Realistische slaapgewoonten | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Meine Schlafqualität ist schlecht, auch wenn ich früh ins Bett gehe.

   Mijn slaapkwaliteit is slecht, zelfs als ik vroeg naar bed ga.

   Meine

   mijn

   Schlafqualität

   slaapkwaliteit

   schlecht

   slecht

   auch wenn

   zelfs als

   früh

   vroeg

   ins Bett

   naar bed

   gehe

   ga

   Uitgebreide uitleg

   Meine betekent hier “mijn” en hoort bij Schlafqualität. Het is de bezittelijke vorm van mein; de uitgang -e past hier bij een vrouwelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud als onderwerp: meine Schlafqualität. De vorm verandert volgens het grammaticale geslacht, getal en de naamval van het zelfstandig naamwoord, niet volgens de persoon die bezit. Schlafqualität betekent “slaapkwaliteit”. Het is een samenstelling van Schlaf (“slaap”) en Qualität (“kwaliteit”); het laatste deel bepaalt het grammaticale geslacht. Daarom is het woord vrouwelijk: die Schlafqualität. Voorbeeld: Die Schlafqualität ist wichtig. — “De slaapkwaliteit is belangrijk.” schlecht betekent hier “slecht”. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat na sein als naamwoordelijk deel staat. In die positie krijgt het in deze zin geen uitgang: Die Qualität ist schlecht. — “De kwaliteit is slecht.” Het tegenovergestelde is gut (“goed”). auch wenn leidt een voorwaardelijke of toegevende bijzin in: “zelfs als” of “ook al”. In deze zin wordt een omstandigheid genoemd die de hoofdmededeling niet wegneemt. In een Duitse bijzin met auch wenn staat het vervoegde werkwoord aan het einde. früh betekent “vroeg”. Hier beschrijft het wanneer iemand naar bed gaat; het is dus een bijwoord en verandert niet van vorm. Het tegenovergestelde is spät (“laat”). Voorbeeld: Ich stehe früh auf. — “Ik sta vroeg op.” ins Bett betekent in deze vaste uitdrukking “naar bed”. ins is de samentrekking van in das; Bett is een onzijdig zelfstandig naamwoord: das Bett. Bij beweging naar binnen of naar een bestemming staat hier de accusatief. ins Bett gehen is een gebruikelijke combinatie voor “naar bed gaan”. gehe is de eerste persoon enkelvoud van gehen (“gaan”) in de tegenwoordige tijd: ich gehe. In deze bijzin staat gehe aan het einde, omdat auch wenn een bijzin inleidt. In een hoofdzin staat dezelfde vorm eerder: Ich gehe früh ins Bett. — “Ik ga vroeg naar bed.” De delen bouwen de zin zo op: Meine Schlafqualität ist schlecht is de hoofdzin “Mijn slaapkwaliteit is slecht”. auch wenn ich früh ins Bett gehe is de bijzin “zelfs als ik vroeg naar bed ga”; ich is daar het onderwerp en gehe staat door de bijzinsvolgorde achteraan. Samen betekent de volledige uiting: “Mijn slaapkwaliteit is slecht, zelfs als ik vroeg naar bed ga.”

2. Wie sieht deine Abendroutine aus?

   Hoe ziet je avondroutine eruit?

   Wie

   hoe

   sieht … aus

   ziet eruit

   Abendroutine

   avondroutine

   Uitgebreide uitleg

   Wie betekent hier “hoe” en vraagt naar de manier of vorm waarin iets eruitziet. Het is dus niet het vraagwoord voor een persoon; dat is in het Duits wer. sieht ... aus hoort bij het werkwoord aussehen (“eruitzien”). In een hoofdzin wordt dit scheidbare werkwoord gesplitst: het vervoegde deel staat op de tweede plaats en aus aan het einde. sieht is de vorm voor de derde persoon enkelvoud van aussehen; de stamvorm is aussehen. Vergelijk: Wie sieht das aus? — “Hoe ziet dat eruit?” Abendroutine betekent “avondroutine”: de gewoonten of activiteiten die iemand ’s avonds doorgaans heeft. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Abendroutine. Het meervoud is die Abendroutinen. In deze vraag is deine de bezittelijke vorm bij dit vrouwelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord. Samen vormen de delen de vraag Wie sieht deine Abendroutine aus?: “Hoe ziet je avondroutine eruit?” De structuur is bruikbaar als patroon: Wie sieht [iets] aus? — “Hoe ziet [iets] eruit?” De vraag vraagt naar de inhoud of het verloop van de avondroutine, zonder zelf specifieke activiteiten te noemen.

