. Voorbeeld: Die Notizen machen es leichter, den Text zu verstehen. — “De aantekeningen maken het gemakkelijker om de tekst te begrijpen.” Gespräch betekent “gesprek”. Het is een onzijdig zelfstandig naamwoord: das Gespräch. In dem Gespräch staat het in de datief, omdat folgen in deze betekenis een datiefgroep gebruikt. Dem is hier dus de datiefvorm van het lidwoord bij het onzijdige das Gespräch. zu folgen betekent “te volgen”. Folgen heeft hier de betekenis “een gesprek kunnen blijven volgen” of “de inhoud kunnen begrijpen”, niet bijvoorbeeld fysiek achter iemand aan lopen. Na zu staat de infinitief folgen; dit werkwoord is hier niet scheidbaar. Voorbeeld: Ich kann dem Gespräch gut folgen. — “Ik kan het gesprek goed volgen.” Samen vormt Das sollte es leichter machen, dem Gespräch zu folgen de constructie “Dat zou het gemakkelijker moeten maken om het gesprek te volgen.” In de gegeven Nederlandse vertaling wordt Gespräch als “telefoongesprek” weergegeven; de voorafgaande context over bellen ondersteunt die bedoelde invulling. De Duitse zin zelf gebruikt echter het algemene woord Gespräch.