3. Ich trinke nach dem Abendessen Kaffee und schaue im Bett auf mein Handy.

   Ik drink na het avondeten koffie en kijk in bed op mijn telefoon.

   trinke

   drink

   Abendessen

   avondeten

   Kaffee

   koffie

   schaue

   kijk

   Bett

   bed

   Handy

   mobiele telefoon

   Uitgebreide uitleg

   trinke betekent hier dat de spreker koffie drinkt. Het is de ik-vorm in de tegenwoordige tijd van trinken (drinken): ich trinke, du trinkst, er/sie trinkt. Voorbeeld: Ich trinke Wasser. — Ik drink water. Abendessen is de maaltijd die ’s avonds wordt gegeten: het avondeten. In nach dem Abendessen staat nach voor een tijdstip of periode erna; dem is hier de datiefvorm van het lidwoord bij het onzijdige zelfstandig naamwoord das Abendessen. Het geheel betekent dus “na het avondeten”. Kaffee betekent koffie. Zonder lidwoord kan het in deze zin de drank in algemene zin aanduiden. Voorbeeld: Sie trinkt Kaffee. — Zij drinkt koffie. und schaue verbindt de tweede handeling met de eerste: de spreker drinkt en kijkt. schaue is de ik-vorm van schauen (kijken). Het onderwerp ich wordt niet opnieuw genoemd, maar blijft ook bij deze gecoördineerde werkwoordsvorm het onderwerp. Voorbeeld: Ich schaue aus dem Fenster. — Ik kijk uit het raam. Bett betekent bed. In im Bett is im de verkorte vorm van in dem; het beschrijft de plaats waar de spreker zich bevindt of de handeling verricht. Bij een vaste locatie staat in hier met datief. Voorbeeld: Das Kind ist im Bett. — Het kind ligt in bed. Handy betekent in het Duits in deze betekenis een mobiele telefoon. In auf mein Handy schauen hoort schauen bij de vaste verbinding auf etwas schauen: ergens naar kijken. auf krijgt daarbij hier de accusatief; mein is de accusatiefvorm bij het onzijdige das Handy, en heeft daarom dezelfde vorm als de nominatief: mein Handy. Voorbeeld: Ich schaue auf die Uhr. — Ik kijk naar de klok. De zin bouwt de betekenis zo op: Ich trinke geeft de eerste handeling van de spreker, nach dem Abendessen plaatst die na het avondeten, en Kaffee noemt wat er wordt gedronken. Daarna voegt und schaue een tweede handeling toe. im Bett geeft de plaats en auf mein Handy specificeert waarnaar de spreker kijkt. Samen betekent de zin: “Ik drink na het avondeten koffie en kijk in bed op mijn telefoon.”

4. Sowohl Koffein als auch Bildschirmzeit können es schwerer machen, zur Ruhe zu kommen.

   Zowel cafeïne als schermtijd kunnen het moeilijker maken om tot rust te komen.

   Sowohl … als auch

   zowel … als ook

   Koffein

   cafeïne

   Bildschirmzeit

   schermtijd

   können

   kunnen

   schwerer

   moeilijker

   machen

   maken

   zur Ruhe zu kommen

   tot rust komen

   Uitgebreide uitleg

   Sowohl … als auch verbindt twee gelijkwaardige elementen: “zowel … als ook”. Hier worden Koffein en Bildschirmzeit samen als onderwerp gepresenteerd. In een herbruikbaar patroon staat bijvoorbeeld: Sowohl A als auch B …. Koffein betekent hier “cafeïne”. Het is een zelfstandig naamwoord: das Koffein. De vorm verandert niet door deze meervoudige opsomming; het meervoudige karakter van het geheel zie je hier vooral aan können. Bildschirmzeit betekent “schermtijd”. Het is een samenstelling van Bildschirm (“scherm”) en Zeit (“tijd”), maar in deze zin functioneert het als één zelfstandig naamwoord: die Bildschirmzeit. können is hier de tegenwoordige tijd van het modale werkwoord können bij een meervoudig onderwerp. De vorm hoort bijvoorbeeld bij wir en sie (“zij”, meervoud), en ook bij Sie (“u”, formeel); bij er en es staat kann. Omdat Koffein en Bildschirmzeit samen het onderwerp vormen, staat het werkwoord in het meervoud: können, niet kann. Het modale werkwoord staat op de tweede positie; het inhoudelijke werkwoord machen staat als infinitief aan het einde van de hoofdzin. Voorbeeld: Sowohl Lärm als auch Licht können stören. — “Zowel lawaai als licht kunnen storen.” schwerer is de vergrotende trap van het bijvoeglijk naamwoord schwer (“moeilijk” of “zwaar”). De keten is schwer → schwerer → am schwersten. Hier beschrijft schwerer niet Koffein of Bildschirmzeit, maar het moeilijker worden van de handeling die volgt: es schwerer machen, … zu kommen = “het moeilijker maken om … te komen”. machen betekent “maken”. In etwas schwerer machen betekent het dat iets een handeling moeilijker maakt. Het voornaamwoord es is hier het grammaticale object in de constructie es … machen; de inhoud waarop de moeilijkheid betrekking heeft volgt in de infinitiefgroep. Voorbeeld: Das Geräusch macht es schwerer, einzuschlafen. — “Het geluid maakt het moeilijker om in slaap te vallen.” zur Ruhe zu kommen betekent hier “tot rust komen”. zur is de samentrekking van zu der; Ruhe betekent “rust”. zu kommen is de infinitief met zu van kommen (“komen”). De vaste uitdrukking zur Ruhe kommen verwijst naar het bereiken van een rustige toestand; ze hoeft niet te betekenen dat iemand letterlijk ergens naartoe komt. Samen betekent de zin: “Zowel cafeïne als schermtijd kunnen het moeilijker maken om tot rust te komen.” Het patroon is Sowohl A als auch B können es schwerer machen, zu …: twee factoren kunnen ervoor zorgen dat een volgende handeling of toestand moeilijker wordt. De zin formuleert dit als een mogelijkheid met können, niet als een absolute bewering.

5. Ich kann nicht alles auf einmal ändern.

   Ik kan niet alles tegelijk veranderen.

   Ich kann

   ik kan

   nicht

   niet

   alles

   alles

   auf einmal

   tegelijk

   ändern

   veranderen

   Uitgebreide uitleg

   Ich kann: kann is de tegenwoordige-tijdsvorm van können bij ich en drukt hier vermogen of mogelijkheid uit. Na een modaal werkwoord staat het andere werkwoord als infinitief aan het einde. Voorbeeld: Ich kann heute nicht kommen. — Ik kan vandaag niet komen. nicht: dit ontkent hier de mogelijkheid die met kann wordt uitgedrukt: de spreker kan de genoemde handeling niet uitvoeren. De precieze betekenis ontstaat samen met de rest van de zin. alles: dit onbepaalde voornaamwoord betekent “alles” en noemt hier wat veranderd zou worden. Het heeft geen apart genoemd zelfstandig naamwoord nodig. Voorbeeld: Ich möchte alles verstehen. — Ik wil alles begrijpen. auf einmal: deze bijwoordelijke uitdrukking betekent hier “tegelijk” of “in één keer”. Ze geeft aan dat de handeling niet gespreid wordt uitgevoerd. Voorbeeld: Mach nicht alles auf einmal. — Doe niet alles tegelijk. ändern: dit is de infinitief van ändern en betekent “veranderen” of “wijzigen”. Hier blijft het een infinitief omdat het na kann staat. Als persoonsvorm heeft hetzelfde werkwoord bijvoorbeeld de vorm Ich ändere den Plan. — Ik verander het plan. Samen vormen Ich kann nicht en ändern de betekenis “ik kan niet veranderen”. alles geeft aan wat veranderd zou worden, en auf einmal voegt toe dat dit tegelijk of in één keer zou gebeuren. De volledige betekenis is: “Ik kan niet alles tegelijk veranderen.”

6. Beginne mit einer realistischen Veränderung, zum Beispiel damit, nach dem Abendessen keinen Kaffee zu trinken.

   Begin met één realistische verandering, bijvoorbeeld door na het avondeten geen koffie te drinken.

   Beginne

   begin

   mit

   met

   realistischen

   realistische

   Veränderung

   verandering

   zum Beispiel

   bijvoorbeeld

   damit

   daarmee; door dat te doen

   nach dem Abendessen

   na het avondeten

   keinen Kaffee

   geen koffie

   zu trinken

   te drinken

   Uitgebreide uitleg

   Beginne is de gebiedende wijs voor du van beginnen (beginnen → du beginnst → beginne). Het betekent hier: begin met iets. In een beleefde of meervoudige aanspraak staat bijvoorbeeld Beginnen Sie .... mit leidt hier de gekozen verandering in. Na mit staat in het Duits de datief. Daarom staat er einer realistischen Veränderung, niet de nominatiefvorm. realistischen beschrijft Veränderung en draagt hier de datiefuitgang -en. De basisvorm is realistisch; dit is de verbogen vorm bij een vrouwelijk enkelvoud na mit einer. Het woord betekent hier dat de verandering haalbaar of uitvoerbaar is. Veränderung betekent verandering. Het is hier een zelfstandig naamwoord; het is verwant aan verändern (veranderen), maar dat werkwoord is niet de vorm in deze zin. einer is hier het onbepaalde vrouwelijke datiefartikel. Het drukt op zichzelf geen bepaalde hoeveelheid uit. zum Beispiel betekent bijvoorbeeld en introduceert een concrete illustratie van de verandering. Voorbeeld: Du kannst zum Beispiel früher aufstehen. — Je kunt bijvoorbeeld eerder opstaan. damit is hier geen voegwoord met de betekenis zodat. Het is een voornaamwoordelijk bijwoord, opgebouwd uit da + mit, met de betekenis daarmee of door dat te doen. Het verwijst hier naar de handeling die in de daaropvolgende infinitiefgroep wordt genoemd. Samen met zu trinken geeft het dus de manier waarop de verandering als voorbeeld wordt ingevuld; het patroon kan bijvoorbeeld zijn: mit etwas beginnen, zum Beispiel damit, ... zu .... nach dem Abendessen betekent na het avondeten. Bij deze tijdsaanduiding krijgt nach de datief: das Abendessen wordt dem Abendessen. Abendessen is onzijdig: das Abendessen, datief dem Abendessen. keinen Kaffee betekent geen koffie. Kaffee is hier mannelijk (der Kaffee); als lijdend voorwerp staat de ontkenning in de accusatief: keinen. Voorbeeld: Ich trinke keinen Kaffee. — Ik drink geen koffie. In deze zin ontkent keinen dat er koffie wordt gedronken bij de genoemde handeling. zu trinken is de infinitief van trinken met zu: trinken → zu trinken. Samen met keinen Kaffee vormt deze infinitief de handeling die als concrete verandering wordt voorgesteld. Voorbeeld: Sie versucht, abends keinen Tee zu trinken. — Zij probeert ’s avonds geen thee te drinken. Alles samen betekent de zin: begin met een realistische verandering, bijvoorbeeld door na het avondeten geen koffie te drinken. Beginne mit ... geeft de aansporing, einer realistischen Veränderung benoemt de verandering, en damit, nach dem Abendessen keinen Kaffee zu trinken concretiseert die verandering als een handeling.

7. Dann kann ich die Zeit am Handy vor dem Schlafengehen durch Lesen ersetzen.

   Dan kan ik de tijd op mijn telefoon vervangen door lezen voordat ik naar bed ga.

   Dann

   dan

   kann ich

   kan ik

   die Zeit

   de tijd

   am Handy

   op de telefoon

   vor dem Schlafengehen

   voor het naar bed gaan

   durch Lesen

   door te lezen

   ersetzen

   vervangen

   Uitgebreide uitleg

   Dann betekent hier “dan” in de betekenis van “in dat geval” of “vervolgens”, afhankelijk van de samenhang. Het wijst in deze zin terug naar een eerder besproken verandering. In een ander voorbeeld: Dann beginne ich. — “Dan begin ik.” kann ich bestaat uit können (“kunnen”) en het persoonlijk voornaamwoord ich (“ik”). kann is de vorm van können bij ich in de tegenwoordige tijd. Als modaal werkwoord staat kann op de tweede plaats en staat het andere werkwoord in de infinitief aan het einde: Ich kann heute lesen. — “Ik kan vandaag lezen.” die Zeit betekent hier “de tijd”. die is het lidwoord bij Zeit; het zelfstandig naamwoord zelf is vrouwelijk. De accusatiefvorm blijft hier zichtbaar hetzelfde als de nominatiefvorm: die Zeit. In deze zin is die Zeit wat vervangen wordt. am Handy betekent hier “op de telefoon” of “met de telefoon”. am is de samentrekking van an dem. Handy is in het Duits een zelfstandig naamwoord voor een mobiele telefoon en wordt met een hoofdletter geschreven. De uitdrukking kan verwijzen naar tijd die men met de telefoon doorbrengt, zonder dat deze zin precies specificeert wat men op de telefoon doet. vor dem Schlafengehen betekent “voor het naar bed gaan”. Schlafengehen is een als zelfstandig naamwoord gebruikt werkwoord en krijgt daarom een hoofdletter. Na het tijdsbepalende vor staat hier dem: vor dem Schlafengehen. Vergelijk: Vor dem Essen lese ich. — “Voor het eten lees ik.” durch Lesen betekent “door te lezen”. Lesen is hier eveneens een zelfstandig naamwoordelijk gebruikte infinitief. durch wordt met de accusatief gebruikt; bij deze vorm is dat niet zichtbaar aan Lesen. De constructie durch + [activiteit] benoemt de manier waarop iets gebeurt: Durch Üben wird man besser. — “Door te oefenen word je beter.” ersetzen betekent “vervangen”. Dit is de infinitief die bij kann hoort en daarom aan het einde staat. Het werkwoord gebruikt hier het patroon etwas durch etwas ersetzen: iets vervangen door iets. die Zeit is het object van vervangen, en durch Lesen noemt waardoor die tijd vervangen wordt. In de tegenwoordige tijd krijgt ersetzen bijvoorbeeld de vorm ich ersetze: Ich ersetze Zucker durch Honig. — “Ik vervang suiker door honing.” Samen vormen de delen de structuur Dann kann ich [iets] durch [een activiteit] ersetzen: “Dan kan ik [iets] vervangen door [een activiteit].” die Zeit am Handy is de tijd die met de telefoon wordt doorgebracht, en durch Lesen geeft lezen als alternatief. De volledige betekenis is daarom: “Dan kan ik de tijd op mijn telefoon vervangen door lezen voordat ik naar bed ga.”

8. Eine Routine, die du beibehalten kannst, ist wichtiger als eine perfekte Routine.

   Een routine die je kunt volhouden is belangrijker dan een perfecte routine.

   Routine

   routine

   beibehalten

   volhouden

   kannst

   kunt

   wichtiger

   belangrijker

   perfekte

   perfecte

   Uitgebreide uitleg

   Routine betekent hier een vaste, herhaalde manier van handelen. Het woord is in het Duits vrouwelijk: die Routine; daarom staat later eine perfekte Routine met de vrouwelijke vorm perfekte. Meervoud: Routinen. beibehalten betekent iets blijven handhaven of blijven doen zoals het is. Het is een scheidbaar werkwoord: in een hoofdzin kan het voorvoegsel loskomen, bijvoorbeeld Ich behalte die Routine bei — “Ik houd de routine aan.” In de betrekkelijke bijzin blijft het hier één geheel: die du beibehalten kannst. kannst is de vorm van können bij du: du kannst, “jij kunt”. können drukt hier mogelijkheid of haalbaarheid uit. In de bijzin staat het vervoegde werkwoord kannst aan het einde; het andere werkwoord, beibehalten, staat daar eveneens als infinitief. Voorbeeld: Du kannst heute anfangen. — “Je kunt vandaag beginnen.” wichtiger is de vergrotende trap van het bijvoeglijk naamwoord wichtig (“belangrijk”): wichtig – wichtiger – am wichtigsten. De vorm vergelijkt hier twee soorten routines met elkaar: een vol te houden routine en een perfecte routine. Het achtervoegsel -er hoort bij het bijvoeglijk naamwoord wichtig, niet bij Routine. perfekte is de vorm van perfekt (“perfect”) vóór het vrouwelijke zelfstandig naamwoord Routine met het onbepaalde lidwoord eine. De uitgang -e markeert hier de combinatie van vorm en positie in de naamwoordgroep; perfekt zelf is het basiswoord. Voorbeeld: eine einfache Routine — “een eenvoudige routine”. De eerste naamwoordgroep is Eine Routine, die du beibehalten kannst: “Een routine die je kunt volhouden.” die leidt de betrekkelijke bijzin in en verwijst hier naar Routine; du is de aangesproken persoon. Daarna vergelijkt ist wichtiger als deze routine met eine perfekte Routine: “is belangrijker dan een perfecte routine”. Samen betekent de zin: “Een routine die je kunt volhouden is belangrijker dan een perfecte routine.”

9. Ich kann das eine kurze Zeit lang ausprobieren, bevor ich das Ergebnis beurteile.

   Ik kan dat een korte tijd uitproberen voordat ik het resultaat beoordeel.

   Ich kann

   ik kan

   das

   dat

   kurze

   korte

   Zeit

   tijd

   lang

   lang; gedurende

   ausprobieren

   uitproberen

   bevor

   voordat

   Ergebnis

   resultaat

   beurteile

   beoordeel

   Uitgebreide uitleg

   Ich kann betekent hier: ik ben in staat of heb de mogelijkheid om iets te doen. kann is de vorm van können bij ich; in een hoofdzin staat de vervoegde vorm op de tweede plaats en komt het andere werkwoord als infinitief aan het einde: Ich kann warten = ik kan wachten. Dit drukt hier mogelijkheid uit, niet noodzakelijk toestemming. das verwijst in deze zin naar de zaak of methode die eerder ter sprake is gebracht; de vertaling bevestigt die lezing met “dat”. Als aanwijzend voornaamwoord staat das hier als zelfstandig lijdend voorwerp. Het is dus niet hetzelfde als het lidwoord in das Ergebnis later in de zin. kurze hoort bij het zelfstandig naamwoord Zeit en betekent hier dat de duur niet lang is. De basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is kurz; kurze is de vorm in eine kurze Zeit. Het bijvoeglijk naamwoord krijgt hier de uitgang -e na het onbepaalde lidwoord eine. Zeit betekent tijd. In eine kurze Zeit is het een vrouwelijke naamwoordgroep; eine is hier een onbepaald lidwoord en noemt niet op zichzelf een geteld aantal. Een bruikbaar patroon is eine kurze Zeit = een korte tijd. lang voegt aan eine kurze Zeit het betekeniselement “gedurende” toe. De vaste combinatie eine kurze Zeit lang betekent “gedurende een korte tijd” of natuurlijker “een tijdje”. lang beschrijft hier de duur, niet de lengte van een voorwerp. ausprobieren betekent iets uitproberen om te zien hoe het werkt of welk resultaat het heeft. De infinitief is ausprobieren; het is een scheidbaar werkwoord: in een hoofdzin krijg je bijvoorbeeld Ich probiere es aus = ik probeer het uit. Na kann blijft de infinitief volledig aan het einde staan: Ich kann es ausprobieren. bevor leidt een bijzin in met de betekenis “voordat”. In een Duitse bevor-bijzin staat de vervoegde werkwoordsvorm aan het einde. De bijzin in de bron is daarom bevor ich das Ergebnis beurteile; een ander bruikbaar patroon is Bevor ich beginne, ... = voordat ik begin, ... Ergebnis betekent resultaat of uitkomst. In das Ergebnis staat het onzijdige zelfstandige naamwoord met het bepaalde lidwoord das; deze vorm is zowel nominatief als accusatief, maar hier is Ergebnis het lijdend voorwerp van beurteile. Het meervoud is Ergebnisse. beurteile betekent hier “beoordeel”. De basisvorm is beurteilen; beurteile is de tegenwoordige-tijdsvorm bij ich. Het werkwoord betekent een resultaat beoordelen of evalueren, niet alleen het resultaat waarnemen. Bijvoorbeeld: Ich beurteile den Versuch später. = Ik beoordeel de proef later. Samen ontstaat de structuur Ich kann ... ausprobieren, bevor ich ... beurteile: de spreker kan iets gedurende een korte tijd uitproberen en zal daarna, vóór het moment van beoordelen, het resultaat beoordelen. das is daarbij het eerder bedoelde object, eine kurze Zeit lang geeft de duur aan, en bevor verbindt de hoofdzin met de voorafgaande tijdsgrens. De volledige betekenis is: “Ik kan dat een korte tijd uitproberen voordat ik het resultaat beoordeel.”

10. Das gibt deinem Körper genug Zeit, sich anzupassen.

    Dat geeft je lichaam genoeg tijd om zich aan te passen.

    Das

    dat

    gibt

    geeft

    deinem

    je

    Körper

    lichaam

    genug

    genoeg

    Zeit

    tijd

    sich anzupassen

    zich aan te passen

    Uitgebreide uitleg

    Das betekent hier ‘dat’ en staat als onderwerp. De precieze referent van dit aanwijzende voornaamwoord wordt in deze zin niet verder benoemd. Als aanwijzend voornaamwoord kan das ook naar een onzijdig zelfstandig naamwoord verwijzen. gibt is de vorm van geben (‘geven’): geben – gibt bij een enkelvoudig onderwerp in de tegenwoordige tijd. In dit patroon staat de ontvanger in de datief: jemandem etwas geben = ‘iemand iets geven’. Voorbeeld: Sie gibt dem Kind ein Buch. = ‘Zij geeft het kind een boek.’ deinem hoort bij Körper. dein betekent ‘jouw/je’, en deinem is hier de datiefvorm bij het mannelijke enkelvoud der Körper. De datief wordt hier gebruikt voor de ontvanger, niet alleen vanwege het bezit. Körper betekent ‘lichaam’; het meervoud is ook Körper, dus deze vorm verandert niet. deinem Körper betekent samen ‘aan je lichaam’. genug betekent ‘genoeg’ of ‘voldoende’. Hier geeft het aan dat de hoeveelheid tijd toereikend is; het stelt geen concreet aantal vast. Het kan vóór een zelfstandig naamwoord staan, zoals in genug Wasser (‘genoeg water’). Zeit betekent ‘tijd’. Het is vrouwelijk: die Zeit. In deze woordgroep staat het zonder lidwoord: genug Zeit. Voorbeeld: Wir haben genug Zeit. = ‘We hebben genoeg tijd.’ sich anzupassen bestaat hier uit de infinitiefconstructie sich anzupassen, van sich anpassen (‘zich aanpassen’). anpassen is scheidbaar; met zu komt de zu-markering binnen de werkwoordsvorm: anzupassen. sich is het wederkerende voornaamwoord bij deze infinitief. Voorbeeld: Es ist wichtig, sich anzupassen. = ‘Het is belangrijk zich aan te passen.’ De structuur is Das gibt deinem Körper genug Zeit, sich anzupassen: Das is het onderwerp, deinem Körper de ontvanger en genug Zeit wat gegeven wordt. De daaropvolgende infinitief legt uit waarvoor die tijd dient. Samen betekent de zin: ‘Dat geeft je lichaam genoeg tijd om zich aan te passen.’